Bijlage 7 - Aanvulling op bijlage B projectboek
Tekst van het document
Projectboek Netversterking Schouwen-Duiveland, Tholen en omgeving Bergen op Zoom Addendum bij het bijlagenboek na bijeenkomsten met noordelijke buurtschappen – Februari 2022
Bijlagenboek
Inhoudsopgave B. Bergen op Zoom
3
21 Verslag bijeenkomst noordelijke buurtschappen 9 februari 2022
4
22 Verslag bijeenkomst noordelijke buurtschappen 10 februari 2022
28
23 Reactieformulieren survey kansrijke locaties na extra bijeenkomsten
61
24 Ingezonden mail na extra bijeenkomsten
438
25 Beantwoording nog openstaande vragen na extra bijeenkomsten
440
2
B.
Bergen op Zoom
3
B 21
Verslag bijeenkomst noordelijke buurtschappen 9 februari 2022
4
NOTULEN
AANWEZIG DOOR
Zie verslag Schepper, Sander de
C1 - Publieke Informatie 18 februari 2022 DATUM BESPREKING 9 februari 2022 TIJD BESPREKING 15.00 - 17.15 uur LOCATIE BESPREKING Webex - online REFERENTIE 003.120.20 0998629 AANTAL BIJLAGEN 1 PAGINA 1 van 23 CLASSIFICATIE DATUM
ONDERWERP Inf ormatiebijeenkomst noordelijke buurtschappen - woensdag 9 f ebruari 2022
1. Welkom Peggy Steenbergen (Omgevingsmanager) heet iedereen welkom en stelt zichzelf en de andere TenneT collega’s voor: Wouter Delleman is als projectleider uitvoering aanwezig, Sander de Schepper, communicatieadviseur, is aanwezig als technische host. Vanuit Witteveen+Bos is Jimme Zoete aanwezig om een toelichting te geven. Bastian Verdonschot en wethouder Barry Jacobs zijn aanwezig vanuit de gemeente Bergen op Zoom. 2. Doel omgevingsdialoog en deze extra bijeenkomst Peggy licht toe waarom er in 2021 een omgevingsdialoog door TenneT is gehouden. Het doel daarvan was vooral om vroegtijdig belangen en zorgen in kaart te brengen en gebiedskennis en locatiesuggesties op te halen. Het doel: de gemeente voldoende bagage geven om een weloverwogen locatiekeuze te maken. Daarnaast kunnen de zorgen en belangen meegenomen worden in de verdere planvorming. De vroegtijdige omgevingsdialoog is een vormvrije informele inspraakvorm en geen verplichting. TenneT vindt het – vanwege de impact van het project – echter wel belangrijk om te doen. De f ormele inspraakmogelijkheden (zienswijzen / bezwaar) komen later tijdens de ruimtelijke procedure. Tijdens deze extra bijeenkomsten op 9 en 10 f ebruari willen we de inwoners van Kladde en omstreken de gelegenheid geven om ook te reageren, aangezien zij zich in mindere mate betrokken voelen bij de gevoerde omgevingsdialoog.
TenneT vind t het belangrijk dat iedereen zich gehoord voelt en zijn / haar mening heeft kunnen geven. We beperken ons in deze bijeenkomst – net als eerder – tot de 5 voorliggende locatiealternatieven. Het onderzoek naar de haalbaarheid van locatie 4B loopt nog, dus daar kunnen we nog niets over zeggen. Na de bijeenkomsten sturen we een online reactieformulier, waarin iedereen kan reageren op de 5 voorliggende kansrijke locatiealternatieven. Dat is in de eerder gevoerde omgevingsdialoog ook zo gedaan. Op basis van de reacties die we tijdens de bijeenkomsten en via de formulieren krijgen gaan we het omgevingsbeeld uit het projectboek herschrijven. De petitie die is ingediend bij de gemeente nemen we daar ook in mee. Daarnaast worden de verslagen van de bijeenkomsten en
5
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 2 van 23
alle reactief ormulieren integraal aangeleverd bij de gemeente (als addendum bij het projectboek). Het college van B&W en de gemeenteraad gebruiken de door TenneT aangeleverde informatie (verslagen van de bijeenkomsten en ingediende reactieformulieren) bij haar af weging voor een voorkeurslocatie. Het wordt onderdeel van de stukken. Zie ook sheet 6 t/m 8 in de presentatie in de bijlage. 3. Verwachtingen polsen Via Mentimeter wordt getoetst wat de verwachtingen zijn van de bijeenkomst.
4. Over het station Wouter Delleman geeft een toelichting op hoe het station er uit komt te zien en welke ingrepen er straks plaatsvinden in de omgeving. Daarnaast licht hij toe hoe de inlussing op de bestaande hoogspanningsverbinding plaatsvindt en welke consequenties dat heeft (extra masten) bij de locaties BOZ-1 en BOZ-2, die relatief verder van de bestaande verbinding staan. Zie sheet 11 t/m 16 in de presentatie in de bijlage. Vraag
Antwoord
Wat is de hoogte van de installaties op het
Wouter:
6
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 3 van 23
hoogspanningsstation?
De veldinstallaties zijn ongeveer 12 meter hoog. Daarnaast staan er dunne bliksemafleiders op het station van circa 21 meter hoog.
BOZ-1 is ingebracht tijdens een werkatelier door omwonenden, stelt u. Is het niet spannend dat omwonenden die elders wonen in een werkatelier iets aandragen, en dat dat direct wordt overgenomen door de overheid en TenneT?
Wouter: Er zijn vele locaties aangedragen. We hebben die allemaal kritisch getoetst en onderzocht en gekeken of die realiseerbaar zijn. BOZ-1 is daarbij overeind gebleven, samen met nog 4 andere locaties. Die vergunbare, kansrijke locaties zijn nader onderzocht en meegenomen in het projectboek. Daarbij is geen onderscheid gemaakt tussen wie de locatie heeft aangedragen.
Het opvallende is dat BOZ-1 niet in het oorspronkelijke zoekgebied ligt.
Wouter: Klopt, ons vertrekpunt vanuit de eerdere haalbaarheidsstudie van Arcadis was een station dat binnen 300 meter van de bestaande hoogspanningsverbinding ligt. Dat maakt de inlussing eenvoudiger. Al lopende de werkateliers zijn er een aantal nieuwe varianten aangedragen die verder van de bestaande hoogspanningsverbinding liggen, maar wel voor TenneT haalbaar zijn. We hebben daarbij wel gelijk de technische consequenties (extra hoogspanningsmasten) duidelijk gemaakt. Want ja, ze liggen veel verder dan de 300 meter die wij als TenneT als zoekgebied hadden. Peggy: We hebben recht gedaan aan de doelen van het omgevingsproces door haalbare, vergunbare locaties die zijn ingebracht tijdens het omgevingsproces, ook mee te nemen in de totaalafweging (in het projectboek). Het maakt daarbij niet zozeer uit wie de locaties ingebracht heeft. Alle locaties die haalbaar en vergunbaar zijn, zijn meegenomen. Het klopt dat het zoekgebied daardoor iets is uitgebreid en dat we u daarna niet meer 1 op 1 in hebben benaderd. Dat zouden we met de kennis van nu anders doen. Het omgevingsbeeld dat we geschetst hebben in het projectboek (wat vindt de omgeving van de locaties) zou door een betere vertegenwoordiging van de noordelijke buurtschappen tijdens de eerdere
Daarmee is er wel sprake van een ongelijk speelveld. Als wij betrokken waren geweest bij de eerdere werkateliers hadden wij als inwoners van Kladde direct gezegd: dit gaat nooit in ons poldertje gebeuren.
7
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 4 van 23
werkateliers wellicht wel anders zijn geweest. Daarom organiseren we nu deze extra bijeenkomsten. We gaan dat omgevingsbeeld aanpassen. Het level playing field kan eigenlijk nooit meer terugkomen. Het zou dus eigenlijk beter zijn – en ik weet dat dat vanwege de druk lastig wordt – dat het hele proces opnieuw gestart wordt en iedereen gelijkwaardig behandeld wordt. Iets terughalen en repareren betekent niet dat je op een level playing field zit. Jullie hebben het over de term ‘vergunbaar’. Ik heb alle TenneT projecten gelezen en er wordt meestal gewoon een locatie aangewezen die vergunbaar is. Dan komt er daarna nog een omgevingsdialoog met direct omwonenden die vaak naar de Raad van State gaan, met nul kans. Dus alle projecten zijn bijna linea recta vergunbaar. Meestal is er alleen een toelichting om de bestemmingsaanvraag voor te bereiden, maar dat zou hier geen issue zijn want alle locaties die jullie zelf aandragen zijn meestal toch wel vergunbaar. In Auvergnepolder midden liggen ook nog wel wat vergunbare locaties. Die zou ik dan ook graag nog willen aandragen nu als dat kan.
