Bijlage 3. Projectboek deel 2 Locatie en haalbaarheidsstudies
Tekst van het document
Onderzoeksbureau Peutz heeft vooruitlopend op
station dat wordt aangemerkt als inrichting van
voorliggende haalbaarheidsstudie een geluids
milieucategorie 5.1. Hiervoor geldt een richtafstand tot
onderzoek (maart 2021) uitgevoerd voor de
geluidsgevoelige objecten van 500 meter.
locatiealternatieven BOZ-3, BOZ-4 en BOZ-5. De conclusie hiervan luidt als volgt:
De locatiealternatieven BOZ-3, BOZ-4 en BOZ-5 onderscheiden zich negatief van de locatiealternatieven
Betreffende de langtijdgemiddelde beoordelings
BOZ-1 en BOZ-2. Bij deze locatiealternatieven liggen
niveaus wordt een aantal knelpunten voorzien. Dit
meerdere geluidsgevoelige objecten binnen de VNG-
geldt voor de alle drie de locatiealternatieven.
richtafstand van 500 meter. Figuur 3.2 laat dit zien.
Daarbij geldt dat bij een aantal woningen sprake is van belasting door industrielawaai op meerdere
Binnen de locatiealternatieven BOZ-3, BOZ-4 en BOZ-5 is
gevels (in enkele gevallen alle gevels). Dit geldt met
onvoldoende schuifruimte om het hoogspanningsstation in
name voor de locatiealternatieven BOZ-4 en
te passen buiten de richtafstand tot geluidsgevoelige
BOZ-5. Gelet op de knelpunten moet de
objecten. Dit wil zeggen dat de afstand tot geluidsgevoelige
mogelijkheid van geluidreducerende maatregelen
objecten volgens de VNG-Handreiking ‘niet-passend’ is.
onderzocht worden. Hierbij kan de cumulatieve
Geluidshinder op de aanwezige geluidsgevoelige objecten is
geluidbelasting een rol spelen. Daarbij moet inzicht
daarom niet uitgesloten. Nader onderzoek na keuze van een
verkregen worden in de geluidbelasting ten gevolge
voorkeursalternatief moet uitwijzen in welke mate
van industrieterrein Theodorushaven en weg
geluidshinder daadwerkelijk optreedt en of en hoe met de
verkeerslawaai.
definitieve inrichting van het hoogspanningsstation aan de geluidsnormen voldaan wordt.
Om het station mogelijk te maken moet een geluidzone worden vastgesteld. Voor locatie
Voor locatiealternatief BOZ-5 geldt dat een deel van de
alternatief BOZ-5 en mogelijk ook locatiealternatief
objecten binnen de geluidszone van de Theodorushaven
BOZ-4 zou hierbij gekozen kunnen worden voor het
ligt. In deze zone kunnen andere regels gelden over de
uitbreiding van de zone van industrieterrein
toelaatbaarheid van het geluidsniveau op de gevels. Dit
Theodorushaven. Voor locatiealternatief BOZ-3 ligt
vormt een aandachtspunt voor de vervolgfase. Daarnaast
dat niet voor de hand. In alle gevallen kan gekozen
is voor deze locatie de cumulatie met het bedrijventerrein
worden voor een separate zone voor alleen het
ten zuiden (onder andere petrochemisch bedrijf SABIC)
station (solitaire zone). Dan ligt de keuze voor of de
een aandachtspunt. Geluidsonderzoek van Peutz laat zien
geluidzone inclusief of exclusief toeslag voor tonaal
dat cumulatie met het industrieterrein en het wegverkeer
geluid wordt vastgesteld.
voor de locatiealternatieven BOZ-4 en BOZ-5 een aandachtspunt is.
Criterium Geluid Geluidsgevoelige objecten binnen richtafstand (500 meter) Tabel 3.2 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - geluid
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel BOZ-1
BOZ-2
BOZ-3
BOZ-4
BOZ-5
0
0
-
-
-
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
3.2.3 EM-velden
97
De locatiealternatieven zijn op het thema EM-velden
EM-velden voor bovengrondse hoogspanningslijnen
beoordeeld op:
Bij de uitwerking van het tracé voor nieuwe
•
EM-gevoelige objecten binnen de aanlegzone
bovengrondse hoogspanningslijnen moet rekening
(40 meter vanaf hekwerk station).
worden gehouden met EM-velden en de afstand tot EM-gevoelige objecten. Het voorzorgbeleid van de
Onder EM-gevoelige objecten worden objecten als
maximaal toelaatbare 0,4 microtesla is hierop van
woningen, crèches, scholen en kinderopvangplaatsen
toepassing. Dit betekent dat TenneT bij nieuwe
verstaan.
bovengrondse hoogspanningsverbindingen ten minste moet voldoen aan een afstand tot EM-
Voor hoogspanningsstations en ondergrondse
gevoelige objecten tot waar de 0,4 microtesla-
hoogspanningsverbindingen heeft de Rijksoverheid
contour maximaal reikt. Dit komt neer op een
vooralsnog geen voorzorgbeleid geformuleerd met
afstand van circa 40 meter. Dit beleid is momenteel
betrekking tot EM-velden. Wel is er beleid dat van
niet van toepassing op stations en ondergrondse
toepassing is op bovengrondse hoogspannings
verbindingen.
verbindingen, waaruit volgt dat EM-gevoelige objecten niet binnen de 0,4 microtesla magneetveldcontour van bovengrondse hoogspanningsverbindingen mogen liggen. Ondanks dat er voor stations geen beleid is, houdt TenneT ook bij hoogspanningsstations en ondergrondse
van nieuwe hoogspanningsstations getoetst aan de ligging
kabelverbindingen rekening met de ligging van de
van EM-gevoelige objecten binnen een aanlegzone van
0,4 microtesla magneetveldcontour. TenneT heeft in het
40 meter van het hekwerk rondom het hoogspan
verleden bij diverse vergelijkbare hoogspanningsstations
ningsstation.
magneetveldberekeningen uitgevoerd. Daaruit volgt dat de contour van 0,4 microtesla (jaargemiddeld)
Bij geen van de locatiealternatieven ligt een EM-gevoelig
voor hoogspanningsstations buiten het hoogspan
object binnen de aanlegzone van 40 meter vanaf het
ningsstation kan liggen, maar altijd op minder dan
hekwerk. Figuur 3.3 laat dit zien. De locatiealternatieven
40 meter van het hek. Daarom wordt bij de ontwikkeling
onderscheiden zich daarom niet op het thema EM-velden.
Criterium EM-velden EM-gevoelige objecten binnen aanlegzone (40 m) Tabel 3.3 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - EM-velden
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel BOZ-1
BOZ-2
BOZ-3
BOZ-4
BOZ-5
0
0
0
0
0
98
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
Figuur 3.3 | Analyse EM-velden Bergen op Zoom
3.2.4 Landschap De locatiealternatieven zijn op het thema landschap
De landschappelijke effecten op gebiedsniveau zijn
beoordeeld op:
onderzocht aan de hand van de landschapstypen met
•
landschappelijke effecten op gebiedsniveau;
bijbehorende gebiedskarakteristieken en de samenhang
•
landschappelijke effecten op objectniveau;
daartussen. Het landschap is opgebouwd uit verschillende
•
mogelijkheden voor landschappelijke inpassing
kenmerkende landschappelijke elementen. Voorbeelden
(geen beoordeling).
hiervan zijn de mate van openheid, karakteristieke bebouwing, dijkstructuren, groenstructuren, verkavelings
Nabij Bergen op Zoom wordt een 380/150/20 kV-station
patronen en markante hoogteverschillen. De samenhang
gerealiseerd met een oppervlakte van circa 12 hectare (400
van de functie, vorm en betekenis van deze landschappelijke
bij 325 meter). Hierbij worden bovengrondse
elementen bepaalt de herkenbaarheid van een plek. Bij dit
hoogspanningslijnen naar de bestaande 380 kV-verbinding
criterium is de invloed van een 380/150/20 kV-station op de
gerealiseerd. De landschappelijke effecten hiervan zijn kort
(in beleid vastgelegde) gebiedskarakteristiek en de
beschouwd, omdat hier sprake is van een noemenswaardig
samenhang tussen de landschappelijke elementen
landschappelijk effect, ongeacht de definitieve technische
beoordeeld. Dit is de beoordeling van landschappelijke
uitwerking van deze verbinding.
effecten op gebiedsniveau.
