Bijlage 3a. Ontwerp Bestemmingsplan
Tekst van het document
Gemeente Bergen op Zoom
Bestemmingsplan ‘Poortgebied Bergsche heide 2022’
Status: ontwerp IMRO-code: NL.IMRO.0748.BP0270-0201
Gemeente Bergen op Zoom Aandachtsgebied Ruimte en Economie Cluster Wonen en Leven
Poortgebied Bergsche heide 2022
Inhoudsopgave
Toelichting
5
Hoofdstuk1 INLEIDING 1.1 Achtergrond 1.2 Initiatief 1.3 Kwaliteitsimpuls 1.4 Leeswijzer
6 6 7 12 13
Hoofdstuk2 LANDSCHAPSPARKBERGSCHEHEIDE 2.1 Ambities 2.2 Verankering in beleidsdocumenten 2.3 Inleiding lagenbenadering 2.4 Onderste laag: ondergrond 2.5 Tweede laag: netwerken 2.6 Derde laag: occupatie 2.7 Planologie
14 14 14 17 18 22 23 23
Hoofdstuk3 PLANBESCHRIJVING 3.1 Planvoornemen 3.2 Het poortgebied 3.3 De ontsluitingsweg en parkeerterrein 3.4 Recreatie 3.5 Natuurgebied Kraggeloop 3.6 Programma huidige en toekomstige situatie
27 27 29 37 38 39 40
Hoofdstuk4 BELEIDSKADERS 4.1 Rijksbeleid 4.2 Provinciaal beleid 4.3 Gemeentelijk beleid
42 42 49 54
Hoofdstuk5 MILIEUHYGIENISCHEEN PLANOLOGISCHEASPECTEN 5.1 Verkeer en parkeren 5.2 Bodem 5.3 Water 5.4 Natuur 5.5 Luchtkwaliteit 5.6 Bedrijven en milieuzonering 5.7 Externe veiligheid 5.8 Akoestiek 5.9 Archeologie en cultuurhistorie 5.10 Vliegveld Woensdrecht 5.11 Milieueffectrapportage
59 59 61 62 65 72 73 75 82 83 85 86
Hoofdstuk6 OPBOUW BESTEMMINGSPLAN 6.1 Inleiding 6.2 Inleidende regels 6.3 Bestemmingsregels 6.4 Algemene regels 6.5 Overgangs- en slotregels
89 89 89 90 93 94
Hoofdstuk7 UITVOERBAARHEID 7.1 Economische uitvoerbaarheid 7.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid
95 95 95
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 2 van 96
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 3 van 96
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 4 van 96
Toelichting
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 5 van 96
Hoofdstuk 1
1.1
INLEIDING
Achtergrond
De gemeente Bergen op Zoom heeft de ambitie uitgesproken om de Brabantse Wal op de kaart te zetten. Zoals iedereen de Veluwe kent, zo moet straks De Brabantse Wal ook iedere Nederlander bekend in de oren klinken. Factoren als economische crisis en vergrijzing van de bevolking zorgen ervoor dat men vaker een vakantiebestemming op korte afstand zoekt. Het goed accommoderen van deze trend zal ervoor zorgen dat De Brabantse Wal een aantrekkelijke vakantiebestemming wordt waardoor de lokale economie zal floreren. Hiertoe is het project 'De Zoom' in het leven geroepen. Met dit project wordt de Brabantse Wal op de kaart gezet, wordt een inspirerende groene omgeving gecreëerd en worden de verschillende landschappen versterkt en met elkaar verbonden. Onderdeel van het project 'De Zoom' is de ontwikkeling van het landschapspark Bergsche Heide. 1.1.1
Ambitie gebied
De Bergsche Heide vormt de noordelijke kop van de Brabantse Wal, die zich uitstrekt van Hoogerheide tot Steenbergen. De Brabantse Wal bestaat uit diverse gebieden die op het grensgebied van het Brabantse hoge zandlandschap en het Zeeuwse kleilandschap van de delta liggen. Het meest westelijke deel van het Kempense Plateau eindigt in een hoge steilrand. Loodrecht op deze steilwand bevinden zich enkele beekdalen. De steilrand slingert van Ossendrecht langs Hoogerheide, Woensdrecht, Bergen op Zoom en Halsteren tot Steenbergen. De steilrand is aangemerkt als aardkundig waardevol gebied en bereikt hoogten van ongeveer 20 meter boven NAP. Het landschap langs de steilrand is rijk getekend door een historie van oorlogen, (turf-)ontginning, overstromingen en inpolderingen. De abrupte overgang van hoog naar laag zorgt voor een verrassend gevarieerd en bijzonder landschap. Alle projecten op de Brabantse Wal zijn erop gericht om deze contrasten en overgangen naar omliggende landschappen te versterken en nog meer herkenbaar en beleefbaar te maken. De wal zorgt voor (ruimtelijke) samenhang in het gebied. Ook in de Bergsche Heide is de steilrand op onderdelen nog zichtbaar. De steilrand is, op de overgang naar het beekdal van de Kraggeloop, weliswaar aanwezig, maar niet zo duidelijk als elders op de Brabantse Wal. Het hoogteverschil bedraagt circa 2 meter.
Wel is de relatie met de Brabantse Wal duidelijk herkenbaar. Op het hoger gelegen deel van de Bergsche Heide bevindt zich een groot bosgebied, met in het hart een gebied dat wordt gekenmerkt door stuifzand.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 6 van 96
1.1.2
Ambitie Landschapspark
Door de ligging ten noorden van de Rijksweg A58, wordt het gebied fysiek afgesneden van de rest van de Brabantse Wal; de samenhang in het gebied ontbreekt hierdoor. Verschillende initiatieven in de regio moeten er toe bijdragen dat deze verbinding wordt hersteld en de kwaliteit in de Bergsche Heide wordt vergroot, zodat het als recreatieve poort tot de Brabantse Wal kan gaan functioneren. De plannen voor de ontwikkeling van het Landschapspark Bergsche Heide zijn hiermee geboren. Het Landschapspark Bergsche Heide heeft de potentie om uit te groeien tot één van de mooiste en afwisselendste stedelijke uitloopgebieden in de regio. Om deze ambitie te bereiken, is het belangrijk dat de ontwikkeling van het gebied integraal wordt benaderd; gebiedsontwikkelingen vinden namelijk vaak te geïsoleerd plaats, waardoor kansen op synergievoordelen worden gemist. Om de ontwikkelingen in het landschapspark in goede banen te leiden, is een gezamenlijke visie voor het gebied opgesteld (Paragraaf 2.2). Ook hebben partijen besloten de uitgangspunten voor de gebiedsontwikkeling met elkaar af te stemmen en vast te leggen in een convenant. 1.1.3
Crisis- en herstelwet
Het is erg belangrijk om de omgevingskwaliteit van het Landschapspark Bergsche Heide te borgen en te zorgen voor een veilige en gezonde fysieke leefomgeving. Het landschapspark is aangemeld voor de 11e tranche van de Crisis- en herstelwet als innovatief experiment. Door de gemeente Bergen op Zoom is verzocht om het project toe te voegen aan artikel 7c van het Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet. Dergelijke projecten kunnen experimenteren met een 'verbrede reikwijdte' van het bestemmingsplan. Dit biedt als voordeel dat eisen met betrekking tot de omgevingskwaliteit kunnen worden opgenomen in het bestemmingsplan en dat een koppeling kan worden gemaakt met beleidsregels. Op basis van artikel 7c zijn gedetailleerde vervolgonderzoeken doorgeschoven naar de vergunningsverlening, omdat de exacte werkzaamheden (relevant voor het onderzoek) nog niet concreet genoeg zijn en niet vast staat wanneer de werkzaamheden wordt uitgevoerd. In hoofdstuk 6 is beschreven om welke onderzoeken het gaat. De ontwikkeling van het Landschapspark Bergsche Heide vindt organisch plaats. De uitvoerbaarheid van het plan wordt op hoofdlijnen onderzocht. Ook zal de invulling van het landschapspark niet binnen de doorlooptijd van een bestemmingsplan (10 jaar) gereed zijn. Om dit mogelijk te maken, is gebruik gemaakt van de mogelijkheden van een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte.
In paragraaf 4.1.4 wordt uitgebreid ingegaan op de mogelijkheden onder de Crisis- en herstelwet.
