Bijlage 2. Rapportage Verkenning SMR-inpassing provincie Noord-Brabant
Tekst van het document
Eventuele verdere koppeling aan bijvoorbeeld energievraag vanuit stedelijke gebieden kan voordelig zijn voor SMR-inpassing (omgevingsfactor: toegevoegde waarde), maar is in deze verkenning niet bepalend. Concreet zijn de energieverdelingen in de figuren hieronder opgesteld door een gebied met een straal van 3 km rondom een bedrijventerrein te nemen, en voor overlappende gebieden de energievraag te sommeren. De 3 km heeft hier een soortgelijke onderbouwing als bij koeling (zie hoofdstuk 2) in de zin dat binnen deze afstand 6 De energievraag van bedrijventerreinen zal door energiebesparing, eventuele uitbreiding en elektrificatie in de toekomst vera nderen. Met deze eventuele verandering wordt rekening gehouden in Hoofdstuk 5. 7 Voor warmtevraag is alleen het gasverbruik per locatie bekend, welke is omgezet naar energievraag. Voor warmtelevering is de benodigde aanleveringstemperatuur een additionele belangrijke factor, maar wordt voor de verkenningsfase niet meegenomen.
NRG-2.7396/25.326257
29 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life,
leidinginfrastructuur en warmtevervoer rendabel zou kunnen zijn. Voor elektriciteitslevering is deze afstand in principe minder strict, afhankelijk van de toepassing ('achter' of 'voor' de meter inzet).
Verdeling elektriciteitsvraag Noord-Brabant
Elektriciteitsvraag [PJ/jaar]
Bedrijventerrein
Figuur 3-1 Verdeling elektriciteitsvraag van bedrijventerreinen binnen Noord-Brabant Verdeling warmtevraag Noord-Brabant
Warmtevraag [PJ/jaar]
Bedrijventerrein
Figuur 3-2 Verdeling warmtevraag van bedrijventerreinen binnen Noord-Brabant
NRG-2.7396/25.326257
30 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
3.1 Doorsnede Voor een doorsnede om te gebruiken voor potentiële SMR-inpassingsgebieden, worden elektriciteits- en warmtevraag opgeteld: bovenstaande figuren worden gecombineerd tot één overzicht voor totale energievraag.
Doorsnede verdeling totale energievraag (Figuur 3-3) Gebruik: totale energievraag wordt omgerekend naar in-te-passen SMR-vermogen; samen met de doorsnede van koelpotentie geeft dit een concreet inzicht in potentiële SMR-inpassingsgebieden.
Verdeling totale energievraag Noord-Brabant
Totale energievraag [PJ/aar]
* Bedrijventerrein
Figuur 3-3 Verdeling totale energievraag van bedrijventerreinen Noord-Brabant Effect clustergrootte energievraag Voor de gesommeerde energievraag zijn ook andere stralen dan de genomen 3 kilometer onderzocht. Samen vattend verandert de genomen straal voornamelijk de grootte van de clusters met een hoge energievraag, en ontstaan er bij grotere stralen een aantal clusters met hogere gecombineerde energievraag, al blijft deze energievraag gering ten opzichte van de al bestaande hotspots. Vooral in combinatie met de andere doorsnedes uit dit rapport, is een straal van 3 kilometer een goede mix tussen duidelijke energieclusters en technischeconomische haalbaarheid. Het is hierbij belangrijk om te noemen dat deze 3 kilometer geen absoluut limiet vormt voor SMR-plaatsing, maar vooral (hoge) potentie van plaatsing laat zien.
NRG-2.7396/25.326257
31 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
4 Energieaanbod door SMR's De verdeling van totale energievraag in Figuur 3-3 maakt inzichtelijk waar in Noord-Brabant de meeste energievraag is vanuit bedrijventerreinen. De vertaalslag naar welk SMR-vermogen daarbij mogelijk ingepast kan worden, wordt in dit hoofdstuk beschreven. Voor de bepaling welk SMR-vermogen potentieel bij welke energievraag ingepast kan worden, zijn er twee belangrijke factoren om in acht te nemen: ^
Factor energiebenutting: of een SMR voor warmte- of elektriciteitslevering wordt ingezet, is sterk bepalend voor het benodigde SMR-vermogen op een locatie. Hierin zijn twee opties: o
Volledige warmtelevering: praktisch het volledige thermische vermogen van de SMR wordt benut. De factor energiebenutting is 1.
o
Volledige elektriciteitslevering: het thermische vermogen van de SMR wordt omgezet in elektrisch vermogen, waarbij 33% van het thermische vermogen daadwerkelijk benut wordt. De factor energiebenutting is 0.33.
Voor de situatie in Noord-Brabant hebben praktisch alle bedrijventerreinen zowel warmte als elektriciteit nodig. Daarnaast is de precieze verdeling van energievraag in de toekomst onderhevig aan veranderingen door energiebesparing, uitbreiding en elektrificatie. Daarom wordt bij de gecombineerde energievraag uit Figuur 3-3 een gemiddelde factor energiebenutting van 0.5 aangenomen. Dit betekent dat er wordt aangenomen dat het energieaanbod vanuit de SMR (en dus het vermogen) gemiddeld 2 keer zo hoog ligt vergeleken met de energievraag. ^
Capaciteitsfactor: een SMR kan het grootste gedeelte van de tijd constant energie leveren, maar is niet 100% van de tijd beschikbaar door bijvoorbeeld periodes van onderhoud. De verwachting voor de gemiddelde SMR is dat de beschikbaarheidsfactor - ook wel capaciteitsfactor - in een jaar rond de 95% ligt. Dit betekent dat het SMR-vermogen iets verhoogd moet zijn om met deze capaciteitsfactor aan de jaarlijkse energievraag te voldoen.
Met deze twee factoren kan de doorsnede gecombineerde energievraag uit Figuur 3-3 omgezet worden naar potentieel in-te-passen SMR-vermogen.
4.1 Doorsnede De resulterende SMR-vermogens worden onderverdeeld in drie categorieën (met dezelfde vermogensindeling als in de Gelderland-studie [7]). Bijbehorende energievraag wordt ook gegeven voor directe koppeling met Doorsnede verdeling totale energievraag (Figuur 3-3): •
Vermogenscategorie 1: SMR-vermogens vanaf 750 MWth (250 MWe bij volledige omzetting naar elektriciteit); omvat de grootste SMR's in ontwikkeling. o
Totale energievraag: vanaf 11,2 PJ/jaar
NRG-2.7396/25.326257
32 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
^
Vermogenscategorie 2: SMR-vermogens tussen 200 en 750 MWth (tussen 67 en 250 MWe bij volledige omzetting naar elektriciteit); middelgrote SMR's. o
^
Totale energievraag tussen 3,0 en 71,2 PJ/jaar
Vermogenscategorie 3: SMR-vermogens lager dan 200 MWth (67 MWe bij volledige omzetting naar elektriciteit); micro tot kleine SMR's. o
Totale energievraag: lager dan 3,0 PJ/jaar
Deze onderverdeling maakt het mogelijk globaal te zien waar de potentie voor SMR-inpassing het grootst is, zonder gebieden te koppelen aan een specifiek vermogen. Specifiek vermogen is namelijk in deze fase te onzeker door de onzekerheid in de ontwikkeling van exacte energievraag per bedrijventerrein, mogelijke gevoeligheid van clustering van bedrijventerreinen (nu met een straal van 3 km) en factoren die meegenomen zijn voor de omrekening naar SMR-vermogen. In Bijlage D wordt een overzicht gegeven van SMR-ontwerpen, onderverdeeld met deze categorisatie, van zowel het lichtwater als geavanceerde type. Doorsnede II - In-te-passen SMR-vermogens (Figuur 4-1) Gebruik: wordt gecombineerd met koelpotentieel om tot concrete SMR-inpassingsgebieden te komen o.b.v. koeling en in-te-passen SMR-vermogen. ^
Vermogenscategorie 1 - > 750 MWth
^
Vermogenscategorie 2 - 200 - 750 MWth
^
Vermogenscategorie 3 - < 200 MWth
Verdeling in-te-passen SMR-vermogens o.b.v. energievraag 1: > 750 MWth Energievraag: > 11,2 PJ/jaar
2: 200 - 750 MWth Energievraag: 3,0-11,2 PJ/iaar
3; < 200 MWth Energievraag: < 3,0 PJ/jaar
Figuur 4-1 Verdeling in-te-passen SMR-vermogens o.b.v. gecombineerde energievraag.
