Bijlage 1a. Ruimtelijke onderbouwing.
Tekst van het document
Ruimtelijke onderbouwing Noordland 12-16 & Markiezaat Container Terminal
H.Essers Logistics Services Company Nederland B.V. 10 mei 2023
Project Opdrachtgever
Document Status Datum Referentie
Projectcode Projectleider Projectdirecteur
Auteur(s) Gecontroleerd door Goedgekeurd door
Noordland 12-16 & Markiezaat Container Terminal H.Essers Logistics Services Company Nederland B.V.
Ruimtelijke onderbouwing Definitief 04 10 mei 2023 115018/23-008.087
115018 Ir. G.R Spaargaren Ir. G. Hamoen
V.J.A. Verduijn BSc, M.A.H. Storms MSc Ing. M. Kraneveld Ir. G.R Spaargaren
Paraaf
Adres
Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. | Deventer Stationsweg 5 Postbus 3465 4800 DL Breda +31 (0)76 523 33 33 www.witteveenbos.com KvK 38020751
Het kwaliteitsmanagementsysteem van Witteveen+Bos is gecertificeerd op basis van ISO 9001. © Witteveen+Bos Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Witteveen+Bos noch mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Witteveen+Bos aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enigerlei schade die voortvloeit uit of verband houdt met het wijzigen van de inhoud van het door Witteveen+Bos geleverde document.
INHOUDSOPGAVE
1
INLEIDING
5
1.1
Aanleiding
5
1.2
Ligging plangebied
5
1.3
Vigerend bestemmingsplan
6
1.4
Overige procedure(s)
7
1.5
Leeswijzer
8
2
BESCHRIJVING PLANGEBIED
9
2.1
Huidige situatie
9
2.2
Toekomstige situatie
9
2.3
Afwijking bestemmingsplan
10
3
BELEIDSKADER
11
3.1
Beleid en regels van het Rijk
11
3.2
Beleid en regels van de provincie Noord-Brabant
16
3.3
Beleid en regels waterschap Brabantse Delta
21
3.4
Beleid en regels regio
22
3.5
Beleid en regels gemeente Bergen op Zoom
22
4
OMGEVINGSASPECTEN
24
4.1
Natuur
24
4.2
Bodemkwaliteit
29
4.3
Watertoets
30
4.4
Luchtonderzoek
35
4.5
Geluid
35
4.6
Externe veiligheid
37
4.7
Cultuurhistorie en archeologie
38
4.8
Conventionele explosieven
40
4.9
Landschap
41
4.10
Verkeer
42
4.11
Geur
42
5
FINANCIËLE EN MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID
43
5.1
Financiële uitvoerbaarheid
43
5.2
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
43
Laatste pagina
44
Bijlage(n)
Aantal pagina's
I
Natuurtoets N2000
398
II
Soortenonderzoek Flora en Fauna
34
III
Vooronderzoek bodemkwaliteit Noordland 12 t/m 16
-
IV
Vooronderzoek bodemkwaliteit MCT
-
V
Luchtkwaliteitsonderzoek
-
VI
Akoestisch onderzoek
-
VII
QRA
-
VIII
Vooronderzoek CE
52
IX
Verkeersonderzoek
23
X
Gevolgen grote transities en wereldhandel voor de binnenvaart, 2020-2040
58
XI
CBA Markiezaat Container Terminal
19
XII
MCT kwaliteitsverbetering landschap
51
1 INLEIDING 1.1
Aanleiding
H.Essers Logistics Services Company Nederland B.V. (kort: H. Essers B.V.) realiseert een nieuwe containerterminal genaamd Markiezaat Container Terminal (afgekort MCT) en een uitbreiding van de bedrijfslocaties 12-16 van H. Essers B.V. op het bedrijventerrein Noordland te Bergen op Zoom. Deze ontwikkelingen volgen uit de groeiende capaciteitsvraag. Om deze groeiende vraag te kunnen faciliteren is een uitbreiding van de havencapaciteit en faciliteiten noodzakelijk. Hierdoor kan de verwachte groei van bedrijvigheid en de bijbehorende vraag naar overslagcapaciteit opgevangen worden. Ook verminderen de hieruit voorvloeiende infrastructurele belemmeringen. De huidige Markiezaat Container Terminal in de Theodorushaven heeft de technisch maximale capaciteit bereikt. De beoogde buitenhaven dient ter vervanging en uitbreiding van de bestaande havencapaciteit en faciliteiten in de Theodorushaven. In samenhang met de realisatie van de overslagcapaciteit wordt ook de opslagcapaciteit vergroot door de uitbreiding van de bestaande Noordland 12 locatie en de uitbreiding van Noordland 12 en 13 met nieuwbouw op locatie Noordland 14, 15 en 16. Dit alles leidt tot de inrichting bestaande uit Noordland 12, 13, 14, 15 en 16 en containerterminal MCT.