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
99
Mogelijkheid tot het ondergronds realiseren aansluiting station TenneT heeft onderzocht of het mogelijk is om de aansluiting van het station op de bestaande 380 kV-verbinding ondergronds te realiseren (verkabelen). Geconcludeerd wordt dat het vanwege de leveringszekerheid niet wenselijk is om ondergrondse kabels op te nemen in cruciale verbindingen, zoals de landelijke 380 kV-ring en de interconnectoren (verbindingen met het buitenland). De bestaande 380 kV-verbinding tussen Rilland en Geertruidenberg valt hier ook onder. Dit komt doordat er wereldwijd nog weinig kennis en ervaring is met de bedrijfsvoering van kabels in een vermaasd netwerk op het 220/380kV spanningsniveau en de effecten op de leveringszekerheid van het net veelal onbekend zijn. Daarnaast is de hersteltijd bij storingen bij ondergrondse verbindingen langer dan bij bovengrondse verbindingen. De effecten van storingen op ring-verbindingen en interconnectoren van het 220/380 kV-net zijn zeer groot. Hoewel in Nederland inmiddels op een aantal locaties op kortere afstand (maximaal 20 kilometer) verkabeling van 220/380 kV-hoogspanningsverbindingen is toegepast, gaat het daarbij telkens om niet-cruciale verbindingen.
De landschappelijke effecten op gebiedsniveau zijn
De landschappelijke effecten op objectniveau spelen
onderzocht aan de hand van de landschapstypen met
daarmee op een kleiner schaalniveau dan de
bijbehorende gebiedskarakteristieken en de samenhang
landschappelijke effecten op gebiedsniveau.
daartussen. Het landschap is opgebouwd uit verschillende kenmerkende landschappelijke elementen. Voorbeelden
De mogelijkheden voor landschappelijke inpassing zijn sterk
hiervan zijn de mate van openheid, karakteristieke
afhankelijk van de definitieve locatie en dimensies van het
bebouwing, dijkstructuren, groenstructuren, verkavelings
hoogspanningsstation en de voorkeuren en keuzes in
patronen en markante hoogteverschillen. De samenhang
landschappelijke inpassing. De locatiealternatieven zijn
van de functie, vorm en betekenis van deze landschappelijke
daarom niet beoordeeld op dit criterium. Wel zijn voor de
elementen bepaalt de herkenbaarheid van een plek. Bij dit
verschillende locatiealternatieven globale oplossings
criterium is de invloed van een 380/150/20 kV-station op de
richtingen in beeld gebracht die mogelijk toegepast kunnen
(in beleid vastgelegde) gebiedskarakteristiek en de
worden bij landschappelijk onderzoek na keuze van een
samenhang tussen de landschappelijke elementen
voorkeursalternatief. De oplossingsrichtingen zijn
beoordeeld. Dit is de beoordeling van landschappelijke
nadrukkelijk bedoeld ter indicatie en illustratie van mogelijke
effecten op gebiedsniveau.
landschappelijke inpassing. Verdere uitwerking van de landschappelijke inpassing volgt na keuze van een
De landschappelijke effecten op objectniveau hangen
voorkeursalternatief. Dit wordt uiteindelijk – in overleg met
samen met de beleving van en vanuit specifieke
bewoners en belanghebbenden uit de omgeving -
landschappelijke elementen. Voorbeelden hiervan zijn
uitgewerkt in een landschapsontwerp.
belevingswaarden van of vanuit een open gebied, een uitkijkpunt, een landschappelijk hoogteverschil, een
Landschappelijke effecten op gebiedsniveau
recreatiegebied of een natuurgebied. De landschappelijke
Alle locatiealternatieven hebben landschappelijke effecten
effecten op objectniveau worden onder dit criterium in beeld
op gebiedsniveau. De locatiealternatieven liggen alle in een
gebracht aan de hand van zichtlijnen van en vanaf objecten
zeekleigebied gericht op landbouw. De door dijken omgeven
of gebieden en de gevolgen voor de belevingswaarde.
polders in dit gebied worden gekarakteriseerd door
100
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
grootschaligheid, wijd uitlopende vergezichten en een strak
Locatiealternatief BOZ-1 heeft een effect op het open
verkavelingspatroon. De dijken zijn steil, hoog en vaak
(landbouw)karakter van de zeekleipolder. Deze polders zijn
beplant, waarmee ze goed zichtbaar zijn in het landschap.
van oorsprong grootschalig van karakter met wijd uitlopende
Het beleid met betrekking tot het zeekleilandschap richt zich
vergezichten. Het beleid in dit gebied is primair gericht op
op het versterken van de poldereenheden en het
het faciliteren van de landbouw. Bij locatiealternatief BOZ-1
deltakarakter. Geen van de locatiealternatieven sluit aan bij
wordt het effect relatief beperkt door aansluiting bij
dit beleid. Figuur 3.4 laat de ligging van de locatie
bestaande verkaveling en hoger gelegen structuren
alternatieven zien binnen de landschapstypen zoals
(dijken en wegen). Locatiealternatief BOZ-2 heeft een effect
vastgesteld in de structuurvisie Bergen op Zoom 2030.
op het open (landbouw)karakter van de zeekleipolder.
Figuur 3.4 | Analyse landschap Bergen op Zoom
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
101
Technische consequenties Benodigde inlussing bij variant 1 (Glymesweg)
Technische consequenties Benodigde inlussing bij variant 2 (Gemaal de Pals) Polder nabij buurtschap Kijkuit – nu
Polder nabij buurtschap Kijkuit – straks
Bovenstaande afbeelding is ter indicatie, hieraan kunnen geen rechten worden ontleend.
14 juni 2021
Polder Kijkuit – nu nabij Kijkuit – straks Figuur nabij 3.5 | buurtschap Indicatie mastbeeld aansluiting locatiealternatievenPolder 1 (boven) enbuurtschap 2 (onder), met huidige situaties (links) Bovenstaande afbeelding is ter indicatie, hieraan kunnen geen rechten worden ontleend. en mogelijke toekomstige situaties (rechts)
van de polder, tussen gemaal De Pals, het Lange Water en
Indicatieve effecten mastbeeld door nieuwe bovengrondse hoogspanningslijnen
het Schelde-Rijnkanaal met bijbehorende dijk. Wel tast een
De bovengrondse hoogspanningslijnen die nodig zijn om het
hoogspanningsstation op deze locatie het bestaande
nieuwe 380/150/20 kV-hoogspanningsstation aan te sluiten
verkavelingspatroon aan. Locatiealternatief BOZ-4 heeft een
op de bestaande 380 kV-verbinding worden door dit thema
effect op het open (landbouw)karakter van de zeekleipolder
kort en indicatief beschouwd. Dit omdat deze hoog
door ligging in het midden van de Auvergnepolder.
spanningslijnen een effect hebben op het landschappelijke
Openheid en vergezichten worden hierdoor aangetast.
gebieds- en objectniveau, algemeen toenemend met de
Het effect wordt relatief beperkt door ligging in de uithoek
14 juni 2021
lengte van de benodigde verbinding. Figuur 3.5 laat een Locatiealternatief BOZ-3 heeft een effect op het contrast
indicatie zien van het mastbeeld bij de aansluiting van
tussen de open grootschalige zeekleipolders en de hoger
locatiealternatieven BOZ-1 en BOZ-27. De benodigde
gelegen, meer kleinschalige en besloten de Brabantse Wal.
bovengrondse hoogspanningslijnen voor BOZ-1 en BOZ-2
Tussen beide landschapstypen ligt de steilrand, waarmee
(ca. 1-2 km met 7-11 nieuwe masten) tasten de openheid
het hoogteverschil wordt aangeduid. De gebieds
van de zeekleipolder aan. Voor BOZ-4 treden deze effecten
karakteristiek en de samenhang van de kenmerkende
minder op, omdat de benodigde hoogspanningslijn hier
elementen wordt hierdoor sterk aangetast. Deze effecten
korter is. Voor BOZ-3 en BOZ-5 geldt dat de benodigde
treden ook op bij BOZ-5, waar de gebiedskarakteristiek nog
hoogspanningslijnen (circa 0,2 kilometer) de openheid van
meer wordt aangetast dan bij BOZ-3. Ook hier wordt het
de zeekleipolder en het contrast hiermee ten opzichte van
contrast tussen de open grootschalige zeekleipolders en de
de Brabantse Wal aantasten. Na keuze van een voorkeurs
hoger gelegen, meer kleinschalige de Brabantse Wal
alternatief door het bevoegd gezag wordt de benodigde
(inclusief steilrand) aangetast. Doordat het hoogteverschil
bovengrondse verbinding verder uitgewerkt en nader
hier groter is dan bij BOZ-3 (zie figuur 3.7), worden de
onderzocht op milieu- en omgevingseffecten.
effecten hier versterkt. De gebiedskarakteristiek wordt hierdoor sterk aangetast.
7
e benodigde bovengrondse verbinding naar de locatiealternatieven BOZ-1 en BOZ-2 zijn in beeld gebracht omdat deze aanzienlijk langer zijn D dan naar de overige locatiealternatieven.