Maar dan was het ook nooit locatie 1 geworden.
Peggy: Jimme (Witteveen+Bos) laat nog zien welke belemmeringen er allemaal zijn in het gebied, dan wordt ook duidelijker waarom locaties wel of niet haalbaar zijn en waarom bijvoorbeeld het gebied tussen de Tholenseweg en Eendrachtweg niet mogelijk is. Sander: Het is ook een van de eerste keren dat TenneT voor de locatiekeuze van een hoogspanningsstation zo’n uitgebreid informeel omgevingsproces voert. Het was voorheen inderdaad vaak zo dat een locatie uitgewerkt werd zonder omgevingsdialoog. TenneT koos dan de meest gunstige locatie, die werd uitgewerkt en vervolgens werden de vergunningaanvragen gedaan en ruimtelijke procedures gestart (waarbij zienswijzen kunnen worden ingediend). Ja maar in de gedachte van de nieuwe Omgevingswet vinden we het belangrijk om juist vroegtijdig de omgeving te betrekken bij de locatiekeuze, zodat iedereen er nu al iets over kan vinden en de zorgen en belangen bij ons bekend zijn, voordat de ruimtelijke procedure start. We hopen hiermee informatie te verzamelen waarmee de gemeente zelf een weloverwogen besluit kan nemen voor een locatie. Anders hadden wij inderdaad zelf een locatie aangedragen.
Oke, dank je.
8
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 5 van 23
Hoe hoog worden de masten die nodig zijn voor de inlussing?
Wouter: Ongeveer 50 meter hoog, uit mijn hoofd zeggende.
Wat is de reden dat het geen nieuwe wintrackmasten worden?
Wouter: Een stuk beeldvorming in de polder. Verschillende masttypen veroorzaken een rommelig beeld. Het beleid van TenneT is dat bij reconstructies hetzelfde type mast gebruikt wordt.
Bij Rilland staan er toch ook 2 type masten door elkaar?
Wouter: Dat is op verzoek van de gemeente geweest.
Dus als we de gemeente verzoeken om die nieuwe masten neer te zetten, dan kan dat?
Mogelijk wel ja.
Sander: Overigens goed om te weten: een wintrackmast bestaat uit twee pylonen. In het geval van Bergen op Zoom zou het dan dus gaan om 2 verbindingen met telkens 2 pylonen, die op valafstand van elkaar staan. (via chat): Hoe zien die inlussingen op andere locaties eruit?
Wouter: Voor BOZ-1 en BOZ-2 zijn respectievelijk 11 en 7 masten nodig voor de inlussing (eerste inschatting). Voor BOZ-3, BOZ-4 en BOZ-5 is dat een stuk minder, aangezien die locaties dichter op de bestaande verbinding liggen. Als de locatie van het nieuwe station bekend is, wordt gekeken hoe de verbinding het beste ingelust wordt op de bestaande verbinding. Het kan zijn dat er een extra hoekmast/trekmast tussen gezet moet worden of een bestaande mast gesloopt moet worden. Dat is erg locatiespecifiek.
(via chat): Transf ormatoren van Enexis komen altijd inpandig te staan?
Wouter: De te plaatsen transformatoren (zowel die van Enexis als TenneT) zullen buiten komen te staan. Dat heeft te maken met de isolatie. De schakelinstallaties van Enexis staan wel binnen.
9
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 6 van 23
(via chat): Door Wouter is gezegd dat er op termijn ook uitbreiding van het station nodig kan zijn. Op welke termijn wordt hieraan gedacht?
Wouter: Bij de bouw van het station wordt nu al rekening gehouden met de toekomstige uitbreidingen. Dat betekent dat niet gelijk de volledige ruimte benut wordt. Er is dus ruimte binnen de stationsgrenzen voor uitbreidingen in de toekomst. Wanneer een van de stations dient te worden uitgebreid is nu nog niet te zeggen. Dit is afhankelijk van de vraag naar elektrisch vermogen of aansluitcapaciteit in te toekomst. Bij het ontwerp van de stations is nu de RES2030 als uitgangspunt genomen.
(via chat): wat is de geluidsbelasting van dit station en de staling. En hoever moet het dat van de bebouwde kom staan.
Sander: Hoogspanningsstations hebben elektrische en magnetische velden. TenneT zorgt ervoor dat niemand wordt blootgesteld aan magnetische velden van meer dan 100 microTesla (Europese norm). TenneT hanteert bij de aanleg van een nieuw station het criterium 'af stand bewaren tot bebouwde omgeving' als één van de criteria voor de tracé-/locatiekeuze. We zorgen dat woningen altijd buiten de magneetveldzone liggen waarbinnen het jaargemiddelde magneetveld hoger is dan 0,4 microTesla (voorzorgsbeleid in Nederland voor bovengrondse hoogspanningsverbindingen). Voor een station geldt daarbij dat je rekening moet houden met een af stand van circa 40 meter af stand tot woningen. Voor wat betref geluid proberen we in deze fase een af stand van 500 meter tot woningen aan te houden. Soms ontkom je er niet aan dat er wel woningen binnen die geluidscontour staan. In dat geval nemen we aanvullende maatregelen. De contouren van magneetvelden vallen dus zeer ruim binnen de contouren die we reeds voor geluid aanhouden. Er is daar wat betreft magneetvelden dus een ruime marge.
(via chat): Ik neem aan dat de geluidsbelasting op vol aanwezig/geïnstalleerd vermogen wordt berekend en niet op hetgeen in aanvang wordt benut, is die aanname correct? Geldt
Verderop in de presentatie komt het aspect geluid nog aan bod. De geluidsbelasting wordt berekend aan de hand van het maximaal aantal transformatoren die mogelijk zijn op het station. Dus niet het beperktere aantal dat in eerste instantie gerealiseerd gaat worden. Bij de berekeningen wordt gebruik gemaakt van een
10
DATUM REFERENTIE PAGINA
dit ook voor de invloed van wind op het overbrengen van geluid?
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 7 van 23
zogenaamde meteo-correctie, die alle jaargemiddelde meteorologische omstandigheden omvat. De metingen moeten verricht worden onder meewind. Dus dat is dan ook de maximale situatie. Ook voor andere weersinvloeden, zoals temperatuur en bewolking, worden aanwijzingen gegeven in de richtlijn.
5. Proces tot nu toe Peggy geeft een toelichting op het proces tot nu toe. Zie slide 18 in de presentatie in de bijlage. Sander vraagt aan de aanwezigen om het te melden wanneer zij correspondentie per post (de inf ormatiebrief die in maart 2021 is verstuurd) niet hebben ontvangen. Het is bekend dat met name de post van de gemeente vrij laat aankomt. We willen wel altijd c ontroleren of uw adres juist op de verzendlijst stond. Vraag
Antwoord
Op welke datum zijn BOZ-1 en BOZ-2 toegevoegd?
Sander: Dat is al in april 2021 geweest, na het 1e werkatelier. Wouter: Dit is ook terug te vinden in de notulen van die werkateliers, die in het bijlageboek bij het projectboek zitten en op de website hebben gestaan.
We komen dan eigenlijk op de situatie dat je zelf actief die dingen moet volgen, terwijl je denkt geen betrokkene te zijn.
Sander: Er is veel aandacht voor geweest in de media. Maar dat neemt niet weg dat we achteraf gezien inderdaad nog een extra brief naar de inwoners van Kladde hadden kunnen sturen om ze te wijzen op de toevoeging van locaties BOZ-1 en BOZ-2. Daar heeft u zeker een punt. We hebben in mei 2021 nog een keer contact opgenomen met de dorpsraad Lepelstraat om te vragen hoe we de inwoners van Lepelstraat / Kladde nog extra zouden kunnen betrekken. We zagen toen ook dat die kernen minimaal vertegenwoordigd waren in de werkateliers. Daar hebben wij geen reactie op gekregen. Vanuit de buurtschappen Waterkant en Kijkuit zijn er gelukkig wel ongeveer tien mensen betrokken geweest.