Aangezien Noordland 12, 13, 14, 15, en 16 en de containerterminal als één inrichting worden gezien, betekent dit dat in zowel de aanvraag van de omgevingsvergunning als in deze ROB Noordland 12, 13, 14, 15 en 16 en de containerterminal als een geheel wordt behandeld.
1.2
Ligging plangebied
Het initiatief is om een containerterminal te bouwen langs de oever van het Bergsche Diep te Bergen op Zoom. De uitbreiding van opslaglocaties Noordland 12 t/m 16 vindt plaats op het naastgelegen bedrijventerrein Noordland. Tussen de beoogde locatie van MCT en Noordland 12 t/m 16 is een primaire waterkering, in beheer bij waterschap Brabantse Delta, gelegen. De doorgaande vaarroute in de huidige toegangsgeul tot de Theodorushaven blijft gehandhaafd. In afbeelding 1.1 en 1.2 is een indicatie van de locatie van het voornemen opgenomen.
5 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
Afbeelding 1.1 Globale ligging van project (met rood gemarkeerd)
Afbeelding 1.2 Locaties van Noorland 12 t/m 16 en MCT
1.3
Vigerend bestemmingsplan
Het huidige bestemmingsplan ter plekke van de inrichting is ‘BP Theodorushaven-Noordland’ vastgesteld op 28 januari 2016. Zie afbeelding 1.3 voor een uitsnede van het bestemmingsplan.
6 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
Afbeelding 1.3 Uitsnede bestemmingsplan Theodorushaven-Noordland met de locatie van de inrichting indicatief weergegeven (gele kader)
Het deel van de inrichting dat bestaat uit Noordland 12 tot en met 16 komt op enkelbestemming bedrijf en wordt ontwikkeld binnen het bouwvlak daarmee past het binnen het huidige bestemmingsplan. Het bestemmingsplan maakt daarnaast een containerterminal mogelijk op de locatie van de nieuwe MCT. Om de containerterminal te realiseren is het alsnog nodig om af te wijken van het bestemmingsplan, omdat het ontwerp van de terminal buiten de aanduiding terminal valt en de kranen op ter terminal hoger zijn dan de aangegeven bouwhoogte van 20 m. Voor deze afwijkingen vraagt H. Essers B.V. een omgevingsvergunning aan. Deze ruimtelijke onderbouwing is een bijlage bij de aanvraag omgevingsvergunning voor het afwijken van het bestemmingsplan.
1.4
Overige procedure(s)
Naast de omgevingsvergunning voor het afwijken van het bestemmingsplan wordt een omgevingsvergunning milieu, bouwen, uitvoeren van werken en uitrit aangevraagd. Deze activiteiten maken onderdeel uit van dezelfde aanvraag omgevingsvergunning. In het aanvraagdocument van de omgevingsvergunning is nader toegelicht wat status van de inrichting Noordland 12-16 & MCT is ten aanzien van onder andere het Besluit omgevingsrecht, het Bevi en de BRZO. De provincie Noord-Brabant is bevoegd gezag ten aanzien van de omgevingsvergunning. Ten behoeve van deze aanvraag omgevingsvergunning wordt een milieueffectrapportage gelijktijdig ter inzage gelegd met het ontwerpbesluit. Voor de bouw van MCT en Noordland 12 t/m 16 wordt voldaan aan categorie C4 van het Besluit MER (‘De aanleg, wijziging of uitbreiding van een haven voor de binnenscheepvaart’), waardoor een m.e.r.-plicht geldt. De activiteiten die vallen onder D25.1 (‘De oprichting, wijziging of uitbreiding van een installatie bestemd voor de opslag van aardolie, petrochemische of chemische producten’) worden ook in het MER opgenomen. Een watervergunning is aangevraagd bij het Waterschap Brabantse Delta vanwege het uitvoeren van werken nabij de primaire waterkering, lozen van waterstromen, verlies van bergend vermogen, toename van verhard oppervlakte, het uitvoeren van werkzaamheden in het stormseizoen en mogelijk invloed op de scheepvaart.
