CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1b1. Vast te stellen bestemmingsplan ‘Bezoekerscentrum militaire erevelden: bijlagen bij de toelichting

Raadsvergadering 29 mei 2024, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Gewijzigde vaststelling bestemmingsplan `Bezoekerscentrum militaire erevelden18.522 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

25

Quickscan flora en fauna bezoekerscentrum erevelden te Bergen op Zoom

mitigeren. Er kan gebruikt worden van geluiddempend materiaal in het bezoekerscentrum verwerkt worden. Daarnaast wordt het aangeraden de openingstijden van het bezoekerscentrum te limiteren zodat het enkel tijdens zonsopgang open is. Hierdoor ontstaat een periode van lagere geluidsverstoring. Verder is het een optie om langs de weg geluidsbarrières aan te brengen. Deze verminderen de geluidsdruk van het toegenomen verkeer richting het bezoekerscentrum. Daarnaast geldt voor de gebiedsbescherming de zorgplicht. Zorgplicht Tenslotte geldt voor alle plant- en diersoorten (ook de onbeschermde) de zorgplicht. Deze houdt in dat mogelijke nadelige gevolgen voor planten en dieren, voor zover redelijk, zoveel mogelijk vermeden moeten worden. Manieren om aan de zorgplicht te voldoen zijn bijvoorbeeld: - Het materieel/de persoon die de ingreep uitvoert dient zodanig gepositioneerd te zijn dat eventueel aanwezige dieren een vrije vluchtroute hebben naar een bereikbaar en veilig alternatief habitat; Er wordt gelegenheid gegeven aan amfibieën en grondgebonden zoogdieren, die tijdens de werkzaamheden worden gevonden, te vluchten of zich te verplaatsen naar een schuilplaats buiten het bereik van de werkzaamheden.

Dit gebeurt door onder andere vegetatie of bodemmateriaal (takken, stronken, steenhopen) gefaseerd te verwijderen; In verband met verstoring van aanwezige dieren worden de werkzaamheden zoveel mogelijk overdag uitgevoerd.

26

Quickscan flora en fauna bezoekerscentrum erevelden te Bergen op Zoom

Referenties BIJ12, 2017. Kennisdocument Gewone dwergvleermuis Pipistrellus pipistrellus. Versie 1.0, juli 2017. https://www.bij12.nl/assets/BIJ12-2017-004-Kennisdocument-Gewone-dwergvleermuis1.0.pdf BIJ12, 2017. Kennisdocument Ruige dwergvleermuis Pipistrellus nathusii. Versie 1.0, juli 2017. https://www.bij12.nl/wp-content/uploads/BIJ12-2017-018-Kennisdocument-Ruigedwergvleermuis-1.0.pdf Emphasis Ruimtelijke Ordening en Juridisch Advies, 2020. Toelichting Bestemmingsplan Bezoekerscentrum Ruytershoveweg. Kleijn, 2008. Effecten van geluid op wilde soorten – implicaties voor soorten betrokken bij de aanwijzing van Natura 2000 gebieden. Alterra-rapport 1705, ISSN 1566-7197 M.G.J. Minnaert, 1939. De natuurkunde van 't vrije veld, Deel 2: Geluid, warmte, elektriciteit. Hoofdstuk 1: De voortplanting van het geluid. Netwerk Groene Bureaus, 2017. Soortinventarisatieprotocollen in het kader van de Wet natuurbescherming (versie juli 2017). Vogelbescherming,

2021.

Factsheet

voorkom

raamslachtoffers.

https://bouwnatuurinclusief.nl/images/global/Voorkom-raamslachtoffers.pdf Ravon.nl Sovon.nl Waarneming.nl Zoogdiervereniging.nl

27

Geraadpleegd

via:

Bijlage 1: Beschermde soorten Wet natuurbescherming

In het kader van de Wet natuurbescherming worden alle in Europa voorkomende en in het wild levende vogels en onderstaande soorten uit overige soortgroepen beschermd:

Bijlage 2: Vleermuizen en ruimtelijke ingrepen

Vleermuizen en hun leefgebied worden beschermd door de Wet natuurbescherming. In deze wet is bepaald dat in het geval van een ruimtelijke ingreep ruim van tevoren bekeken moet worden of de ingreep nadelige invloed kan hebben op vleermuizen en hoe hiermee omgegaan moet worden. Verblijfplaatsen Vleermuizen maken het hele jaar door gebruik van verschillende verblijfplaatsen (o.a. in bomen en gebouwen). Vleermuisverblijfplaatsen zijn op te delen in verschillende typen: winterverblijfplaats (waar overwinterd wordt), dagkwartieren (waar de mannetjes in de kraamkolonieperiode overdag zitten, alleen of in kleine groepjes), kraamkolonies (vrouwtjes en hun jongen, vaak in grote groepen), paar-verblijven (waar gepaard wordt, vaak in het najaar, soms gelijk aan de winterverblijfplaats) en tussenkwartieren (gebruikt in de periode tussen overwinteren en de zomerperiode in). Per type verblijfplaats gebruiken vleermuizen vaak meerdere verblijven waar tussen gewisseld wordt, bijvoorbeeld wanneer elders het klimaat geschikter is of om aan parasieten te ontkomen. Vleermuizen zijn wel zeer honkvast wat betreft de typen verblijven die ze gebruiken. Dit betekent dat hun verblijven belangrijk zijn voor instandhouding van de populatie en dat deze daarom beschermd worden door de wet. Sinds mei 2009 is het Vleermuisprotocol vastgesteld.

Dit is opgesteld door het Netwerk Groene Bureaus en de Zoogdiervereniging VZZ in overleg met de Dienst Landelijk Gebied (DLG) en de Gegevensautoriteit Natuur (GaN). Het protocol dient als leidraad voor het bepalen hoe en hoe vaak geïnventariseerd moet worden om te voldoen aan de wetgeving. Voor het bepalen of een gebouw of een potentieel geschikte boom van belang is als vleermuisverblijfplaats, is over het algemeen een langlopend onderzoek nodig (van april/mei t/m september/oktober) en zijn 4 tot 7 bezoeken nodig. Om onnodige vertraging te voorkomen, wordt daarom aangeraden om in de planning van de voorgenomen plannen rekening te houden met deze onderzoeksperiode. Maatregelen ten behoeve van vleermuizen zijn nodig: •

indien sprake is van een verblijfplaats die van significant belang is of zou kunnen zijn en/of;

•

indien vleermuizen aangetroffen zijn.

Er is sprake van een significant belangrijke verblijfplaats (ook wel vaste verblijfplaats genoemd, een verblijfplaats die van belang is voor een populatie) als: •

er sprake is van een kraamkolonie;

•

er sprake is van een belangrijke overwinteringsplaats of paarplaats;

•

er geen alternatieve verblijfplaatsen in de directe omgeving beschikbaar zijn;

•

de gunstige staat van instandhouding van de (populatie van) de soort in het geding is bij het verdwijnen van de verblijfplaats.

De te nemen maatregelen moeten er voor zorgen dat verbodsbepalingen uit de Wet natuurbescherming niet overtreden worden. Dit betekent dat er geen dieren gedood, verwond of actief verstoord mogen worden en dat in geval van significant belangrijke verblijfplaatsen deze behouden moeten blijven of anders tijdig op een goede manier vervangen dienen te worden. De functie die het leefgebied voor de betreffende populatie vervult, moet onverminderd blijven bestaan.

Om te voorkomen dat dieren gedood, verwond of actief verstoord worden, kunnen de volgende mitigerende maatregelen nodig zijn: •

niet slopen in de winterslaapperiode (in deze periode kan zelden met zekerheid worden vastgesteld dat vleermuizen afwezig zijn in een potentieel geschikt en onoverzichtelijk object, omdat ze dan ook ’s nachts passief zijn. Dat maakt ze in deze periode overigens extra kwetsbaar);

•

vlak voor de sloop onderzoeken of er individuen aanwezig zijn in het te slopen object. Zijn deze wel aanwezig dan geldt dat gewacht moet worden tot het dier of de dieren weg zijn.

Om zeker te weten of de mitigerende maatregelen voldoende zijn kan een ontheffing aangevraagd worden bij de provincie waarin de ingreep plaatsvindt. Een afwijzingsbrief, die stelt dat geen ontheffing nodig is, ‘omdat als de voorgestelde maatregelen genomen worden er immers geen verboden overtreden worden’ geldt als goedkeuring van de voorgestelde maatregelen. Zijn de maatregelen niet voldoende, dan moeten deze aangepast worden. Als dat niet mogelijk is of wanneer compenserende maatregelen nodig zijn (bijvoorbeeld aanbieden van alternatieve verblijfplaatsen), is een ontheffing nodig. Deze wordt alleen verstrekt in geval van projecten waarbij sprake is van een groot openbaar belang. Jachtgebied en vliegroutes Naast verblijfplaatsen bestaat het leefgebied van vleermuizen ook uit foerageergebied en vliegroutes (vaak bomenrijen of waterlopen). Deze zijn ook beschermd als zij van significant belang zijn. Zij gelden als significant belangrijk indien bij aantasting de functionaliteit van de verblijfplaats(en) in het geding komt. Is dat het geval, dan zijn maatregelen nodig die dit voorkomen, anders is een ontheffing nodig. Ook hier geldt dat deze alleen verstrekt wordt in geval van projecten waarbij sprake is van een groot openbaar belang.