1.2
Initiatief
De ontwikkeling van het Poortgebied Bergsche Heide heeft betrekking op de omvorming en opwaardering van het bestaande recreatiepark (Vredenburg), die in de huidige situatie eenverrommelde uitstraling kent. Met de plannen gaat de locatie functioneren als 'recreatieve poort' van de Brabantse Wal. Daarvoor worden binnen het terrein van het recreatiepark twee concrete ontwikkelingen uitgevoerd: de realisatie van het 'Poortgebied' naar het Landschapspark Bergsche Heide. de realisatie van de nieuwe ontsluitingsroute door het Landschapspark inclusief parkeervoorziening. Niet alleen het Poortgebied en de ontsluitingsweg met parkeervoorziening, maar het gehele terrein van het bestaande recreatiepark, worden in het bestemmingsplan meegenomen. Het voormalige campingterrein wordt getransformeerd tot een camping van deze tijd met 150 recreatiewoningen en 65 chalets/stacaravans. Een 6-tal recreatieve boomhutten en een natuurspeelbos gaan deel uitmaken van de bedrijfsvoering van het nabijgelegen horecabedrijf Brasserie de Berk. Verder vinden er op dit moment geen structurele planologische wijzigingen plaats op het recreatieve deel. Een eventuele uitbreiding en herstructurering van dit recreatiegebied is reeds in bestemmingsplannen juridisch verankerd. Hoe dit recreatiegebied in de toekomst wordt ingericht Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 7 van 96
is nog onbekend. Tot slot wordt met de plannen op 2 locaties geïnvesteerd in natuur- en landschapsontwikkeling in het beekdal van de Kraggeloop, ten noorden en ten oosten van het landschapspark; op beide locaties worden gronden met agrarisch gebruik omgevormd tot natuur. De volgende figuren geven de vier plangedeelten van voorliggend bestemmingsplan weer.
Globale positioneringen plangebied bestemmingsplan met poortgebied (rood), 'bestaand' recreatiegebied (groen), nieuwe ontsluitingsweg (blauw) en nieuw natuurgebied (inclusief aanplant bosareaal) (oranje)
Globale positioneringen plangebied bestemmingsplan met poortgebied (rood), 'bestaand' recreatiegebied (groen), nieuwe ontsluitingsweg (blauw)
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 8 van 96
1.2.1
Bezwaren
Bezwaren op het oude bestemmingsplan (vastgesteld 2018) zijn in november 2019 door de RvS gegrond verklaard en het plan is daarmee vernietigd. De ecologische voortoets concludeerde dat significante effecten uitgesloten zijn, wat volgens de RvS onvoldoende was onderbouwd. De ontwikkelaar en gemeente zijn overeengekomen om het plan aangepast nogmaals in procedure te brengen. De volgende aanpassingen zijn doorgevoerd: 'het oppervlak van de 'rode' ontwikkeling is verkleind (hotel en parkeren), waardoor er meer groen kan blijven staan; in de 'groene' ontwikkeling is de nieuwe ontsluitingsweg verlegd, een parkeervoorziening is toegevoegd en een doorgaande verbindingsweg de Bemmelenberg wordt vanaf restaurant Le Bouleau tot aan de Bergse Baan voor autoverkeer afgesloten zodra de nieuwe weg is ontsloten. Een extra investering vindt plaats voor de natuur- en landschapsontwikkeling in het beekdal van de Kraggeloop aan de oostzijde van het landschapspark, door agrarisch gebruik om te vormen naar natuur. 1.2.2
Het Poortgebied
Dit plandeel heeft betrekking op de ontwikkeling van het 'poortgebied' van het Landschapspark Bergsche Heide. Het poortgebied is de eerste kennismaking van bezoekers met het landschapspark. In het poortgebied, dat een directe ontsluiting krijgt op de Rijksweg A4, is ruimte voorzien voor een hotel, een energyhub en twee horecavestigingen. Omdat deze functies afhankelijk zijn van een goede zichtbaarheid vanaf de Rijksweg, is tevens een reclamemast in het plan opgenomen. De ligging van het poortgebied is op de afbeelding hiervoor gevisualiseerd. Het betreft de percelen die kadastraal bekend staan als gemeente Bergen op Zoom. Zie onderstaande figuur voor een visuele weergave van de perceelnummers.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 9 van 96
Visuele weergave van de relevante perceelnummers. De natuurcompensatiegebieden liggen in sectie L en de andere liggen in sectie B. Het gebied wordt in de huidige situatie voor een gedeelte gebruikt als recreatiepark, inclusief bijbehorende bebouwing. Deze bebouwing zal worden gesloopt en ter plaatse wordt nieuwe, zorgvuldige vormgegeven bebouwing gerealiseerd. Hierdoor kan in het gebied een grote kwaliteitsimpuls worden gerealiseerd.
Energyhub De energyhub krijgt een modern design, passend bij het innovatieve c.q. duurzame karakter van het tankstation. De energyhub maakt onderdeel uit van de zogenaamde Europese Blue-corridor en zal ook de alternatieve brandstoffen CNG (aardgas onder druk) en LNG (vloeibaar aardgas) aanbieden. De energyhub draagt bij aan het verduurzamen van de mobiliteits- en transportsector en ondersteunt daarmee de uitstraling van het duurzame karakter van het landschapspark in de vorm van schonere mobiliteit. Het groeipotentieel van dit alternatief voor fossiele brandstoffen is groot. Dit komt mede door de zeer scherpe Euro 6 emissienorm die voor dieselvoertuigen met veel aanpassingen, nauwelijks nog te halen is. Voertuigen uitgerust met de alternatieve brandstoffen LNG en CNG voldoen ruimschoots aan deze norm. Daarnaast is er een enorm CO2 reductiepotentieel doordat gebruik wordt gemaakt van Bio-CNG en Bio-LNG. Door CNG en LNG te Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 10 van 96
gebruiken, dat wordt geproduceerd in een bio vergistingsinstallatie, is een CO2 reductie van 80% haalbaar. In het noordelijk deelgebied is ruimte gereserveerd voor een hotelfunctie. Een kwalitatief hoogwaardige overnachtingsmogelijkheid is een goede aanvulling op het bestaande aanbod in het landschapspark. Een hotelfunctie trekt een andere doelgroep aan, dan een camping of recreatiewoning. De toevoeging van een dergelijke functie past binnen het streven van het landschapspark en de Brabantse Wal: het faciliteren en stimuleren van de toeristische en recreatieve sector. In het hotel is daarnaast ruimte voor congreszalen en een restaurant. Nabij het hotel worden twee fastfoodrestaurants gerealiseerd. Deze functies ondersteunen de aanwezige hotelfunctie en trekken een specifieke doelgroep aan, waardoor de Brabantse Wal ook bij een breder publiek op de kaart komt te staan. Zowel het hotel, de Energy hub en de fastfoodrestaurants worden volledig 'van het gas af' opgeleverd. 1.2.3
Nieuwe ontsluitingsweg en parkeerterrein
Naast bovengenoemde ontwikkelingen, behelst het beoogde project ook een 'nieuwe' c.q. verbeterde toegang tot het achterliggende gebied. De recreatieve 'poort' verkrijgt hiermee een belangrijke functie om de grote toestroom van recreanten te clusteren, waar vanuit de verschillende doelgroepen (fietsers, wandelaars, ruiters, enz.) zich verspreiden over de Bergsche Heide en de Brabantse Wal. Vanuit het poortgebied kunnen bezoekers via de nieuwe ontsluitingsweg het hart van het landschapspark bereiken. Deze nieuwe infrastructuur zorgt voor een ontsnippering van het achterliggende landschapspark en geleidt bezoekersstromen beter dan nu het geval is. Aanvullend wordt ten oosten van het plangebied een parkeerterrein in een bosrijke omgeving aangelegd, nadat de Bemmelenberg is afgesloten. Dit komt de rust en natuur ten goede. Ook zorgt het voor een betere ontsluiting van het achterland. 1.2.4
Overige gronden; recreatieterrein
Ter plaatse van de overige gronden binnen het plangebied, die dus niet behoren bij het Poortgebied en de ontsluitingsweg, vinden functioneel geen wijzigingen plaats. De planologische mogelijkheden ter plaatse van het bestaande recreatiegebied ten oosten van de te realiseren ontsluitingsweg blijven behouden. Zo wordt niet voorzien in de uitbreiding/vergroting van de recreatieve voorzieningen ter plaatse. Om het terrein in de toekomst beter te kunnen inrichten en aansluiten op de omgeving, kent dit bestemmingsplan meer flexibiliteit dan het thans vigerende bestemmingsplan. De bestaande bouw- en gebruiksmogelijkheden blijven grotendeels behouden, maar er wordt meer flexibiliteit geboden in de situering van toekomstige functies en bebouwing. Belangrijk is dat bij de toekomstige inrichting wordt bijgedragen aan de waarden die in het Landschapspark Bergsche Heide worden beoogd. Vanuit dit uitgangspunt biedt dit bestemmingsplan de mogelijkheid om het recreatieterrein organisch te ontwikkelen. Het ontwikkelingsconcept voor landschap en natuur is daarnaast gebaseerd op de versterking van overgangen en verbindingen. De Kraggeloop wordt hierbij als landschappelijk element beter zichtbaar gemaakt en er wordt meer inhoud gegeven aan zijn functie als ecologische verbindingszone.