11
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 8 van 23
Het is niet zo dat locaties BOZ-1 en BOZ-2 niet in het projectboek terecht zouden zijn gekomen, als u wel bij de eerdere werkateliers zou zijn geweest. Het omgevingsbeeld zou wel anders geworden zijn. Daarom organiseren we nu ook deze extra bijeenkomsten. Wij hopen dat u in deze bijeenkomsten en door middel van het reactief ormulier alsnog uw zorgen uit en mening geef t over de locaties. Daarbij kunt u ook nog aanvullende suggesties doen. Op basis daarvan passen wij het eerder geschetste omgevingsbeeld aan. (via chat): Ik heb de dorpsraad in juli nog gemaild over het hoogspanningsstation. Dit was toen hun antwoord: "Wat betreft het hoogspanning station van Tennet in jouw bericht. Dat komt naar mijn mening in Bergen op Zoom. En het gebied waar het moet komen is het zoekgebied Halsteren Lepelstraat. Meer opties zijn er niet, en hopelijk zo gunstig mogelijk voor Lepelstraat.”
Sander: Het zoekgebied is inderdaad Halsteren / Lepelstraat / Bergen op Zoom. Daar valt de Glymespolder ook onder. De locaties BOZ-1 en BOZ-2 zijn al in april 2021 openbaar geworden. In april is er ook al veel over in de media geschreven.
(via chat): De voorzitter van de dorpsraad had in juli een interview gegeven voor een artikel in BN de Stem o.a. over het hoogspanningsstation. Ik heb mailcontact gehad met hen hierover en zij waren het niet eens met een station in Lepelstraat en gaven mij dus bovenstaande reactie waardoor wij enigszins gerustgesteld waren. onterecht blijkt nu.
6. Toelichting trechteringsproces locatiealternatieven Jimme Zoete licht toe hoe Witteveen+Bos de locatiealternatieven getrechterd heeft. Alle locaties uit de eerdere haalbaarheidsstudie van Arcadis en de nieuw aangedragen locaties zijn getrechterd op basis van wettelijke kaders en uitgangspunten van TenneT. Er is gekeken naar belemmeringen in het totale zoekgebied en no go’s, die ervoor zorgen dat een locatiealternatief niet haalbaar is. Jimme licht daarbij nader toe waarom de locaties aan de Zuider Kreekweg, bij Sabic en bij de Ster van Lepelstraat niet haalbaar zijn. Zie ook sheet 22 t/m 31 in de presentatie in de bijlage.
12
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 9 van 23
Vraag
Antwoord
Ik mis in het no go verhaal de structuurvisie Bergen op Zoom 2030, waarin uitgebreid het gebied BOZ-1 is beschreven.
Jimme: Dat klopt, het staat niet bij de no go’s en belemmeringen, want het is beleid. We behandelen het wel in de locatie- en haalbaarheidsstudie bij de kansrijke locatiealternatieven.
Met BOZ-1 en BOZ-2 ga je buiten het zoekgebied. Wie keurt dat nou uiteindelijk goed?
Jimme: Er waren 6 locaties uit een haalbaarheidsonderzoek van Arcadis. Daarnaast zijn er 3 suggesties gedaan tijdens het omgevingsproces. De 9 locaties hebben we allemaal op dezelfde manier door de trechter gehaald. We hebben dus gekeken of er harde no go’s zijn waardoor een locatie niet haalbaar is. Dat bleek bij 4 locaties het geval, waardoor er 5 kansrijke locaties over zijn gebleven. Als je dus vraagt ‘wie bepaalt dat?’: dat blijkt vanzelf gedurende uit het proces. Het gaat niet zozeer om een ‘goedkeuring’ of fiat voor locaties, het is een studie naar geschikte locaties waarbij we vervolgens de ef f ecten van die locaties beschrijven.
Dus als ik aan tafel gezeten had, had ik zo nog 3 nieuwe locaties kunnen aandragen? Ik denk dat er zeker nog 3 extra locaties aan te wijzen zijn, in het gebied Auvergnepoldermidden (tussen de Tholenseweg en de N286).
Sander: Het complete zoekgebied is heel kritisch door Witteveen+Bos bekeken. Daarbij is gekeken naar de belemmeringen die Jimme eerder benoemd heeft, de no go’s en ook naar het ruimtelijke beslag dat nodig is voor het station. Je houdt dan uiteindelijk heel weinig locaties over. Jimme licht dat later nog toe als we per milieuthema het gebied onder de loep nemen.
De Ster van Lepelstraat is aangemerkt als industrieterrein. Is dat de reden dat die locatie is afgevallen? Het is een prachtig gebied, tegen een autoweg aan. Wat is nou echt de reden dat die locatie afvalt?
Jimme: De bestemming industriegebied zegt niet zoveel. Een hoogspanningsstation op een woning of om een woning heenbouwen, waardoor een privaatrechtelijke regeling moet worden getroffen voor uitkoop, is wezenlijk wat anders dan dat er een logistiek bedrijf naast een woning komt te staan. Er staan meerdere woningen / panden die uitgekocht moeten worden. Daarnaast liggen er enorm veel woonbestemmingen in de buurt, waardoor er veel negatieve effecten te verwachten zijn voor de omgeving.
Hier word Oude Molen niet blij van.
13
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 10 van 23
(via chat): Een transf ormatorstation is weliswaar zelf geen bedrijf, maar een maatschappelijke voorziening; de ruimtelijke uitstraling past echter binnen een werklandschap”. Waarom is dit geen primair uitgangspunt geweest, los van de beleidsvisie van BOZ en RES ambities.
Er is nadrukkelijk gekeken naar locaties die aansluiten bij het bedrijventerrein. De opties voor een station nabij Sabic zijn zeer grondig onderzocht, maar bleken niet mogelijk. Locatie 4 en 5 liggen wel relatief dichtbij het bedrijventerrein en zijn meegenomen in het projectboek.
(via chat): Mag men van TenneT ook verwcahten dat ze maatschappelijk verantwoord ondernemen en dat ze dus OOK zlef kijken naar de impact van het station dat er 40-50 jaar gaat staan! Dat past volgens mij wel in deze tijd!
Om die reden laten wij door een onafhankelijk bureau de ef f ecten van een station op de verschillende locaties in kaart brengen. Daarbij rekening houdend met verschillende maatschappelijke belangen: milieuthema’s, maar ook kosten (want die komen uiteindelijk indirect op de energierekening terecht).
(via chat): Tennet heef t geen voorkeur, maar waarom weegt men dan wel de kosten?
We hebben de kosten relatief en in vergelijking met elkaar in kaart gebracht, maar daar verder geen weging aan gehangen. Hoe zwaar het aspect ‘kosten’ weegt in het keuzeproces is aan de gemeente.
7. Effectbeschrijving kansrijke locatiealternatieven Jimme licht toe hoe de 5 kansrijke locatiealternatieven beoordeeld zijn: op de aspecten milieu, kosten, techniek, omgeving (hoe kijkt de omgeving tegen de locatiealternatieven aan?) en samenhang met Schouwen-Duiveland (past het binnen de maximale kabellengte van 30 km.). Zie ook sheet 33 t/m 35 van de presentatie in de bijlage.
Vraag
Antwoord
Ik snap dat de locatiealternatieven op deze manier onderzocht zijn, maar u kunt zich vast ook voorstellen dat voor omwonenden andere aspecten dan de ruimtelijke ordeningspunten en technische zaken die u noemt, veel belangrijker zijn. Denk aan beleving van de polder, recreatie, etc. De selectie komt toch veel anders te liggen als daar ook meer rekening mee wordt gehouden?
Jimme: Wat we doen is 4 verschillende belangen objectief beoordelen: Techniek, kosten, milieu en omgeving. Daarbij is misschien wel de harde boodschap dat u als omgeving ‘slechts’ 1 van de 4 aspecten bent. Milieu weegt natuurlijk ook mee. Om een voorbeeld te geven: een vogel kan ik niet interviewen, maar diens belang moet ook meegenomen worden. Dat is ook mijn rol als adviseur en milieutechnicus. Alle elementen moeten in beeld gebracht worden, net zoals we ook uw mening in beeld brengen in het aspect ‘omgeving’.