Bijlage 3: Vogels en ruimtelijke ingrepen

Als mitigerende maatregelen genomen kunnen worden om de functionaliteit van de voortplantings- en/of vaste rust- en verblijfplaats te garanderen, hoeft geen ontheffing van de Wet natuurbescherming aangevraagd te worden. Om zeker te weten of de mitigerende maatregelen voldoende zijn en er inderdaad geen ontheffing nodig is, kan een ontheffing aangevraagd worden om de maatregelen (goed) te laten keuren. Indien goedgekeurd, wordt door de provincie een “positieve afwijzing” afgegeven. Als geen maatregelen genomen kunnen worden om de functionaliteit van de voortplantings- en/of rusten verblijfplaats te garanderen of wanneer compenserende maatregelen nodig zijn (bijvoorbeeld het aanbieden van alternatieve verblijfplaatsen), dient een ontheffing aangevraagd te worden op grond van een wettelijk belang uit de Vogelrichtlijn. De aanvraag wordt beoordeeld op de volgende punten: •

Is er een wettelijk belang?

•

Is er een andere bevredigende oplossing?

•

Komt de gunstige staat van instandhouding in gevaar?

“Ruimtelijke inrichting en ontwikkeling” of een “dwingende reden van groot openbaar belang” gelden echter niet als een wettelijk belang. Dit betekent dat de provincie in het kader van ruimtelijke ingrepen alleen een positieve afwijzing af kan geven. Bescherming van vogelnesten Artikel 3.1 lid 2 uit de Wet natuurbescherming luidt: “Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels als bedoeld in het eerste lid te vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen”. Voorafgaand en tijdens de werkzaamheden moet rekening gehouden worden met eventueel aanwezige vogelnesten. Er is sprake van een nest wanneer er nestindicatief gedrag is waargenomen en/of er een broedsel aanwezig is. Het vernielen of beschadigen van een nest is verboden. Dit geldt voor alle vogelsoorten. De meeste vogels maken echter elk broedseizoen een nieuw nest of zijn goed in staat om een nieuw nest te maken. Deze vogelnesten voor eenmalig gebruik vallen alleen onder de bescherming van de Wnb wanneer het in gebruik is (tijdens het broedseizoen). Wanneer een dergelijk nest niet in gebruik is, is geen ontheffing nodig voor het vernielen of beschadigen ervan. Verstoring van vogels is ook verboden, maar er bestaat een uitzondering voor verstoring die niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort (artikel 3.1 lid 5 Wnb).

Dit betekent dat verstoring tijdens het broedseizoen toegestaan is, mits de staat van instandhouding van de betreffende vogelsoort gewaarborgd blijft. Een (beperkt) aantal soorten bewoont het nest permanent of keert elk jaar terug naar hetzelfde nest. Verblijfplaatsen van deze vogelsoorten zijn niet alleen beschermd wanneer ze in gebruik zijn, maar het hele jaar: 1. Nesten die, behalve gedurende het broedseizoen als nest, buiten het broedseizoen in gebruik zijn als vaste rust- en verblijfplaats (voorbeeld: Steenuil). 2. Nesten van koloniebroeders die elk broedseizoen op dezelfde plaats broeden en die daarin zeer

honkvast zijn of afhankelijk zijn van bebouwing of biotoop. De (fysieke) voorwaarden voor de nestplaats zijn vaak zeer specifiek en limitatief beschikbaar (voorbeeld: Roek, Gierzwaluw en Huismus). 3. Nesten van vogels, zijnde geen koloniebroeders, die elk broedseizoen op dezelfde plaats broeden en die daarin zeer honkvast zijn of afhankelijk van bebouwing. De (fysieke) voorwaarden voor de nestplaats zijn vaak zeer specifiek en limitatief beschikbaar (voorbeeld: Ooievaar, Kerkuil en Slechtvalk). 4. Vogels die jaar in jaar uit gebruik maken van hetzelfde nest en die zelf niet of nauwelijks in staat zijn een nest te bouwen (voorbeeld: Boomvalk, Buizerd en Ransuil). Tot slot is er nog een categorie 5: Nesten van vogels die weliswaar vaak terugkeren naar de plaats waar zij het jaar daarvoor hebben gebroed of de directe omgeving daarvan, maar die wel over voldoende flexibiliteit beschikken om, als de broedplaats verloren is gegaan, zich elders te vestigen. Voor deze soorten is extra onderzoek nodig, ook al zijn hun nesten niet jaarrond beschermd; deze soorten zijn namelijk wel jaarrond beschermd als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaardigen. Hieronder de lijst met jaarrond beschermde vogelnesten:

Nesten van de volgende soorten zijn jaarrond beschermd indien ze nog in functie zijn: Boomvalk Buizerd

Falco subbuteo Buteo buteo

Gierzwaluw Grote gele kwikstaart

Apus apus Motacilla cinerea

Havik Huismus

Accipiter gentilis Passer domesticus

Kerkuil

Tyto alba

Oehoe Ooievaar

Bubo bubo Ciconia ciconia

Ransuil Roek

Asio otus Corvus frugilegus

Slechtvalk Sperwer

Falco peregrinus Accipiter nisus

Steenuil

Athene noctua

Wespendief Zwarte wouw

Pernis apivorus Milvus migrans

Nesten van de volgende soorten zijn niet jaarrond beschermd (categorie 5), maar hiervan is inventarisatie wel gewenst: Blauwe reiger Boerenzwaluw

Ardea cinerea Hirundo rustica

Bonte vliegenvanger Boomklever

Ficedula hypoleuca Sitta europaea

Boomkruiper Bosuil

Certhia brachydactyla Strix aluco

Brilduiker

Bucephala clangula

Draaihals Eider

Jynx torquilla Somateria mollissima

Ekster Gekraagde roodstaart

Pica pica Phoenicurus phoenicurus

Glanskop

Parus palustris

Grauwe vliegenvanger Groene specht

Muscicapa striata Picus viridis

Grote bonte specht Hop

Dendrocopos major Upupa epops

Huiszwaluw IJsvogel

Delichon urbica Alcedo atthis

Kleine bonte specht

Dendrocopos minor

Kleine vliegenvanger Koolmees

Ficedula parva Parus major

Kortsnavelboomkruiper Oeverzwaluw

Certhia familiaris macrodactyla Riparia riparia

Pimpelmees Raaf

Parus caeruleus Corvus corax

Ruigpootuil

Aegolius funereus

Spreeuw Tapuit

Sturnus vulgaris Oenanthe oenanthe

Torenvalk Zeearend

Falco tinnunculus Haliaeëtus albicilla

Zwarte kraai Zwarte mees

Corvus corone Parus ater

Zwarte roodstaart

Phoenicurus ochruros

Zwarte specht

Dryocopus martius

Bijlage 4: Schetsontwerp van het toekomstige bezoekerscentrum

Bijlage 5: NDFF verspreidingskaarten Grondgebonden zoogdieren Boommarter

Eekhoorn

Bunzing

Steenmarter

Amfibieën Alpenwatersalamander

Boomkikker

Poelkikker

Rugstreeppad

Vinpootsalamander

Reptielen Levendbarende Hagedis

Aanvullende onderzoeken naar de Levendbarende hagedis bij de militaire erevelden In Bergen op Zoom

Juni 2023 P23-016 / W2311 Auteur: C. Huibers – van de Velde Natuur-Wetenschappelijk Centrum 078-6213921 info@nwcadvies.nl www.nwcadvies.nl

Aanvullende onderzoeken naar de Levendbarende hagedis bij de militaire erevelden in Bergen op Zoom

Opdrachtgever:

Stichting bezoekerscentrum erevelden Bergen op Zoom

Uitvoering:

Natuur-Wetenschappelijk Centrum

Veldwerk:

A. Balfoort, E. den Dekker, R. Haan, C. Huibers, E. van der Keur, C. Mouthaan

Samenstelling:

C. Huibers – van de Velde

Foto’s:

NWC

Aanvullende onderzoeken naar de Levendbarende hagedis bij de militaire erevelden in Bergen op Zoom. [Samenst.: Huibers, C.] [Foto’s: NWC] Met lit. opg., Dordrecht: Strix/NWC.