Om de Kraggeloop verder te versterken wordt er binnen het plangebied, op het recreatieterrein, een ecologische verbindingszone aangelegd en planologisch vastgelegd. 1.2.5
Natuurgebieden
Dit zijn de agrarische gronden ten oosten en westen van het landschapspark. De percelen kadastraal bekend als gemeente Bergen op Zoom, sectie L nummers 101 en 102 en 175 zijn reeds ingericht als natuurgebied van NNB. Deze gebieden hebben echter nog geen bestemming 'Natuur'. Met voorliggend bestemmingsplan wordt deze bestemming vastgelegd. De percelen kadastraal bekend als gemeente Bergen op Zoom, sectie L nummers 103, 172 en 180 worden ingezet als compensatiegronden (zie paragraaf 5.4.2) en krijgen tevens bestemming 'Natuur'. De percelenmet die nieuwe natuurbestemmingen zijn hieronder weergegeven, waarbij de rood gearceerde percelen de nieuwe comensatiegronden beteffen.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 11 van 96
1.3
Kwaliteitsimpuls
De beschreven ontwikkelingen passen niet in het geldende bestemmingsplan. Ter plaatse van het poortgebied is weliswaar een bouwtitel opgenomen voor de bouw van enkele tientallen nieuwe recreatiewoningen, maar de bouw van de beoogde functies is niet toegestaan. Dit bestemmingsplan biedt de juridische en planologische basis voor de beoogde wijzigingen. Voorliggend bestemmingsplan maakt het hiermee mogelijk dat de bestaande verrommelde en verpauperde situatie gesaneerd wordt en plaatsmaakt voor nieuwe zorgvuldig vormgegeven bebouwing en een inrichting die past bij het landschapspark. Bovendien worden met dit bestemmingsplan enkele ongebruikte bouwmogelijkheden 'weg bestemd', waardoor er een actueel en afgestemd kader wordt geboden voor de beoogde ontwikkelingen in het gebied. Het initiatief voorziet derhalve niet per definitie in een uitbreiding van de bouwmogelijkheden ter plaatse, maar in een wijziging van de bouw- en gebruiksmogelijkheden naar een regeling die beter
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 12 van 96
aansluit op de eisen en wensen van deze tijd. Daarnaast gaat het initiatief gepaard met een investering in natuur- en landschapswaarden. Onderdeel is de ontwikkeling van natuur ter plaatse van gronden rondom de Kraggeloop; om dit te borgen wordt de huidige agrarische bestemming omgezet in een natuurbestemming. Zoals uit de achtergrond blijkt, staan de wijzigingen van het recreatiepark door middel van de ontwikkeling van het poortgebied en de realisatie van de bijbehorende ontsluitingsweg niet op zichzelf. De relatie en verwevenheid met de functies in het Landschapspark is groot. Niet alleen is de ontwikkeling van de poort belangrijk voor de verdeling van recreanten en bezoekers over de Bergsche Heide, ook is het poortgebied door de zichtbaarheid vanaf de snelweg het visitekaartje voor het gebied en biedt het kansen om dit verrommelde gebied meer aanzicht te geven. Het poortgebied is direct bereikbaar via een afrit op de snelweg en staat in directe verbinding met de nieuwe ontsluitingsweg die de verschillende parels in het landschapspark verbindt. Deze toegangsweg creëert rust en ruimte in de rest van het landschapspark. De energyhub stimuleert op haar beurt CO2 reductie en heeft een belangrijke rol in het verduurzamen van de transportsector.
Daarnaast biedt de ontwikkeling van het poortgebied ook andere kansen; onder andere om de ontwikkeling van nieuwe natuur in het landschapspark verder vorm te geven. Opbrengsten die worden gegenereerd in de poort worden zoveel mogelijk ingezet voor de ontwikkeling van nieuwe natuur, het verbeteren van routestructuren en het vergroten van de biodiversiteit. Zo worden een gedeelte van de gronden rondom de Kraggeloop omgevormd tot natuur. Het poortgebied vormt daarmee de motor van het landschapspark en zorgt voor werkgelegenheid in het gebied. Door de grote meerwaarde die Landschapspark Bergsche Heide heeft en de belangrijke rol van het poortgebied hierin, wordt deze ontwikkeling gesteund door verschillende overheden. Zij hebben hun goede intenties geformaliseerd middels ondertekening van de GreenDeal. De Crisis- en herstelwet biedt vervolgens de mogelijkheid om de ambities van het project ook te verankeren in een juridisch en planologisch kader. Daarnaast wordt in de bestemmingsplanprocedure gebruik gemaakt van de procedurevoordelen die de Crisis- en herstelwet biedt aan innovatieve en duurzame projecten.
1.4
Leeswijzer
Het bestemmingsplan bestaat uit een toelichting, regels en een verbeelding. De regels en de verbeelding vormen het juridisch bindende onderdeel van het bestemmingsplan. In de toelichting worden de gemaakte keuzes toegelicht en wordt onderbouwd dat de beoogde ontwikkelingen passend zijn. In deze toelichting wordt in hoofdstuk 2 ingegaan op de ambities voor het Landschapspark Bergsche Heide als geheel. In hoofdstuk 3 wordt het plan beschreven. In hoofdstuk 4 worden de beleidskaders beschreven, waarna in hoofdstuk 5 de milieuhygiënische verantwoording plaats vindt. In hoofdstuk 6 en 7 komen respectievelijk de juridische planbeschrijving en de uitvoerbaarheid aan de orde.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 13 van 96
Hoofdstuk 2
2.1
LANDSCHAPSPARKBERGSCHE HEIDE
Ambities
Het gebied Bergsche Heide is verrommeld. De initiatiefnemer en de gemeente Bergen op Zoom pakken gezamenlijk deze herinrichtingsopgave op. Dat het gebied kan uitgroeien tot een kwalitatief hoogwaardig park en het de poort vormt tot één van de mooiste natuurgebieden in Nederland -de Brabantse Wal- staat vast. De natuur moet worden versterkt en de beleefbaarheid moet worden vergroot. Dit vraagt om investeringen in natuur, de aanleg van nieuwe routestructuren en voldoende en kwalitatief hoogwaardige ondersteunende functies in het gebied. Een nauwe samenwerking met de huidige ondernemers in het gebied is hiervoor onontbeerlijk. Deze ambities vragen immers niet alleen om 'nieuwe ontwikkelingen', maar ook de herstructurering van bestaande locaties en het opruimen van 'verrommeling' is van belang. De inzet van bestaande ondernemers is daarom belangrijk. Deze ambities zijn al in verschillende beleidsdocumenten vastgelegd. De partiële herziening van se Structuurvisie Bergen op Zoom, het Masterplan Bergsche Heide en het convenant, dat door verschillende partijen is ondertekend, vormen de basis voor het planvoornemen. In onderstaand hoofdstuk wordt de verankering van het plan in deze documenten beschreven.