14
DATUM REFERENTIE PAGINA
Dat snap ik, maar je ziet zo weinig terug van de leef baarheidsaspecten in het onderzoek.
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 11 van 23
Ik kom daar later nog op terug, als we bepaalde milieuaspecten langslopen en bij het aspect ‘omgeving’. Uw mening over bijvoorbeeld landschapsbeleving wordt meegenomen in het omgevingsbeeld en is op die manier onderdeel van de besluitvorming. Het belangrijkste dat ik nog mee kan geven is dat de gemeente uiteindelijk de zwaarte van de verschillende aspecten weegt. Wij kunnen alleen de inf ormatie zo goed en objectief mogelijk doorgeven. Vul dit soort aspecten dus vooral in op het reactieformulier!
8. Milieu-effecten Jimme geeft uitleg over de onderzochte milieuaspecten: natuur, veiligheid, bodem en water, EMvelden, geluid, archeologie, cultuurhistorie en aardkunde, infrastructuur, ruimtegebruik en landschap. De belangrijkste bevindingen staan op sheet 37 t/m 58 van de presentatie in de bijlage. Vraag
Antwoord
(via chat): nnn en natura 2000 lijken ogenschijnlijk ruimschoots op afstand van ook locatie 4 en 5. Dus waarom - voor 4 en 5 en 0 voor 1,2 en 3? Waar komt de 500 meter afstand vandaan als het gaat om geluid?
Locatie 4 en 5 liggen (deels) binnen de zogenaamde verstoringsafstand van 1.500 meter van Natura-2000 gebied.
Jimme: Dit komt uit de VNG richtlijn. Dat is de meest gebruikte richtlijn om te hanteren. We voldoen daarmee ruimschoots aan de geluidsnormen en zitten dan zelfs nog een categorie lager. Het geeft in deze fase een goede indicatie. Wouter: De geluidscontouren zijn nu al berekend op basis van de eindsituatie waarbij alle mogelijke transformatoren op het station staan. In eerste instantie worden die nog niet allemaal geplaatst. Er is rekening gehouden met toekomstige uitbreidingen binnen de stationsgrenzen. In de berekeningen is nog geen rekening gehouden met aanvullende geluidsmaatregelen, zoals geluidsschermen of inpassingsmaatregelen. Het is dus een worst case scenario.
15
DATUM REFERENTIE PAGINA
Worst case komt vaak uit. Kladde zit dan in de geluidscontour van 40 – 45 dB. Een continu geluid van 30-40 dB is al erg veel. (via chat): 45 db in een openpolder waar de windrichting vaak ZW is, is echt ongepast! (via chat): In Rilland is bewust gekozen door Tennet/provincie om het station op 350 -400 meter van 12 huizen te plaatsen, dus af stand is kennelijk een marginaal punt bij de plaatsing (via chat): wat zijn de wettelijke richtlijnen voor dat geluid: gaat TenneT om het "beter" te doen, zorgen voor minder geluidseffecten, gwoon om dat de techniek daarvoor bestaat?
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 12 van 23
Dat is dus nog zonder geluidsbeperkende maatregelen. Na de locatiekeuze volgt een uitgebreide geluidsstudie waarna bepaald wordt welke maatregelen noodzakelijk zijn.
Het is niet altijd mogelijk om ‘gevoelige bestemmingen’ zoals woningen te vermijden binnen de geldende geluidscontour. Als er gevoelige bestemmingen binnen de geldende geluidscontour vallen, worden er aanvullende maatregelen genomen om het geluid te beperken. TenneT dient te voldoen aan de wettelijke eisen en de vergunningsvoorwaarden gesteld door de gemeente. Wettelijk is dit een gevelbelasting van 50dBA. TenneT zal alleen aanvullende maatregelen nemen als dit noodzakelijk is om aan de wettelijke eisen en de vergunningseisen.
(via chat): Waarom worden die geluids reducerende maatregelen niet standaard uitgevoerd? (via chat): er wordt pas iets gedaan als geluid > 50 dB, dus ze gaan wsch niets doen om geluid te verminderen in geval van BOZ1 (via chat): Binnen de wet = 49 db aan de gevel. = Geen ramen meer openen en niet meer in de tuin zitten voor een heel dorp.
De getoonde contouren zijn zonder scherfmuren en omkasting. Dus het is niet handig om nu al te suggereren dat nu alle ramen dicht moeten.
(via chat): Kladde in echt een geluidsgat, de Tractorpulling in Halsteren hoor je hier bijvoorbeeld zo hard alsof het hier in de achtertuin is. Kortom gevoelig voor geluidsoverlast. (via chat): in een gebied waar mensen zijn gaan wonen omdat daar geen geluid is als een van de
16
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 13 van 23
weinige plaatsen in de gemeente. Elders overal randwegen, snelwegen, fabrieken, etc... Hoe zijn de landschapscriteria opgebouwd? Er staat dat BOZ-1 nauwelijks effect heeft op belevingswaarden. Hoe is dat gevoed?
Jimme: Er zijn geen landschapsnormen in Nederland. Een landschapsarchitect heeft criteria bepaald in de haalbaarheidsstudie en die vervolgens laten toetsen. De landschapsarchitect kijkt daarbij naar relevante criteria voor een hoogspanningsstation en legt dat voor bij een senior collega, die dat controleert. Vervolgens is het ook nog door Witteveen+Bos gecontroleerd. Op die manier wordt het vastgesteld. Het is dus zeker niet uit de lucht gegrepen, maar wel meningsgevoelig, dat besef ik. Omwonenden en belanghebbenden kunnen daarom in het omgevingsbeeld aangeven hoe zij juist tegen die belevingswaarden aankijken.
(via chat): Met alle respect meer dan belachelijke waardering. Hoe kan BOZ-1 nou geen effect hebben op de belevingswaarde openheid. (via chat): eens met …, waar een boz 4 naast bestaande fabrieken is gepositioneerd, moet er bij boz 1 en 2 toch overtuigend effect zijn op het volledig onaangetaste landschap. (via chat): Hoe kan dat voor BOZ 1 en 2 waar zijn: 11 masten erbij!! (via chat): komt dat door het missen van een omgevingsdialoog in regio's BOZ 1?
(via chat): Foto's op slide 45 zijn weer heel misleidend
Bij de beoordeling van het aspect landschap op objectniveau is geen rekening gehouden met de benodigde inlussing. De benodigde masten worden als apart aspect nog beschreven in het projectboek. Een landschapsarchitect heeft criteria bepaald in de haalbaarheidsstudie en die vervolgens laten toetsen. De landschapsarchitect kijkt daarbij naar relevante criteria voor een hoogspanningsstation en legt dat voor bij een senior collega, die dat controleert. Vervolgens is het ook nog door Witteveen+Bos gecontroleerd. De meningen vanuit de omgevingsdialoog zijn hierin niet meegenomen, die komen terug in het aspect omgevingsbeeld. We hebben geprobeerd een zo realistisch mogelijke weergave te geven, maar het zijn en blijven visualisaties met 3D modellen. We kunnen – indien gewenst – wel
17
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 14 van 23
(via chat): Deze f oto's zijn totaal niet realistisch.
meer ingezoomde beelden aanleveren, met een wat kleinere kijkhoek.
(via chat): als je deze f oto ziet van BOZ-1 dan zie je dat die locatie midden in de polder ligt en niet aan de rand !
Bij 1 af beelding is het station inderdaad op de verkeerde positie ingetekend. Dat gaan we doorgeven en aanpassen.
In hoeverre trekt bemaling grondwater uit de omgeving weg?
Jimme: Dat ligt aan het type bemaling. Bij risico’s kan er bijvoorbeeld retourbemaling worden voorgeschreven. Daarmee kun je het effect mitigeren.