Trefw.: Wet natuurbescherming, Levendbarende hagedis, militaire erevelden, Bergen op Zoom

P23-016 / W2311

Niets uit deze uitgave mag openbaar worden gemaakt of verveelvoudigd zonder toestemming van de uitgever of de opdrachtgever.

Dordrecht, juni 2023 – aangepast juli 2023

Inhoud

Samenvatting

1

Inleiding

5

2

Gebiedsbeschrijving

6

3

Wettelijk kader

7

4

Methode

12

5

Resultaten en conclusie

13

Referenties

Bijlagen: Bijlage 1: Beschermde soorten Wet natuurbescherming

Samenvatting Onderstaande tabel geeft de conclusies uit voorliggend rapport weer. Voor de volledigheid en om een verkeerde interpretatie te voorkomen, dient ook hoofdstuk 5 (Resultaten en conclusie) gelezen te worden. Soortgroep

Effecten beschermde

Verplichtingen

soorten Reptielen - Levendbarende

Geen.

Zorgplicht.

Vrijgesteld in de provincie Noord-Brabant.

Zorgplicht.

hagedis Grondgebonden zoogdieren - Haas - Ree

Aanvullende onderzoeken naar de Levendbarende hagedis bij de militaire erevelden in Bergen op Zoom

1.

Inleiding De Stichting bezoekerscentrum erevelden Bergen op Zoom heeft het voornemen om een bezoekerscentrum te realiseren voor de twee militaire erevelden aan de Ruytershoveweg in Bergen op Zoom (provincie Noord-Brabant) (figuur 1). Door de voorgenomen plannen zal er een stuk bos verloren gaan. Als gevolg van de voorgenomen plannen bestaat de kans dat essentieel leefgebied van de Levendbarende hagedis verstoord en/of vernield worden, hetgeen tot overtreding van verbodsbepalingen uit de Wet natuurbescherming leidt. Om deze reden is er aanvullend onderzoek uitgevoerd om de aanwezigheid van de Levendbarende hagedis vast te kunnen stellen dan wel uit te kunnen sluiten. Stichting bezoekerscentrum erevelden Bergen op Zoom heeft het Natuur-Wetenschappelijk Centrum (NWC) opdracht gegeven voor het uitvoeren van een bovengenoemd aanvullend onderzoek en voor advisering omtrent de relevante natuurwetgeving.

5

Aanvullende onderzoeken naar de Levendbarende hagedis bij de militaire erevelden in Bergen op Zoom

2.

Gebiedsbeschrijving en voorgenomen plannen Gebiedsbeschrijving Het plangebied bevindt zich in het oostelijk buitengebied van de gemeente Bergen op Zoom (figuur 2). Het plangebied bestaat in zijn geheel uit een stuk vrij open bos op zandgrond waar overwegend bomen als dennen, eiken en berken groeien. Wat betreft ondergroei is vegetatie als braam, hulst en varens aanwezig. Er bevindt zich geen bebouwing binnen het plangebied. Het gebied ten noorden van de locatie is ook bebost gebied. De Rijksweg A58 bevindt zich op korte afstand ten zuiden van het plangebied. Het plangebied is gelegen tussen beide erevelden en boven de kenmerkende groene zone in de vorm van een sleutelgat. Langs de noordelijke grens van het plangebied loopt een landweg die uitkomt op de Gareelweg ten westen van het plangebied.

Voorgenomen plannen De voorgenomen plannen bestaan uit het realiseren van een bezoekerscentrum ten behoeve van de twee militaire erevelden ten oosten en westen van de beoogde locatie.

6

Aanvullende onderzoeken naar de Levendbarende hagedis bij de militaire erevelden in Bergen op Zoom

3.

Wettelijk kader In Nederland is de bescherming van belangrijke natuurwaarden vanaf 2017 wettelijk vastgelegd in de Wet natuurbescherming (Wnb). Het gaat hierbij zowel om bescherming van soorten als bescherming van gebieden. Onderzoek in het kader van de Wet natuurbescherming De provincies zijn sinds 1 januari 2017 verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet natuurbescherming en dus ook voor ontheffingsaanvragen. Om een ontheffingsaanvraag in behandeling te nemen, dient het onderzoek aan goedgekeurde voorwaarden (o.a. ten aanzien van methode, intensiteit, periode, tijd tussen onderzoeksmomenten) te voldoen. Slechts als het onderzoek volgens deze voorwaarden uitgevoerd is, kan volgens de wetgever een goed onderbouwde uitspraak gedaan worden over; - de aanwezigheid van beschermde soorten; - de functie van een gebied of onderdelen binnen een gebied voor deze beschermde soorten; - het belang van een gebied of onderdelen binnen een gebied voor aanwezige beschermde soorten; - de effecten van plannen op deze soorten; - de keuze voor te nemen (mitigerende- en/of compenserende) maatregelen. De voorwaarden waaraan onderzoek moet voldoen, staan beschreven in de kennisdocumenten die in opdracht van de wetgever door BIJ12 opgesteld zijn en de inventarisatieprotocollen van het Netwerk Groene Bureaus.

Onderzoeken die niet volgens deze voorwaarden uitgevoerd zijn, kunnen volgens het bevoegd gezag geen basis en onderbouwing vormen van ontheffingsaanvragen en aanvragen zullen om die reden afgewezen worden. Het NWC is aangesloten bij het Netwerk Groene Bureaus en werkt volgens bovengenoemde kennisdocumenten en inventarisatieprotocollen. Soortbescherming Voor dier- en plantensoorten zijn in de Wnb een aantal verbodsbepalingen opgenomen, waarvan vooral de artikelen 3.1, 3.5 en 3.10 belangrijk zijn in het kader van flora- en faunaonderzoek bij onder andere ruimtelijke ontwikkelingen (tekstvak 1 op de volgende pagina). De verbodsbepalingen uit de artikelen gelden overal in Nederland, ongeacht het type of de omvang van de werkzaamheden of activiteiten die uitgevoerd worden. De bepalingen uit de Wnb kunnen daarom van invloed zijn op ruimtelijke ingrepen, zoals het aanleggen van infrastructuur, het slopen en realiseren van bebouwing, het uitbreiden van industriegebieden en het kappen van bomen. Ook bij het opstellen of herzien van

7

Aanvullende onderzoeken naar de Levendbarende hagedis bij de militaire erevelden in Bergen op Zoom

bestemmingsplannen zijn de bepalingen uit de Wnb van belang. In het kader van het zorgvuldigheidsbeginsel en het voorzorgsbeginsel (Algemene Wet Bestuursrecht) dient bij het opstellen en herzien van bestemmingsplannen en bij (ruimtelijke) activiteiten een toetsing aan de Wnb plaats te vinden. Deze toetsing moet de volgende onderdelen bevatten: - Een inventarisatie van het voorkomen van wettelijk beschermde dier- en plantensoorten in het plangebied en binnen de invloedssfeer van de activiteit; - Een inventarisatie en beoordeling van (significant) nadelige effecten als gevolg van de activiteit, op beschermde soorten die binnen het plangebied en/of binnen de invloedssfeer van de activiteit aanwezig zijn; - Indien nodig een opname van maatregelen die de negatieve effecten op de beschermde soorten en hun leefgebieden mitigeren en/of compenseren. De Wnb kent drie categorieën van beschermde soorten die ook terug te vinden zijn in de artikelen met verbodsbepalingen: alle vogels uit de Europese Vogelrichtlijn (artikel 3.1), alle soorten die in de Europese Habitatrichtlijn vermeld worden (artikel 3.5) en “overige soorten” (artikel 3.10) die alleen op nationaal niveau beschermd worden. Provincies mogen afwijken van de lijst met “overige soorten” door vrijstelling te verlenen voor bepaalde soorten. Hierdoor kan deze lijst per provincie verschillen.