2.2
Verankering in beleidsdocumenten
2.2.1
Structuurvisie en Masterplan
Al in het raadsprogramma 2002-2006 van de gemeente Bergen op Zoom is aangegeven dat de bosgebieden, en met name het gebied de Heide, beter ingezet dienen te worden voor toerisme en recreatie. Om hieraan uitvoering te geven heeft de gemeenteraad in 2003 in de Structuurvisie De Heide de hoofdlijnen voor de gewenste ontwikkeling vastgesteld. De rode draad hierin is dat de kwaliteit van het buitengebied de drager is voor nieuwe ontwikkelingen. Dat betekent dat een ontwikkeling van toerisme en recreatie in de Heide, alleen gepaard kan gaan met investeringen in natuur- en landschapsontwikkelingen. De hoofdpunten uit deze visie zijn vervolgens door de Gebiedscommissie en het provinciaal bestuur in het Gebiedsplan Brabantse Delta overgenomen. Parallel daaraan heeft de gemeente de uitgangspunten en beleidslijnen van de structuurvisie geconcretiseerd in het Masterplan Bergsche Heide ("Het Bergsche landschap in ontwikkeling"). In het plan zijn het ontwikkelen van natuur en landschap en het optimaliseren van de recreatieve voorzieningen primaire uitgangspunten. Om het ambitieniveau waar te kunnen maken, zijn een versterking van de huidige economische dragers en de toevoeging van nieuwe dragers noodzakelijk. Een ontwikkeling van zowel rode als groene functies, die in samenhang zijn ontworpen, is nodig om de Bergsche Heide een kwaliteitsimpuls te geven.
In het Masterplan zijn enkele ontwikkelingsperspectieven -zowel groene als rode- in het gebied benoemd, waarvan de ontwikkeling van een hotel de meest relevante is. Een hotel wordt in het Masterplan gezien als schakel tussen de stad en de recreatieve poort. Zichtbaarheid is een belangrijk speerpunt voor een dergelijke ontwikkeling. Een hotel/motel heeft uiteraard haar snelweg gebonden functie. Binnen de Heide vervult het hotel/motel een functie in de verblijfsrecreatie, horeca, vergader- en congresfaciliteit. Daarnaast moet het hotel/motel op deze locatie, samen met de uitgebreide parkeerfaciliteiten, invulling geven aan de Park&Bike functie. Zoals toegelicht is de gedachtegang achter het landschapspark dat ontwikkelingen van toerisme
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 14 van 96
en recreatie gepaard gaan met investeringen in natuur- en landschaps- ontwikkeling. Het bosgebied, het dal van de Kraggeloop (invulling ecologische verbindingszone) en de aansluitingen met omliggende natuurgebieden bieden voldoende kansen hiervoor. Door de opkomst van biobrandstoffen in Europa wordt de vraag naar een energyhub actueel en urgent geworden. Dit, in combinatie met ondersteunende horecafuncties, sluit beter aan bij de geest van de tijd en de actuele behoeftes die er zijn. Uiteindelijk wordt niet enkel voorzien in de herstructurering en uitbreiding van het bestaande recreatietype. De sanering van de verrommelde en verpauperde recreatiegebieden, gaat gepaard met een nieuw type recreatieve- en infrastructurele voorziening die ervoor gaan zorgen dat het Poortgebied en de omliggende omgeving meer aantrekkelijk wordt.
Door de 'stedelijke' en intensieve functies te concentreren aan de westzijde van het plangebied, juist daar waar in het verleden de grootste verrommeling is opgetreden, wordt de druk in het landschapspark niet vergroot en kan de grootste kwaliteitswinst worden behaald. Deze kwaliteitswinst bestaat niet alleen uit een kwalitatieve opwaardering van het poortgebied, maar ook uit een opwaardering van de bestaande natuur zodat deze wordt voorzien van een kwaliteitsimpuls. Daarnaast gaan de plannen gepaard met grote investeringen in de ontwikkeling van nieuwe natuur in de rest van het landschapspark. Met de ontwikkeling van het Poortgebied, wordt een groot gedeelte van de 'landgoedzone', waarvan de beoogde plannen niet meer doorgaan, rondom de Kraggeloop omgevormd tot natuur. Waar de te realiseren landgoederen voorheen bedoeld waren als economische drager voor deze natuurontwikkeling, kan een gedeelte hiervan (zonder landgoederen) worden gerealiseerd. Dat de ontwikkeling van het Landschapspark Bergsche Heide van meerwaarde is voor het gebied en de regio, is duidelijk. Het project leidt tot een robuuster en veerkrachtiger watersysteem, versterkt de biodiversiteit en de regionale identiteit en is het voorbeeld van innovaties in diverse sectoren.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 15 van 96
2.2.2
Convenant
Er is met natuurorganisaties en een aantal belanghebbenden een convenant ondertekend met daarin 10 punten welke als uitgangspunten voor de gebiedsontwikkeling tussen partijen in 2020 zijn vastgelegd. Deze uitgangspunten hebben tot doel de ambitie te halen om het middengebied van het Landschapspark zo autovrij mogelijk te maken en daarmee de natuurwaarden meer ontwikkelruimte te bieden. Daarnaast moeten de uitgangspunten het te veel aan stikstof wat de voorgestane ontwikkeling met zich meebrengt compenseren/mitigeren. Als gevolg hiervan wordt onder andere het nieuwe natuurgebied de Kraggeloop nog robuuster door extra aankoop van zo'n 5 ha agrarische grond wat omgevormd wordt naar natuur. De uitgangspunten uit het convenant zijn grafisch verwerkt in het geüpdatete Masterplan ten behoeve van de partiële herziening van de Structuurvisie.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 16 van 96
2.2.3
Partiële herziening structuurvisie'Bergen op Zoom 2030'
De partiële herziening van de structuurvisie voorziet in een kleine aanpassing van de oorspronkelijke "Structuurvisie Bergen op Zoom 2030" uit 2011, ten behoeve van de beoogde ontwikkeling van het 'Poortgebied Bergsche Heide'. In de oorspronkelijke Structuurvisie was voor de betreffende gronden enkel de ontwikkeling van een bungalowpark voorzien. Ook was de begrenzing van deze recreatieve ontwikkeling kleiner dan dat deze nu is beoogd. Met de partiële herziening van de structuurvisie is de voorgenomen ontwikkeling van het "Poortgebied Bergsche Heide" opgenomen in de projectenlijst en is de begrenzing van het vlak 'recreatieve doeleinden' aangepast conform de grenzen van de beoogde ontwikkeling. Het masterplan, de partiële herziening van de structuurvisie en het convenant zijn de belangrijkste documenten waarin de ontwikkeling is verankerd en vormen de basis voor het plan.
2.3
Inleiding lagenbenadering
De lagenbenadering gaat uit van drie lagen. De onderste laag wordt gevormd door de bodemtypologie, de geomorfologie en het watersysteem en de hiermee samenhangende natuurlijke, landschappelijke en cultuurhistorische (landschaps)waarden. Het grote belang van de onderste laag ligt in de lange reproductietijd en daarmee de onvervangbaarheid van deze waarden en systemen. De tweede laag wordt gevormd door de infrastructuur. Deze laag, met belangrijke weg-, spoor- en waterverbindingen, is - evenals de onderste laag - sturend voor ruimtelijke ontwikkelingen. De derde en bovenste laag bestaat uit het ruimtegebruik voor wonen, werken, landbouw en recreatie. Dit wordt ook wel de occupatie genoemd. De lagenbenadering is een werkwijze om ruimtelijke keuzen te onderbouwen en zorgvuldig ruimtegebruik te stimuleren.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 17 van 96
Per gebied leidt deze benaderingswijze tot verschillende (ruimtelijke) uitkomsten, afhankelijk van de specifieke regionale of lokale kwaliteiten en omstandigheden. Dit sluit aan bij de contrastrijkheid en de veelvormigheid van Brabant. Soms ligt de nadruk op behoud, bijvoorbeeld van belangrijke natuurwaarden, soms op beheer, zoals bij cultuurhistorisch waardevolle landschapselementen en soms op verdere (stedelijke) ontwikkeling ten behoeve van de economische dynamiek. De vragen 'waar' en vooral ook 'op welke wijze' ruimtelijke ontwikkelingen mogen plaatsvinden, kunnen door toepassing van de lagenbenadering beter worden beantwoord.