NRG-2.7396/25.326257
33 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Ruimtelijke inpassing SMR's De ruimte (aantal ha) die een SMR locatie inneemt hangt samen met de grootte van het vermogen en de gebruikte technologie, maar ook van zaken zoals infrastructuur, beveiligingszones en servicegebouwen. Een lineaire schaling van ruimte-inname met grootte van het SMR-vermogen is grofweg van toepassing, maar er kunnen significante verschillen zijn door gebruik van compacte technologie en efficiënt inpassen van meerdere reactormodules in een SMR-unit (een unit kan uit meerdere reactormodules bestaan). Daarnaast moet rekening gehouden worden met de benodigde ruimte tijdens de bouwfase. In onderstaande tabel zijn schattingen gegeven van het benodigde oppervlak voor het omheinde terrein van een SMR locatie (de scheiding door hekken en beveiligingsvoorzieningen met de omgeving), het totaal benodigde oppervlak in de bouwfase en de ordegrootte van energieproductie die een dergelijke SMR locatie zou kunnen leveren. De schattingen zijn gebaseerd op informatie die verstrekt zijn door leveranciers (zoals vermeld in o.a. [16]) en op basis van eenvoudige vuistregels. Tabel 4-1
Schatting ruimtegebruik en jaarproductie voor SMR vermogenscategorieën. Het aangegeven vermogen is per SMR-unit. Een SMR-unit kan bestaan uit meerdere reactoren (reactormodules).
Vermogensklasse (SMR-unit)
Geschat omheind
Geschat bouwopp.
Ordegrootte Jaarproductie
terrein [ha]
[ha]
Warmte & Elektriciteit* [PJ]
0,5 - 1 ha
1 - 2 ha
á 1,9 PJ(W); ^ 0,6 PJ(E)
0,5 - 3 ha
1 - 6 ha
< 6,3 PJ(W); < 2,1 PJ(E)
2,5 - 15 ha
5 - 30 ha
6,3 - 23,7 PJ(W); 2,1- 7,9 PJ(E)
5 - 20 ha
10 - 40 ha
^ 60 MWth (20 MWe) < 200 MWth (67 MWe) 200 - 750 MWth (67 - 250 MWe) 750 - 1500 MWth
23,7 - 47,3 PJ(W)**; 7,9 - 15,8
PJ(E) (250 - 500 MWe) * Gebaseerd op 33% rendement. Het rendement kan oplopen bij GEN-IV reactortechnologie (hogere temperatuurprocessen) ** Te vergelijken met de in 2050 verwachte totale energievraag van 190 PJ voor heel Noord-Brabant, zie sectie 1.4.3 [5]. Let op: deze energievraag is een combinatie van warmte en elektriciteit; de hoeveelheid geleverde elektriciteit door een SMR is ~33% de hoeveelheid geleverde warmte bij volledige omzetting van warmte naar elektriciteit.
NRG-2.7396/25.326257
34 Z 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
5
Omgevingsfactoren
Voor de plaatsing van een nucleaire installatie gelden voorwaarden voortkomend uit wet- en regelgeving, realisatie en bedrijfsvoering, alsook economische factoren. In dit hoofdstuk wordt beknopt aandacht besteed omgevingsfactoren
aan
die
relevant zijn voor een
geschikte
SMR-locatie.
Op
basis
hiervan
zijn
omgevingsfactoren relevant voor deze verkenning in doorsnedes verwerkt.
5.1
Algemeen, veiligheid en energie-infrastructuur
Een aantal aspecten worden in deze sectie kort aangestipt. Een uitgebreidere omschrijving m.b.t. locatievoorwaarden wordt gegeven in Bijlage C. Algemeen Algemene aspecten hebben betrekking op realisatie/bedrijfsvoering en bestemmingen. Uit onder meer de volgende punten komen vereisten en voorwaarden voort: ^
Grondspecificaties
•
Warmteafvoer
•
Afstand installatie tot waterinlaat
•
Infrastructuur (bereikbaarheid)
•
Omgeving en Bestemmingen
•
Regionale en nationale visies en strategieën
Veiligheid Een locatie moet als veilig worden beoordeeld zoals vereist in de nucleaire wet- en regelgeving. Dit betreft eisen die voortvloeien uit onder meer onderstaande punten: Natuurin vloeden ^
Aardbeving
•
Overstroming
•
Harde wind
•
Natuurbranden
Menselijke activiteiten ^
Activiteiten die risico's voor het functioneren van de installatie met zich meebrengen (bijvoorbeeld vliegbewegingen, explosiegevaarlijke industrie, militaire oefenterreinen)
Omgevingsaspecten m.b.t. bedrijfsvoering ^
Energie- en calamiteiten infrastructuur
NRG-2.7396/25.326257
35 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
^
Warmteafvoer naar de omgeving bij ongevallen
^
Preparatiezone
Opgemerkt kan worden dat vooral voor de kleinere SMR's waarschijnlijk geen of beperktere maatre gelen buiten het terrein (en binnen de gestelde preparatiezone, zie Bijlage C) van toepassing zijn voor veronderstelde ernstige ongevalssituaties van de betreffende SMR. Dit biedt mogelijkheden om SMR's ook nabij woonkernen en/of industrieterreinen te plaatsen, echter voor elke situatie zal bepaald (berekend) moeten worden of voldaan wordt aan het individuele risico of groepsrisico. Het groepsrisico dicteert de te hanteren afstanden tot de bevolkte gebieden op basis van bevolkingsdichtheden van die gebieden. Energie-infrastructuur Voor ruimtelijke inpassing van SMR's kan aanwezige energie-infrastructuur van grote toegevoegde waarde zijn. Het betreft dan met name de volgende onderdelen: 1. Elektriciteitsnetwerk Een
SMR
kan
stabiele
(hoogspanningsstations,
baseload-elektriciteit
transportcapaciteit,
leveren.
koppeling
Aansluiting met
op
regionale
het
elektriciteitsnet
netwerken)
voorkomt
afnamecongestieproblemen en maakt het mogelijk om de geproduceerde stroom direct te integreren in het landelijke energiesysteem. Invoedingscongestieproblemen (te veel aanbod) worden echter niet opgelost.
2.
Waterstof backbone
SMR's
kunnen
continu
elektriciteit
en/of
warmte
leveren,
wat
gunstig
is
voor
elektrolyse
(waterstofproductie). Een locatie nabij de waterstof-backbone maakt het efficiënt om geproduceerde waterstof direct te transporteren naar industrieclusters of opslagplaatsen, zonder dat er dure nieuwe pijpleidingen of opslagfaciliteiten nodig zijn.
3. Energieproductielocaties (Zon-fwindparken) Wind en zon zijn variabel en weersafhankelijk. Een SMR kan daar complementair aan opereren door stroom en warmte te leveren wanneer zon/wind tekortschieten. Inpassing vlakbij bestaande of geplande energieproductielocaties biedt synergie: gedeelde infrastructuur (netcapaciteit, waterstofkoppeling, conversie-installaties) en balans tussen hernieuwbare variabele productie en nucleaire regelbare productie.
5.2
Doorsnedes
Een aantal omgevingsfactoren kunnen in deze fase van SMR-inpassing al concreet meegenomen worden. Zo zijn er op een aantal locaties omgevingsfactoren waarbij op voorhand gesteld kan worden dat SMR-plaatsing zeer onwaarschijnlijk is - beperkingen - alsook factoren die SMR-inpassing kunnen bevorderen, oftewel van
NRG-2.7396/25.326257
36 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
toegevoegde waarde zijn voor de locatie. Van zowel de beperkingen als de toegevoegde waardes worden hieronder doorsnedes gegeven en toegelicht wat meegenomen wordt. Doorsnede III - Omgevingsfactoren: beperkingen (Figuur 5-1) Gebruik: geen SMR-inpassing binnen de beperkende omgevingsfactoren. Deze gebieden worden op voorhand uitgesloten. ^
Woonkernen
^
Natura 2000
Bedrijventerreinen zijn hierin gearceerd opgenomen om een duidelijk onderscheid te maken tussen bevolkingskernen - woonkernen en bedrijventerreinen samen - en woonkernen. Bedrijventerreinen worden niet op voorhand uitgesloten voor SMR-plaatsing.