7 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
De bevoegdheid ten aanzien van deze onderdelen ligt deels bij het waterschap en deels bij Rijkswaterstaat. De watervergunning is gecoördineerd door het Waterschap Brabantse Delta. De watervergunning is verleend op 16 februari 2023. In het kader van de Wet natuurbescherming is een ontheffing voor verstoring van de wezel verleend door de provincie Noord-Brabant. Deze aanvraag is ingediend voorafgaand aan het indienen van de aanvraag omgevingsvergunning, waardoor geen sprake is van het aanhaken van deze procedure. In het kader van de Wet natuurbescherming is tevens een aanvraag voor een vergunning voor gebiedsbescherming ingediend bij de provincie Noord-Brabant. Ook deze aanvraag in ingediend voorafgaand aan het indienen van de aanvraag omgevingsvergunning, waardoor geen sprake is van het aanhaken van deze procedure. Voor de aanleg van de terminal dient in het Bergsche Diep een de waterbodem verlaagd te worden. Hiervoor is een ontgrondingenvergunning aangevraagd bij Rijkswaterstaat. De ontgrondingenvergunning is verleend op 25 april 2023. Voor het deel wat in het droge oever gebied is gelegen, waarvoor de provincie Noord-Brabant bevoegd gezag is, is een vrijstelling van de vergunningplicht aan de orde.
1.5
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 is een beschrijving te in vinden van het plangebied. Daarna is in hoofdstuk 3 het beleidskader te vinden en als laatst in hoofdstuk 4 zijn de omgevingseffecten te vinden. In hoofdstuk 5 is de economische en financiële haalbaarheid van het plan opgenomen.
8 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
2 BESCHRIJVING PLANGEBIED 2.1
Huidige situatie
H. Essers B.V. heeft momenteel de containerterminal in de Theodorushaven in gebruik, zie afbeelding 2.1 met rood gemarkeerd. Deze terminal beschikt over een kade van circa 110 m. De oppervlakte van de terminal is circa 1,9 ha. Containers worden hier door middel van reach stackers van en op schepen geladen en tot vijf hoog opgestapeld. Daarnaast heeft H. Essers B.V. momenteel Noordland 12 (met blauw gemarkeerd) en Noordland 13 (met paars gemarkeerd) in gebruik, zie afbeelding 2.1. Noordland 12, in het nieuwe plan 12A geheten, bestaat uit 8 opslaghallen en 4 expeditieruimten, bestemd voor de (tijdelijke) opslag van stoffen, waaronder gevaarlijke stoffen. Noordland 12A kent een beschermingsniveau 1. Verder bestaat Noordland 12A uit een palletopslag, acculaadruimte, kantoor, kantine, twee technische ruimten en sanitaire voorzieningen. Noordland 13 bestaat uit 7 opslaghallen en 3 expeditieruimten, eveneens bestemd voor de (tijdelijke) opslag van stoffen, waaronder gevaarlijke stoffen. Noordland 13 kent een beschermingsniveau 3. Verder bestaat Noordland 13 uit acculaad- en technische ruimten, een kantoor en kantine.
Afbeelding 2.1 Overzicht van bestaande locaties (rood: Theodorushaven containerterminal) (paars: Noorland 13) (blauw: Noordland 12A)
2.2
Toekomstige situatie
De nieuwe MCT is een terminal buiten de Theodorushaven met een kadelengte van circa 440 m. Een ontwerptekening van de gewenste situatie is te zien in afbeelding 2.2 (MCT grijs aangegeven). Onderdeel van de terminal vormen twee kranen die de containerschepen kunnen laden en lossen. De bouwhoogte van de terminal (portaalkranen) is circa 36 m. Voor de containerterminal geldt een overslagcapaciteit van 165.000 TEU (twenty foot equivelent unit) per jaar.
9 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
De opslagcapaciteit van de terminal is in totaal 2.706 containers waarvan maximaal 2.595 ADR containers. De inrichting is 7 dagen per week en 24 uur per dag in werking. Verwacht wordt dat gemiddeld 3 schepen per dag arriveren. Met de rode lijn is de huidige begrenzing van de aanduiding containerterminal in het bestemmingsplan aangegeven in de afbeelding. Afbeelding 2.2 laat ook het ontwerp zien van Noordland 12A, 12B, 13, 14, 15 en 16, de bestaande delen Noorland 12 en 13 zijn gemarkeerd met blauw. Zoals te zien is in Afbeelding 2.2 wordt Noordland 12A uitgebreid met Noordland 12B en is Noordland 13 reeds gerealiseerd. Noordland 14, 15 en 16 moeten nog gebouwd worden. Deze uitbreidingen passen binnen het vigerende bestemmingsplan.