Een overzicht van alle beschermde soorten is te vinden in bijlage 1. Soorten Europese Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn Wanneer één of meerdere verbodsbepalingen uit artikel 3.1 en/of artikel 3.5 Wnb overtreden worden door de voorgenomen activiteit, dient een ontheffing aangevraagd te worden bij de provincie waarin de activiteit plaatsvindt. Een ontheffing voor het overtreden van verbodsbepalingen wordt voor soorten uit de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn alleen verleend wanneer voldaan wordt aan elk van de volgende voorwaarden: - Er bestaat geen andere bevredigende oplossing; - Zij is nodig: −

In het belang van de volksgezondheid of de openbare veiligheid; of

−

In het belang van een dwingende reden van groot openbaar belang; of

−

In het belang van de veiligheid van het luchtverkeer;

- Er wordt geen afbreuk gedaan aan het streven de populaties van de betrokken soort in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan. Voor vogels kan echter geen beroep gedaan worden op belang b “dwingende reden van groot openbaar belang”. Wanneer overtreding van de verbodsbepalingen voorkomen kan worden door het treffen van mitigerende maatregelen, is het aanvragen van een ontheffing niet nodig. Wel kan in dergelijke gevallen toch ontheffing aangevraagd worden om de te treffen maatregelen

8

Aanvullende onderzoeken naar de Levendbarende hagedis bij de militaire erevelden in Bergen op Zoom

goed te laten keuren. Indien het bevoegd gezag de maatregelen goedkeurt, wordt door hen een “positieve afwijzing” afgegeven. Tekstvak 1: Verbodsbepalingen Wet Natuurbescherming

Artikelen 3.1, 3.5 en 3.10 Wet Natuurbescherming: Artikel 3.1 1. Het is verboden opzettelijk van nature in Nederland in het wild levende vogels van soorten als bedoeld in artikel 1 van de Vogelrichtlijn te doden of te vangen. 2. Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels als bedoeld in het eerste lid te vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen. 3. Het is verboden eieren van vogels als bedoeld in het eerste lid te rapen en deze onder zich te hebben. 4. Het is verboden vogels als bedoeld in het eerste lid opzettelijk te storen. Artikel 3.5 1. Het is verboden in het wild levende dieren van soorten, genoemd in bijlage IV bij de Habitatrichtlijn, bijlage II bij het Verdrag van Bern of bijlage I bij het Verdrag van Bonn, in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te doden of te vangen. 2. Het is verboden dieren als bedoeld in het eerste lid opzettelijk te verstoren. 3. Het is verboden eieren van de dieren als bedoeld in het eerste lid in de natuur opzettelijk te vernielen of te rapen. 4. Het is verboden de voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren als bedoeld in het eerste lid te beschadigen of te vernielen. 5.

Het is verboden planten van soorten, genoemd in bijlage IV bij de Habitatrichtlijn of bijdrage I bij het Verdrag van Bern, in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te verzamelen of af te snijden, te ontwortelen of te vernielen. Artikel 3.10 1. Het is verboden: a) In het wild levende zoogdieren, amfibieën, reptielen, vissen, dagvlinders, libellen en kevers van de soorten genoemd in de bijlage, onderdeel A bij deze wet, opzettelijk te doden of te vangen; b) De vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren als bedoeld in onderdeel A opzettelijk te beschadigen of te vernielen; c) Vaatplanten van de soorten, genoemd in de bijlage, onderdeel B bij deze wet, in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen.

Bij de aanvraag van een ontheffing in het kader van de Wnb zijn een activiteitenplan en, in sommige gevallen, een compensatieplan noodzakelijk. Hierin staan de bevindingen uit de flora- en faunatoets vermeld en worden maatregelen beschreven die uitgevoerd zullen worden om ervoor te zorgen dat de nadelige effecten op beschermde plant- en

9

Aanvullende onderzoeken naar de Levendbarende hagedis bij de militaire erevelden in Bergen op Zoom

diersoorten in en binnen de invloedssfeer van de activiteit zoveel mogelijk te voorkomen, dan wel te beperken. Overige soorten Voor de soorten uit deze categorie geldt een vrijstelling van de verbodsbepalingen uit artikel 3.10 mits een door het ministerie van EZ goedgekeurde gedragscode van toepassing is op de activiteit. Indien aantoonbaar gewerkt kan worden volgens een dergelijke gedragscode, hoeft geen ontheffing aangevraagd te worden voor het overtreden van één of meerdere verbodsbepalingen uit artikel 3.10 van de Wnb. Indien er geen goedgekeurde gedragscode van toepassing is op de activiteit of het niet mogelijk is om volgens een dergelijke gedragscode te werken, dient bij overtreding van verbodsbepalingen wel een ontheffing aangevraagd te worden. De ontheffing kan voor deze soorten echter op grond van meer belangen verleend worden dan het geval is voor de Vogel- en Habitatrichtlijnsoorten. Zorgplicht Tenslotte geldt voor alle plant- en diersoorten (ook de onbeschermde) de zorgplicht uit artikel 1.11 van de Wet natuurbescherming. Deze houdt in dat mogelijke nadelige gevolgen voor planten en dieren, voor zover redelijk, zoveel mogelijk vermeden moeten worden. Gebiedsbescherming Bescherming van natuurgebieden en hun bijzondere natuurwaarden vindt onder de Wet natuurbescherming plaats via Europese Natura 2000 -gebieden.

De Wet Natuurbescherming regelt de bescherming van specifieke natuurwaarden in gebieden die in het kader van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn aangewezen en/of aangemeld zijn als speciale beschermingszone (Natura 2000-gebieden). Voor deze beschermde gebieden zijn aanwijzingsbesluiten opgesteld waarin beschreven staat voor welke (natuurlijke) habitats en dier- en plantensoorten het gebied aangewezen is. Voor deze kwalificerende waarden zijn instandhoudingsdoelen opgesteld. Projecten, plannen en andere handelingen die nadelige effecten hebben op één of meerdere instandhoudingsdoelstellingen van een Natura 2000-gebied, zijn vergunningplicht of moeten de goedkeuring, een “bestuurlijk oordeel”, van het bevoegd gezag hebben (in veel gevallen zijn dit Gedeputeerde Staten en in andere gevallen is dit de minister van Economische Zaken). Zij oordelen dan dat een vergunning niet nodig is. Of deze goedkeuring wordt gegeven, is afhankelijk van de uitkomst van de zogenaamde habitattoets. Uit de habitattoets kunnen drie mogelijkheden volgen: - Er is zeker geen nadelig effect. In dit geval is er geen vergunning nodig in het kader van de Wet natuurbescherming; - Er is sprake van een nadelig effect in de vorm van verstoring, maar dit is niet significant en er is geen sprake van verslechtering van aangewezen habitats. Hieruit

10

Aanvullende onderzoeken naar de Levendbarende hagedis bij de militaire erevelden in Bergen op Zoom

-

volgt dat een vergunningaanvraag niet aan de orde is. Wel is een bestuurlijk oordeel van het bevoegd gezag nodig; Er is sprake van een mogelijk significant nadelig effect in de vorm van verstoring en/of er is sprake van verslechtering van aangewezen habitats. In dit geval dient een passende beoordeling opgesteld te worden en is een vergunning nodig.

Een ‘passende beoordeling’ is een rapport waarin (de zo exact mogelijke omvang van) de effecten, afzonderlijk of in combinatie met andere activiteiten, van een plan, project of handeling op een Natura 2000-gebied beschreven staan. Deze nadelige effecten worden in relatie tot de instandhoudingsdoelen bepaald. Indien uit de passende beoordeling volgt dat er significant nadelige gevolgen op zullen treden, moeten de plannen getoetst worden aan de zogenaamde ADC-criteria; 1. Zijn er Alternatieven? 2. Is er sprake van een Dwingende reden van groot openbaar belang? 3. Zijn er Compenserende maatregelen voorzien? Wanneer er een alternatief bestaat voor de voorgenomen plannen dat niet tot significant nadelige effecten op instandhoudingsdoelstellingen leidt, moet dit alternatief gekozen worden. De ecologische belangen hebben in dit geval voorrang op economische belangen. Wanneer er geen alternatieven voorhanden zijn, er sprake is van een dwingende reden van groot openbaar belang en/of er voldoende compenserende maatregelen getroffen worden, kan vergunning voor de voorgenomen plannen verleend worden. Natuurnetwerk Nederland (NNN) Het Natuurnetwerk Nederland (voorheen Ecologische Hoofdstructuur) is een Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden. De provincies zijn verantwoordelijk voor de begrenzing en de ontwikkeling van dit natuurnetwerk.

De bescherming van het natuurnetwerk is opgenomen in de Verordening Ruimte van de desbetreffende provincie en valt hiermee buiten de Wet Natuurbescherming. Natuurwaarden van het NNN worden afgemeten aan doelsoorten. Het is belangrijk dat verlies van en winst aan belangrijke natuurwaarden hieraan worden afgemeten. Ruimtelijke ingrepen moeten vooraf worden getoetst op hun effect op het areaal, de samenhang en de kwaliteit van het NNN. Ingrepen die geen significant negatief effect op wezenlijke kenmerken en waarden van het NNN hebben, kunnen in principe doorgang vinden. Als echter het tegenovergestelde geldt, hangt doorgang van de plannen onder meer af van het belang van de plannen en van de mogelijkheden voor mitigatie en compensatie. Hierbij geldt het 'Nee, tenzij-regime'. Per saldo dient de kwaliteit en/of kwantiteit van het NNN te verbeteren. Waar Natura 2000 -gebieden met het NNN overlappen, blijft ook het NNN-regime gelden.