2.4
Onderste laag: ondergrond
2.4.1
Geomorfologie
De Brabantse Wal bestaat uit diverse gebieden die op het grensgebied van het Brabantse hoge zandlandschap en het Zeeuwse kleilandschap van de delta liggen. Het meest westelijke deel van het Kempense Plateau eindigt in een hoge steilrand. Loodrecht op deze steilwand bevinden zich enkele beekdalen. De steilrand slingert van Ossendrecht langs Hoogerheide, Woensdrecht, Bergen op Zoom en Halsteren tot Steenbergen. De steilrand is aangemerkt als aardkundig waardevol gebied en bereikt hoogten van ongeveer 20 meter boven NAP. Het landschap langs de steilrand is rijk getekend door een historie van oorlogen, (turf-)ontginning, overstromingen en inpolderingen. De abrupte overgang van hoog naar laag zorgt voor een verrassend gevarieerd en bijzonder landschap. Door ingrijpen van de mens zijn hier rijke contrasten ontstaan: met militaire stellingen, vestingsteden, middeleeuwse veenontginningen, landgoederen, polders, en weidse uitzichten, afgewisseld door besloten bossen. De wal zorgt voor (ruimtelijke) samenhang in het gebied, en behoudt van deze wal is het uitgangspunt. Ook in de Bergsche Heide is de steilrand op onderdelen nog zichtbaar. De steilrand is, op de overgang naar het beekdal van de Kraggeloop, weliswaar aanwezig, maar niet zo duidelijk als elders op de Brabantse Wal. Het hoogteverschil bedraagt circa 2 meter.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 18 van 96
Wel is de relatie met de Brabantse Wal duidelijk herkenbaar. Op het hoger gelegen deel van de Bergsche Heide bevindt zich een groot bosgebied, met in het hart een gebied dat wordt gekenmerkt door stuifzand. Op bijgevoegde afbeeldingen is te zien op welke wijze het landschap zich de afgelopen eeuw heeft ontwikkeld. Het bosgebied en de Kraggeloop zijn in al die jaren duidelijk herkenbaar geweest. Opvallend is dat de huidige zandverstuivingen pas rond 1980 voor het eerst zichtbaar zijn op de topografische kaarten. Ook het open water is rond die tijd ontstaan. Het betreffen dus relatief 'jonge' elementen in de totale landschapsstructuur.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 19 van 96
2.4.2
Landschappelijke kenmerken
De natuurlijke elementen die voorkomen in het poortgebied bestaan uit droog bos. Een houtsingel van circa 6 meter breed, met aan één zijde gras en aan de andere zijde een mantel opbouw, bevindt zich in het hart van het Poortgebied. De houtsingel is aangeplant met zomereiken, welke een leeftijd hebben van ongeveer 35 jaar (staken- volgroeide fase). Tussen de houtsingel en mantelopbouw is een droogvallende watergang gelegen. Aan de randen van het poortgebied bevindt zich een goed ontwikkeld gevarieerd bos in de volgroeide fase. Het bos kent openheid en verdichting met een goed ontwikkelde lagenopbouw. In het bos is geen plantverband meer te herkennen. Voor de natuurlijke verjonging in het bos is gezorgd door het kappen van enkele bomen zodat er meer lichtinval is op de bodem. De aanwezigheid van dit productiebos is kenmerkend voor de Bergsche Heide en de Brabantse Wal. De grotere bosgebieden worden afgewisseld door grote open ruimten; de zogenaamde kamers. Deze kamers worden afwisselend gebruikt voor natuur of stedelijke functies. Ook het poortgebied en een deel van het recreatiepark vormen zo'n open ruimte, deels omsloten door bossen. Het huidige recreatiepark, dat zich bevindt in het poortgebied, voorkomt de aanwezigheid van een volledig met groen ingesloten, omkaderde 'open ruimte' ter plaatse.
Het voltooien van deze groene omkadering verbetert de landschappelijke kwaliteit van het poortgebied.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 20 van 96
2.4.3
Turfverleden
Ooit was turf een belangrijke bron van energie en economie in de regio, onder andere rond Roosendaal en Bergen op Zoom. Tegenwoordig wordt turf nauwelijks nog toegepast en heeft door de jaren heen de economische relevantie verloren. Veelal alleen ouderen kennen nog de betekenis van de inmiddels dichtgegroeide turfvaarten zoals de Zoom. Om enige herkenning met dit verleden terug te brengen in het huidige landschap is de 'Route van de Turf' aangelegd. Dit is als deelproject binnen project de Zoom gerealiseerd en loopt als fietsroute door het gebied van de Bergse Heide. 2.4.4
Bodemopbouw en waterhuishouding
De maaiveldhoogtes van de locaties waar onderzoek in het poortgebied is uitgevoerd variëren tussen 5,50 en 6,00 meter +NAP. De bodemkundige hoofdeenheid kan worden gekenmerkt als 'zandgronden; voedselarm en vochtig tot droog'. De basis van het hydrologische systeem van het gebied wordt gevormd door de bodemlaag Boomse Klei. Boven de Boomse Klei ligt een 100 tot 150 meter dik pakket van fijne tot grove zanden van verschillende formaties. Deze zandlaag vormt het diepe of tweede watervoerend pakket. Aan de top ervan ligt een slecht doorlatende laag die bestaat uit een complex van tot enkele meters dikke klei- en leemlagen met fijnzandige tussenlagen. Dit totale pakket is 15 tot 20 meter dik. Boven de klei ligt een pakket door de wind gevormde afzettingen met een totale dikte van 10 tot maximaal 20 meter. Hierboven ligt op veel plaatsen een leemlaag en daarboven dekzand en stuifzand. Het gebied is, door de bodemkundige opbouw, in ieder geval geschikt voor infiltratie. Het freatisch grondwaterpeil bevindt zich op ongeveer 1,5 m-mv.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 21 van 96
Uit de wateratlas provincie Noord-Brabant blijkt in het gebied een grondwatertrap VI (GHG: 0,40 -0,80 m- mv. & GLG: >1,20 m- mv.) voor te komen. Daarnaast komen grondwatertrap 7 (GHG 80-140 en GLG >120) en 8 (GHG>140 en GLG >120) voor. Het gebied is derhalve te typeren als droog, en geschikt voor intensiever gebruik en bebouwing.
2.5
Tweede laag: netwerken
Het Landschapspark Bergsche Heide wordt ingesloten, en doorkruist, door grote infrastructurele aders. Deze aders, de A58 en spoorlijn aan de zuidzijde en de A4 aan de westzijde zorgen er ook voor dat er een fysieke barrière bestaat tussen het landschapspark en de rest van de Brabantse Wal ten zuiden van de A58. Het opheffen van deze barrièrewerking is één van de doelstellingen die is geformuleerd in de regio. De ligging nabij deze aders biedt ook kansen voor ontwikkeling. De locatie van de gewenste recreatieve poort tot het landschapspark heeft bij voorkeur een directe aansluiting op deze infrastructuur, nabij het stedelijk gebied. Hierdoor kan de rust in de rest van het landschapspark geborgd blijven. Een locatie aan de A4, met goede ontsluitingsmogelijkheden via de (aan te passen afrit 27 (Bergen op Zoom Noord) ligt hiervoor het meest voor de hand. Het is dan ook deze locatie die nu op het oog is voor de ontwikkeling van het poortgebied Bergsche Heide. Hiermee wordt het bestaande en reeds aanwezige recreatiepark uitgebreid. Een aansluiting van deze poort op de aanwezige -en nieuw te realiseren- infrastructuur in het landschapspark moet uiteindelijk leiden tot het terug brengen van de rust in het gebied.
Ook met de fiets is het plangebied momenteel beperkt bereikbaar. De ontsluitingsstructuur is grotendeels vergelijkbaar met de auto-infrastructuur. Het verbeteren van de bereikbaarheid voor het
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 22 van 96
langzaam verkeer is echter één van de belangrijkste ambities voor het landschapspark. Hiertoe wordt de route van Zoom gerealiseerd. Het project 'De Zoom' heeft ervoor gezorgd dat de recreant en bezoeker van het gebied na een rit van bron tot monding van ongeveer 25 kilometer alle landschappelijke en recreatieve aspecten van de Brabantse Wal kan bereiken en beleven. Hierdoor worden nieuwe potentiële consumenten het gebied ingetrokken waardoor bekendheid/ambassadeurschap wordt gecreëerd en de lokale economie wordt gestimuleerd. Deze recreatieve route en het fietsverkeer wordt op deze manier goed verwerkt door het gebied heen.