102
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
Landschappelijke effecten op objectniveau
sroutes een belangrijke indicator. Figuur 3.6 laat de
Landschappelijke effecten op objectniveau komen
bepalende landschappelijke objecten en zichtlijnen in het
voornamelijk voort uit aantasting van de belevingswaarden
plangebied zien. Figuur 3.7 laat het hoogteverschil zien
van en vanuit landschappelijke elementen. Hiervoor is de
binnen het plangebied. Hierop is het hoogteverschil tussen
aantasting van belevingswaarden door ligging ten opzichte
de lager gelegen polders en de hoger gelegen Brabantse
van objecten en belemmering van zichtlijnen vanuit
Wal te zien.
woongebieden, uitkijkpunten of recreatieve- of verkeer
Figuur 3.6 | Bepalende landschappelijke elementen en zichtlijnen plangebied Bergen op Zoom
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
103
Figuur 3.7 | Hoogteverschil plangebied Bergen op Zoom
Locatiealternatief BOZ-1 heeft niet tot nauwelijks effect op
belevingswaarde van en vanaf landschappelijke elementen
landschappelijk objectniveau. Dit omdat de belevingswaarde
niet of nauwelijks wordt aangetast. Zo wordt de
van en vanaf landschappelijke elementen niet of nauwelijks
belevingswaarde vanaf de Brabantse Wal niet aangetast
wordt aangetast. Zo wordt de belevingswaarde vanaf de
omdat het locatiealternatief op dusdanige afstand (circa
Brabantse Wal niet aangetast omdat het locatiealternatief op
1 kilometer) ligt dat de landschappelijk waarde op
dusdanige afstand (circa 1 kilometer) ligt dat de
objectniveau niet wordt aangetast. Ook is het
landschappelijk waarde op objectniveau niet wordt
hoogspanningsstation op deze locatie niet of nauwelijks
aangetast. Ook is het hoogspanningsstation op deze locatie
zichtbaar vanuit Tholen doordat het zicht wordt weg
niet of nauwelijks zichtbaar vanuit Tholen doordat het zicht
genomen door de dijken rondom het Schelde-Rijnkanaal.
wordt weggenomen door de dijken rondom het Schelde-
Wel is mogelijk sprake van een beperkt effect op
Rijnkanaal. Daarnaast wordt de beleving van en vanaf het
landschappelijk objectniveau door aantasting van
nabijgelegen oorlogsmonument (zie figuur 3.6, aangeduid
belevingswaarde vanaf de recreatieroute door het Lange
met ster) niet of nauwelijks aangetast door aanwezige
Water, echter zijn deze effecten beperkt door aanwezige
beplanting en dijken. Hetzelfde geldt voor de recreatieroute
beplanting.
door het Lange Water. Locatiealternatief BOZ-3 heeft een effect op de landschap Locatiealternatief BOZ-2 heeft niet tot nauwelijks effect op
pelijke belevingswaarde. Dit komt door aantasting van de
de landschappelijke belevingswaarde. Dit omdat de
belevingswaarde van het contrast en hoogteverschil (circa
104
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
Figuur 3.8 | Hoogteverschil locatiealternatief 3 en Kijkuit (bron: Actueel Hoogtebestand Nederland)
Figuur 3.9 | Hoogteverschil locatiealternatief 5 en Spinolaberg (bron: Actueel Hoogtebestand Nederland)
7 meter, zie figuur 3.8) tussen de zeekleipolders en hoger
belevingswaarde van de open zeekleipolders door ligging in
gelegen Brabantse Wal, gezien vanuit Kijkuit. Daarnaast is er
het midden van de polder. Hierdoor worden de vrije
mogelijk een beperkt effect op de belevingswaarde van de
zichtlijnen in de open polder aangetast, voornamelijk gezien
recreatieroute langs het Lange Water. Door het hoogte
vanuit omliggende woningen en verkeer op de omliggende
verschil van circa 7 meter is het 380/150/20 kV-hoogspan
wegen. De afstand tot de hoger gelegen woonkernen op de
ningsstation binnen BOZ-3 vanuit het oosten op grotere
Brabantse Wal (Halsteren) is voldoende (circa 1,5 kilometer)
afstand zichtbaar en wordt de beleving van de steilrand van
om effecten op de steilrand als landschappelijk element en
de Brabantse Wal als landschappelijk element aangetast.
effecten vanuit verre zichtbeleving te voorkomen.
Hierdoor treden landschappelijke effecten op objectniveau op. Tot slot ligt ten oosten van het locatiealternatief een
Locatiealternatief BOZ-5 heeft een effect op de
landgoed, in gebruik als zorginstelling. Dit landgoed is
landschappelijke belevingswaarde. Dit komt door aantasting
omgeven door dichte bosschages waardoor de beleving
van de belevingswaarde van het contrast en hoogteverschil
vanuit dit landschappelijk element beperkt wordt aangetast.
tussen de zeekleipolders en de Brabantse Wal, gezien vanuit de Spinolaberg en vanaf de Kannewielseweg. Het
Locatiealternatief BOZ-4 heeft een effect op landschappelijk
hoogteverschil is hier circa 12 meter, zie figuur 3.9. Door
objectniveau door aantasting van de belevingswaarde van
begroeiing langs en rondom de bebouwing en wegen
de open polder. Dit komt door aantasting van de
(Kannewielseweg en Klaverblokken) wordt het vrije uitzicht in
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
Criterium Landschap
105
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel BOZ-1
BOZ-2
BOZ-3
BOZ-4
BOZ-5
Landschappelijke effecten op gebiedsniveau
-
-
-
-
-
Landschappelijke effecten op objectniveau
0
0
0
-
-
Tabel 3.4 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - Landschap
de huidige situatie relatief beperkt, maar desondanks wordt
rietoevers bij bestaande watergangen met rietbeplanting of
de belevingswaarde van het contrast tussen de lage
het toevoegen van lage beplanting of dijken om zicht op het
Auvergnepolder en de hoger gelegen Spinolaberg
hoogspanningsstation te ontnemen. Daarnaast kan een dijk
aangetast. Op de Spinolaberg ligt tevens landgoed De
worden aangelegd om het hoogspanningsstation
Hertgang, wat opengesteld is voor publiek. Het landgoed
landschappelijk in te bouwen en aan te laten sluiten bij het
kenmerkt zich door diverse paden en zichtlijnen tussen de
bestaande dijkenlandschap. In open gebieden kan gekozen
hoge en besloten delen van het landgoed en de lagere en
worden voor behoud van openheid door rondom het
open delen van het landgoed. Ook is het contrast tussen de
hoogspanningsstation geen beplanting of dijken aan te
polders en de Brabantse Wal onderdeel van de
leggen. De keuze voor oplossingsrichtingen en bouwstenen
belevingswaarde van het landgoed. Ondanks dat een
is sterk afhankelijk van de locatie waar het
hoogspanningsstation binnen locatiealternatief BOZ-5 niet
hoogspanningsstation gerealiseerd wordt.
vanuit het gehele landgoed zichtbaar is, wordt de belevingswaarde van een deel van het landgoed aangetast.
Figuur 3.10 visualiseert een aantal oplossingsrichtingen
Dit maakt dat hier sprake is landschappelijke effecten op
(links) en mogelijk toepasbare bouwstenen (rechts) die
objectniveau.
ingezet kunnen worden om het 380/150/20 kVhoogspanningsstation landschappelijk in te passen. Na
Mogelijkheden voor landschappelijke inpassing
keuze van een voorkeursalternatief wordt in een uitgebreid
De locatiealternatieven kunnen op verschillende manieren
landschappelijke bouwstenen het best bij de desbetreffende
worden ingepast bij het bestaande landschap. Hiervoor
locatie passen. Zonder uitgebreid landschapsonderzoek
bestaan diverse oplossingsrichtingen en ‘bouwstenen’.
(past niet bij het detailniveau van voorliggende studie) kan
Zo zijn er oplossingsrichtingen en bouwstenen die het
geen betrouwbare en feitelijk onderbouwde uitspraak
hoogspanningsstation landschappelijk inpassen door
worden gedaan over de beste bouwstenen per locatie.
toevoeging van bomenrijen om aan te sluiten bij bestaande
Daarom is dit in deze fase van het project (locatie- en
bosschages. Ook kan gedacht worden aan toevoeging van
haalbaarheidsstudie) niet gedaan.
landschapsonderzoek in kaart gebracht welke
Figuur 3.10 | Oplossingsrichtingen (links) en bouwstenen (rechts) landschappelijke inpassing hoogspanningsstation
106
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
3.2.5 Cultuurhistorie De locatiealternatieven zijn op het thema cultuurhistorie
locaties binnen een gebied liggen met cultuurhistorische
beoordeeld op:
waarden. Figuur 3.11 laat zien dat de locatiealternatieven
•
BOZ-1, BOZ-3 en BOZ-5 binnen het cultuurhistorisch
ligging in gebieden met cultuurhistorische waarden.
waardevolle landschap de Brabantse Wal liggen. Ook ligt In het plangebied Bergen op Zoom ligt het provinciaal
BOZ-5 binnen het cultuurhistorisch waardevolle vlak
cultuurhistorisch waardevol gebied de Brabantse Wal.