11

Aanvullende onderzoeken naar de Levendbarende hagedis bij de militaire erevelden in Bergen op Zoom

4.

Methode Levendbarende hagedis De Levendbarende hagedis (Zootoca vivipara) is beschermd onder de Wet natuurbescherming (artikel 3.10). Omdat het plangebied potentieel geschikt leefgebied voor de Levendbarende hagedis vormt en gezien deze soort verspreid in de omgeving van het plangebied voorkomt, is onderzocht of de Levendbarende hagedis in het plangebied aanwezig voorkomt. De aanwezigheid van de levendbarende hagedissen houdt in dat ervan uitgegaan mag worden dat in het gebied binnen enkele honderden meters van de waarneming op alle plekken die daarvoor geschikt zijn vaste voortplantingsplaatsen en rustplaatsen van de levendbarende hagedis aanwezig zijn, evenals de essentiële omgeving die nodig is om deze plekken als zodanig te laten functioneren. Om de functionaliteit van het plangebied voor de Levendbarende hagedis in kaart te brengen was er geen mogelijkheid om herpetoplaten neer te leggen in verband met het maaibeheer en ongeschikt terrein waardoor individuen van de Levendbarende hagedis gezocht zijn op basis van zichtwaarnemingen gedurende de inventarisaties. De eerste inventarisatieronde is niet meegenomen in de resultaten omdat de weersomstandigheden ervoor hebben gezorgd dat de resultaten niet representatief zijn. Geschikte locaties in het plangebied (zoals liggende boomstronken e.d.) zijn onderzocht en gecontroleerd op de aanwezigheid van de Levendbarende hagedis.

De weersomstandigheden (gemiddelde temperatuur, bewolking en gemiddelde windsnelheid) op de dagen van de inventarisaties, worden vermeld in onderstaande tabel. Tabel 1: Weersomstandigheden voor inventarisatie van de Levendbarende hagedis.

Datum

Temp. (ºC)

Wind (Bft)

Bewolking

Neerslag

13

2

8/8

Regen

03-05-2023

8

1

1/8

Droog

02-06-2023

15

4

6/8

Droog

23-06-2023

25

1

1/8

Droog

11-07-2023

26

0

3/8

Droog

25-07-2023

21

1

4/8

Droog

12-04-2023

12

Aanvullende onderzoeken naar de Levendbarende hagedis bij de militaire erevelden in Bergen op Zoom

5.

Resultaten en conclusie

Resultaten Tijdens alle bezoeken zijn geen zichtwaarnemingen gedaan van individuen van de Levendbarende hagedis. Het plangebied is niet optimaal geschikt vanwege de grote hoeveelheid schaduw en bij de geschikte plekken in het plangebied is de soort niet aangetroffen. Tijdens de veldbezoeken is wel een zichtwaarneming van een Haas gedaan en zijn uitwerpselen en sporen van ligplaatsen van een Ree gevonden. Daarnaast zijn er ook vlinders waargenomen: Atalanta, Citroenvlinder, Oranje zandoogje, Bruin zandoogje, Bont zandoogje en Klein koolwitje en algemene broedvogels waargenomen: Pimpelmees, Koolmees, Boomklever en Spreeuw.

Foto 1: Sporen van een Ree.

Conclusie Doordat er tijdens geen van de inventarisaties individuen van de Levendbarende hagedis zijn waargenomen kan uitgesloten worden dat het plangebied een functie vervult voor deze soort. Tijdens de inventarisaties zijn wel een Haas en sporen van een Ree waargenomen. Echter zijn deze soorten in de provincie Noord-Brabant vrijgesteld van bescherming. De aangetroffen vlinders zijn niet strikt beschermd en de algemene broedvogels zijn alleen tijdens het broedseizoen beschermd wanneer deze een nest met eieren en/of jongen hebben. Vanuit de Wet natuurbescherming zijn er hierdoor geen verdere verplichtingen dan de zorgplicht voor de uitwerking van de voorgenomen plannen.

13

Referenties Emphasis Ruimtelijke Ordening en Juridisch Advies, 2020. Toelichting Bestemmingsplan Bezoekerscentrum Ruytershoveweg. Lips, J. 2021. Quickscan flora en fauna bezoekerscentrum erevelden te Bergen op Zoom. NWCAdvies. W1920 / P20-178. Netwerk Groene Bureaus, 2017. Soortinventarisatieprotocollen in het kader van de Wet natuurbescherming (versie juli 2017).

Bijlage 1: Beschermde soorten Wet natuurbescherming In het kader van de Wet natuurbescherming worden alle in Europa voorkomende en in het wild levende vogels beschermd en onderstaande soorten uit overige soortgroepen:

Amfibieën Alpenwatersalamander Bastaard kikker1 Boomkikker Bruine kikker1 Geelbuikvuurpad Gewone pad1

Heikikker Kamsalamander Kleine watersalamander1 Knoflookpad Meerkikker1 Middelste groene kikker

Poelkikker Rugstreeppad Vinpootsalamander Vroedmeesterpad Vuursalamander

Grote vos Grote vuurvlinder Grote weerschijnvlinder Iepenpage Kleine heivlinder Kleine ijsvogelvlinder Kommavlinder Moerasparelmoervlinder Pimpernelblauwtje Sleedoornpage

Spiegeldikkopje Tijmblauwtje Veenbesblauwtje Veenbesparelmoervlinder Veenhooibeestje Veldparelmoervlinder Zilveren maan Zilverstreephooibeestje

Dagvlinders Aardbeivlinder Apollovlinder Bosparelmoervlinder Boszandoog Bruin dikkopje Bruine eikenpage Donker pimpernelblauwtje Duinparelmoervlinder Gentiaanblauwtje Grote parelmoervlinder

Haften Oeveraas

Kevers Brede geelrandwaterroofkever Gestreepte waterroofkever Juchtleerkever

Vermiljoenkever Vliegend hert

Kreeftachtigen Europese rivierkreeft

Landzoogdieren Aardmuis1 Bever Boommarter Bosmuis1 Bunzing3 Damhert Das Dwergmuis1 Dwergspitsmuis1 Edelhert Eekhoorn Egel1 Eikelmuis Gewone bosspitsmuis1

Gewone zeehond Grote bosmuis Haas7 Hamster Hazelmuis Hermelijn3 Huisspitsmuis1 Konijn7 Lynx Molmuis Noordse woelmuis Ondergrondse woelmuis4 Otter Ree1

Rosse woelmuis1 Steenmarter5 Tweekleurige bosspitsmuis4 Veldmuis1 Veldspitsmuis Vos1 Waterspitsmuis Wezel3 Wilde kat Wild zwijn6 Woelrat1 Wolf

Gevlekte Witsnuitlibel Gewone Bronlibel

Noordse winterjuffer Oostelijke witsnuitlibel

Libellen Beekrombout Bosbeekjuffer

Bronslibel Donkere waterjuffer Gaffellibel Gevlekte glanslibel

Groene glazenmaker Kempense heidelibel Mercuurwaterjuffer Hoogveenglanslibel

Rivierrombout Sierlijke witsnuitlibel Speerwaterjuffer

Kemp´s zeeschildpad Lederschildpad Levendbarende hagedis Muurhagedis

Ringslang Soepschildpad Zandhagedis

Nachtvlinders Teunisbloempijlstaart

Reptielen Adder Dikkopschildpad Gladde slang Hazelworm

Sporenplanten Varens Kleine vlotvaren Blaasvaren Groensteel Schubvaren

Bladmossen Geel schorpioenmos Tonghaarmuts

Vissen Beekdonderpad Beekprik Elrits

Gestippelde alver Grote modderkruiper Houting

Kwabaal Steur

Weekdieren Bataafse stroommossel

Platte schijfhoren

Vaatplanten Akkerboterbloem Akkerdoornzaad Akkerogentroost Beklierde ogentroost Berggamander Bergnachtorchis Blauw guichelheil Bokkenorchis Bosboterbloem Bosdravik Brave hendrik Brede wolfsmelk Breed wollegras Bruinrode wespenorchis Dennenorchis Dreps Drijvende waterweegbree Echte gamander Gevlekt zonneroosje Glad biggenkruid Gladde zegge Groen nachtorchis

Groenknolorchis Groot spiegelklokje Grote bosaardbei Grote leeuwenklauw Honingorchis Kalkboterbloem Kalketrip Karthuizeranjer Karwijselie Kleine ereprijs Kleine schorseneer Kleine wolfsmelk Kluwenklokje Knollathyrus Knolspirea Korensla Kranskarwij Kruipend moerasscherm Kruiptijm Lange zonnedauw Liggende raket Naaldenkervel