2.6
Derde laag: occupatie
De Bergsche Heide is beoogd als een afwisselend gebied, waar natuur, water, landschap, recreatie, agrarisch gebruik en 'stedelijke functies' elkaar in een snel tempo afwisselen. De meeste stedelijke functies, te denken valt aan hotel en fastfoodrestaurants bevinden zich aan de westzijde van het landschapspark, aansluitend op het bestaande stedelijke gebied van Bergen op Zoom aan de overzijde van de Rijksweg A4. Het hart van de Bergsche Heide wordt gekenmerkt door natuur, terwijl in de oostzijde de agrarische functie de overhand heeft. Campings, vakantieparken en horecafuncties hebben zich voornamelijk geconcentreerd in het westelijk deel van de Bergsche Heide. Ook in het plangebied is dit duidelijk waarneembaar. Een deel van het plangebied was in gebruik als recreatiepark, in de vorm van een camping. De sanering van de verrommelde en verouderde camping in het poortgebied was één van de belangrijkste speerpunten om te komen tot een kwaliteitsimpuls in het gebied. Een herontwikkeling van dit gebied biedt kansen om de kwaliteit terug te brengen en de groene zoom, rondom de 'open kamer' te voltooien.
Het gebied in het noordwesten van het landschapspark, dat is aangemerkt als natuurgebied De Kraggeloop, bestaat uit agrarische gronden (weide) en akkerland. Het gebied ten oosten van het landschapspark bestaat uit een tweetal kadastrale percelen die gebruikt worden voor agrarische activiteiten. Tussen beide percelen in is een watergang gelegen, aan weerszijden voorzien van een ecologische verbindingszone/oever.
2.7
Planologie
2.7
Planologie
Hierna wordt ingegaan op de vigerende bestemmingsplannen die ter plaatse van de verschillende
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 23 van 96
deelgebieden van voorliggend bestemmingsplan gelden. 2.7.1
Planologisch kader poortgebied
Voor het poortgebied geldt grotendeels het bestemmingsplan 'Buitengebied Oost, 2e herziening'. Dit bestemmingsplan is op 16 juli 2009 vastgesteld door de gemeenteraad van de gemeente Bergen op Zoom. In dit bestemmingsplan heeft het plangebied meerdere bestemmingen. Het noordelijk deel van het plangebied is bestemd tot 'Bos en Natuur' en de zuidelijke en westelijke rand is bestemd tot 'Groen'. Het grootste deel van het plangebied is echter bestemd tot 'Recreatieve doeleinden', in de vorm van recreatiewoningen. In totaal zijn ter plaatse van het poortgebied maximaal 97 recreatiewoningen bestemd. De beoogde uitbreiding van het voormalige recreatiepark, die was opgenomen in het Masterplan, is hiermee ook juridisch geborgd en mogelijk gemaakt. Het vigerende bestemmingsplan maakt hiermee de weg vrij voor een verder uitbreiding van de recreatieve functies in het poortgebied. Verder geldt voor een deel van het poortgebied het bestemmingsplan 'Buitengebied Oost'. Dit bestemmingsplan is op 30 januari 2003 vastgesteld. Het bestemmingsplan 'Buitengebied Oost' geldt uitsluitend voor de gronden, die niet zijn herzien door één van de herzieningen (zoals de 2e herziening). In dit geval gaat het uitsluitend om het meest oostelijk en noordelijk deel van het poortgebied. Deze delen van het plangebied zijn bestemd tot 'Bos en Natuur'.
Deze bestemmingen zijn in voorliggend bestemmingsplan grotendeels overgenomen, met dien verstande dat de nieuwe entree-weg deze natuurgronden doorkruist.
De functies en bouwmassa's, die beoogd zijn in het poortgebied, passen niet binnen de kaders van de geldende bestemmingsplannen. De gemeente Bergen op Zoom heeft reeds een nieuw bestemmingsplan voor het oostelijke buitengebied in voorbereiding; dit betreft het ontwerpbestemmingsplan 'Buitengebied Oost 2020'. Dit plan is op 30 september 2021 vastgesteld en inmiddels deels in werking getreden. Dit plan is conserverend van aard en biedt geen mogelijkheden tot ontwikkelingen. Het plangebied van het eerder vastgestelde bestemmingsplan 'Poortgebied Bergsche Heide en ontsluitingsweg' is volledig uit dit plan gehouden.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 24 van 96
Het voorliggende plan sluit aan op de bestaande grenzen van vastgestelde bestemmingsplan 'Buitengebied Oost 2020' en waar nodig zal het voorliggende plan op enkele locaties 'over' dat plan liggen zodat de gehele ontwikkeling mogelijk gemaakt kan worden. Dit geldt o.a. voor de aangekochte agrarische percelen ten oosten van het plangebied en de aansluiting op bestaande 'verkeersbestemming' in het westen van het plangebied. 2.7.2
Planologisch kader ontsluitingsweg
Ter plaatse van de ontwikkeling van het westelijk deel van de ontsluitingsroute, zoals opgenomen in dit bestemmingsplan, geldt voor verschillende delen van de route één van beide voornoemde bestemmingsplannen. Binnen beide plannen is geen rekening gehouden met de ontwikkeling van de ontsluitingsroute, waardoor deze op basis van de huidige bestemmingsplannen niet is toegestaan. In het voorliggende plan is hiermee rekening gehouden door de plangrens tot en met de aansluiting op te rekken. 2.7.3
Planologisch kader overige gronden; recreatieterrein
Ter plaatse van het bestaande recreatieterrein ten oosten en zuiden van de ontsluitingsweg geldt het bestemmingsplan 'Buitengebied Oost, 2e herziening'. De gronden zijn, met uitzondering van enkele percelen met de bestemming 'Bos en Natuur- Speelbos' bestemd ten behoeve van de recreatieve functie, variërend van recreatiewoningen tot kampeerchalets, stacaravans en gemeenschappelijke voorzieningen. Hierbij zijn heel specifiek gebieden aangewezen waarbinnen het programma gerealiseerd mag worden. Deze gebieden zijn gebaseerd op een (inmiddels gedateerde) ontwerptekening van het toekomstige recreatieterrein. Deze wijze van bestemmen is derhalve te weinig flexibel voor een optimale exploitatie van het gebied. In het voorliggende bestemmingsplan wordt hiervoor een flexibelere invulling gegeven middels de verbeelding en regels zodat het kan worden ontwikkeld conform huidige normen.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 25 van 96
2.7.4
Planologisch kader natuurgebieden
Ter plaatse van de gronden rondom de Kraggeloop die worden omgevormd tot natuur, geldt het bestemmingsplan 'Buitengebied Oost'. De percelen hebben de bestemming 'Agrarisch gebied met landschaps- en natuurwaarden'. Om de ontwikkeling van natuur op deze gronden mogelijk te maken het behoud hiervan in de toekomst te borgen, is een bestemmingswijziging naar 'Natuur' wenselijk. Ter plaatse van de twee aangekochte agrarische percelen aan de Delweg (westzijde van het plangebied), deze percelen worden omgevormd tot natuur, geldt het bestemmingsplan 'Buitengebied Oost'. De percelen hebben de bestemming 'Agrarisch gebied met landschaps- en natuurwaarden' en gedeeltelijk 'Agrarisch gebied'. Om de ontwikkeling van natuur op deze gronden mogelijk te maken en het behoud hiervan in de toekomst te borgen, is een bestemmingswijziging naar 'Natuur' wenselijk. 2.7.5
Samenvatting vigerende mogelijkheden in plangebied
De geldende bestemmingsplannen maken een uitgebreid en gedifferentieerd programma mogelijk binnen het plangebied. In de volgende tabel is het programma, dat gerealiseerd kan worden op basis van de geldende bestemmingsplannen, inzichtelijk gemaakt. In hoofdstuk 4 wordt dit programma vergeleken met het beoogde programma.
Programma vigerende bestemmingsplannen Recreatiewoningen
Maximaal 240 recreatiewoningen
Chalets en stacaravans
Maximaal 45 kampeerchalets/stacaravans ter plaatse van de met ch2 aangeduide gronden
Kampeerterrein
50 standplaatsen uitgaande van de mogelijkheden op Vredenburg ong.
Overloop gebied
20 extra standplaatsen ten behoeve van aangrenzend kampeerterrein
Recreatieve poort
Informatiecentrum, milieucentrum, restaurant, verhuurorganisatie
Centrale voorzieningen
Kantine, receptie, verblijfsruimten, sanitaire voorzieningen, dienstwoningen, informatiecentrum, milieucentrum, restaurant, verhuurorganisatie dagrecreatie, zwembad
Speelbos
Speelbos
Agrarisch gebruik
Agrarische bedrijvigheid
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 26 van 96
Hoofdstuk 3
PLANBESCHRIJVING
De ontwikkeling van het Poortgebied Bergsche Heide heeft betrekking op de omvorming en opwaardering van het bestaande recreatiepark (Vredenburg), die in de huidige situatie een verrommelde uitstraling kent. Met de plannen gaat de locatie functioneren als 'recreatieve poort' van de Brabantse Wal. Daarvoor worden binnen het terrein van het recreatiepark twee concrete ontwikkelingen uitgevoerd: de realisatie van het 'Poortgebied' binnen het Landschapspark Bergsche Heide. de realisatie van de nieuwe ontsluitingsroute door het Landschapspark inclusief parkeervoorziening.