Spinolaberg en Bremberg.
Hierbinnen is het gebied met de Spinolaberg en Bremberg aangeduid als apart cultuurhistorisch gebied. Daarnaast ligt
Locatiealternatief 1 ligt in de vlakke zeekleipolder grenzend
het gehele plangebied in het Zeekleigebied, aangeduid als
aan de Rubeerdijk en Glymesweg, beide gelegen op
cultuurhistorisch waardevolle regio. Binnen het plangebied
voormalige dijken. Hierdoor liggen deze wegen hoger dan
ligt daarnaast de cultuurhistorisch waardevolle Kreek Lange
de omliggende polders, wat maakt dat het
Water (noord en zuid).
hoogspanningsstation de openheid en cultuurhistorische waarde van de zeekleipolder beperkt aantast. Daarnaast ligt
De locatiealternatieven BOZ-1, BOZ-3 en BOZ-5
het locatiealternatief op circa 1 kilometer van de steilrand
onderscheiden zich negatief ten opzichte van de locatie
van de Brabantse Wal. Aantasting van het contrast tussen
alternatieven BOZ-2 en BOZ-4. Dit komt doordat deze
de lage polders en hoge Wal is hierdoor niet van toepassing.
Figuur 3.11 | Analyse cultuurhistorie Bergen op Zoom (zeekleigebied niet aangegeven omdat dit het gehele plangebied en omliggende gebieden beslaat)
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
Criterium
107
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel
Cultuurhistorie Ligging in gebieden met cultuurhistorische waarden
BOZ-1
BOZ-2
BOZ-3
BOZ-4
BOZ-5
-
0
-
0
-
Tabel 3.5 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - Cultuurhistorie
Wel ligt het locatiealternatief in het cultuurhistorisch
waarmee de dragende structuren niet worden aangetast.
waardevolle landschap Brabantse Wal. Een van de
Bij alle locatiealternatieven kan sprake zijn van het dempen
strategieën van dit gebied is het behoud en de accentuering
van een of meerdere sloten, echter hangt dit af van de
van de variatie in landschapstypen, waaronder de polders,
inrichting van het hoogspanningsstation en de maatregelen
landgoederen, kreken en vestingwerken. Omdat het
die het waterschap nodig acht. Deze mogelijke effecten op
hoogspanningsstation niet past binnen deze strategie
het cultuurhistorische landschap zijn daarmee nog
worden de cultuurhistorische waarden aangetast. Echter zijn
onbekend en niet onderscheidend tussen de locatie
deze effecten relatief beperkt doordat het locatiealternatief
alternatieven.
aan de rand van de polders en het cultuurhistorisch landschap ligt. Locatiealternatief 3 en 5 grenzen aan de steilrand van de Brabantse Wal. De bouw van het hoogspanningsstation
3.2.6 Archeologie en aardkunde
binnen deze locaties tast de cultuurhistorische waarden van het landschap aan, waarbij met name het contrast tussen
De locatiealternatieven zijn op het thema archeologie en
laag en hoog wordt aangetast. Voor locatiealternatief BOZ-5
aardkunde beoordeeld op:
treedt dit effect in grotere mate op dan voor BOZ-3,
•
waarden;
vanwege het grotere hoogteverschil tussen laag en hoog (zie ook analyse landschap). Aantasting van het contrast
•
ligging in gebieden met verwachte archeologische waarden;
botst met de strategie om de cultuurhistorische waarden van de Brabantse Wal te behouden en vergroten. Ook ligt
ligging in gebieden met bekende archeologische
•
ligging in gebieden met aardkundige waarden.
locatiealternatief 5 in het cultuurhistorisch vlak Spinolaberg en Bremberg.
Ligging in gebieden met bekende archeologische waarden
De Spinolaberg wordt gekenmerkt door gesloten en
gaat om overlap met archeologische monumenten. Deze
kleinschalig verkavelde structuren en het contrast met het
zijn opgenomen en weergegeven op de Archeologische
aangrenzende open landschap van Auvergnepolder. Beide
Monumentenkaart (AMK). Ligging in gebieden met
maken onderdeel uit van de beschermde cultuurhistorische
verwachte archeologische waarden is beoordeeld aan de
waarden van het gebied. De bouw van het hoogspannings
hand van de Indicatieve kaart archeologische waarden
station binnen deze BOZ-5 tast de aanwezige
(IKAW). Zowel de AMK als de IKAW zijn bronnen van de
cultuurhistorische waarden van dit gebied aan. Daarmee
Rijksdienst voor cultureel erfgoed, in samenwerking met
leiden locatiealternatieven BOZ-3 en BOZ-5 tot effecten op
provincies. Beide kaarten worden in de ruimtelijke ordening
cultuurhistorische waarden.
gebruikt om gebieden met (mogelijke) archeologische
Alle locatiealternatieven liggen in de cultuurhistorisch
waarden aan te duiden en passende onderzoeken uit te
waardevolle regio Zeekleipolder. De bouw van het
voeren. Ligging in gebieden met aardkundige waarden
hoogspanningsstation leidt niet tot nauwelijks tot aantasting
wordt geduid aan de hand van de Aardkundig waardevolle
van deze regio en de bijbehorende strategie (behoud of
gebiedenkaart van de provincie Noord-Brabant.
versterking van dragende structuren). Dit komt omdat de locatiealternatieven zoveel mogelijk aansluiten bij bestaande
De locatiealternatieven onderscheiden zich niet op
dijken en geen overlap kennen met de historische kreken,
archeologie en aardkunde. Geen van de locatiealternatieven
108
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
overlapt met bekende archeologische waarden. Figuur 3.12
Om aantasting of vernietiging van archeologische waarden
laat de ligging van de locatiealternatieven ten opzichte van
te voorkomen, dient voor uitvoering van de werkzaamheden
archeologische (verwachtings)waarden in het plangebied
archeologisch (bureau)onderzoek plaats te vinden. De
zien. Binnen het plangebied liggen geen beschermde
locatiealternatieven BOZ-2, BOZ-4 en BOZ-5 overlappen
aardkundige waarden, waardoor hiervoor geen figuur is
met gemeentelijke archeologische waarden die in het
opgenomen. Wel kan sprake zijn van overige aardkundige
bestemmingsplan zijn aangeduid als dubbelbestemmingen
fenomenen (zoals de kleipolders aan de westzijde en het
archeologie (zie 3.2.11). Binnen deze dubbelbestemmingen
hoger gelegen dekzandplateau aan de oostzijde van het
gelden specifieke regels over de mogelijkheden,
plangebied). Deze zijn echter niet als zodanig beschermd of
voorwaarden en bouwregels voor bouwwerken en de
opgenomen in beleid en daarmee niet beoordeeld in deze
eventuele mogelijkheden om hier van af te wijken. De
studie.
mogelijkheden voor afwijking van- en/of voldoen aan voorschriften vormen onderdeel van de vervolgonderzoeken
Alle locatiealternatieven liggen in een gebied met een lage
en inpassing van het hoogspanningsstation in de
trefkans op archeologische waarden. Aantasting of
vervolgfases.
vernietiging van archeologische waarden is niet toegestaan.
Figuur 3.12 | Analyse Archeologie Bergen op Zoom
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
Criterium Archeologie en aardkunde
109
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel BOZ-1
BOZ-2
BOZ-3
BOZ-4
BOZ-5
Ligging in gebieden met bekende archeologische waarden
0
0
0
0
0
Ligging in gebieden met verwachte archeologische waarden
0
0
0
0
0
Ligging in gebieden met aardkundige waarden
0
0
0
0
0
Tabel 3.6 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - Archeologie en Aardkunde
3.2.7 Veiligheid De locatiealternatieven zijn op het thema veiligheid
800 meter), windturbines (richtafstand 245 meter),
beoordeeld op:
buisleidingen met gevaarlijke stoffen (zoals aardgasleidingen)
•
en locaties waar een overstromingsrisico is, dathoger is dan
blootstelling van TenneT-assets aan risicobronnen.
TenneT nastreeft. De locatiealternatieven zijn beoordeeld op TenneT streeft vanuit zijn beleid naar het vermijden van
blootstelling aan deze risicobronnen. Figuur 3.13 laat de
risicobronnen zoals inrichtingen waar gewerkt wordt met
ligging van de locatiealternatieven ten opzichte van de
gevaarlijke stoffen of vergelijkbare inrichtingen (richtafstand
aanwezige risicobronnen in het plangebied zien.