Omgevingsfactoren - beperkingen Woonkernen YZÀ Bedrijventerreinen ir~g Natura 2000
Figuur 5-1 Omgevingsfactoren die beperkend zijn voor potentiële SMR-plaatsing.
Doorsnede IV - Omgevingsfactoren: toegevoegde waarde Gebruik: niet direct bepalend bij bepaling potentiële gebieden, maar wordt gebruikt om een eerste beeld te geven van de kansrijkheid van gebieden; plaatsing op korte afstand van (energie-)infrastructuur kan gunstig zijn. ^
Warmtenetten
^
Hoogspanningsverbindingen (150 en 380 kV)
^
Hoogspanningsstations (150 en 380 kV)
NRG-2.7396/25.326257
37 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Alle onderdelen hiervan zijn in de toekomst onderhevig aan verandering, voornamelijk in de vorm van uitbreiding. De geplande hoogspanningsstations zijn in onderstaande doorsnede meegenomen. Geplande warmtenetten en hoogspanningsverbindingen zijn in dit rapport niet meegenomen.
Omgevingsfactoren - toegevoegde waarde — Warmteleidingen Waterstofbackbone Hoogspanningsverbindingen en -stations bestaand gepland 150 kV 380 kV
Figuur 5-2 Omgevingsfactoren die van toegevoegde waarde zijn voor potentiële SMR-piaatsing. Eén gepland 380 kV hoogspanningsstation valt buiten de grenzen van de provincie, maar is meegenomen voor mogelijke relevantie.
NRG-2.7396/25.326257
38 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
6 Potentiële gebieden SMR-inpassing In de voorgaande hoofdstukken zijn relevante doorsnedes gemaakt m.b.t. koeling, beperkingen, energievraag en energie-aanbod. In dit hoofdstuk worden deze doorsnedes samengenomen en toegelicht.
6.1
Labeling energie-intensieve gebieden
De toekenning van SMR-capaciteit aan bepaalde gebieden gebeurt op basis van behandelde doorsnedes. Aangezien het een eerste verkenning van SMR-inpassing betreft is een heel specifieke inpassing van SMR's (precieze locatie, welk SMR-ontwerp etc.) niet mogelijk. Tegelijkertijd moet voorkomen worden om een te generieke inpassingsduiding te geven, zoals een directe koppeling met alleen een bepaalde manier van koelen. Om een voor deze fase toereikende resolutie te geven is koelpotentieel (uitgedrukt in A: hoog, B: beperkt, en C: lucht/minimaal, zie sectie 2.1) gekoppeld aan SMR-vermogen (uitgedrukt in 1: hoog, 2: middel-, en 3: laagvermogend, zie hoofdstuk 4). Aangezien het SMR-vermogen8 met een aantal aannames is berekend vanuit de energievraag van een gebied, is energievraag in deze koppeling verwerkt (zie hoofdstuk 3). In onderstaande tabel zijn de labels van deze koppeling weergegeven. Tabel 6-1 Labelomschrijving t.b.v. SMR-inpassing Label
Koelpotentieel
SMR-vermogen 1: > 750 MWth (> 250 MWe)
Al A2
A: Hoge waterbeschikbaarheid
2: 200 - 750 MWth (67 - 250 MWe)
A3
Relevante koelconcepten*: DK, NK, HK, LK (uitzonderlijk)
3: < 200 MWth (< 67 MWe) 1: > 750 MWth (> 250 MWe)
B1 B2
B: Beperkte waterbeschikbaarheid
2: 200 - 750 MWth (67 - 250 MWe)
B3
Relevante koelconcepten: NK, HK, LK
3: < 200 MWth (< 67 MWe) 1: > 750 MWth (> 250 MWe)
Cl C2
C: Luchtkoeling / Minimale waterbeschikbaarheid
2: 200 - 750 MWth (67 - 250 MWe)
C3
Relevante koelconcepten: NK (minimaal), HK (minimaal), LK
3: < 200 MWth (< 67 MWe)
* DK = doorstroomkoeling, NK = natte koeling, HK = hybride koeling, LK = luchtkoeling
8 Een SMR van 750 MWth produceert jaarlijks ~24 PJ thermische energie en kan dit omzetten in ~8 PJ elektrische energie. Voor de verschillende energievormen (warmte, elektriciteit) dient aldus rekening gehouden te worden met energetisch rendementen (~33% bij elektriciteitsproductie door LW-SMR's)
NRG-2.7396/25.326257
39 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Op basis van deze koppeling krijgt elk gebied binnen Noord-Brabant - tenzij deze uitgesloten wordt door de beperkende factoren - één van deze negen labels. Bijvoorbeeld: ^
Indien het betreffende gebied een hoog koelpotentieel (A) èn hoge energievraag en dus hoog benodigd SMR-vermogen kent (1), dan wordt het label A1 aan dit gebied gekoppeld.
^
Is voor een geselecteerd gebied het koelpotentieel minimaal (C) èn de energievraag en dus het benodigd SMR-vermogen laag (3), dan wordt aan dit gebied het label C3 gekoppeld9.
Tenslotte moet opgemerkt worden dat bovenstaande kwalitatieve labels met betrekking tot koelpotentieel gebaseerd
zijn
op
gegevens
van
restwarmte-afvoer van
(nucleaire)
energiecentrales
bij
volledige
elektriciteitsproductie. Dit kan gezien worden als een conservatieve benadering aangezien de hoeveelheid restwarmte zal verminderen als de geproduceerde energie door SMR's vollediger benut wordt. Volledigere benutting, en dus minder restwarmte-afvoer, betreft bijvoorbeeld het toepassen van: •
Warmte-krachtkoppeling;
•
Warmtenetten (met bijvoorbeeld restwarmte);
•
Uitsluitend levering van proceswarmte;
^
Hoger elektrisch rendement door GEN-IV SMR's (in verband met hogere procestemperaturen)
6.2
Potentiële gebieden
Met de labels A1 t/m C3 kunnen de doorsnedes uit voorgaande hoofdstukken gecombineerd worden om een inzicht te bieden in potentiële SMR-inpassingsgebieden. Concreet wordt dit gedaan met behulp van de volgende doorsnedes: 1.
Doorsnede I - Koelpotentieel (Figuur 2-4): basisdoorsnede met waterbeschikbaarheid (A t/m C); waar kan technisch-economisch gekoeld worden rondom een type waterlichaam.
2.
Doorsnede II - In-te-passen SMR-vermogen (Figuur 4-1): basisdoorsnede met in-te-passen SMRvermogen (1 t/m 3) vanuit de gecombineerde energievraag van bedrijventerreinen; gecombineerd met doorsnede koelpotentieel komen er gebieden uit met de labels A1 t/m C3.
3.
Doorsnede III - Omgevingsfactoren: beperkingen (Figuur 5-1): doorsnede met beperkende omgevingsfactoren waarmee op voorhand gebieden uitgesloten kunnen worden voor SMR-inpassing; deze gebieden worden uit de gecombineerde doorsnedes I + II gehaald.
Het resultaat van deze combinatie is weergegeven in Figuur 6-1. 9 In het bijzonder betreft C1 een gebied waar hoge energievraag is, inpassingsmogelijkheden zijn maar echter minimale koel potentie aanwezig is. Technisch gezien is SMR-inpassing in dit gebied mogelijk; economisch gezien is dat in principe (zeer) ongunstig maar dit hangt vooral samen met de toegevoegde economische waarde die energie-inbreng in het betreffende gebied heeft. Dergelijk economische (voor)waarden (zoals een maximale LCOE) zullen uit een andere studie moeten voortkomen en daarom worden gebieden met het label C1 in deze studie voor de volledigheid wel meegenomen.