(via chat): Recreatie in het gebied BOZ-1 tot BOZ-3 is zeer marginaal ingeschat. Terwijl alleen al van het sportief publiek via computer apps al veelzeggende cijfers zijn. Tel daar bij op andere recreanten en er is een zeer dominant verschil. Waarom niet verder gekeken door de professionals? 9. Omgevingsbeeld Peggy licht toe hoe het omgevingsbeeld in het projectboek tot stand is gekomen. Daarbij geeft ze aan dat dit omgevingsbeeld wordt aangepast naar aanleiding van de input die tijdens deze extra bijeenkomsten wordt gegeven. Ook de petitie en de reactieformulieren die ingevuld kunnen worden, worden daarin meegenomen. Het omgevingsbeeld is een samenvatting van meningen (als positief benoemde meningen en als negatief benoemde meningen) en dus subjectief. Zie ook sheet 59 t/m 66 in de presentatie in de bijlage. Vraag
Antwoord
(via chat): De positieve en negatieve punten waar zojuist heel snel doorheen werd gegaan zijn volstrekt onjuist. Ik zie als positief punt bij BOZ1 minder geluidshinder en negatief bij BOZ4 de vele zichtslijnen. Dit is mi volledig omgekeerd. Door de open polder hier is BOZ1 in de wijde omtrek zichtbaar, geluid is hier nu geheel niet. In Auvergne zuid is nu al veel geluid door sabic. Een 380kvstation
Het omgevingsbeeld is een samenvatting van de vele reacties vanuit de omgeving die wij gekregen hebben. De genoemde punten zijn dus meningen die vaak als positief genoemd werden of als negatief. Het is subjectief. Uw mening daarover kan afwijken. Wij gaan de meningen die we vanuit de noordelijke buurtschappen tijdens deze extra bijeenkomsten ontvangen verwerken in het omgevingsbeeld. We nemen deze chat daarin ook mee. Ook kun je deze bevindingen delen in het formulier. Wij staan open voor
18
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 15 van 23
heef t op dat vlak daar dus veel minder impact.
een constructieve discussie over het feitelijk beoordelen van 'zachte' aspecten zoals landschap maar ook hardere aspecten. We hebben niet alles kunnen laten zien vandaag. We hebben met alle trechters objectief verzameld in de haalbaarheidsstudie. Daarachter zit ook een GIS-database met contouren. Indien dat gewenst is willen wij in overleg met TenneT best een keer dieper op de bevindingen/thema's ingaan. Dat kan ook in de volgende fase.
(via chat): Mijn inziens kan een aangedragen locatie in een werkatelier nooit aangedragen worden als positief punt. Het wordt immers vrijwel altijd aangedragen door inwoners die er last van hebben, en deze graag ergens anders willen zien. En maakt een aangedragen locatie per definitie een NIMBY locatie.
Zoals eerder aangegeven gaan we het omgevingsbeeld na deze 2 bijeenkomsten herzien. Elke aangedragen locatie die kansrijk is, is meegenomen. Ongeacht of hier voor of tegenstanders van zijn. Voor de mensen die het inbrachten was het een positief punt. Dus in de weergave van het omgevingsbeeld zie je het samenkomen van de verschillende belangen en standpunten. Dat wordt nu verbreed met het beeld vanuit de noordelijke buurtschappen
(via chat): Ik sluit mij aan bij de opmerking van … achter mijn opmerking. Hierin zijn we in Kladde onvoldoende betrokken dus niet realistisch om boz1 dan een positief punt te geven.
10. Techniek Wouter presenteert een overzicht van de technische consequenties van de 5 kansrijke locatiealternatieven. Zie ook sheet 68 t/m 70 in de presentatie in de bijlage.
Vraag
Antwoord
150 kV gaat bijna altijd ondergronds. 380 steeds vaker. Al tot 20 km. Is het een optie om dat hier voor de inlussing ook toe te passen?
Wouter: Wereldwijd is er nog weinig kennis en ervaring met de bedrijfsvoering van kabels in een vermaasd netwerk op 220/380kV spanningsniveau en het effect op de leveringszekerheid van het net. De hersteltijd is bij storingen langer dan bij bovengrondse verbindingen. Dat
19
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 16 van 23
maakt het effect van storingen bij ring-verbindingen en interconnectoren van het 220/380 kV-net zeer groot. Dit zijn de voornaamste redenen om ondergrondse aanleg niet grootschalig toe te passen. In Nederland is het inmiddels op een aantal locaties op kortere afstand (maximaal 20 kilometer) toegepast. Het gaat daarbij om niet-cruciale verbindingen. Vanwege de leveringszekerheid is het zeer ongewenst om kabels op te nemen in cruciale verbindingen, zoals de landelijke 380 kV-ring en de interconnectoren (verbindingen met het buitenland). De bestaande 380 kV-verbinding tussen Rilland en Geertruidenberg is zo’n interconnector. We krijgen daarom helaas geen toestemming om die verbinding ondergronds te brengen. U geef t aan dat er al goed is gekeken naar het aantal masten. Maar ik begrijp uit jouw woorden dat het er ook nog meer kunnen worden? (via chat): Waarom is bij locatie 4 en 5 een tijdelijke lijn nodig?
Wouter: Ik verwacht zeker niet dat er meer masten nodig zijn. Onze engineers hebben al een goede inschatting gemaakt. Er gaat zeker nog wel een optimalisatie plaatsvinden als de definitieve locatie is gekozen. Wouter: We hebben 2 typen masten: een hoekmast / trekmast en wat minder zwaar uitgevoerde steunmast. De inlussing moet plaatsvinden vanaf een sterke hoekmast, die kan meer trekkracht aan. Op locaties waar nu geen hoekmast staat, moeten we dus de steunmast vervangen. Dat kan alleen door een tijdelijke ‘bypass’ in de bestaande hoogspanningsverbinding te maken. De verbinding wordt dan tijdelijk omgeleid, zodat we rustig en veilig en de steunmast kunnen vervangen door een zwaarder exemplaar.
Locatie BOZ-2 is voor Enexis ‘moeilijk’ bereikbaar. Dat is een rekbaar begrip. Is het op te lossen?
Wouter: Ja het is op te lossen, maar de andere locaties liggen voor Enexis gunstiger.
(via chat): stationslocatie zou moeten passen in de huidige situatie. de 325 x 400 meter waar over gesproken wordt, past mogelijk ook niet op BOZ-1 met de watergang (Sherminkel watergang)
Daar is naar gekeken. Dit is passend.
20
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 17 van 23
11. Kosten Wouter geeft aan met welke kosten rekening gehouden is in de kostenvergelijking. BOZ-1 is de duurste locatievariant, dat heeft te maken met de lange inlussing die nodig is. BOZ-3 is de goedkoopste locatie. Zie ook sheet 71 t/m 73. Vraag
Antwoord
Wie maakt die kosten? TenneT of de gemeente?
Wouter: De kosten zijn voor TenneT. Ze komen indirect terecht op de energierekening. Wouter: Er is budget voor, mocht het die locatie worden. Ook bijkomende kosten die nodig zijn om te voldoen aan wet- en regelgeving, bijvoorbeeld voor passende maatregelen i.k.v. geluidsreductie, worden gewoon gedekt. Dat geldt overigens voor alle locaties.
TenneT heef t te maken met budgetten. Is BOZ-1 als duurste variant dan net zo interessant als de andere varianten? Valt die binnen het budget en is er nog wel ruimte voor kosten om omwonenden te beschermen voor bijvoorbeeld geluid? Of is er nog een open-einde regeling? Wat kost het bouwen van 1 zo’n mast?
Wouter: Daar doen we gaan uitspraken over. Is ook niet relevant in deze discussie. Jimme: Het is heel erg maatwerk. Je kunt daar geen eenheidsprijs voor geven. Het is geen geheim, maar in deze f ase niet handig om te benoemen.
(via chat): Kosten van een mast zijn een detail, wordt over vele jaren af geschreven. 12. Samenhang met Schouwen-Duiveland Wouter geeft aan welke combinaties van stationslocaties op Schouwen-Duiveland en bij Bergen op Zoom mogelijk zijn. De maximale lengte van het kabeltracé is 30 kilometer. Daardoor zijn niet alle combinaties via de verschillende tracéalternatieven mogelijk. Uitgangspunt is dat elke gemeente in eerste instantie zelf een keuze maakt. Als blijkt dat de afstand groter is dan 30 kilometer vindt er een heroverweging plaats in overleg met de gemeenten. Biedt dat geen oplossing, dan moet er een technische oplossing worden gezocht. Vraag
Antwoord
Waarom zijn sommige combinaties van 30 km in de tabel soms groen en soms rood?
Wouter: Dat heef t te maken met de afronding. 29,7 kilometer is af gerond naar 30 maar is mogelijk (groen). 30,4 kilometer kan niet (rood) maar is ook afgerond naar 30.
21
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 18 van 23
13. Overige reacties / vragen Peggy geeft de deelnemers de ruimte om nog aanvullende vragen te stellen of reacties te geven. Vraag
Antwoord
Worden er pas geluidsmaatregelen genomen als woningen binnen de 50 dB contour vallen of is TenneT bereid een stapje extra te zetten?