Figuur 3.13 | Analyse veiligheid Bergen op Zoom
110
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
De locaties BOZ-4 en BOZ-5 onderscheiden zich negatief
TenneT hanteert in het kader van leveringszekerheid beleid
ten opzichte van de overige locatiealternatieven. De
over overstromingsrisico’s van hoogspanningsstations. Eén
locatiealternatieven BOZ-4 en BOZ-5 liggen (ruim) binnen
daarvan is een maximale overstromingsdiepte van 2,5
800 meter van SABIC Innovative Plastics. Dit is een
meter, zodat het railportaal van het hoogspanningsstation
inrichting waar gewerkt wordt met gevaarlijke stoffen.
nooit onder water komt te staan. Figuur 3.14 laat de
Zodoende is deze opgenomen in het Besluit Risico’s Zware
maximale overstromingsdiepte in het plangebied zien. Het
Ongevallen (BRZO), als onderdeel van het Besluit externe
gehele plangebied is aangemerkt als gebied waar het
veiligheid inrichtingen (Bevi). TenneT realiseert in principe
overstromingsrisico ‘klein’ is. Dit betekent dat er een kans is
geen assets op minder dan 800 meter van dit type
op een overstroming met een maximale overstromingsdiepte
inrichtingen omdat deze van invloed kunnen zijn op de
zoals aangegeven in figuur 3.13 van eens in de 1.000 jaar8.
leveringszekerheid. Voor beide locatiealternatieven geldt dat
Omdat de maximale overstromingsdiepte lager dan 2,5
TenneT een risicoafweging dient te maken om de
meter is, is dit risico voor TenneT acceptabel. Na keuze van
acceptabele risico’s ten opzichte van de BRZO-inrichting te
een voorkeursalternatief wordt dit in de vervolgfase nader in
bepalen. Hetzelfde geldt voor de ligging van BOZ-5 ten
kaart gebracht om te kijken of er eventuele aanvullende
opzichte van de buisleiding.
maatregelen getroffen moeten worden.
Figuur 3.14 | Analyse overstromingsrisico Bergen op Zoom, maximale overstromingsdiepte (kleine kans: 1/1.000 j)
8
onform handboek Overstromingsrisico’s op de risicokaart, C via: https://www.helpdeskwater.nl/publish/pages/132175/handboek_overstromingsrisicos_op_de_kaart.pdf
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
Criterium
111
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel
Veiligheid Blootstelling van assets aan risicobronnen (incl. overstromingsrisico)
BOZ-1
BOZ-2
BOZ-3
BOZ-4
BOZ-5
0
0
0
-
-
Tabel 3.7 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - Veiligheid
3.2.8 Water De locatiealternatieven zijn op het thema water beoordeeld op: •
de ligging in beschermingszone water (waterwingebied,
•
de aanwezigheid van watergangen;
grondwaterbeschermingsgebied, boringsvrije zone of
•
en de verziltingsgevoeligheid van het gebied.
intrekgebied); •
de ligging in een waterbergingsgebied;
Figuur 3.15 laat de ligging van de waterwegen/-gangen
•
de ligging in of nabij een waterkering of vrijwaringszone;
en waterkeringen in het plangebied zien.
Figuur 3.15 | Analyse water Bergen op Zoom
112
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
Geen van de locatiealternatieven overlapt met een
Verzilting is het toenemen van het chloridegehalte (zout) in
beschermingszone water of met een waterbergingsgebied.
de bodem of in het grondwater. Dit kan ongewenste
Alle locatiealternatieven overlappen met kleine watergangen
effecten hebben voor met name agrarische activiteiten,
(sloten). Deze moeten mogelijk gedempt worden bij realisatie
omdat sommige gewassen niet bestand zijn tegen hogere
van het hoogspanningsstation. Hierop zijn regels van het
chloridegehaltes. De realisatie van een hoogspannings
waterschap van toepassing, vaak met betrekking tot
station kan verzilting veroorzaken door toepassing van
compensatie. Effecten zijn hierdoor te mitigeren.
bemaling. Met bemaling wordt het hoogspanningsstation
Locatiealternatief BOZ-2 overlapt met de beschermingszone
‘droog’ aangelegd (de bouwkuip wordt droog gehouden).
(vrijwaringszone) van een waterkering langs het Schelde-
Hierdoor wordt grondwater weggetrokken en verandert het
Rijnkanaal. Deze zone is bedoeld om de waterkering en de
chloridegehalte van het grondwater op en rondom deze
bijbehorende waterkerende functie te beschermen, door
locatie. Effecten van bemaling reiken verder dan de
voorwaarden te stellen aan toegestane bouwwerken en
bemalingslocatie zelf.
werkzaamheden binnen deze zone. Werkzaamheden binnen deze zone zijn daarom niet zonder meer toegestaan. Met
Als maatstaf voor verzilting is het chloridegehalte
het benutten van schuifruimte en eventuele optimalisatie in
(zoutgehalte) op 1,75 meter beneden NAP in kaart gebracht.
de positionering van het hoogspanningsstation is deze
Dit geeft een beeld van het zoutgehalte in de ondiepe
beschermingszone te vermijden.
ondergrond, waar werkzaamheden plaatsvinden om het
Figuur 3.16 | Analyse verzilting Bergen op Zoom
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
113
hoogspanningsstation te realiseren. Een chloridegehalte van > 1.000 mg/l betekent dat het grondwater zout is. Tussen de 150 en 1.000 mg/l betekent dat het grondwater brak is. Beneden de 150 mg/l betekent zoet grondwater. Een risico op verzilting treedt met name op in gebieden waar het chloridegehalte hoger dan 1.000 mg/l is. De locatie alternatieven BOZ-2, BOZ-3 en BOZ-4 liggen in een niet-verziltingsgevoelig gebied. Locatiealternatief BOZ-1 ligt deels in een gebied waar het chloridegehalte >2.500 mg/l is. Hier is dus een verziltingsrisico aanwezig. Voor locatie alternatief BOZ-5 is geen openbare data beschikbaar. Figuur 3.16 laat dit zien.
Criterium Water
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel BOZ-1
BOZ-2
BOZ-3
BOZ-4
BOZ-5
Ligging in beschermingszone water
0
0
0
0
0
Ligging in waterbergingsgebied
0
0
0
0
0
Ligging in / nabij waterkering of vrijwaringszone
0
-
0
0
0
Kruisingen met waterwegen/-gangen
-
-
-
-
-
Ligging in verziltingsgevoelig gebied
-
0
0
0
0
Tabel 3.8 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - Water
3.2.9 Bodem De locatiealternatieven zijn op het thema bodem beoordeeld
bouwwerkzaamheden voor het hoogspanningsstation staat
op:
in verband met de samenstelling van de bodem. Hierbij zijn
•
de ligging op zettingsgevoelige gronden;
textuur, structuur en het watergehalte van de grond
•
en de aanwezigheid van (potentieel) verontreinigde
belangrijke parameters. Door lucht en water uit de poriën te
grond.
persen, klinkt de grond in. Veen is zeer gevoelig voor zetting, aangezien dit veel water en lucht bevat (groot volume dat
De locatiealternatieven onderscheiden zich niet op het
makkelijk kan worden samengedrukt). Klei en zand zijn beter
thema bodem. Figuur 3.17 laat de ligging van de
bestand tegen zettingen. Hierbij geldt dat zand het minst
locatiealternatieven op de bodemsoort ter plaatse zien. De
gevoelig is voor zettingen, vanwege de gunstige textuur en
bodemopbouw en bodemsoort zijn van belang in verband
structuur en een laag watergehalte (water stroomt makkelijk
met de zettingsgevoeligheid van de grond.
weg uit de poriën tussen zandkorrels). Door de ligging op matig zettingsgevoelige gronden kunnen er maatregelen
Alle locaties bevinden zich op zeekleigronden. Klei is matig
nodig zijn die de stabiliteit van de bodem vergroten en
gevoelig voor zettingen. Het risico op zettingen door
ongewenste effecten voorkomen.
114
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
Figuur 3.17 | Analyse bodem Bergen op Zoom
Uit gegevens van het Bodemloket en de omgevings rapportage Noord-Brabant blijkt niet dat de locatie alternatieven overlappen met verontreinigde gronden. Gegevens uit het Bodemloket zijn veelal niet allesomvattend omdat het enkel informatie bevat over locaties waar onderzoek is uitgevoerd. Na de keuze voor een voorkeursalternatief is verkennend bodemonderzoek nodig om eventuele bodemverontreiniging uit te sluiten.