NRG-2.7396/25.326257
40 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Potentiële SMR-inpassingsgebieden Noord-Brabant o.b.v. koelpotentieel en energievraag Koelpotentieel - A{^M2M'ìU)■ Hoge woterbeschikbaarheid B(112^3 Energievraag-
1:> 11.2 PJ/Jaar (SMS:» 750 MWïři * » 21S Pj th/jaar)
): Beperkte waterbeschikbaarheid C{1 ■2131): Luchrkoeling en minimale warerbescbikbaarheid
2:3,0-11,2 PJ/jaar
3:<3,0 PJ/jaar
(SMfí: 200 - 750 MWCh - 6,0 - 22.5 PJ-lh/joor)
(SMR: ^ 200 MWlh ^ < 60 PJ th/jaor)
Tilbuq
Figuur 6-1 Potentiële SMR-inpassingsgebieden op basis van koelpotentieel, energievraag en beperkende omgevingsfactoren. Bovenstaande figuur laat op basis van de primaire selectiecriteria - koelpotentieel, energievraag en beperkende omgevingsfactoren - potentiële SMR-inpassingsgebieden zien. Om additioneel inzicht te bieden welke gebieden geschikt (of kansrijker) zijn voor SMR-inpassing, kan de volgende doorsnede met bovenstaande figuur gecombineerd worden: ^
Doorsnede IV - Omgevingsfactoren: toegevoegde waarde (Figuur 5-2): doorsnede met aanwezige hoogspanningsinfrastructuur en mogelijkheden voor restwarmte-inzet. Dit is geen bepalende factor zoals de doorsnedes hiervoor, maar kan technisch-economische voordelen bieden in SMR-inpassing.
Het resultaat van deze combinatie, waarbij doorsnede IV bovenop Figuur 6-1 is gelegd, is weergegeven in Figuur 6-2. Zowel Figuur 6-1 als Figuur 6-2 zijn vergroot in Bijlage E te vinden.
NRG-2.7396/25.326257
41 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Figuur 6-2 Potentiële SMR-inpassingsgebieden op basis van koelpotentieel, energievraag en beperkende omgevingsfactoren. Over deze inpassingsgebieden zijn gebieden getoond die van toegevoegde waarde kunnen zijn voor SMR-inpassing (mogelijke verhoging kansrijkheid) Nog op te merken valt dat ook nog andere typen omgevingsfactoren een belangrijke rol spelen. Dit betreft dan met name beleidsmatige aspecten zoals ruimtelijke opgaves; dit dient in een vervolgfase nader onderzocht te worden (een voorbeeld hiervan is gegeven in onderstaand tekstkader).
Energie-Infrastructuur Moerdijk In het BO-Leefomgeving (BOL) 2023 hebben Rijk en regio erkend dat het van belang is dat in de Powerport regio Moerdijk ruimte wordt gevonden voor energie-infraprojecten t.b.v. de klimaat- en energietransitie. Daarbij
is een
balans en samenhang tussen grootschalige industrieontwikkeling
en structurele
leefbaarheidsinterventies een voorwaarde voor een kansrijke uitwerking van de nationale en provinciale ambities op het gebied van klimaat-, energie- en grondstoffentransitie. In het BO-Leefomgeving (BOL) 2025 hebben Rijk en regio besloten dat een strategische uitbreiding onafwendbaar is en hiervoor is indicatief onderbouwd 700 hectare aan ruimte nodig. In deze ruimte zitten de energie-infrastructuur projecten uit het PEH en het PoM 380 kV station, daarnaast is ruimte nodig voor verduurzaming van de bestaande industrie en de kabels en leidingen en de waterbergopgave. Het plaatsen van een kerncentrale in het gebied behoort derhalve niet tot de scope van de opgave en zou een additionele ruimtevraag opleveren, die niet in de indicatief onderbouwde 700 hectare aan ruimtevraag zit. En valt daarmee buiten de scope van het BOL besluit van juni 2025.
NRG-2.7396/25.326257
42 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
7 Samenvattende conclusie Het doel van dit ruimtelijk onderzoek is het inzichtelijk maken van de mogelijkheden en voorwaarden voor inpassing van SMR's binnen de provincie Noord-Brabant. Dit onderzoek omvat een eerste verkenning waar bepaalde typen SMR's een toegevoegde waarde voor het Brabants energiesysteem kunnen leveren. Drie doorsnedes zijn hierin bepalend: I.
Koelpotentieel: waterbeschikbaarheid om restwarmte vanuit een SMR af te voeren;
II.
In-te-passen SMR-vermogen: potentieel in-te-passen SMR-vermogen op basis van de gecombineerde energievraag van bedrijventerreinen;
III.
Beperkende omgevingsfactoren: omgevingsfactoren die in deze fase op voorhand uitgesloten kunnen worden voor SMR-inpassing (woonkernen en Natura 2000).
Gecombineerd geven deze doorsnedes voor heel Noord-Brabant weer waar potentie is voor SMR-inpassing. Gebieden onderscheiden zich op basis van koelpotentieel en in-te-passen SMR-vermogen (d.w.z. het SMRvermogen dat aansluit bij de energievraag van dat gebied). Een vierde doorsnede laat zien welke aanwezige of geplande infrastructuur van toegevoegde waarde kunnen zijn voor SMR-inpassing:
IV.
Toegevoegde waarden: omgevingsfactoren die technisch-economische voordelen kunnen bieden voor SMR-inpassing (zoals hoogspanningsverbindingen en warmteleidingen).
Deze doorsnede is geen bepalende factor binnen dit ruimtelijk onderzoek zoals de eerste drie doorsnedes, maar is een verkennende stap richting het evalueren van de kansrijkheid van SMR-inpassing.
Dit onderzoek kent de volgende bevindingen: ^
Binnen de provincie Noord-Brabant bevindt het meeste koelpotentieel zich aan de grote rivieren in het noorden. Gereguleerde kanalen en kleinere rivieren verspreid door de provincie bieden significant minder koelpotentieel. Overige koelpotentie is toegekend aan luchtkoeling, al dan niet in combinatie met overige aanwezige waterlichamen.
^
Technisch gezien vormt een beperkt koelpotentieel geen obstakel om restwarmte te kunnen afvoeren. Het gebruik van andere koeltechnieken dan doorstroomkoeling gaat echter gepaard
met
rendementsverlies. Vanuit technisch-economisch perspectief zijn algemene uitgangspunten: o
Grote SMR's bij voorkeur langs de grote rivieren;
o
Kleinere SMR's zijn overal inpasbaar, met waar mogelijk gebruik van water voor koeling.
o
Restwarmte-inzet (voor bijvoorbeeld warmtenetten) kan de koelbehoefte van een SMR verminderen (en kan daarmee economisch interessanter worden).
•
Bijna alle bedrijventerreinen in Noord-Brabant, individueel of geclusterd, kunnen voorzien worden van energie met laagvermogende SMR's (< 200 MWth). Specifieke energieclusters die een hogere
NRG-2.7396/25.326257
43 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
energievraag hebben zijn de terreinen bij Theodorushaven en Veghel (200 - 750 MWth), en het industrieterrein bij Moerdijk (> 750 MWth).
Concluderend is SMR-inpassing op Brabants grondgebied - op basis van technische eigenschappen van een SMR - in veel gebieden mogelijk, waarbij koeling en energievraag als belangrijkste uitgangspunten zijn genomen. Het evalueren van kansrijkheid van SMR-inpassing in potentiële gebieden kan mogelijk het uitgangspunt zijn van een volgende fase waarin beleidsmatige en economische aspecten aan de orde kunnen komen, zoals ruimtelijke opgaves en business cases, op basis van de in deze studie aangereikte technischeconomische aspecten. Daarnaast zal gekeken moeten worden welke ontwikkelingen op nationaal niveau plaatsvinden die mogelijk van invloed zijn op de keuzes van Brabant.
NRG-2.7396/25.326257
44 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Referenties [1]
Rijksoverheid, „Strategie voor kleine modulaire kernreactoren in Nederland," 17 oktober 2025. [Online]. Available: https://www.rijksoverheid.n1/documenten/rapporten/2025/10/17/100257283-smr-strategie. [Geopend 4 november 2025].