Pijlscheefkelk Roggelelie Rood peperboompje Rozenkransje Ruw parelzaad Scherpkruid Schubzegge Smalle raai Spits Havikskruid Steenbraam Stijve wolfsmelk Stofzaad Tengere distel Tengere veldmuur Trosgamander Veenbloembies Vliegenorchis Vroege ereprijs Wilde averuit Wilde ridderspoor Wilde weit Zomerschroeforchis

Vleermuizen Baardvleermuis Bechsteins vleermuis Bosvleermuis Brandts vleermuis Franjestaart Gewone dwergvleermuis Gewone grootoorvleermuis Grijze grootoorvleermuis

Grote hoefijzerneus Grote rosse vleermuis Ingekorven vleermuis Kleine dwergvleermuis Kleine hoefijzerneus Laatvlieger Meervleermuis

Mopsvleermuis Noordse vleermuis Rosse vleermuis Ruige dwergvleermuis Tweekleurige vleermuis Vale vleermuis Watervleermuis

Gewone vinvis Griend Grijze dolfijn Kleine zwaardwalvis Narwal Noordse vinvis Orca Potvis

Spitsdolfijn van gray Tuimelaar Walrus Witflankdolfijn Witsnuitdolfijn Witte dolfijn

Zeezoogdieren Bruinvis Bultrug Butskop Dwergpotvis Dwergvinvis Gestreepte dolfijn Gewone dolfijn Gewone spitsdolfijn

1 Voor deze soort geldt een vrijstelling in alle provincies. 2 Voor deze soort geldt een vrijstelling in alle provincies m.u.v. Flevoland. 3 Voor deze soort geldt een vrijstelling in alle provincies m.u.v. Gelderland, Noord-Holland, Zeeland,

Overijssel en Noord-Brabant. 4 Voor deze soort geldt een vrijstelling in alle provincies m.u.v. Zuid-Holland. 5 Voor deze soort geldt enkel in Friesland een vrijstelling. 6 Voor deze soort geldt enkel in Noord-Brabant een vrijstelling. 7 Voor deze soort geldt enkel in Zeeland geen vrijstelling.

INVENTARISATIE VEILIGHEID EN ONDERHOUD BOSPLANTSOEN RUYTERSHOVEWEG, BERGEN OP ZOOM

Aan

:

Michiel Huijbregts Rijksvastgoedbedrijf

Van

:

Simon van der Burg Bomenwacht Nederland

Datum

:

12 februari 2021

Projectcode

:

20172

INLEIDING In opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf heeft Bomenwacht Nederland de veiligheids- en onderhoudstoestand geïnventariseerd van 3 bosplantsoenvakken nabij de militaire erevelden aan de Ruytershoveweg te Bergen op zoom. Aanleiding voor dit onderzoek vormt de realisatie van een bezoekersinformatiecentrum op deze locatie. Er is behoefte aan inzicht in de veiligheids- en onderhoudstoestand van de houtopstanden die rondom het informatiecentrum staan. De doelstelling van de inventarisatie is de veiligheids- en onderhoudstoestand van het bosplantsoen in kaart te brengen en zo nodig maatregelen te adviseren. De inventarisatie is uitgevoerd op 3 september 2020 door Simon van der Burg, Adviseur Bomen bij Bomenwacht Nederland. Op 8 januari 2021 is een aanvullende inventarisatie uitgevoerd, waarbij de bomen die binnen de invloedssfeer van het bezoekersinformatiecentrum vallen, zijn ingetekend en verdeeld in 3 zones. Ook zijn maatregelen gewenst om de te behouden bomen tijdens de bouw van het centrum te beschermen. Dit is omschreven in het laatste hoofdstuk uit dit document, “Boombescherming”.

SITUATIE De bosplantsoenvakken en bomen bevinden zich aan de Ruytershoveweg in Bergen op Zoom. Het projectgebied wordt begrensd door de militaire erevelden aan weerskanten van de bosplantsoenvakken.

1 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom

Voor het onderzoek zijn 3 verschillende bosplantsoenvakken beoordeeld. Van deze vakken zijn de algemene kenmerken opgenomen, zoals voorkomende soorten, het aantal boomvormers, de gemiddelde hoogte, de onderhoudsstaat en eventuele gevaarzetting. Op de overzichtstekening in bijlage A1 zijn de 3 vakken terug te vinden.

RESULTATEN Tijdens het onderzoek zijn 3 bosplantsoenvakken beoordeeld. De vakken zijn genummerd met nummers 2, 3 en 4. Het betreft gemengde vakken met boom- en struikvormers. De gemiddelde hoogte van de boomvormers is hoger dan 18 meter. Op het registratieformulier in bijlage B1 en B2 zijn de opgenomen gegevens weergegeven. Onderhoud Bij de vakken is de onderhoudsstaat als regulier beoordeeld. In de vakken moet een dunning tot 30 procent worden uitgevoerd. Hierbij moeten voornamelijk enkele kleine dode bomen gekapt worden, de vakken behoeven verder geen dunning. Veiligheid De randen van de bosvakken zijn verdeeld op basis van verschillende aangrenzende gebruiksfuncties. Hierbij zijn 8 verschillende randen ingetekend. 3 randen behoeven geen onderhoud. Dit betreft de vrij uitgroeiende bosranden langs de beukenlaan en het sleutelgat. De overige randen betreffen 4 randen van de vakken grenzend aan de erevelden en 1 bosrand grenzend aan het pad achter de erevelden. Bij 3 randen (nummers 1, 2 en 3) zijn geen maatregelen noodzakelijk. Dit betreft de vrij uitgroeiende randen grenzend aan de beukenlaan en het sleutelgat. Bij 4 van de bosranden is breukgevaarlijk, grof dood hout waargenomen dat verwijderd moet worden. Het betreft in deze gevallen minder dan 20 procent van de lengte van de randen.

Bij de 5 randen grenzend aan de erevelden of het pad achter de erevelden is de onderhoudsstaat als regulier beoordeeld. Hier is een reguliere onderhoudsbeurt nodig om de randen van de bosvakken weer terug te snoeien.

CONCLUSIE EN ADVIES Bij de 3 vakken is grof dood hout waargenomen dat aan de randen buiten de vakken hangt. Dit dode hout kan gemakkelijk uitbreken en daarbij (letsel)schade veroorzaken. Wij adviseren het dode hout te verwijderen. In de vakken zijn geen breukgevaarlijke of instabiele bomen aangetroffen. Wel zijn enkele afgestorven lijsterbessen in de bosvakken aanwezig. Om deze reden is bij de vakken een reguliere dunning geadviseerd. Wij adviseren als dunning deze dode bomen te kappen. Verder adviseren we de buitenranden van de bosvakken met een reguliere onderhoudsmaatregel terug te snoeien, hierbij moeten overhangende takken boven het pad en de gazons langs de randen verwijderd worden.

2 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom

BOOMBESCHERMING De bomen binnen het bosplantsoenvak waarin het bezoekersinformatiecentrum wordt gerealiseerd, zijn onderverdeeld in 3 zones: zone A, B en C. Op de PDF-overzichtstekening in bijlage A en in de shapefile in bijlage C is terug te vinden welke bomen onder welke zone vallen. Bomen die binnen zone A vallen, staan binnen de contouren van het nieuw te bouwen bezoekersinformatiecentrum en kunnen niet worden gehandhaafd. De bomen uit zone B staan binnen een afstand van circa 5 meter rond de contouren van het nieuw te bouwen bezoekersinformatiecentrum, deze moeten waarschijnlijk verwijderd worden om de benodigde werkruimte te creëren. De bomen uit zone C staan grotendeels buiten de invloedssfeer van het nieuw te bouwen bezoekersinformatiecentrum. Hieronder worden mogelijke knelpunten omschreven die kunnen ontstaan bij werken rondom bomen. Wortelschade Graafwerkzaamheden bij een boom kunnen leiden tot schade aan het wortelgestel. Bij schade aan de dikkere wortels kan de boom te kampen krijgen met een (aanzienlijke) conditievermindering. Bovendien vormen (grote) verwondingen aan het wortelgestel een potentiële invalspoort voor houtrotveroorzakende schimmels. Hierdoor kunnen op termijn de stabiliteit en breukveiligheid van de boom in gevaar komen. Verder kan bij graafwerkzaamheden schade ontstaan aan de zogenoemde stabiliteitskluit van een boom.