Wouter: In de basis moeten we voldoen aan wet- en regelgeving. Dat is het uitgangspunt. Jimme: We houden ons in de berekeningen in deze fase aan de voorgeschreven ‘standaard’ afstanden. We kijken daarbij hoeveel woningen er binnen de 500 meter vallen. Dat geef t in deze f ase een indruk per locatie, zodat het goed vergeleken kan worden. In het vervolgonderzoek voor de gekozen voorkeurslocatie gaan we echter zeer uitgebreid berekenen wat de geluidsniveaus exact zijn en bepalen we welke specifieke maatregelen dan nodig zijn om aan normen te voldoen. Maatregelen kunnen zijn: scherfmuren, omkastingen, maar ook landschappelijke inpassing. Die maatregelen zijn nu nog niet meegenomen in de geluidscontourenkaarten. Wat duidelijk moet zijn is dat een station geluid produceert. Daar willen we transparant over zijn. Op de ene locatie hebben we meer afstand tot woningen dan op andere locaties. Maar voor alle locaties geldt dat er passende maatregelen getroffen kunnen worden. Dat wordt meegewogen in het besluit.
Wordt er ook nog buiten die 500 meter gekeken? Soms staan daar bijvoorbeeld maar 20 huizen, soms wel 1.000. Dan heb je ook een hele andere situatie. Dan heeft een station ook veel impact op de 2e ring.
Jimme: Zeker. Dat noemen we geluid in cumulatie. In de haalbaarheidsstudie die aangeleverd is bij de gemeente staat voldoende informatie over afstand tot woningen, zodat de gemeente daar goed onderscheid in kan maken per locatie. Tegelijkertijd kan ik me voorstellen dat er zorgen zijn over hoe geluid wordt meegewogen in de besluitvorming, naast alle andere belangen en aspecten die er spelen. Dat is uiteindelijk aan het college en de gemeenteraad. Als u als bewoners vindt dat geluid
22
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 19 van 23
zwaarder moet wegen dan andere aspecten, dan is het goed om dat kenbaar te maken. Er zijn gebieden waar al industrie is, met het nodige geluid. Er zijn ook gebieden waar geen industrie is en het momenteel veel stiller is. Zoals BOZ-1. Daar is momenteel weinig geluid. Het is een open polder. Moet je die ruimte en stilte wegnemen / opofferen? Is het niet logischer om zo’n station op een plek te zetten waar al geluid / lichtvervuiling is? In wat voor soort matrix wordt dat meegenomen? Je verwacht dat bij een industriegebied, snelweg, etc een andere geluidscontour moet worden genomen dan in een stiltegebied. Samengevat: weeg je geluid in een gebied dat stil is op een andere manier dan in een geluid waar al veel geluid aanwezig is?
Jimme: Geluid wordt op dit moment overal op dezelfde manier gewogen. We kijken in deze studiefase voor alle locaties op dezelfde manier naar de afstand tot woningen. De zorg is overigens wel terecht vanuit uw gebiedsbeleving. Geef die zorg vooral aan in het reactief ormulier, zodat het meegenomen kan worden in het omgevingsbeeld.
Is het een aanbeveling om daar ook rekening mee te houden? Het is niet de standaard. Bij de geluidsstudie voor het voorkeursalternatief wordt er wel specifieker gekeken of Maar dan is de locatie al gekozen. er verslechtering van de bestaande situatie ontstaat. In het omgevingsbeeld in het projectboek staat als positief punt dat er bij BOZ-1 weinig geluidshinder zal zijn. Uit deze discussie blijkt dat dat heel anders wordt ervaren.
Sander: Het omgevingsbeeld is een samenvatting van de ontvangen reacties. Het zijn dus meningen. Daar gaan we – zoals toegezegd – jullie inbreng van vandaag en morgen en de informatie die we ontvangen via de reactief ormulieren aan toevoegen. Jimme: Casper geeft het terecht en goed aan: het wordt anders ervaren door bewoners. Wat wij gedaan hebben in het projectboek bij de milieuthema’s is de locaties feitelijk beoordelen op een bepaald geluidsniveau. De ervaringen van bewoners wegen we daar niet in mee. Dat gaan we ook niet doen in deze studiefase. U vindt geluid – terecht – wel een belangrijk aspect. Dus dat moet tot uiting komen in het omgevingsbeeld. Op die manier wordt het wel meegenomen in de besluitvorming.
23
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 20 van 23
Bastian: Laat u inderdaad horen. Alles wordt opnieuw bekeken en betrokken bij besluitvorming. (via chat): het is dan nog nooit goed gelukt dat over te brengen in alle werkateliers en discussies dat er nog extra bescherming kan worden aangebracht Verschil zit hem in de nuancering: Tennet vindt 2 huizen met 50 db belangrijker dan 80 huizen met 45 db (via chat): Wij staat ook zeer achter over wat … en … zeggen mbt de geluidsoverlast. Ook wij hebben er bewust voor gekozen om in deze vrije en stille omgeving te wonen. Ten eerste: aan het begin van de bijeenkomst gaf u aan dat het een van de eerste keren is dat TenneT zo’n groot vroegtijdig omgevingsproces doorloopt voor een locatiekeuze. Ik hoor graag hoe jullie daar nu tegenaan kijken en van vinden. Wat is jullie leergeld? Zonder politiek antwoord te geven. Ten tweede bleek al eerder dat het niet zo logisch zou zijn dat, als je het ouderwetse traject zou volgen, dat je dan niet op BOZ-1 uitgekomen was. Daar zou ik graag feedback op hebben, dat dat inderdaad zo is.
Jimme: We hebben het af gelopen jaar zo objectief mogelijk de verschillende aspecten van alle locaties beoordeeld. Het hele gebied is zorgvuldig onder de loep genomen en alle kansen zijn verkend. Het is wel zo dat u als bewoners, vanuit uw eigen beleving van het gebied, altijd sommige aspecten belangrijker vindt dan andere. We staan er open voor om nadere vragen te beantwoorden of toelichtingen te geven.
Ik respecteer ten zeerste hoe u dit proces doorlopen hebt. Maar nogmaals: er is beleid en er zijn uitgangspunten. Die waren voor TenneT dat er gezocht werd naar een locatie binnen 300 meter van de bestaande verbinding. BOZ-1 past daar niet binnen. Is dat dan de consequentie van zo’n
Peggy: Er volgt zeker nog een evaluatie na het proces. Wij zien ook dat er in dit gebied nog geen ontwikkelingen zijn geweest. Dat maakt de discussie ingewikkeld. We hebben geprobeerd heel vroegtijdig iedereen te betrekken. Natuurlijk hebben we leerpunten. Zo hadden we u als omwonenden van BOZ-1 nauwer moeten
24
DATUM REFERENTIE PAGINA
omgevingsproces? Want dan moet de wetgeving overall misschien wel worden aangepast. Je kan dan zomaar buiten het beleid gaan.
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 21 van 23
betrekken toen duidelijk werd dat die locatie kansrijk was. De omgevingsdialoog liep parallel aan de locatieen haalbaarheidsstudie. Daardoor waren sommigen zaken nog niet altijd helemaal duidelijk. We zijn daar wel altijd open en transparant over geweest. Overall heeft een omgevingsproces zoals we dat doorlopen hebben echt wel meerwaarde. Een bredere discussie die wel wordt gevoerd binnen TenneT is dat we dit soort netversterkingen echt snel moeten realiseren. De noodzaak is groot. Het zijn echter complexe projecten en procedures, die lang duren. En ook wij vinden dat het zorgvuldig moet gebeuren. Dat is de spagaat waar we met zijn allen in zitten. Ook voor een gemeente is dit ingewikkelde materie en zeer lastig om een besluit over te nemen. Door zo’n omgevingsdialoog te voeren, hopen we dat de gemeente een weloverwogen besluit kan nemen. Wij waarderen wel echt de constructieve, open en eerlijke houding van iedereen vandaag. Complimenten hoe iedereen meedoet en meedenkt. Dat helpt ons ook verder. Wij willen u daar erg voor bedanken.
Is de bijeenkomst later nog terug te kijken?