Criterium Bodem
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel BOZ-1
BOZ-2
BOZ-3
BOZ-4
BOZ-5
Ligging in zettingsgevoelige gebieden
-
-
-
-
-
Aanwezigheid (potentieel) verontreinigde grond
0
0
0
0
0
Tabel 3.9 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - Bodem
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
115
3.2.10 Infrastructuur De locatiealternatieven zijn op het thema infrastructuur
Geen van de locatiealternatieven overlapt met planologisch
beoordeeld op:
beschermde kabels en leidingen (zoals hoogspannings
•
de ligging in beheerzones van het hoofdwegennet;
verbindingen of buisleidingen die zijn vastgelegd in de
•
overlap met planologisch beschermde onder- en
Risicokaart of in bestemmingsplannen). Voor alle
bovengrondse kabels en leidingen;
locatiealternatieven geldt dat na keuze van een
overlap met spoor of autowegen.
voorkeursalternatief een KLIC-melding moet worden
•
uitgevoerd om inzicht te verkrijgen in de ligging van overige Het locatiealternatief BOZ-2 overlapt met de Noorder
kabels, leidingen en leidingstraten die niet planologisch
Kreekweg, waarmee het zich negatief onderscheidt van de
beschermd zijn. Dit omvat onder andere datakabels,
overige locatiealternatieven. Omdat dit locatiealternatief
waterleidingen en midden- en laagspanningskabels.
ingeklemd ligt tussen de waterkering van het Schelde-
Indien nodig moeten daarna maatregelen worden getroffen
Rijnkanaal en het NNN-gebied het Lange Water, is er geen
om eventuele effecten te voorkomen.
schuifruimte om deze overlap te vermijden. De overige locatiealternatieven overlappen niet met beheerzones van het hoofdwegennet of met spoor en autowegen. Figuur 3.18 laat dit zien.
Figuur 3.18 | Analyse infrastructuur Bergen op Zoom
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
116
Criterium
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel
Infrastructuur
BOZ-1
BOZ-2
BOZ-3
BOZ-4
BOZ-5
Ligging in beheerzones hoofdwegennet (rijk/provincie/gemeente)
0
0
0
0
0
Overlap onder- en bovengrondse kabels en leidingen
0
0
0
0
0
Overlap met (spoor en auto)wegen
0
-
0
0
0
Tabel 3.10 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - Infrastructuur
3.2.11 Ruimtegebruik De locatiealternatieven zijn op het thema ruimtegebruik
Figuur 3.19 laat de locatiealternatieven zien binnen het
beoordeeld op:
bestemmingsplan Buitengebied Noord 1e herziening
•
aandachtspunten met betrekking tot
(gemeente Bergen op Zoom, d.d. 2020). Alle locatie
bestemmingsplannen en planologische belemmeringen;
alternatieven liggen op gronden met een agrarische
•
grondgebruik;
bestemming. Voor de bouw van een hoogspanningsstation
•
bebouwing.
moet daarom worden afgeweken van het bestemmingsplan.
Figuur 3.19 | Analyse ruimtegebruik Bergen op Zoom
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
Criterium
117
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel
Ruimtegebruik Aandachtspunten m.b.t. bestemmingsplannen en planologische belemmeringen
BOZ-1
BOZ-2
BOZ-3
BOZ-4
BOZ-5
-
-
-
-
-
Grondgebruik
Grondgebruik agrarisch. Oplosbaar door verwerving gronden.
Bebouwing
Geen bebouwing binnen locatiealternatieven.
Tabel 3.11 | Effectbeoordeling locatiealternatieven Bergen op Zoom - Ruimtegebruik
De locatiealternatieven BOZ-2, BOZ-4 en BOZ-5 overlappen
Alle locatiealternatieven liggen op agrarische gronden. Dit is
met dubbelbestemmingen cultuurhistorie en/of archeologie.
oplosbaar door grondverwerving zodat het
Binnen deze dubbelbestemmingen gelden specifieke regels
hoogspanningsstation gerealiseerd kan worden. Geen van
over de mogelijkheden, voorwaarden en bouwregels voor
de locatiealternatieven overlapt met bebouwing.
bouwwerken en de eventuele mogelijkheden om hier van af te wijken. De mogelijkheden voor afwijking van- en/of voldoen aan voorschriften vormen onderdeel van de vervolgonderzoeken en inpassing van het hoogspannings station in de vervolgfases.
3.3 Analyse omgevingsbeeld Gedurende de totstandkoming van de alternatieven heeft
•
in de werkateliers hebben voor- en tegenstanders van
een omgevingsproces plaatsgevonden. Hierbij zijn om-
verschillende locaties zeer nadrukkelijk hun zorgen en
wonenden en stakeholders meegenomen in de totstand-
belangen uitgesproken. Deze stemming is meegenom-
koming van locatiealternatieven. De deelnemers hebben in
en in onderstaande teksten, maar vormt niet per
drie (digitale) werkateliers (andere dan op Schouwen-
definitie een representatief beeld van het algehele
Duiveland) hun vragen kunnen stellen en hun zorgen en voorkeuren kunnen uitspreken. Ook zijn er locaties inge-
omgevingsbeeld; •
voor een uitgebreider overzicht van het omgeving-
bracht tijdens deze werkateliers. Daarnaast is er een fysieke
sproces zijn de verslagen van de werkateliers en het
inloopbijeenkomst georganiseerd. Tot slot hebben om-
overzicht van reacties op de projectatlas in te zien op
wonenden en stakeholders reacties ingebracht middels een
de projectwebsite (https://ten.projectatlas.app/
digitale projectatlas, een reactieformulier (na werkatelier 3) en door middel van ingezonden brieven en e-mails.
schouwen-duiveland); •
het register met ingebrachte reacties (e-mails, reacties op de projectatlas, het reactieformulier, de verslagen
Onderstaande samenvatting laat de overkoepelende
van de werkateliers en inloopspreekuren, brieven en
belangen en voorkeuren (positief) en zorgen en afkeuringen
overige ingezonden reacties), met betrekking tot de
(negatief) zien die zijn opgehaald met dit omgevingsproces.
voorkeursalternatieven en mogelijke andere locaties, is
Hierbij geldt:
overhandigd aan het bevoegd gezag om dit mee te
•
nemen in hun keuzeproces.
de teksten laten een samenvatting van de meest voorkomende ingebrachte reacties zien;
118
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
Algemeen
Tijdens de werkateliers heeft TenneT aangegeven de
Het omgevingsproces heeft geleid tot inzicht in de zorgen
locaties van de hoogspanningsstations en het kabeltracé te
en wensen van de omgeving en informatie over het gebied.
optimaliseren na een keuze voor een voorkeursalternatief
Onder ‘de omgeving’ worden in dit geval met name (direct)
door het bevoegd gezag. Er kan nog met het gekozen
omwonenden verstaan, maar ook andere stakeholders en
voorkeursalternatief worden geschoven als dit leidt tot het
gebruikers in het gebied (te denken valt aan (lokale)
voorkomen van milieu- en omgevingseffecten. Zo is
overheden, waterschappen, Staatsbosbeheer en andere
bijvoorbeeld voor locatiealternatief BOZ-5 door de omgeving
natuurbeheerders en lokale verenigingen). Deelnemers aan
gesuggereerd om de locatie in westelijke richting te
het omgevingsproces hebben voornamelijk zorgen geuit,
verschuiven richting het Lange Water, mocht dit
waarbij duidelijk sprake is van verdeeldheid in zorgen. Deze
locatiealternatief als voorkeursalternatief worden gekozen.
verdeeldheid zit voornamelijk in de discussie of het in de dunbevolkte polders ten noorden van de
Beknopte samenvatting omgevingsinbreng locatiealternatief BOZ-1
Eendrachtweg moet worden geplaatst, met een grotere
•
stemming reacties: verdeeld;
afstand tot woonbebouwing maar met zorgen over
•
positief (belangen en voorkeuren):
hoogspanningsstation: 1.
• verder van bewoning en dorpskernen, minder
aantasting van het polderlandschap of; 2.
hinder door geluid, licht en horizonvervuiling;
vlakbij de industrie van de Theodorushaven moet •
worden geplaatst, met een kleinere afstand tot woonbebouwing, zorgen over aantasting van de
•
locatie is aangedragen in werkatelier;
negatief (zorgen en afkeuren): • zorg over verlies landschappelijke en recreatieve
cultuurhistorische waarden, maar met behoud van het
waarden (wandelen en fietsen);
polderlandschap.