Het betreft hier het deel van het wortelgestel dat ongeschonden dient te blijven om de stabiliteit van de boom te kunnen waarborgen. Voor het bepalen van de omvang van de stabiliteitskluit wordt gebruik gemaakt van normwaarden. Deze waarden zijn weergegeven in de volgende tabel. Stamdiameter

Straal stabiliteitskluit

(in cm, op 130 cm boven maaiveld)

(in cm)

20

125

40

150

60

175

80

225

100

250

150

350

De normen voor de afmeting van de stabiliteitskluit zijn richtwaarden en kunnen niet altijd exact worden toegepast. Bijstelling kan noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld vanwege een afwijkende kroonopbouw, windvang of eventuele scheefstand. Het vaststellen van de stabiliteitskluit is overigens altijd een momentopname. Bodemverdichting Door het inzetten van zwaar materieel, het opslaan van materialen en/of het ophogen van het maaiveld kan bodemverdichting optreden. Ook het aanbrengen van verharding en

3 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom

verkeersbelasting hebben verdichting tot gevolg. Bestanddelen als klei, veen en fijn zand maken een bodem gevoelig voor verdichting. Bij verdichting wordt het poriënvolume in de bodem verkleind. Hierdoor nemen de mogelijkheden voor wortelontwikkeling af. Zwaar verdichte bodems kenmerken zich bovendien door een moeizame verplaatsing van vocht en bodemgassen, waardoor wateroverlast en zuurstofgebrek kunnen optreden. Te lage zuurstofgehalten in de doorwortelde zone kunnen bij de boom leiden tot wortelsterfte en (dus) tot conditievermindering. Ophoging Een ophoging bij bomen brengt in het algemeen een verslechtering van de groeiplaatsomstandigheden met zich mee. Zo zorgt het gewicht van de opgebrachte grond ervoor dat de onderliggende bodembestanddelen worden samengedrukt. Dit leidt tot een verkleining van het poriënvolume en (dus) tot bodemverdichting. De maximale ophoging die een boom kan verdragen, hangt grotendeels af van de specifieke eigenschappen van de betreffende boomsoort. Ook de conditie, groeifase en standplaatsomstandigheden kunnen van invloed zijn op de maximaal toelaatbare ophoging. Schade aan de stamvoet, stam en/of kroon Door het onzorgvuldig inzetten van (zwaar) materieel kan er bovengronds schade aan een boom ontstaan. Maatregelen Om schade aan de te handhaven bomen te voorkomen, adviseren wij de hieronder genoemde maatregelen.

Dit zijn richtlijnen die tevens in de poster “Werken rond bomen” zijn beschreven. Deze poster is afkomstig uit het Handboek Bomen 2018 en is ontwikkeld door het Norminstituut Bomen. De poster is bijgevoegd als bijlage D. -

-

Bij de te handhaven bomen adviseren wij deze af te schermen met bouwhekken. Om zonnebrand op de bast van de te behouden beuken te voorkomen, moeten de stammen van de bomen die bij kap binnen het bosvak in de volle zon komen te staan, ingepakt worden met jute. Binnen de kroonprojectie van de te handhaven bomen mogen geen (graaf)werkzaamheden verricht worden en mag geen opslag of transport van bijvoorbeeld bouwmaterialen plaatsvinden. Om verdichting van de bodem te voorkomen, mag grond die vrijkomt bij eventuele ontgravingen ten behoeve van de fundering niet onder de te behouden bomen verwerkt worden.

De locatie van de definitieve bouwweg, nutsvoorzieningen en toegangsweg voor het nieuw te bouwen bezoekersinformatiecentrum zijn nog onbekend. Mogelijk hebben de werkzaamheden hiervoor nog negatieve invloed op de te behouden bomen. Ten slotte willen wij nog benoemen dat de realisatie van het gebouw in het midden van het bosvak een verandering in de windbelasting met zich meebrengt. Deze veranderende windbelasting kan een verhoogde kans op windworp van de te behouden bomen betekenen.

4 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom

BIJLAGEN Bijlage A1: Bijlage A2: Bijlage B1: Bijlage B2: Bijlage C: Bijlage D:

Overzichtstekening bosvakken en bosranden (separaat) Overzichtstekening zonering bomen contouren bezoekerscentrum (separaat) Registratieformulier bosplantsoenvakken Registratieformulier bosranden Shapefile ingetekende bomen zones A t/m C Poster “Werken rond bomen”

5 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom

BIJLAGE A OVERZICHTSTEKENINGEN De overzichtstekeningen zijn separaat bijgevoegd.

6 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom

Legenda Verwijderen risicotakken (lijn) Geen maatregel tot 20%

Onderhoudsstaat (vlak) Regulier, dunning tot 30%

Eerder opgenomen inspectie Bomen inclusief boomnummer

Topografie Straatnamen Huisnummers

Erevelden, Bergen op Zoom Uitvoeringstekening bosplantsoen Opdrachtgever:

Rijksvastgoedbedrijf

Projectcode:

20172

Schaal:

1:700

Papierformaat:

A3

Status:

Definitief

Datum:

10 september 2020

Bomenwacht Nederland B.V. Van Rietlaan 33 3461 HW Linschoten T (085) 822 80 10 I www.bomenwacht.nl

1/1

Legenda Bomen Zone A Zone B Zone C Eerder opgenomen inspectie

Contouren gebouw Topografie Straatnamen Huisnummers

Erevelden, Bergen op Zoom

1/1 Zonering bomen met contouren ontwerp Opdrachtgever:

Rijksvastgoedbedrijf

Projectcode:

20172

Schaal:

1:700

Papierformaat:

A3

Status:

Definitief

Datum:

12 februari 2021

Bomenwacht Nederland B.V. Van Rietlaan 33 3461 HW Linschoten T (085) 822 80 10 I www.bomenwacht.nl

BIJLAGE B1 REGISTRATIEFORMULIER BOSPLANTSOENVAKKEN Vaknr.

Sortiment

Gemiddelde hoogte (m)

Aantal boomvormers

Type plantsoen

Onderhoudsstaat

Wettelijk kader

2

Acer (gewone / Noorse esdoorn); Betula (ruwe / zachte berk); Pinus (grove / zwarte den); Quercus (zomer- / wintereik); Sambucus (vlier); Sorbus (lijsterbes); Prunus (Amerikaanse vogelkers);

> 18

76-100

Gemengd, boom- en struikvormers

Regulier, dunning tot 30 procent

Grof dood hout boven gevaarzetting

3

Fagus (beuk); Pinus (grove / zwarte den); Prunus (Amerikaanse vogelkers); Sorbus (lijsterbes);

> 18

11-20

Gemengd, boom- en struikvormers

Regulier, dunning tot 30 procent

Grof dood hout boven gevaarzetting

4

Fagus (beuk); Pinus (grove / zwarte den); Prunus (Amerikaanse vogelkers); Sorbus (lijsterbes);

> 18

21-30

Gemengd, boom- en struikvormers

Regulier, dunning tot 30 procent

Grof dood hout boven gevaarzetting

7 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom

BIJLAGE B2 REGISTRATIEFORMULIER BOSRANDEN Gebruiksfunctie naast rand

Beoogde afstand Onderhoudstot gebruiksfunctie staat

Geen takken in Geen maatregel Vrij uitgroeiend Niet relevant Boomhoogte tot rand takbreukzone gebruiksfunctie Vrij uitgroeiend Niet relevant Boomhoogte Geen takken in Geen maatregel tot rand takbreukzone gebruiksfunctie Vrij uitgroeiend Niet relevant Boomhoogte Geen takken in Geen maatregel tot rand takbreukzone gebruiksfunctie Terugsnoeien 3 meter Gehele vak Geen takken in Tot 20 procent extensief takbreukzone

Gras / berm / onbegroeid

Niet relevant

Niet onderhouden of beheerd

Gras / berm / onbegroeid

Niet relevant

Niet onderhouden of beheerd

Gras / berm / onbegroeid

Niet relevant

Niet onderhouden of beheerd

Begraafplaats

3 meter

Regulier

5 Algemeen

Terugsnoeien extensief

3 meter

Boomhoogte Geen takken in Tot 20 procent tot rand takbreukzone gebruiksfunctie

Begraafplaats

3 meter

Regulier

6 Algemeen

Terugsnoeien extensief

5 meter

Fiets- / voetpad

1 meter

Regulier

7 Algemeen

Terugsnoeien extensief

3 meter

Boomhoogte Geen takken in Tot 20 procent tot rand takbreukzone gebruiksfunctie Takken Geen maatregel Boomhoogte aanwezig in tot rand gebruiksfunctie takbreukzone

Begraafplaats

3 meter

Regulier

8 Beperkt

Terugsnoeien extensief

3 meter

Gehele vak

Begraafplaats

3 meter

Regulier

Rand- Gevaarzetting Onderhouds- Hoogte rand Zone nr. vorm onderhoud windworp 1 Algemeen

2 Algemeen

3 Algemeen

4 Algemeen

Zone takbreuk Verwijderen risicotakken

Geen takken in Tot 20 procent takbreukzone

8 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom

Bezoekerscentrum militaire erevelden Gebruiksfase Mr. P.J.A. Engelvaart

!"#$%&'#()&*+,-&.#./*0*1",#-#234*5-6#&2

Datum: 13 november 2023 In opdracht van: Stichting bezoekerscentrum militaire erevelden Brabantse wal

Emphasis Postbus 272 5140 AG Waalwijk 0650213354 info@emphasis-advies.nl

2

Inhoudsopgave hoofdstuk 1. Inleiding 1.1. Inleiding 1.2 Juridisch kader

4

2. Voortoets 2.1 Voortoets 2.2 Beschrijving van de activiteit

4

3. Toelichting op de gebruiksfase

6

4. Conclusie

7

3

4 4 4 4

hoofdstuk 1. Inleiding 1.1. Inleiding Door de Stichting bezoekerscentrum militaire erevelden Brabantse wal is een aanvraag om omgevingsvergunning ingediend voor de bouw van een nieuw bezoekerscentrum van 550 m2. Ter plaatse is het bestemmingsplan Buitengebied Oost 2020 van kracht. Het plan is in strijd met het bestemmingsplan. Ten behoeve van de bouw van het bezoekerscentrum is een nieuw bestemmingsplan opgesteld. Voor het onderdeel stikstof is verwezen naar een nadere rapportage.