Nee, er wordt wel een uitgebreid verslag van de bijeenkomst gemaakt. Daarin worden ook de reacties uit de chat meegenomen. Nog openstaande vragen worden in het verslag beantwoord. Daarnaast sturen we de presentatie naar iedereen toe.
14. Vervolgproces Peggy licht toe wat de vervolgstappen zijn. Zie sheet 79 van de presentatie in de bijlage. Bastian geef t aan welke stappen de gemeente na deze week gaat zetten richting de besluitvorming. Vraag
Antwoord
Worden de links / verslagen per mail verstuurd. En gaat dat naar iedereen of alleen naar de deelnemers aan deze bijeenkomst?
Sander: We maken 2 verslagen, van deze bijeenkomst en van de bijeenkomst van donderdag. Beide verslagen sturen we begin volgende week per mail naar alle deelnemers aan beide sessies. Na vaststelling gaan de verslagen naar de gemeente en worden ze toegevoegd aan de stukken.
25
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 22 van 23
De presentatie en link naar het reactieformulier ontvangt u vrijdagochtend per mail. Het reactieformulier mag door iedereen die dat wil ingevuld worden. Stuur het gerust door naar andere buurtgenoten. We vragen ook de dorpsraad het te publiceren. 15. Afsluiting Peggy sluit de bijeenkomst af. Ze bedankt alle aanwezigen voor hun inbreng. Heeft u de komende tijd nog vragen, suggesties of zorgen die u wilt delen? Neem dan vooral contact op. Dat kan per mail, via netversterking-sd-tholen-boz@tennet.eu. Of telefonisch, bij omgevingsmanager Peggy Steenbergen (06 55 23 64 57). Overige vragen via de chat: Vraag
Antwoord
Er worden “aspecten” toegepast voor de keuze. Dit zijn aspecten die aan de orde komen voor Bestemmings wijzigingen. Waarom niet echte keuze criteria zoals: -structuurvisie Bergen op zoom , geldend tot 2030 -nabijheid grote stoomafnemers/leveranciers -in lijn met RES ambities - een dominant punt, nl het aantal extra mastposities -landschap beleving en gebruik. Waarom zijn de oorspronkelijke locaties 1-2omgenummerd naar 5 en 4, dat lijkt op kiezersbedrog
Voor de navolgbaarheid en het onderscheid tussen de voorstudie en deze studie, is de naamgeving voor de onderzochte locatiealternatieven in deze studie aangepast naar BOZ-1, 2, 3, 4 of 5. Hiermee wordt ook een mogelijk foutieve interpretatie van het verschil tussen een ‘variant’ en ‘deelgebied’ weggenomen. Dit zorgt ervoor dat alle locatiealternatieven als gelijk behandeld worden, ongeacht of deze zijn ingebracht door de omgeving of voortkomen uit de voorstudie.
Wat betekent eea als er een 2e kerncentrale in Borselle komt Tennet, het merendeel van de mensen die hier wonen hebben gekozen voor de
Een tweede kerncentrale in Borselle heeft geen direct gevolg voor dit hoogspanningsstation. Wij beseffen dat een hoogspanningsstation impact heeft. We willen daarom open en transparant zijn over de
26
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998629 23 van 23
openheid van de polder en de rust. Ik wordt niet echt rustig van deze presentatie, en zie ons woongenot behoorlijk aangetast worden.
ef f ecten en nemen mitigerende maatregelen waar mogelijk.
ik mis inf ormatie over alternatief 4b
De inf ormatie over locatie 4B volgt later deze maand. Die onderzoeken we nu nog. Ik krijg letterlijk vanmiddag de eerste resultaten op papier. Dus, daarna moet TenneT en de gemeente lezen. Daarna verwachten wij de resultaten te delen met het college (en dan zijn de stukken dus openbaar). De informatie is tijdig beschikbaar voor de raad en wordt op 23 februari ook nog door de gemeente aan u teruggekoppeld.
4B zal heel laat bekend zijn, vraag is of men dit allemaal nog goed in kan lezen / op zich kan nemen ook voor de raad in die drukke tijd. Hoop dat er een duidelijke presentatie op voorhand komt voor alle betrokkenen. @Bastian, de brief waar u maandag over sprak welke vrijdag verstuurd zou zijn, is nog niet bij ons bezorgd. Dit ter info, omdat we u hierover op de hoogte zouden houden. Hoe groot is de kans dat het rijk bevoegd gezag wordt?
Bastian: Die kans is alleen aanwezig als er op 10 maart niet beslist wordt
Bijlagen: - Presentatie slides
27
B 22
Verslag bijeenkomst noordelijke buurtschappen 10 februari 2022
28
NOTULEN
AANWEZIG DOOR
Zie verslag Schepper, Sander de
C1 - Publieke Informatie 18 februari 2022 DATUM BESPREKING 10 februari 2022 TIJD BESPREKING 19.30 - 22.00 uur LOCATIE BESPREKING Webex - online REFERENTIE 003.120.20 0998699 AANTAL BIJLAGEN 1 PAGINA 1 van 32 CLASSIFICATIE DATUM
ONDERWERP Inf ormatiebijeenkomst noordelijke buurtschappen - donderdag 10 f ebruari 2022
1. Welkom Peggy Steenbergen (Omgevingsmanager) heet iedereen welkom en stelt zichzelf en de andere TenneT collega’s voor: Wouter Delleman is als projectleider uitvoering aanwezig, Sander de Schepper, communicatieadviseur, is aanwezig als technische host. Vanuit Witteveen+Bos is Jimme Zoete aanwezig om een toelichting te geven. Bastian Verdonschot en wethouder Barry Jacobs zijn aanwezig vanuit de gemeente Bergen op Zoom. We proberen de informatieverschaffing – na een opmerking over de sessie van woensdag – kort en bondig te houden, zodat er meer ruimte is voor vragen en het g esprek. 2. Doel omgevingsdialoog en deze extra bijeenkomst Peggy licht toe waarom er in 2021 een omgevingsdialoog door TenneT is gehouden. Het doel daarvan was vooral om vroegtijdig belangen en zorgen in kaart te brengen en gebiedskennis en locatiesuggesties op te halen. Het doel: de gemeente voldoende bagage geven om een weloverwogen locatiekeuze te maken. Daarnaast kunnen de zorgen en belangen meegenomen worden in de verdere planvorming. De vroegtijdige omgevingsdialoog is een vormvrije informele inspraakvorm en geen verplichting. TenneT vindt het – vanwege de impact van het project – echter wel belangrijk om te doen. De f ormele inspraakmogelijkheden (zienswijzen / bezwaar) komen later tijdens de ruimtelijke procedure.
Tijdens deze extra bijeenkomsten op 9 en 10 f ebruari willen we de inwoners van Kladde en omstreken de gelegenheid geven om ook te reageren, aangezien zij zich niet betrokken voelen bij de gevoerde omgevingsdialoog. TenneT vindt het belangrijk dat iedereen zich gehoord voelt en zijn / haar mening heef t kunnen geven. We beperken ons in deze bijeenkomst – net als eerder – tot de 5 voorliggende locatiealternatieven. Het onderzoek naar de haalbaarheid van locatie 4B loopt nog, dus daar kunnen we nog niets over zeggen. Na de bijeenkomsten sturen we een online reactieformulier, waarin iedereen kan reageren op de 5 voorliggende kansrijke locatiealternatieven. Dat is in de eerder gevoerde omgevingsdialoog ook zo gedaan. Op basis van de reacties die we tijdens de bijeenkomsten en via de formulieren krijgen gaan we het omgevingsbeeld uit het projectboek herschrijven. De petitie die is ingediend bij de gemeente nemen we daar ook in mee. Daarnaast worden de verslagen van de bijeenkomsten en
29
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998699 2 van 32
alle reactief ormulieren integraal aangeleverd bij de gemeente (als addendum bij het projectboek). Het college van B&W en de gemeenteraad gebruiken de door TenneT aangeleverde informatie (verslagen van de bijeenkomsten en ingediende reactieformulieren) bij haar af weging voor een voorkeurslocatie. Het wordt onderdeel van de stukken. Zie ook sheet 6 t/m 8 in de presentatie in de bijlage. 3. Verwachtingen polsen Via Mentimeter wordt getoetst wat de verwachtingen zijn van de bijeenkomst.