3.1
Planvoornemen
3.1.1
Nut en noodzaak en locatiekeuze
Zoals in hoofdstuk 2 is beschreven is de ambitie voor de ontwikkeling van het Landschapspark de Bergsche Heide er op gericht om een betere recreatieve zonering mogelijk te maken. Dat wil zeggen hoe dichter bij het Poortgebied en de (gebouwde) voorzieningen in de zuidwesthoek van het gebied hoe drukker het is (zie onderstaande figuur). De andere kant op is het precies het tegenovergestelde, namelijk hoe verder richting het noord- oosten hoe meer ruimte er ontstaat voor rust, stilte en natuur. Hier is dan ook het natuurgebied het Kraggeloopgebied gerealiseerd en fungeert als ecologische verbindingszone.
Uit een analyse van de bestaande situatie blijkt dat een locatie aan de A4, nabij afrit 27, de meest geschikte locatie is voor de ontwikkeling van een recreatieve poort. De locatie is goed ontsloten en biedt kansen om de bestaande landschappelijke en stedenbouwkundige structuur van een kwaliteitsimpuls te voorzien. Bovendien worden bestaande waardevolle elementen gerespecteerd en niet onnodig aangetast en laat de ondergrond een verdere intensivering van het ruimtegebruik toe. Alternatieven, die leiden tot een vergelijkbare kwaliteitsimpuls en die kunnen fungeren als poort naar het Landschapspark Bergsche Heide, zijn derhalve niet aanwezig. Bovendien is de Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 27 van 96
locatie grotendeels al bestemd voor stedelijke functies. Naast de recreatieve zonering is de ambitie ook om een autovrij middengebied te realiseren van het Landschapspark. Op basis van deze twee uitgangspunten is met natuurorganisaties en belanghebbenden (klankbordgroep leden) uit het gebied veel overleg geweest en zijn diverse locaties besproken waar een centrale parkeervoorziening zou kunnen landen. Met name de natuurorganisaties vonden het onacceptabel dat verkeersstromen nog voorbij de Bemmelenberg verder het gebied binnen dringen. De locatie wat vervolgens uit de analyse kwam is het driehoekig bosperceel wat ingeklemd ligt tussen de recreatieve fietsroute 'Route van de Turf' aan de zuidzijde, de Bemmelenberg aan de oostzijde, speelbos aan de noordzijde en de recreatieve verblijfsaccommodatie aan de westzijde. De beoogde parkeervoorziening komt dan tussen de twee bestaande horecavoorzieningen te liggen. Alternatieven welke dichter bij de kern van het Poortgebied liggen gaan ten koste van belangrijke economische waarden in het gebied of zorgen voor grotere ruimtelijke versnippering. Alternatieven meer naar het oosten gaan ten koste van natuurwaarden, de beoogde recreatieve zonering en de recreatieve beleving van het Landschapspark. 3.1.2
Plan
Niet alleen het Poortgebied en de ontsluitingsweg met parkeervoorziening, maar het gehele terrein van het bestaande recreatiepark, worden in het bestemmingsplan meegenomen. Het voormalige campingterrein wordt getransformeerd tot een verblijfsrecreatieve voorziening van deze tijd met 150 recreatiewoningen en 65 chalets/stacaravans. Een 6-tal recreatieve boomhutten en een natuurspeelbos gaan deel uitmaken van de bedrijfsvoering van het nabijgelegen horecabedrijf Brasserie de Berk. Verder vinden er op dit moment geen structurele planologische wijzigingen plaats op het recreatieve deel. Een eventuele uitbreiding en herstructurering van dit recreatiegebied is reeds in bestemmingsplannen juridisch verankerd. Hoe dit recreatiegebied in de toekomst wordt ingericht is nog onbekend. Tot slot wordt met de plannen op 2 locaties geïnvesteerd in natuur- en landschapsontwikkeling in het beekdal van de Kraggeloop, ten noorden en ten oosten van het landschapspark; op beide locaties worden gronden met agrarisch gebruik omgevormd tot natuur. Het plan is opgedeeld in de volgende planaspecten: het Poortgebied, de ontsluitingsweg en het parkeerterrein, recreatie, natuurgebied Kraggeloop. In de volgende paragrafen worden de planaspecten nader toegelicht.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 28 van 96
3.2
Het poortgebied
Het poortgebied is grofweg onder te verdelen in een noordelijk en een zuidelijk deel. Beide delen worden van elkaar gescheiden door de hoofdontsluiting, die de entree tot het landschapspark vormt. Het noordelijk deel wordt ingericht ten behoeve van een hotelfunctie. Op het zuidelijk deel is plaats voor een energyhub en twee horecavestigingen (in de vorm van fastfood). Zie onder staande figuur voor een impressie van het Poortgebied.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 29 van 96
Energyhub en horeca De locatie leent zich bij uitstek voor aan de snelweg gerelateerde functies, zoals een energyhub, fastfoodrestaurants en een hotel. Met name de ontwikkelingen in de duurzame brandstofmarkt gaan snel. D.C. Berkel Groep is voornemens om een duurzaam tankstation te ontwikkelen in het poortgebied Bergsche Heide. Een energyhub betreft een multifuel tankstation, ter plaatse worden naast traditionele brandstoffen ook duurzame brandstoffen verkocht zoals onder andere LNG, CNG en biodiesel. Dit komt overeen met de duurzame ambities binnen het landschapspark. De vestiging van een energyhub in het landschapspark biedt bovendien kansen om het netwerk aan duurzame tankstations in Europa te verdichten. Hiervoor is in Europa de zogenaamde Blue Corridor in het leven geroepen, die zal bestaan uit meerdere duurzame tankstations door heel Europa. De ontwikkeling van deze duurzame brandstofuitgiftepunten loopt in Nederland echter achter bij de ontwikkelingen in de rest van Europa, waardoor een verdere verduurzaming van de transportsector in Nederland nog lastig is. Er is gewoonweg een gebrek aan kwalitatief hoogwaardige Energyhubs. Een energyhub op een strategische locatie nabij Bergen op Zoom, aan één van de belangrijkste transportassen tussen Rotterdam en Antwerpen en de oost-westverbinding Eindhoven-Vlissingen, levert een belangrijke bijdrage aan deze gewenste verdichting.
De energyhub is daarmee een cruciale schakel in de Blue Corridor. De realisatie van een energyhub genereert vervolgens een specifieke vraag naar horecavoorzieningen in de vorm van fastfoodrestaurants. In heel Nederland komen dergelijke functies bij elkaar voor. Het is een beproefd concept, waarbij de functies elkaar verder versterken. Daarnaast vervullen de restaurants ook een belangrijke rol voor de bezoekers van het landschapspark. Er zijn tevens afspraken gemaakt met toekomstige exploitanten om zwerfaval tegen te gaan. Hier is een overeenkomst voor opgesteld. Bezoekers worden hierdoor beter gefaciliteerd en vastgehouden in het gebied, hetgeen de lokale economie ten goede komt. Vanaf de rotonde richting het zuiden van het Poortgebied wordt een 'energy-hub' en twee fastfoodrestaurants (KFC en McDonalds) met parkeervoorziening gerealiseerd. In het noordelijk deelgebied is ruimte gereserveerd voor een hotelfunctie. Een kwalitatief hoogwaardige overnachtingsmogelijkheid is een goede aanvulling op het bestaande aanbod in het landschapspark. Een hotelfunctie trekt een andere doelgroep aan, dan een camping of recreatiewoning. De toevoeging van een dergelijke functie past binnen het streven van het landschapspark en de Brabantse Wal: het faciliteren en stimuleren van de toeristische en recreatieve sector. In het hotel is daarnaast ruimte voor congreszalen en een restaurant. Deze
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 30 van 96
functies ondersteunen de aanwezige hotelfunctie en trekken een specifieke doelgroep aan, waardoor de Brabantse Wal ook bij een breder publiek op de kaart komt te staan. Zowel het hotel, het horecadeel van de Energy hub als de fastfood restaurants worden volledig 'van het gas af' opgeleverd. Reclamemast De verschillende functies in het plangebied hechten veel waarde aan een goede zichtbaarheid. Met name de fastfoodrestaurants halen een groot deel van de omzet uit passanten, die op het laatste moment besluiten om een consumptie te nuttigen. Zichtbaarheid, ruim voor de afslag, is hiervoor cruciaal. Om die reden is binnen het plangebied ruimte gereserveerd voor een reclamemast, waarvan de verschillende ondernemers gebruik kunnen maken. De noodzakelijke hoogte is middels een mastmeting onderbouwd. De mastmeting is als Bijlage 1 Aanduidingsmast McDonald's Restaurant bij deze toelichting opgenomen. Daarnaast dient de uitwerking van de mast te voldoen aan het afleidingskader 'Beoordeling van Objecten langs Auto(snel)wegen'; dit is als verplichting in de regels van het bestemmingsplan opgenomen. In voorliggend bestemmingsplan is het programma, met een bepaalde mate van flexibiliteit, vertaald in de regels. Hierna is aangeven wat binnen de verschillende bestemmingen mogelijk is gemaakt. Meer informatie hierover wordt gegeven in hoofdstuk 6.