1.2 Juridisch kader De locatie is gelegen op een aftand van 170 m van het meest nabijgelegen Natura 2000-gebied Brabantse wal.

Figuur 1Ligging Natura 2000 gebied ten opzichte van de bouwlocatie

4

Op vergunningniveau is er een rechtstreekse relatie. Indien een omgevingsvergunning wordt aangevraagd voor de activiteit bouwen, en vaststaat dat sprake kan zijn van een significant effect op een Natura 2000-gebied, dan kan de omgevingsvergunning niet worden verleend zonder een verklaring van geen bedenkingen van gedeputeerde staten van de provincie. Als eerder al een vergunning op grond van de Wet natuurbescherming voor de desbetreffende activiteit is verleend, dan is een dergelijke verklaring niet nodig. Als gelijktijdig of na de aanvraag om omgevingsvergunning tevens een vergunning op grond van de Wet natuurbescherming voor dezelfde activiteit is aangevraagd, dan kan de omgevingsvergunning niet worden verleend, voordat de vergunning op grond van de Wet natuurbescherming is verleend. De vergunning op grond van de Wet natuurbescherming haakt dan zogenaamd aan op de vergunning op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo).

Wanneer is nu sprake van een significant effect ? De wet zegt niet wanneer sprake is van een significant effect. In de praktijk blijkt dat alle Natura 2000-gebieden overbelast zijn. Voor elk Natura 2000-gebied is namelijk een aanwijzingsbesluit genomen door de Staatssecretaris. Bij dat aanwijzingsbesluit is een lijst opgenomen van natuurdoeltypen en is ook bepaald hoe gevoelig die zijn voor bepaalde stoffen, waaronder stikstof. Voor elk natuurdoeltype wordt de kritische depositiewaarde bepaald en wordt aangegeven of in de huidige situatie reeds sprake is van een overschrijding. Als dat zo is, dan mag op geen enkele manier een toevoeging plaatsvinden waardoor die kritische depositiewaarde nog meer wordt overschreden.

Het PAS In 2015 is het Programma Aanpak Stikstof opgesteld. Dit programma bevatte mogelijkheden om toch de kritische depositiewaarden te overschrijden. Het argument daarvoor was dat in de toekomst maatregelen zouden worden genomen die ertoe zouden leiden dat de stikstofbelasting op de diverse natuurdoeltypen zou verminderen. Vooruitlopend daarop zou er onder voorwaarden en binnen marges extra toevoeging als gevolg van activiteiten mogen plaatsvinden. Om die mogelijkheden te benutten, was een rekentool opgesteld, de zogenaamde Aerius calculator. In deze rekentool konden de bronnen worden ingevoerd die voor het effect van de desbetreffende activiteit in aanmerking dienden te worden genomen. Deze bronnen werden dan in het model verwerkt en doorgerekend voor het effect op de diverse natuurdoeltypen inclusief de ruimte die het PAS vaanwege toekomstige maatregelen zou bieden.

PAS onverbindend, wat nu ? Deze methode, waarin dus vooruitgelopen werd op toekomstig te nemen maatregelen en waarbij dus geaccepteerd werd dat een tijdelijke overschrijding zou plaatsvinden van de kritische depositiewaarde is door de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State onverbindend verklaard. Dat betekent dus dat, wanneer een activiteit leidt tot enige toevoeging in een overbelast Natura 2000 gebied, direct de conclusie is dat een vergunning vereist is op grond van de Wet natuurbescherming. Of een dergelijke vergunning kan worden verleend is onzeker. De wet biedt wel de mogelijkheid om vergunning te verlenen, maar dat is alleen mogelijk als direct vaststaat dat elders compensatie wordt geboden (extern gesaldeerd)

2

of als de ontwikkeling in de plaats komt voor een bestaande situatie die wordt opgeheven en de nieuwe ontwikkeling minder stikstofdepositie veroorzaakt op het Natura 2000 gebied. (interne saldering). Als externe saldering en interne saldering niet mogelijk zijn, dan is het toch mogelijk om een vergunning te verlenen. Dat kan in dat geval alleen maar als voldaan wordt aan de zogenaamde ADC-criteria. Aangetoond moet dan worden dat geen alternatieven aanwezige zijn, sprake is van een dringende reden van openbaar belang en elders gecompenseerd wordt. Toepassing van de ADC-criteria is een hoge uitzondering.

3

2. Voortoets 2.1 Voortoets Aan de hand van een voortoets dient te worden beoordeeld of er als gevolg van het bestemmingsplan dat de ontwikkeling mogelijk maakt, kan worden uitgesloten dat sprake is van significant negatieve effecten op gevoelige habitattypen in het nabijgelegen Natura 2000 gebied. Of er sprake is van significant negatieve effecten hangt onder ander af van de instandhoudingsdoelstellingen van het betrokken Natura 2000-gebied en de vraag welke gevolgen de toename van stikstofdepositie heeft voor het bereiken van de instandhoudingsdoelstellingen. De instandhoudingsdoelstellingen zijn te vinden in het aanwijzingsbesluit van het betrokken Natura 2000-gebied en uitgewerkt in het beheerplan voor het desbetreffende gebied.

2.2 Beschrijving van de activiteit Voor de locatie is een bestemmingsplan opgesteld. Het bezoekerscentrum zal gasloos worden gerealiseerd. Daarom zal vanuit het gebouw zelf geen NOx of NH3 uitstoot plaatsvinden. Verwacht wordt dat dagelijks circa 6 auto’s extra de militaire erevelden inclusief het bezoekerscentrum zullen aandoen. Verantwoording referentiesituatie De militaire erevelden zijn in 1962 aangelegd. Aanvankelijk mochten ze zich in een warme belangstelling verheugen maar door de tijd heen is het bezoek gestaag afgenomen. Voor de referentiesituatie zijn de verkeergegevens gebruikt van de gemeente Bergen op Zoom voor de Ruytershoveweg. In 2023 reden 2000 auto’s per etmaal over de Ruytershoveweg. De Ruytershoveweg is een parlalelweg van de A58 waar veel meer auto’s per etmaal overheen rijden. Het Natura 2000 gebied de Brabantse Wal is op 24 maart 2000 aangewezen als Natura 2000 gebied. Ook toen bestonden de erevelden al en was er sprake van een druk verkeer dat in de loop der jaren alleen maar autonoom is gegroeid. Voor de referentiesituatie is uitgegaan van 2000 motorvoertuigen per etmaal. Verantwoording gebruiksfase De militaire erevelden zijn circa 60 jaar geleden aangelegd. Ter plaatse zijn 2400 Britse en Canadese militairen begraven die vrijwel allen gesneuveld zijn in de slag om de Schelde.

Zo veel graven in een ingetogen sfeer levert op zichzelf een mooi moment van herdenken. Met de realisatie van een bezoekerscentrum tussen de Canadese en de Britse begraafplaats in, krijgt deze beleving een verdieping. Het bezoekerscentrum geeft mogelijkheden om niet alleen de graven te bezoeken maar ook aan de hand van een permanente tentoonstelling en een passende ontmoetingsruimte de bezoekers die op de erevelden afkomen extra te faciliteren. Daarnaast biedt het bezoekerscentrum een mogelijkheid van samenkomst en een mogelijkheid om vooral jongeren (scholieren) de geschiedenis van de tweede wereldoorlog te laten beleven. Het is erg moeilijk een inschatting te maken van de extra bezoekers die op het bezoekerscentrum afkomen. Het is eigenlijk een voorziening die ervoor moet zorgen dat de bezoekers blijven komen en blijven herdenken en veel minder een voorziening die

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=e269af6c-a430-4dd8-9107-dbe852f30430