Vraag / reactie
Antwoord
(via chat): Hoi, bedankt voor de uitnodiging. Vanavond nemen wij deel met een groepje buurtbewoners. Wij zullen luisteren en de presentaties volgen om te zien wat er in ons mooie buurtje voor ideeën geboren zijn. Het mag duidelijk zijn dat wij hier niet blij mee zijn. (via chat): Vraag aan de gemeente: is het niet apart dat
Goedenavond. Fijn dat u aanwezig bent. Geef vooral uw reacties door in de loop van de avond (dat kan ook nog via een f ormulier dat u achteraf krijg toegestuurd). Alle inbreng wordt nog meegenomen in het omgevingsbeeld, een van de aspecten voor de gemeente om een locatiekeuze te maken.
Bastian Verdonschot (via chat): Het is gebruikelijk dat de initiatiefnemer de dialoog met
30
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998699 3 van 32
de visie van de ene groep belanghebbenden (de inwoners) door een andere belanghebbende (TenneT) wordt bijeengeraapt en aan de gemeente zal worden aangeboden? Waarom niet rechtstreeks ivm (schijn van) partijdigheid?
de omgeving houdt. Natuurlijk is de gemeente daar wel bij aangehaakt.
Dat begrijp ik, en dialoog is goed en verstandig. Maar dialoog en doorgeven van visie en/of reacties zijn twee verschillende zaken, niet?
TenneT geef t geen visie aan ons door, ze verzamelen alle reacties en die sturen ze aan ons.
@Bastian, zelfs als dat het geval zou zijn, is dat niet relevant voor mijn vraag toch? Het gaat erom dat de visie/reactie van de omwonenden via een omweg bij de gemeente terecht komen
Wij (gemeente) zijn zelf ook altijd bij de dialoogavonden aanwezig.
Dat is heel goed, maar ik begrijp dat TenneT het een en ander gaat invoegen in het projectboek, daar staat dit zwart op wit. Ik wil voorkomen dat de gemeente voort zal gaan borduren op informatie die niet rechtstreeks is verkregen van de omwoners, én mogelijk (onbedoeld) gekleurd is door een andere partij. Puur procesmatig. (via chat): Probleem dat nu is opgetreden is dat er zaken anders zijn overgebracht dan zoals in de dialoog naar voren gebracht 4. Over het station Wouter Delleman geeft een toelichting op hoe het station er uit komt te zien en welke ingrepen er straks plaatsvinden in de omgeving. Daarnaast licht hij toe hoe de inlussing op de bestaande hoogspanningsverbinding plaatsvindt en welke consequenties dat heeft (extra masten) bij de locaties BOZ-1 en BOZ-2, die relatief verder van de bestaande verbinding staan. Zie sheet 11 t/m 16 in de presentatie in de bijlage. Vraag / reactie
Antwoord
Hoe hoog zijn de masten die nodig zijn voor de inlussing op het station?
Wouter: De masten zijn van hetzelfde type dat nu in de polder
31
DATUM REFERENTIE PAGINA
Om hoeveel masten gaat het?
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998699 4 van 32
staat; ongeveer 40 tot 50 meter hoog, uit mijn hoofd zeggende. Voor BOZ-1 ziet het er naar uit dat er 11 masten nodig zijn. Voor BOZ-2 gaat het om 7 of 8 masten. Dat is het maximale. We kijken of het nog met minder masten kan. Als de locatie gekozen is, wordt door onze engineers de def initieve inlussing bepaald en vindt er nog een optimalisatieslag plaats.
Het kunnen er dus ook nog meer zijn?
Dat is niet de verwachting.
Jullie geven aan dat hetzelfde type mast gebruikt wordt als wat nu in de polder staat, vanwege het landschapsbeeld. Moet straling daarin ook geen rol spelen? Bij de nieuwe (wintrack)masten is de magneetveldzone smaller. In mijn optiek is dat belangrijker dan het landschapsbeeld. In Rilland worden ze door elkaar gebruikt.
Wouter: Klopt, in Rilland zijn op verzoek van de gemeente wintrackmasten gebruikt voor de aansluiting van de bestaande verbinding op het nieuwe hoogspanningsstation. Dat komt omdat de nieuwe hoogspanningsverbinding aan de andere kant van het station (tussen Borssele en Rilland) ook in wintrack wordt uitgevoerd. Zo heb je rond het station dezelfde type masten staan. Het klopt dat die een stuk verderop weer verder gaan in vakwerkmasten.
Waarom zou dat hier niet kunnen, maar dan niet vanuit landschappelijk oogpunt?
Het uitgangspunt van TenneT is dat bij reconstructies hetzelf de type mast gebruikt wordt.
Je ziet op plaatjes van TenneT dat de nieuwe wintrackmasten een minder brede straling hebben dan bij de oude masten. Ik denk dat dat de achtergrond van de vraag is van mevrouw …. Je krijgt dan een heel ander stralingsbeeld.
De magneetveldzone is bij dit type mast inderdaad iets breder dan bij wintrackmasten. Er zijn uiteraard wel wettelijke normen voor bovengrondse hoogspanningsverbindingen, waar wij aan moeten voldoen. We houden zeker rekening met de nabijheid van woningen bij masten.
De overheid gaat er nu vanuit dat, zolang er geen wetenschappelijk bewijs is, we daar geen rekening mee hoeven te houden. De criteria zijn volgens mij minimaal. Ik vind dat wel een punt van zorg. Als het technisch mogelijk is, moet je gezondheid voorop stellen op een landschapsbeeld.
NB: In oktober 2005 heeft het (toenmalige) ministerie van VROM vanuit het zogenoemde voorzorgsbeginsel in een brief aan provincies, gemeenten en beheerders van hoogspanningslijnen het advies uitgebracht om zoveel als redelijkerwijs mogelijk te vermijden dat er nieuwe situaties ontstaan waarbij kinderen langdurig verblijven in een gebied rond bovengrondse hoogspanningslijnen, waarbinnen het jaargemiddelde magneetveld hoger is dan 0,4 microTesla. TenneT zorgt dat woningen altijd
32
DATUM REFERENTIE PAGINA
TenneT TSO B.V. 18 februari 2022 003.120.20 0998699 5 van 32
buiten de magneetveldzone liggen waarbinnen het jaargemiddelde magneetveld hoger is dan 0,4 microTesla. Meer informatie: https://www.rivm.nl/hoogspanningslijnen Er zijn ook nog andere aspecten die tellen bij de benodigde extra masten voor BOZ-1 en BOZ-2, zoals kosten en recreatieve beleving van het landschap. De masten doorkruisen heel veel polderlandschap. We hebben onze goed ingelezen sinds dit net voor kerst bij ons binnen plofte, dus willen daarover vooral met u van gedachten wisselen. Je ziet op de plaatjes dat er zoveel masten nodig zijn, maar er is nog zoveel onbekend. Die masten zijn nooit goed meegewogen in het projectboek. Hoe kijken jullie daar zelf tegenaan? Het is een totaalplaatje, je praat over het hoogspanningsstation én de masten die nodig zijn. Waarom worden in de tabel dan 11 masten met veel impact niet meegewogen?
Wouter: Zodra de stationslocatie gekozen is, vindt de detailengineering plaats. Onderdeel daarvan is een EMC studie.
Ik ben het met de vorige spreker eens dat hoogspanningsmasten niet meegenomen zijn in het af wegingskader van de locatiealternatieven door Witteveen+Bos, maar enkel het station zelf. Zie pagina 45 van het projectboek. Daardoor ontstaat een vertekend beeld. De masten hebben bij BOZ1 een grotere invloed op de omgeving dan het station zelf. We kunnen daarmee gerust stellen dat Witteveen+Bos in de kwaliteit van het onderzoek tekort is geschoten. Als ik als technisch adviseur het rapport zou moeten
Wouter: We komen later in de bijeenkomst nog terug op het element landschap en lichten dan graag toe hoe die beoordeling tot stand is gekomen.
Wouter: Daar is wel degelijk naar gekeken. Indicatieve effecten van het mastbeeld door de benodigde bovengrondse hoogspanningslijnen zijn beschreven in het projectboek. Daarnaast hebben we al gekeken naar de magneetveldzone rond de benodigde masten. Daarbij valt voor BOZ-1 op dat er 1 woning op de grens van de magneetveldzone ligt.
Peggy: We noteren in ieder geval uw zorgen. Toen deze locatie werd ingebracht hebben we direct de consequenties in beeld gebracht. We beseffen zelf ook dat deze lange inlussing veel impact heeft.