• zorg over landschapsvervuiling door benodigde hoogspanningslijnen;
Hierbij spraken met name de bewoners ten zuiden van de Eendrachtweg zich positiever uit over realisatie in het
• zorg over aantasting cultuurhistorische
polderlandschap (onder ad. 1), waar de bewoners ten
polderlandschap (Brabantse Wal).
noorden van de Eendrachtweg zich juist positiever uitlieten verdeeldheid sluit aan bij het ‘NIMBY’-principe dat vaak
Beknopte samenvatting omgevingsinbreng BOZ-2
terugkomt bij projecten in de ruimtelijke ordening (Not In My
•
stemming reacties: verdeeld tot gematigd positief;
Back Yard, ‘niet in mijn achtertuin’). Dit verwijst naar de
•
positief (belangen en voorkeuren):
over realisatie nabij het industriegebied (onder ad. 2). Deze
• verder van bewoning en dorpskernen, minder
dubbele moraal van mensen bij (ruimtelijke) ingrepen in hun directe omgeving: het (maatschappelijke) belang wordt vaak
hinder door geluid, licht en horizonvervuiling;
onderschreven, zolang men er zelf maar geen hinder van
• ligging achter bosschage, minder zicht-, licht- en geluidshinder;
ondervindt. • Naast deze verdeeldheid en consensus over NIMBY, zijn algemene zorgen uitgesproken over geluid, EM-velden en het proces rondom de landschappelijke inpassing van hoogspanningsstations van TenneT. Ook sprak de omgeving haar zorgen uit over een vermoeden dat de realisatie van een hoogspanningsstation de opmaat zou zijn naar meer industriële ontwikkelingen, met (nog meer) verlies van het landschap als gevolg. Hierbij is enig wantrouwen richting de onafhankelijkheid van het bevoegd gezag in haar keuzeproces uitgesproken.
•
locatie is aangedragen in werkatelier;
negatief (zorgen en afkeuren): • zorg over verlies landschappelijke en recreatieve waarden (wandelen en fietsen); • zorg over landschapsvervuiling door hoogspanningslijnen; • zorg over aantasting natuurwaarden het Lange Water.
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
119
Beknopte samenvatting omgevingsinbreng BOZ-3
Beknopte samenvatting omgevingsinbreng BOZ-5
• stemming reacties: overwegend afkeurend, met name
• stemming reacties: verdeeld, afkeurend vanuit
vanuit omliggende buurtschappen; •
positief (belangen en voorkeuren):
omliggende buurtschappen en voorkeur vanuit anderen •
• kortere nieuwe bovengrondse hoogspanningslijn
positief (belangen en voorkeuren): • kortere nieuwe bovengrondse hoogspanningslijn
nodig, weinig horizonvervuiling; •
nodig, weinig horizonvervuiling;
negatief (zorgen en afkeuren): •
afkeuring vanuit omliggende buurtschappen;
• zorgen over ligging nabij buurtschappen Kijkuit en Waterkant en dorp Lepelstraat vanuit hinder door geluid, licht en horizonvervuiling; • zorg over ligging nabij zorgcentrum vanuit geluidshinder en horizonvervuiling; • zorg over ligging tegen steilrand Brabantse Wal en aantasting cultuurhistorische waarden; • zorg over verlies landschappelijke en recreatieve waarde.
• •
aansluiting bij bestaande industrie;
negatief (zorgen en afkeuren): • afkeuring vanuit omliggende buurtschappen; • zorgen over ligging nabij buurtschap Spinolaberg vanuit hinder door geluid, licht en horizonvervuiling; • petitie ‘Handen af van de Auvergnepolder / Nieuw Beijmoerpolder’ is op het moment van schrijven 841 keer ondertekend. • zorg over ligging tegen steilrand Brabantse Wal en aantasting cultuurhistorische waarden; • zorgen over verder reikend geluid door hoogteverschil (steilrand Brabantse Wal).
Beknopte samenvatting omgevingsinbreng BOZ-4 •
stemming reacties: verdeeld;
•
positief (belangen en voorkeuren): • kortere nieuwe bovengrondse hoogspanningslijn nodig, weinig horizonvervuiling; • afstand tot dorpskernen, gelegen in dunbevolkt gebied;
•
negatief (zorgen en afkeuren): • zorg over aantasting open polder en vrije zichtlijnen; • zorg over aantasting natuurwaarden het Lange Water; • petitie ‘Handen af van de Auvergnepolder / Nieuw Beijmoerpolder’ is op het moment van schrijven 841 keer ondertekend9.
9
Zie: https://petities.nl/petitions/handen-af-van-de-auvergnepolder-en-nieuw-beijmoerpolder-bij-halsteren?locale=nl
120
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
3D visualisatie 380/150/20 kV hoogspanningsstation Bergen op Zoom Dit is een eerste impressie op basis van het basisontwerp van het station. Aan de afbeeldingen kunnen geen rechten worden ontleend.
3.4 Analyse (net)techniek In de omgeving Bergen op Zoom wordt een 380/150/
Het hoogspanningsstation nabij Bergen op Zoom bestaat uit
20 kV-station gerealiseerd. Dit hoogspanningsstation
drie onderdelen, namelijk een 380 kV-, 150 kV- en een 20
wordt ingelust in de bestaande 380 kV-verbinding
kV-deel. Deze gedeelten bestaan ieder uit verschillende
Geertruidenberg-Rilland. Vanuit dit hoogspanningsstation
onderdelen, zoals lijnvelden (380 kV), transformatorvelden
wordt een 150 kV-kabelverbinding gerealiseerd met het te
(380/150 kV en 150/20 kV), kabelvelden, (dwars)
realiseren 150/20 kV-station op Schouwen-Duiveland.
koppelvelden en reservevelden voor toekomstige
Het 20kV-deel is van Enexis, waarmee Enexis inspeelt op
uitbreidingen van het hoogspanningsstation. Alles tezamen
voldoende netcapaciteit voor realisatie van de doelstellingen
beslaat het hoogspanningsstation 12 hectare, namelijk
vanuit de Regionale Energie Strategie 2030. Daarnaast
400 bij 325 meter (kan iets afwijken na definitieve inpassing).
wordt rekening gehouden met verdere groei van de
Dit is voor alle locatiealternatieven gelijk. Figuur 3.20 laat
energievoorziening na 2030, door toekomstige
een 3D-visualisatie zien van het basisontwerp van het
uitbreidingsruimte te reserveren.
380/150/20 kV-hoogspanningsstation. Deze inrichting staat niet vast, maar wordt geoptimaliseerd na keuze van een voorkeursalternatief.
Figuur 3.20 | Voorlopige 3D-visualisatie van het basisontwerp ontwerp van het 380/150/20 kV-hoogspanningsstation
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
121
Onderstaande tabel 3.12 laat de analyse techniek zien voor de locatiealternatieven nabij Bergen op Zoom. Hierbij geldt: •
de maximale lengte van het tracé tussen een hoogspanningsstation bij Bergen op Zoom en bij Schouwen-Duiveland is 30 kilometer (ontwerpeis TenneT);
•
BOZ-1, BOZ-2 en BOZ-3 hebben geen tracé naar tracéalternatief ZZ omdat hiervoor tracéalternatieven NM en ZM zijn ontwikkeld en het qua lengte niet haalbaar is om aan te sluiten op tracéalternatief ZZ.
Criterium
Subcriterium
Effect en, indien van toepassing, mitigerende maatregel
Techniek
BOZ-1
BOZ-2
BOZ-3
BOZ-4
BOZ-5
Lengte benodigde verbinding naar tracéalternatief NN
0,04 km
0,92 km
1,47 km
3,90 km
4,85 km
Lengte benodigde verbinding naar tracéalternatief NM/ZM
0,07 km
0,61 km
1,16 km
3,70 km
4,64 km
-
-
-
0,94 km
2,01 km
Alle, maar SD-2 net boven 30 km (30,01 km)
SD-3 en SD-6. De rest tussen de 30,01 en 33,1 km.
Lengte benodigde verbinding naar tracéalternatief ZZ
Bereikbare locatiealternatieven Schouwen-Duiveland (tracé < 30 km)
Alle
Alle
Alle
ca. 2 km
ca. 1 km
ca. 200 m
ca. 300 m
ca. 300 m
Aantal nieuwe masten
11
7
3
2
2
Aantal te vervallen masten
1
1
1
-
-
Aantal aan te passen masten
1
1
-
2
2
Afstand
Bereikbaarheid voor bestaande 380 kV-verbinding Geertruidenberg - Rilland
Mogelijk nodig
Mogelijk nodig
Mogelijk nodig
Ja, ca. 4 km tussen mast 133 en 137
Ja, ca. 3 km nodig tussen mast 133 en 137
Bereikbaarheid voor aansluiting Enexis
Goede mogelijkheden aansluiting toekomstige kabels
Voldoende mogelijkheden aansluiting toekomstige kabels. Rekening houden met kabels vanuit Steenbergen en Bergen op Zoom
Goede mogelijkheden aansluiting toekomstige kabels
Goede mogelijkheden aansluiting toekomstige kabels
Goede mogelijkheden aansluiting toekomstige kabels
Bereikbaarheid via verharde weg
Toegangsweg nodig.
Tijdelijke lijn
Tabel 3.12 | Analyse techniek Bergen op Zoom
122
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
Figuur 3.21 | Voorlopige conceptschetsen benodigde bovengrondse 380 kV-verbinding per locatiealternatief. Deze worden geoptimaliseerd en nader uitgewerkt na keuze van een voorkeursalternatief.