[2]
„NRG, „Small Modular Reactors (SMR's)," mei 2023. [Online]. Available: https://www.nrg.eu/onderzoek/onderzoek-naar-kernenergie/small-modular reactors.".
[3]
NRG, „Small Modular Reactors 2023 - Marktanalyse," 1 mei 2023. [Online]. Available: https://www.riJksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/05/01/small-modular-reactors-2023--marktanalyse.
[4]
OECD NEA, „The NEA Small Modular Reactor Dashboard: Third Edition," 11 september 2025. [Online]. Available: https://www.oecd-nea.org/Jcms/pl_108326/the-nea-small-modular-reactor-dashboard-thirdedition. [Geopend 22 oktober 2025].
[5]
Provincie Noord-Brabant, „Bouwstenen voor het Brabants energieperspectief, Provincie Noord-Brabant," 2024. [Online]. Available: https://www.brabant.nl/onderwerpen/energie/elektriciteit/energiesysteemtoekomstZ#hda6c5234-6676-010c-dd1c-5bd9dce57340.
[6]
Provincie Noord-Brabant, „Bijlage bij Bouwstenen voor het Brabants energieperspectief, Provincie Noord-Brabant," 2024. [Online]. Available: https:ZZwww.brabant.nlZonderwerpenZenergieZelektriciteitZenergiesysteem-toekomst7#hda6c5234-6676010c-dd1c-5bd9dce57340.
[7]
NRG PALLAS, „Verkenning SMR-inpassing provincie Gelderland," 2025. [Online]. Available: https://www.gelderland.nl/themas/duurzaamheid/energietransitie/energie-opwek/kernenergie.
[8]
European Commission, „IPPC - Reference Document on the Application of Best Available Techniques to Industrial Cooling Systems," december 2001. [Online]. Available: https://eippcb.Jrc.ec.europa.eu/reference/industrial-cooling-systems. [Geopend 18 december 2024].
[9]
„Cooling Power Plants," World Nuclear Organisation, 2020. [Online]. Available: https:ZZworldnuclear.org/information-library/current-and-future-generation/cooling-powerplants?utm_source=chatgpt.com. [Geopend 29 8 2025].
NRG-2.7396/25.326257
45 7 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
[10] PBL, „Basiskaart Aquatisch: de Watertypenkaart 2013," 16 10 2024. [Online]. Available: https://data.overheid.nI/dataset/13653-basiskaart-aquatisch--de-watertypenkaart-2013. [Geopend 03 06 2025].
[11] PBL, „Basiskaart Aquatisch: de Watertypenkaart," Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), 2010.
[12] CBS, „Aardgas en elektriciteit bedrijventerreinen Noord-Brabant, 2021-2022," 28 06 2024. [Online]. Available: https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2024/26/aardgas-en-elektriciteit-bedriJventerreinen-noordbrabant-2021-2022. [Geopend 11 09 2025].
[13] Provincie Noord-Brabant, „Grote Oogst (Bedrijventerreinen)," 2025. [Online]. Available: https://www.brabant.nl/groteoogst/. [Geopend 11 09 2025].
[14] Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (lenW), „Wegwijzer Nationaal beleid nucleaire veiligheid en stralingsbescherming 2022," 31 juli 2022. [Online]. Available: https://www.riJksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/07/31/wegwiJzer-nationaal-beleid-nucleaireveiligheid-en-stralingsbescherming-2022. [Geopend 18 december 2024].
[15] ANVS, „Kerncentrale bouwen: hoe gaat dat in zijn werk," [Online]. Available: https://www.autoriteitnvs.nl/voorlichting/nieuwe-kerncentrale. [Geopend 18 december 2024].
[16] I AEA, „Small Modular Reactors Catalogue 2024".
[17] ANVS, Handreiking VOBK, www.autoriteitnvs.nl/documenten/richtliJn/2023/04/05/handreiking-vobk, 5 april 2023.
NRG-2.7396/25.326257
46 7 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Lijst met tabellen, figuren en afkortingen Lijst van tabellen Tabel 1-1 Voorkeur van inzet van dragers voor niet-elektrische energievraag per sector [4]...................................19 Tabel 2-1 Rendement verschillende koelconcepten, zie ook [7, 8]................................................................................... 24 Tabel 6-1 Labelomschrijving t.b.v. SMR-inpassing.............................................................................................................. 39 Tabel 0-1 Overzicht van SMR-ontwerpen met basiseigenschappen binnen SMR-categorie 3...................................... 59 Tabel 0-2 Overzicht van SMR-ontwerpen met basiseigenschappen binnen SMR-categorie 2...................................... 60 Tabel 0-3 Overzicht van SMR-ontwerpen met basiseigenschappen binnen SMR-categorie 1...................................... 61
Lijst van figuren Figuur 1-1 Verwachte ontwikkeling Brabantse energievraag [4].................................................................................. 20 Figuur 1-2 Verhouding in energievraag tussen verschillende sectoren nu en in 2050 [4]......................................... 21 Figuur 1-3 Ontwikkeling energievraag voor de sectoren 'gebouwde omgeving' en 'industrie' tot 2050 [4]......... 21 Figuur 2-1 Visualisatie rendementsverlies verschillende koelconcepten......................................................................25 Figuur 2-2 Overzicht watersituatie Noord-Brabant........................................................................................................26 Figuur 2-3 Selectie koelpotentieel vanuit beschikbare waterlopen................................................................................27 Figuur 2-4 Doorsnede koelpotentieel o.b.v. technisch-economische overwegingen. De stroken zijn voor koelpotentieel A en B beide 3 kilometer breed per zijde. Alles wat niet onder koelpotentieel A en B valt, is per definitie koelpotentieel C.................................................................................................................................................28
Figuur 3-1 Verdeling elektriciteitsvraag van bedrijventerreinen binnen Noord-Brabant........................................ 30 Figuur 3-2 Verdeling warmtevraag van bedrijventerreinen binnen Noord-Brabant................................................ 30 Figuur 3-3 Verdeling totale energievraag van bedrijventerreinen Noord-Brabant.................................................. 31 Figuur 4-1 Verdeling in-te-passen SMR-vermogens o.b.v. gecombineerde energievraag.......................................... 33 Figuur 5-1 Omgevingsfactoren die beperkend zijn voor potentiële SMR-plaatsing....................................................37 Figuur 5-2 Omgevingsfactoren die van toegevoegde waarde zijn voor potentiële SMR-plaatsing. Één gepland 380 kV hoogspanningsstation valt buiten de grenzen van de provincie, maar is meegenomen voor mogelijke relevantie............................................................................................................................................................................38
Figuur 6-1 Potentiële SMR-inpassingsgebieden op basis van koelpotentieel, energievraag en beperkende omgevingsfactoren...........................................................................................................................................................41
Figuur 6-2 Potentiële SMR-inpassingsgebieden op basis van koelpotentieel, energievraag en beperkende omgevingsfactoren. Over deze inpassingsgebieden zijn gebieden getoond die van toegevoegde waarde kunnen zijn voor SMR-inpassing...................................................................................................................................................42
Figuur 0-1 Opbouw wettelijk kader [13]............................................................................................................................... 50
NRG-2.7396/25.326257
47 Z 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Figuur 0-1 [Figuur 6-1 VERGROOT] Potentiële SMR-inpassingsgebieden op basis van koelpotentieel, energievraag EN beperkende OMGEVINGSFACTOREN............................................................................................................................................................................ 62
Figuur 0-2 [Figuur 6-2 VERGROOT] Potentiële SMR-inpassingsgebieden op basis van koelpotentieel, energievraag EN beperkende OMGEVINGSFACTOREN. OVER DEZE INPASSINGSGEBIEDEN ZIJN GEBIEDEN GETOOND DIE VAN TOEGEVOEGDE waarde kunnen zijn voor
SMR-inpassing............................................................................................................................................................. 63
Lijst van afkortingen en begrippen AMR
Advanced Modular Reactor
ANVS
Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming
FOAK
First of a kind
GEN-III
Generatie 3; ook wel de huidige type kernreactoren op basis van lichtwater
GEN-IV
Generatie 4; ook wel de geavanceerde reactortypes, vaak op basis van een ander koelmiddel dan lichtwater
Koeltechnieken
De verschillende technieken waarop de restwarmte van een kerncentrale afgevoerd kan worden:
^
DK
^
Doorstroomkoeling
^
NK
^
Natte koeling
•
HK
•
Hybride koeling
•
LK
•
Luchtkoeling
LLWR
Large Light Water Reactor; ook wel conventionele kerncentrale of Nuclear Power Plant (NPP) genoemd
LW-SMR
Light Water Small Modular Reactor
Moderator
Materiaal (in gas, vloeistof, of vaste vorm) dat in staat is neutronen (in hun energetisch spectrum) af te remmen, ten behoeve van kernsplijting
MWe
Elektrisch vermogen (opgewekt door stoom aangedreven turbine)
MWth
Thermisch vermogen (totaal geproduceerde energie in de vorm van warmte; MWth > MWe)
NRG-2.7396/25.326257
48 Z 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Multi-module
Ontwerp waarbij meerdere (kleine) reactoren worden aangestuurd vanuit een enkele regelzaal
NOAK
of a kind
PWR
Pressurized Water Reactor (drukwaterreactor)
Reactormodule
Een kernreactor die onderdeel uitmaakt van een Unit (bestaande uit een of meerdere reactormodules)
SMR
Small Modular Reactor
Splijtstof
Materiaal dat in een kernreactor wordt ingezet om warmte te genereren, doormiddel van kernsplijting.