Recreatie Twee (fastfood)restaurants met een gezamenlijke oppervlakte van 1.050 m2 Een hotel, bestaande uit: 150 kamers 2.600 m2 congrescentrum 2.600 m2 restaurant Ondergeschikte functies, zoals sport- en spelfaciliteiten, wellness, ondergeschikte horeca en detailhandel, zalenverhuur, verhuur van fietsen. Verkeer - Energyhub Een energyhub met daarbij: Een overkapping van maximaal 750 m2 Een gebouw van maximaal 150 m2 met ondergeschikte horeca en/of detailhandel 3.2.1
Stedenbouwkundige structuur
Het poortgebied vormt de eerste kennismaking met het Landschapspark en de Brabantse Wal. De uitstraling en beeldkwaliteit van de bebouwing dienen aan te sluiten op het natuurlijk karakter van het Landschapspark. Dat betekent dat de bebouwing geen dissonant moet zijn in het landschap, maar juist het landschap moet versterken. Het is de wens om de bezoekers van het poortgebied allereerst de brede zichtbaan te laten benaderen en ervaren. Vervolgens komt men halverwege het poortgebied voor de keuze richting het hotel voor een langdurig verblijf in een hotel of congrescentrum, richting het Landschapspark voor dagrecreatie of richting de energyhub met enkele fastfood ketens voor tijdelijk verblijf. Zuidelijk deel De nadruk ligt in het zuidelijk deelgebied op 'snel' weg in plaats van op langdurig verblijf. De bebouwing in het zuidelijk deel van het poortgebied is geprojecteerd op de overgang van het open naar het gesloten landschap. De bebouwing wordt gepositioneerd in een nieuwe groene 'zoom' en vormt daarmee een eenheid met het landschap. De bebouwing bestaat uit afzonderlijke eenheden, met een maximale bouwhoogte van 8 meter. De compositie van de bouweenheden in een rechte lijn vergroot de herkenbaarheid van de verschillende functies. De bouweenheden aan de rand van het deelgebied worden van het tankstation gescheiden door een ruime parkeerplaats.
Het tankstation bestaat uit één overkapping, waarbij het vrachtverkeer en het autoverkeer wel expliciet wordt gescheiden. Overige bebouwing is ter plaatse niet beoogd. Het is mogelijk dat een kleine 'shop' nabij de overkapping wordt gerealiseerd ten behoeve van ondergeschikte horeca en/of detailhandel.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 31 van 96
Noordelijk deel Het noordelijk gebied biedt plaats aan een hotel met aanverwante functies en bijbehorende parkeerplaatsen. Het gaat hierbij om één gebouw met mogelijk enige geleding voor de verschillende functies van het gebouw. In het noordelijk gebied fungeert het hoofdgebouw in ruimtelijke zin als hoofdelement in het landschappelijk ontwerp. Het gebied kent een rechthoekige, bijna vierkante, vorm. De positie van het gebouw binnen het gebied is dan ook erg belangrijk voor de rest van het ontwerp. Vanuit landschappelijk oogpunt is het gewenst om het gebouw zoveel mogelijk centraal in het gebied te positioneren. Het gebouw staat dan vrij in de groen omrande ruimte en is vanaf de rijksweg en de brede entree duidelijk zichtbaar. Voor het gebouw geldt een maximale bouwhoogte van 46 meter. Het realiseren van één duidelijke entree is hierbij uitgangspunt. Binnen deze 'moderne' buitenplaats is het van belang dat het hoofdgebouw ook een opvallende en moderne uitstraling krijgt met een sterke, eigen identiteit. Het architectonische ontwerp dient uiteindelijk in samenhang met de uitwerking van de landschappelijke inpassing te worden gemaakt.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 32 van 96
3.2.2
Landschappelijke inpassing en beeldkwaliteit
Als gevolg van de ontwikkeling van het 'Poortgebied Bergsche Heide' komt een deel van gebieden van het Natuur Netwerk Brabant (NNB) te vervallen. De ontwikkeling van het Poortgebied is echter nodig om de rest van het landschap van de Bergsche Heide te kunnen ontwikkelen. Een verdere toelichting voor ambities, nut en noodzaak en locatiekeuze van het planvoornemen is het vinden in de paragraaf 2.1 en paragraaf 3.1. Om de ontwikkeling goed landschappelijk en stedenbouwkundig in te passen is door Stantec een landschappelijk inpassingsplan (Bijlage 2) en een beeldkwaliteitsplan (Bijlage 3 ) opgesteld.
Poortgebied Bergsche heide 2022 Pagina 33 van 96
Met het verdwijnen van delen van de NNB blijft het landschappelijk element, als zodanig, wel behouden. De smalle groenstructuur, die het plangebied in een noordelijk en zuidelijk gebied verdeelt, verdwijnt. Als compensatie voor het vervallen van de NNB in het Poortgebied, wordt meer ten noorden en ten oosten van het Poortgebied in het Landschapspark nieuw NNB toegevoegd in het beekdal van de Kraggeloop. Als basis voor de landschappelijke inpassing hebben de bestaande groenstructuren, ten noorden en ten oosten van de Bergsche Heide, gediend. Deze bestaande groenstructuren zijn als groene rand van het mozaïek goed herkenbaar. Daarnaast is het reliëf van het gebied en zijn omgeving van belang geweest om de zichtbaarheid van het achtergelegen landschapspark te beschermen en te versterken. Kijkend naar de planlocatie dan springen de groene randen van de aangrenzende bospercelen in het oog. Als gevolg van de planontwikkeling zal een deel van deze bospercelen echter verdwijnen. Om het zicht op de bospercelen toch te behouden is het van belang om deze omranding in het plangebied te versterken en te voorkomen dat toekomstige bebouwing het zicht op de rand volledig aan het oog onttrekt. De bestaande bospercelen zouden hiertoe aan de randen met het plangebied versterkt kunnen worden en als kader kunnen dienen voor de nieuwe functies.
Hiertoe wordt het toevoegen van extra bomen voorgestaan met bijbehorende onderbeplanting. Door de onderbeplanting wordt het groene karakter van de randen nog extra versterkt. Het Poortgebied kan worden verdeeld in twee gebieden met ieder een eigen ruimtelijk beeld. Het noordelijk gebied wordt ontwikkeld met één centraal bouwwerk met daarbinnen verschillende functies. Het zuidelijk gebied kent echter meerdere bouwvormen ten behoeve van verschillende soorten functies. Binnen het masterplan Bergsche Heide wordt voor de verschillende bouwvormen vaak gesproken over 'landgoederen'. Deze term is voor de onderhavige bebouwing echter niet van toepassing. Voor beide bebouwingsvormen dient meer aansluiting te worden gezocht bij het realiseren van 'moderne' buitenplaatsen. Aangezien het Poortgebied Bergsche Heide als belangrijkste entree van het achtergelegen landschap gaat fungeren is het dan ook belangrijk dat er een herkenbare en typerende verbinding wordt gelegd met het Landschapspark Bergsche Heide. Derhalve is ervoor gekozen om een brede zichtbaan tot in het landschapspark van Bergsche Heide te realiseren. Deze zichtbaan dient