De locatiealternatieven onderscheiden zich op de lengte
de omvang van de benodigde bovengrondse verbindingen
en het aantal masten voor de benodigde bovengrondse
in kaart te brengen. Na keuze van een voorkeursalternatief
380 kV-verbinding naar de bestaande hoogspannings
worden deze uitgewerkt tot definitief technisch ontwerp.
verbinding GT-RLL380. Deze afstanden en benodigd aantal
Figuur 3.21 laat de voorlopige conceptschetsen zien van de
masten zijn uiteengezet in tabel 3.12. Deze gegevens zijn
benodigde bovengrondse 380 kV-hoogspanningslijnen per
gebaseerd op een eerste technische schets van TenneT om
locatiealternatief.
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
123
3.5 Analyse kosten De kosten10 voor het hoogspanningsstation zelf (dus zonder
Hierbij geldt: hoe langer de verbinding, hoe hoger de kosten.
kabel en lijnverbindingen) verschillen niet per locatie
Onderstaande tabel laat de kostenafweging zien tussen de
alternatief nabij Bergen op Zoom. Echter treden verschillen
locatiealternatieven nabij Bergen op Zoom. Hierbij geldt:
in kosten per locatiealternatief op door de verschillen in de
•
benodigde (tijdelijke) bovengrondse 380 kV-verbinding en
• de kosten zijn weergegeven in relatieve kosten ten
ondergrondse 150 kV-kabelverbinding. Dit komt met name
opzichte van elkaar. Hierbij geldt dat meer zwarte
door de verschillen in de lengte en het aantal masten van
bolletjes aangeven dat de kosten relatief duur zijn ten
benodigde bovengrondse hoogspanningsverbinding tussen
opzichte van alternatieven met minder zwarte bolletjes.
de kosten betreffen een inschatting;
het hoogspanningsstation en de bestaande 380kV-ver binding Geertruidenberg-Rilland. Daarnaast is het realiseren van een tijdelijke hoogspanningslijn kostenverhogend. Ook verschilt de lengte van de 150kV-tracés naar de aansluiting op de tracés NN, NM/ZM en ZZ.
Criterium Kosten
Verwachte kosten BOZ-1
BOZ-2
BOZ-3
BOZ-4
BOZ-5
Lange verbinding naar bestaande hoogspan ningslijn (ca. 2 km). Mogelijk geen tijdelijke lijn nodig. 11 nieuwe masten nodig. Zeer kort kabeltracé naar tracéalternatief NN en NM/ZM (100 m)
Lange verbinding naar bestaande hoogspan ningslijn (ca. 1 km). Mogelijk geen tijdelijke lijn nodig. 7 nieuwe masten nodig. Kort kabeltracé naar tracéalternatief NN en NM/ZM (< 1 km)
Korte verbinding naar bestaande hoogspan ningslijn (< 300 m). Mogelijk geen tijdelijke lijn nodig. 3 nieuwe masten nodig. Middellang kabeltracé naar tracéalternatief NN en NM/ZM (1-1,5 km)
Korte verbinding naar bestaande hoogspan ningslijn (< 300 m). Tijdelijke verbinding (+/- 4 km) nodig. 2 nieuwe masten nodig. Lang tracé naar tracéalternatief NN en NM/ZM (3,5 - 4 km), kort kabeltracé naar tracéalternatief ZZ (< 1 km)
Korte verbinding naar bestaande hoogspan ningslijn (< 300 m). Tijdelijke verbinding (+/- 3 km) nodig. 2 nieuwe masten nodig. Lang tracé naar tracéalternatief NN en NM/ZM (4,5 - 4,8 km), middellang kabeltracé naar tracéalternatief ZZ (2 km)
Verwachte kosten* (relatief)
Verklaring kosten
Tabel 3.13 | Analyse kosten Bergen op Zoom met * = inclusief verbinding naar uittredepunt boringen tracéalternatieven NN, NM/ZM en ZZ en aan te leggen bovengrondse hoogspanningsverbinding
10
Kosten worden gedragen door initiatiefnemer TenneT.
124
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
3.6 Overzichtstabel (Subt)thema
Criterium
BOZ-1
BOZ-2
Milieu
BOZ-3
BOZ-4
BOZ-5
Effectbeoordeling Ligging in Natura 2000-gebied of binnen verstoringsafstand
0
0
0
-
-
Ligging in overige beschermde gebieden
0
0
0
0
0
Aanwezige beschermde soorten flora en fauna
0
0
0
0
0
Geluid
Geluidsgevoelige objecten binnen richtafstand (500 m)
0
0
-
-
-
EM-velden
EM-gevoelige objecten binnen richtafstand
0
0
0
0
0
Landschappelijke effecten op gebiedsniveau
-
-
-
-
-
Landschappelijke effecten op objectniveau
0
0
-
-
-
Ligging in gebieden met cultuurhistorische waarden
-
0
-
0
-
Ligging in gebieden met bekende archeologische waarden
0
0
0
0
0
Ligging in gebieden met verwachte archeologische waarden
0
0
0
0
0
Aardkunde
Ligging in gebieden met aardkundige waarden
0
0
0
0
0
Veiligheid
Blootstelling van assets aan risicobronnen
0
0
0
-
-
Ligging in beschermingszone water
0
0
0
0
0
Ligging in waterbergingsgebied
0
0
0
0
0
Ligging in / nabij waterkering of vrijwaringszone
0
-
0
0
0
Kruisingen met waterwegen/-gangen
-
-
-
-
-
Ligging in verziltingsgevoelig gebied
-
0
0
0
0
Ligging in zettingsgevoelige gebieden
-
-
-
-
-
Aanwezigheid (potentieel) verontreinigde grond
0
0
0
0
0
Ligging in beheerzones hoofdwegennet (rijk/provincie/gemeente)
0
0
0
0
0
Overlap onder- en bovengrondse kabels en leidingen
0
-
0
0
0
Kruising/overlap met (spoor en auto)wegen
0
-
0
0
0
Aandachtspunten m.b.t. bestemmingsplannen en planologische belemmeringen
-
-
-
-
-
Grondgebruik
-
-
-
-
-
Bebouwing
0
0
0
0
0
Natuur
Landschap Cultuurhistorie Archeologie
Water
Bodem
Infrastructuur
Ruimtegebruik
3. Analyse locatiealternatieven Bergen op Zoom
(Subt)thema
Criterium
BOZ-1
BOZ-2
Omgeving •A fstand tot woningen • Beschutting • Aangedragen
•D icht bij bestaande lijn
• Dicht bij bestaande lijn • Afstand tot dorpskernen
• Aansluiting bestaande industrie
•R ecreatie en landschap • Benodigde hoogspanningslijnen • Brabantse Wal
• Recreatie en landschap • Benodigde hoogspanningslijnen • Natuur het Lange Water
• Afkeuring omliggende buurtschappen •L igging t.o.v. woningen en zorgcentrum • Steilrand Brabantse Wal •R ecreatie en landschap
•O pen polder en vrije zichtlijnen •N atuur het Lange Water •P etitie tegen (841 mensen)
• Afkeuring omliggende buurtschappen • Ligging t.o.v. woningen en recreatie Spinolaberg • Petitie tegen (841 mensen) • Steilrand Brabantse Wal (incl. geluid en zicht)
Techniek
Bereikbaarheid S-D (< 30 km)
Omgevingsproces Tracéalternatief NN
0,04 km
0,92 km
1,47 km
3,90 km
4,85 km
Tracéalternatief NM/ZM
0,07 km
0,61 km
1,16 km
3,70 km
4,64 km
Tracéalternatief ZZ
-
-
-
0,94 km
2,01 km
Bereikbaarheid stations S-D (< 30km)
Alle
Alle
Alle
Alle, maar SD-2 op 30,01 km
SD-3 en SD-6. De rest tussen 30,01 en 33,1 km.
ca. 2 km
ca. 1 km
< 300 meter
< 300 meter
<300 meter
Aantal nieuwe masten
11
7
3
2
2
Aantal te vervallen masten
1
1
1
-
-
Aantal aan te passen masten
1
1
-
2
2
Mogelijk nodig
Mogelijk nodig
Mogelijk nodig
Ja, ca. 4 km
Ja, ca. 3 km
Voldoende
Goed
Goed
Goed
• verbinding naar 380 kV (1 km) • 7 nieuwe masten • kabeltracé naar tracéalt. NN en NM/ZM (< 1 km)
• k orte verbinding naar 380 kV (<300m) •3 nieuwe masten • k abeltracé naar tracéalt. NN en NM/ZM (1-1,5 km)
• korte verbinding naar 380 kV (<300m) • 2 nieuwe masten • tijdelijke lijn (4 km) • kabeltracé naar tracéalt. NN en NM/ZM (3,5-4 km) en ZZ (< 1 km)
• k orte verbinding naar 380 kV (<300m) •2 nieuwe masten • tijdelijke lijn (3 km) • k abeltracé naar tracéalt. NN en NM/ZM (4,5-4,8 km) en ZZ (2 km)