Unit
De energieleverende eenheid. Deze kan bestaan uit een of meerdere reactormodules.
Vermogensreactor
NRG-2.7396/25.326257
Een kernreactor die ingezet wordt voor het produceren van elektriciteit.
49 Z 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Bijlage A
Wet- en regelgeving, vergunningen
De Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) ziet er op toe dat de nucleaire veiligheid en stralingsbescherming in Nederland voldoen aan de hoogste (internationale) eisen. De ANVS stelt daarvoor regels op, verleent vergunningen, ziet toe op de naleving daarvan en kan handhavend optreden. De ANVS is een zelfstandig bestuursorgaan (zbo) en valt onder de verantwoordelijkheid van de minister van Infrastructuur en Waterstaat. Het Nederlands Wettelijk Kader ziet er als volgt uit:
Figuur 0-1 Opbouw wettelijk kader [14]. De Kernenergiewet (Kew) is een raamwet en richt zich zodoende op hoofdlijnen. De concrete invulling wordt gegeven door de onderliggende bindende vormen zoals besluiten, regelingen en verordeningen. Deze bindende vormen baseren zich voornamelijk op de onderliggende richtlijnen, codes en standaarden (zoals van de IAEA en WENRA). Ten aanzien van nucleaire nieuwbouw (waaronder SMR's) in Nederland geldt het volgende [15]: 1.
Waar kan in Nederland een kerncentrale worden gebouwd? Overal in Nederland mogen kerncentrales gebouwd worden, als er aan de veiligheidseisen wordt voldaan en het omgevingsplan dat toestaat.
2.
Wie beoordeelt of een plek geschikt is voor de bouw van een kerncentrale? Dit gebeurt in de volgende stappen:
NRG-2.7396/25.326257
50 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Omgevingsplan Als eerste beoordeelt het bevoegd gezag in het kader van het omgevingsplan de geschiktheid van de beoogde locatie voor een kerncentrale. De gemeente is het bevoegd gezag voor de meeste nucleaire installaties, bijvoorbeeld bij kleine modulaire reactoren. De Rijksoverheid is het bevoegd gezag bij projecten van nationaal belang, zoals bij grote kerncentrales. Plan milieueffectrapport Om de gevolgen voor de omgeving in kaart te brengen, maakt de initiatiefnemer een planmilieueffectrapport (plan-MER). Het bevoegd gezag bepaalt vooraf de gewenste reikwijdte en het detailniveau van dit plan-MER en schrijft daar een notitie over. Ook beoordeelt het bevoegd gezag de uitkomsten ervan. Veiligheidsdossier De besluitvorming van de ANVS vindt pas plaats als er een volledig veiligheidsdossier is aangeleverd waarin alle veiligheidsaspecten in detail zijn uitgewerkt. De ANVS kan dus bij de planvorming hier nog geen uitsluitsel over geven maar alleen aandachtspunten meegeven. 3.
Wat moet er worden gedaan om een kerncentrale te kunnen bouwen en in bedrijf te nemen? Er zijn meerdere vergunningen nodig om een kerncentrale te kunnen bouwen en in bedrijf te nemen. Om een kerncentrale te kunnen bouwen is een 'oprichtingsvergunning' op grond van de Kernenergiewet (Kew) nodig. Om de kerncentrale vervolgens in 'bedrijf te nemen' (in werking te brengen) en in bedrijf te houden is een aparte Kew-vergunning nodig. Naast vergunningen op grond van de Kew zijn er ook andere vergunningen nodig. Te denken valt hierbij aan:
4.
^
Een omgevingsvergunning voor het bouwen;
^
(Eventueel) een aanpassing van het bestemmingsplan;
^
Vergunningen in verband met directe lozingen op het oppervlaktewater;
^
Vergunningen (of ontheffingen) ter bescherming van flora en fauna.
Aan welke eisen moet een nieuwe kerncentrale voldoen? De vergunningaanvrager moet in ieder geval het volgende doen vóór een vergunning aangevraagd kan worden bij de ANVS: ^
De aanvrager moet een veiligheidsanalyse doen. Hiermee moet de aanvrager aantonen dat de centrale aan de meest recente veiligheidseisen voldoet voor nieuwe kerncentrales.
NRG-2.7396/25.326257
51 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
^
Naast deze veiligheidsanalyse moet de aanvrager ook een veiligheidsrapport opstellen. Hierin staat een samenvatting van de veiligheidsanalyse.
^
Verder moet de aanvrager een milieueffectrapport (laten) opstellen. In dit rapport wordt in beeld gebracht wat de milieugevolgen van het voorgenomen plan zijn.
Daarna kan de aanvrager de vergunningaanvraag indienen bij de ANVS. De vergunningaanvraag moet voldoen aan alle eisen op grond van wet- en regelgeving. In de aanvraag moet ook staan welke technische veiligheidswaarborgen er komen. Het gaat dan om veiligheid van de techniek van kernenergie maar ook de veiligheid van het vervaardigen, bewerken of verwerken van splijtstoffen en het opslaan van splijtstoffen in het gebouw.
NRG-2.7396/25.326257
52 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Bijlage B
Marktanalyse SMR's
In het coalitieakkoord van het kabinet Rutte-IV werd een stevige ambitie wat betreft de energietransitie aangekondigd met een belangrijke rol voor kernenergie. Vanuit de overheid werden in dit kader nucleairtechnologische ontwikkelingen met grote interesse gevolgd, zo ook de opkomst van SMR's. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) heeft NRG|PALLAS hiertoe een marktanalyse uitgevoerd [3]. Het doel hiervan was om een overzicht te krijgen van de algemene status van een selectie van 13 SMR's. Het overzicht uit deze marktanalyse kan dienen als basis voor zowel beleidsmakers als industrie om inschattingen te maken voor eventuele mogelijkheden in Nederland. In de marktanalyse zijn de beschouwde SMR's op basis van hun inzet ingedeeld in vier groepen10: 1.
Lichtwater SMR's: dit zijn SMR's waarbij het koelmiddel gewoon water is. De gebruikte techniek is conventioneel en bekend uit bestaande kerncentrales. Opgenomen in de selectie zijn de types NuScale, Rolls-Royce SMR, BWRX-300 en NUWARD.
2.
Micro-range SMR's: dit zijn SMR's met een klein elektrisch vermogen (tot 20 MWe). Geselecteerd zijn Last Energy en eVinci.
3. Gesmoltenzout SMR's: de SMR's in deze groep maken gebruik van gesmolten zout als koelmiddel. Opgenomen zijn Thorizon, Kairos Power FHR en IMSR. 4.
Diverse geavanceerde SMR's: in deze groep zijn de SMR's metaalgekoeld of gasgekoeld. Opgenomen zijn Westinghouse LFR, Natrium, HTR-PM en Xe-100.
De selectie is gemaakt op basis van SMR's die reeds binnen hun categorie relatief ver ontwikkeld zijn (zie [4, 16]) of waarvan op basis van engineering judgement is aangenomen dat ze in de Nederlandse context interessant kunnen zijn. De selectie dient niet als 'compleet' of 'definitief' gezien te worden. Samenvattende conclusie Marktanalyse Vergunningverlening als belangrijk deelaspect voor planning De vergunningverlening bepaalt voor een deel de tijd die nodig is van concept tot realisatie (bouw). In het algemeen kan gesteld worden dat vergunningverlening minder arbeidsintensief zal zijn (en daardoor sneller kan verlopen), als de toegepaste technieken in een SMR-type reeds bekend zijn en/of bijvoorbeeld lijken op die van de huidige conventionele reactoren van generatie III en III + . Daarmee wordt namelijk goed aangesloten bij reeds in Nederland gebruikte regelgeving en standaarden. Veel SMR-ontwerpen hebben passieve veiligheidskenmerken en sommigen zijn inherent veilig. Dit kan het vergunningsproces voor dit soort nieuwe concepten - maar ook voor bekende - vergemakkelijken, als er al elders in de wereld uitgebreid is gekeken naar de veiligheidsaspecten van een ontwerp en een Bevoegd Gezag
10 Na de SMR Marktanalyse zijn de vier groepen beperkt tot twee - lichtwater en geavanceerd - voor compleetheid en communiceerbaarheid.
NRG-2.7396/25.326257
53 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
of certificerende instantie dit al transparant heeft beoordeeld - en het Nederlandse Bevoegd Gezag heeft kunnen 'meekijken'. Beoordeling marktintroductie van SMR's in Nederland Op basis van de in deze studie verzamelde informatie kunnen de volgende inschattingen gemaakt worden voor het traject vergunningverlening en bouw. Dit gaat ervan uit van dat belangrijke zaken op orde zijn, zoals toegepaste
technologie
voldoende
bewezen,
voorbehoud
van
volwassenheid
van
organisatie
en
toeleveringsketen, en een gemaakte locatiekeuze. ^
Voor lichtwater SMR's, gebaseerd op een NOAK SMR (Nth of a Kind), is een minimale doorlooptijd van circa 7 jaar voor vergunning en bouw realistisch (zie ook onderstaand kader).
^
Voor micro-range SMR's, rekening houdend met nog geen ervaring van het Bevoegd Gezag, maar gelet op hun kleinere omvang, is de inschatting dat de vergunningverlening waarschijnlijk langer is (de verwachting is echter niet veel langer) en bouwtijd korter dan die voor LWR SMR's.
^
Voor geavanceerde SMR's zal de doorlooptijd waarschijnlijk langer zijn dan lichtwater SMR's gezien het stadium waarin deze concepten zich bevinden en de daarmee samenhangende onzekerheid.
NRG-2.7396/25.326257
54 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Bijlage C
Locatievoorwaarden
Een locatie is geschikt als tegemoetgekomen kan worden aan de wettelijke eisen gesteld aan veiligheid en omgeving. Daarnaast zijn economische randvoorwaarden van toepassing. Veiligheid De locatie moet als veilig worden beoordeeld zoals vereist in de nucleaire wet- en regelgeving. Dit betreft de volgende punten: Natuurin vloeden ^
Aardbeving
Seismische activiteit kan het gevolg zijn van menselijke activiteiten of een natuurlijke oorzaak hebben. Natuurlijke aardbevingen van grote omvang komen in Nederland (nagenoeg) niet voor. Wel is in sommige gebieden meer/hogere seismische activiteit, zoals in Zuid-Limburg. Gaswinning is een voorbeeld van menselijke activiteit die zogenaamde geïnduceerde aardbevingen kunnen veroorzaken. Voor een kerncentrale zal de respons van de nucleaire installatie op een vastgestelde opgelegde aardbeving (vanuit bouwvoorschriften en nucleaire regelgeving) bepaald moeten worden. ^
Overstroming
Overstroming van de installatie of installatiedelen kan gevolgen hebben voor de werking van veiligheidssystemen. Een voorbeeld hiervan is stroomuitval. Van een locatie moet bepaald worden in welke mate en met welke frequentie overstroming plaatsvindt. De frequentie (hoe vaak per 10.000 jaar bijvoorbeeld) en de mate van overstroming (waterhoogte op het terrein van de installatie) moet dusdanig zijn dat de gevolgen voor de installatie binnen de wettelijke limieten vallen. •
Harde wind
De locatie moet getoetst worden op het voorkomen van exceptionele harde winde wind in de diverse verschijningsvormen (zoals stormen en wervelvinden). Ook hier zal bepaald moeten worden in welke mate en met welke frequentie dit voorkomt. Eventuele gevolgen van harde wind zullen ook hier binnen de wettelijke limieten moeten vallen. •
Natuurbranden
De combinatie van natuurbrand en andere factoren (zoals windrichting en overslag) moeten beoordeeld worden op risico's voor het functioneren van de installatie.
NRG-2.7396/25.326257
55 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Menselijke activiteiten Activiteiten die risico's voor het functioneren van de installatie met zich meebrengen moeten bepaald en beoordeeld
worden.
Deze
activiteiten
betreffen
bijvoorbeeld
vliegbewegingen,
nabijgelegen
(explosiegevaarlijke) industrie en militaire oefenterreinen. ^
Infrastructuur
Een infrastructuur die tenminste toereikend is voor de eisen die gesteld zijn aan de bereikbaarheid voor hulpdiensten en het kunnen leveren/in werking stellen van veiligheidsvoorzieningen. ^
Warmteafvoer naar de omgeving bij ongevallen
De restwarmte dient te allen tijde afgevoerd te kunnen worden naar de omgeving, ook bij onvoorzienbare ongevallen. Het betreft de mogelijkheden om warmte naar de 'ultimate heat sink' (grote waterhoeveelheid) te kunnen afvoeren. Er zijn reactorconcepten die alle restwarmte naar de buitenlucht kunnen afvoeren. ^
Preparatiezone
Om de inrichting is een speciale zone voorzien. Dit betreft de preparatiezone. Deze zone moet gebruikt kunnen worden in ongevalssituaties voor hulpdiensten en geplande voorzieningen. De grootte van de zone is afhankelijk van het type en grootte van de SMR; voor sommige kleine SMR's wordt een dergelijke zone waarschijnlijk niet nodig geacht. Bij normale bedrijfsvoering zijn geen gebruiksrestricties van toepassing voor deze zone (hoort dus niet bij de inrichting). De zone is maximaal 5 km volgens de ontwerpeisen in de VOBK [17], die met name voor grote kerncentrales is geschreven. Binnen deze zone moeten mitigerende maatregelen voor aanwezigen (omwonenden) kunnen worden toegepast (zoals schuilen, evacuatie tot 3 km). Algemene eisen •
Grondspecificaties
De locatie dienst geschikt te zijn voor langdurige grondbelasting alsook te voldoen aan de respons op een, vanuit de regelgeving, opgelegde seismische activiteit. •
Warmteafvoer
De restwarmte moet afgevoerd kunnen worden, afhankelijk van de SMR grootte en koeltechniek meestal door middel van een betrouwbaar en voldoende groot waterlichaam. Dit kan een stroming zijn (rivier, kanaal) of stagnant (stilstaand) water (zoals een meer). Zoals besproken is luchtkoeling technisch ook mogelijk. •
Afstand installatie tot waterinlaat
Afhankelijk van het vermogen zal het wateraanbod op een afstand van de installatie moeten liggen dat economisch haalbaar is. Bij grote onttrekkingsdebieten (grote koelwaterinlaatstroom) in combinatie met lange
aanvoerleidingen
kan
aanzienlijk
meer
pompvermogen
nodig
zijn.
Dit
leidt
tot
een
rendementsvermindering van de energiecentrale. Verder kan de aanleg van een lang leiding tracé kostbaar
NRG-2.7396/25.326257
56 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
zijn. Conventionele kerncentrales, zoals de kerncentrale Borssele, liggen vaak direct aan het water maar kan de afstand alsnog honderden meters bedragen (de koel-inlaatleiding van kerncentrale Borssele meet circa 500 meter bij een debiet van rond 17m3/s). Voor de Hoge Flux Reactor (HFR) in Petten bedraagt de lengte van de inlaatleiding circa 2 km bij een debiet van rond 0,9 m3/s. ^
Infrastructuur
Een goede infrastructuur is vereist onder andere met betrekking tot aansluitingen op afnemers, het elektriciteitsnetwerk, bereikbaarheid leveranciers, splijtstof aan-en afvoer etc. ^
Omgeving en Bestemmingen
De installatie moet ingepast kunnen worden in de omgeving. Dit betekent geen of beperkte hinder voor beschermde diersoorten en vegetatie. Daarnaast mag de locatie ook geen noemenswaardige hinder ondervinden van de natuur. De installatie en gevolgen van de bedrijfsvoering moet passen binnen de bestemmingsplannen. De bestemmingsplannen moeten zo nodig aangepast kunnen worden. ^
Regionale en nationale visies en strategieën
Inpassing in regionale en nationale visies en strategieën. Voor de verschillende energiedragers (elektriciteit, warmte, duurzame gassen) en opwekmethoden (zon/wind, organisch materiaal, fossiel, nucleair maar ook via flexibele E via batterijen/andere E-opslag) zijn uitgangspunten en randvoorwaarden opgesteld die er toe moeten leiden dat aan de energietransitie doelstellingen wordt voldaan. De locatie en het type SMR moeten hier aan tegemoetkomen.
NRG-2.7396/25.326257
57 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Bijlage D
SMR-ontwerpen
Hieronder wordt in drie tabellen een overzicht gegeven van SMR-ontwerpen binnen de gegeven SMRvermogenscategorieën uit hoofdstuk 4:
SMR-categorie 1
SMR-categorie 2
SMR-categorie 3
750 - 1500 MWth
200 - 750 MWth
^ 200 MWth
250 - 500 MWe
67 - 250 MWe
^ 67 MWe
De tabellen worden gegeven in oplopend thermisch vermogen, dus met SMR-categorie 1 in Tabel 0-1, categorie 2 in Tabel 0-2 en categorie 3 in Tabel 0-3. In de tabellen is eenzelfde ordening in oplopend thermisch vermogen aangehouden. Deze tabellen zijn origineel opgesteld in de Gelderland-studie [7]. De selectie aan SMR-ontwerpen en de gegeven basiseigenschappen komen voornamelijk uit de SMR-dashboard van de OECD NEA [4], met eventueel informatie aangevuld via websites van vendors. Bij de ontwerpen is een onderscheid gemaakt tussen ontwerpen gebaseerd op lichtwatertechnologie en niet-lichtwatertechnologieën onder de naam geavanceerd. Dit onderscheid is gemaakt omdat de verwachting is dat over het algemeen SMR-ontwerpen o.b.v. lichtwatertechnologie sneller voor Nederland marktrijp zijn t.o.v. geavanceerde technologie. Voor alle SMR-ontwerpen wordt de leverancier, het thermisch en elektrisch vermogen, en de aanleveringstemperatuur gegeven. Bij de aanleveringstemperatuur wordt een indicatie gegeven binnen welke temperatuurscategorie dit valt (zie hieronder). Informatie over het elektrisch vermogen voor geavanceerde ontwerpen is vaak niet direct beschikbaar, voornamelijk omdat de beoogde inzet voor die SMR's als directe warmtelevering wordt gezien.
In deze gevallen is het elektrisch vermogen berekend door conservatief een omzetefficiëntie van 33% aan te nemen van thermisch naar elektrisch vermogen. LT
S
á 350“C
NRG-2.7396/25.326257
MT
Å
350 - 700 “C
HT
Å
ž 700 “C
58 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
label 0-1 Overzicht van SMR-ontwerpen met basiseigenschappen binnen SMR-categorie 3. EIGENSCHAPPEN ONTWERP
JIMMY SMR
EVINCI
MWth
MWe
JIMMY ENERGY
10
3
WESTINGHOUSE
15
5
S 750
OKLO
40
13
ļ 500
MICROREACTOR AURORA POWERHOUSE
MMR
ULTRA SAFE NUCLEAR
45
15
-
FLEX
MOLTENFLEX
60
20
PWR-20
LAST ENERGY
60
22
CAREM25
CNEA
100
25
COPENHAGEN
COPENHAGEN
ATOMICS
ATOMICS
100
33
HTMR-100
STRATEK GLOBAL
100
33
SEALER
BLYKALLA
140
46
Gericht op stadverwarming: geen elektrisch vermogen.
1
oO
50
4 660
Multi-module: batterij-idee waarbij eenheden 'in-serie' geplaatst worden. Mogelijk lastiger vergunbaar vergeleken met single reactor units.
m
STEADY ENERGY
T [°C]
oO
LDR-50
NRG-2.7396/25.326257
BIJZONDERHEDEN
LEVERANCIER
ļ 326
1 550
59 Z 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
label 0-2 Overzicht van SMR-ontwerpen met basiseigenschappen binnen SMR-categorie 2. EIGENSCHAPPEN ONTWERP
MWth
MWe
T [°C]
XE-100
X-ENERGY
200
66
Å «0
THORIZON
THORIZON
250
83
4 550
250
83
286
94
KAIROS POWER
320
106
1 “0
SMART
KAERI
365
100
4 322
LFR AS-200
NEWCLEO
480
158
4 530
I-SMR
I-SMR DEV. AGENCY
540
170
1 31»
CMSR
SEABORG TECHNOLOGIES
ARC-100
BIJZONDERHEDEN
LEVERANCIER
ARC CLEAN
1™
Geleverd vanaf een boot (power barge): Mogelijk lastiger vergunbaar vergeleken met SMR's op land.
I 510
TECHNOLOGY KAIROS POWER FHR
g 650
LFTR
FLIBE ENERGY
600
198
SC-HTGR
FRAMATOME
625
206
4 ^50
SSR-W
MOLTEX ENERGY
750
248
4 590
NRG-2.7396/25.326257
Multi-module: leverbaar in 4 modules. Mogelijk lastiger vergunbaar vergeleken met single reactor units.
60 Z 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
label 0-3 Overzicht van SMR-ontwerpen met basiseigenschappen binnen SMR-categorie 1.
Multi-module: leverbaar in 4, 6 en 12 modules. Mogelijk lastiger vergunbaar vergeleken met single reactor units. Multi-module: leverbaar in 2 modules. Mogelijk lastiger vergunbaar vergeleken met single reactor units. 325
NRG-2.7396/25.326257
61 / 63
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Bijlage E
SMR-ìnpassìngsgebìeden vergroot
Potentiële SMR-inpassingsgebieden Noord-Brabant o.b.v. koelpotentieel en energievraag Koelpotentieel - A(1 M2MSM):Hoge waterbeschikbaarheid B(11213 Energievraag-
1: > 11.2 PJ/jaar (SMR: > 750 MWth * > 22,5 PJ-th/jaar)
)\ Beperkte waterbeschlkbaarheid C(1 M2WSM ): Luchtkoeling en minimale waterbeschikbaarheid
2:3,0 -11,2 PJ/jaar (SMR: 200 - 750 MWth s 6,0 - 22,5 PJ-th/jaar)
3:< 3,0 PJ/jaar (SMR: < 200 MWth * < 6,0 PJ-th/jaar)
Figuur 0-1 [Figuur 6-1 VERGROOT] Potentiële SMR-inpassingsgebieden op basis van koelpotentieel, energievraag en beperkende omgevingsfactoren.
NRG
PALLAS Nuclear. For Life.
Figuur 0-2 [Figuur 6-2 VERGROOT] Potentiële SMR-inpassingsgebieden op basis van koelpotentieel, energievraag en beperkende omgevingsfactoren. Over deze inpassingsgebieden zijn gebieden getoond die van toegevoegde waarde kunnen zijn voor SMR-inpassing.