Afbeelding 2.2 Bovenaanzicht ontwerp Noordland 12 t/m 16 & MCT met aanduiding containerterminal bestemmingsplan (rood)
MCT
12B 13
14
15
16
12
2.3
Afwijking bestemmingsplan
Met de toekomstige situatie wordt op de volgende onderdelen afgeweken van het vigerende bestemmingsplan: - de terminal wordt deels buiten de functieaanduiding ‘specifieke vorm van bedrijf - terminal’ gebouwd (zie afbeelding 2.2); - de bouwhoogte van de kranen is circa 36 m in plaats van de opgenomen hoogte van 20 m in het bestemmingsplan ter plekke van de functieaanduiding ‘specifieke vorm van bedrijf - terminal’. Zoals eerder beschreven wordt Noordland 12, 13, 14, 15 en 16 en de MCT als een inrichting gezien. De aanvraag omgevingsvergunning en deze ROB beschouwen de inrichting in zijn geheel, ondanks dat Noordland 12-16 volledig binnen de regels van het vigerende bestemmingsplan passen.
10 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
3 BELEIDSKADER Deze paragraaf gaat in op de inpasbaarheid van de realisatie van Noordland 12-16+MCT binnen Rijksbeleid, provinciaal, gemeentelijk en waterschapsbeleid. Elke paragraaf beschrijft het beleid op verschillende niveaus en aan het einde van iedere paraaf worden de beschreven beleidskaders getoetst aan het projectvoornemen.
3.1
Beleid en regels van het Rijk
Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Op 11 september 2020 is de Nationale omgevingsvisie (NOVI) vastgesteld. De NOVI vervangt de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). De NOVI stelt een nieuwe aanpak voor: integraal, samen met andere overheden en maatschappelijke organisaties, en met meer regie vanuit het Rijk. De NOVI beschrijft een toekomstperspectief met ambities. Daarnaast beschrijft de NOVI nationale belangen in de fysieke leefomgeving en de daaruit voortkomende opgaven. Die opgaven zijn in feite het verschil tussen de ambitie en de huidige situatie en verwachte ontwikkelingen. Waar de opgaven vragen om een geïntegreerde benadering, komen deze samen in 4 prioriteiten: 1 ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; 2 een duurzaam en (circulair) economisch groeipotentieel; 3 sterke en gezonde steden en regio’s; 4 een toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Naast de 4 prioriteiten zijn er 21 nationale belangen terug te vinden in de NOVI. Deze belangen zijn opgesteld en gelinkt met de Verenigde Naties Sustainable Development Goals (VN SDG). SDG goal nummer 9 is industrie, innovatie en infrastructuur, waaraan nationale belang nummer 6 ‘Waarborgen en realiseren van een veilig robuust, en duurzaam mobiliteitssysteem’ direct gelinkt is. De ontwikkeling voor Noordland 12-16+MCT is in lijn met dit nationaal belang.
De terminal zorgt voor een verbeterd mobiliteitssysteem van de scheepsvaart en het vrachtverkeer. Door het betrekken van de nieuwe locatie is de bereikbaarheid verbeterd. De huidige Theodorushaven is niet geschikt voor schepen langer dan 110 m. Hierdoor kunnen alleen kleinere schepen laden en lossen in Bergen op Zoom. Grote zeehavens als Rotterdam en Antwerpen hebben zogenaamd ‘Call sizes’ ingesteld. Schepen met te kleine call sizes (minder dan x-aantal containers) worden niet meer ‘behandeld’ in de zeehavens, waardoor bevrachters en binnenvaartpartijen wel moeten consolideren om zodoende een voldoende call size te bereiken. Aangezien MCT buiten de Theodorushaven ligt is het wel mogelijk om schepen te laden en lossen en om middels consolidatie tot een voldoende call size per schip te komen. MCT creëert hiermee de mogelijkheid containers van schepen met een kleine call size ‘te verzamelen’ op een schip met een voldoende call size om hiermee de verbinding/draaipunt met de havens van Antwerpen en Rotterdam te vormen. Dit levert winst op in vaartijd en maakt de scheepvaart duurzamer. Daarnaast maakt de locatie tussen Rotterdam en Antwerpen maakt deze containerterminal zeer geschikt als ‘laadstation’ voor toekomstig elektrisch varen om op die manier bij te dragen aan de verduurzaming van de scheepvaart.
De MCT wordt voorzien van een acculaadplek waardoor de MCT schepen de mogelijkheid geeft van accupakket te wisselen in Bergen op Zoom en zodoende geheel elektrisch aangedreven te varen op de corridor Antwerpen- Rotterdam en visa versa.
11 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
Ook is nationaal belang nummer 3 ‘het waarborgen en versterken van grensoverschrijdende en internationale relaties’ van toepassing. Door het bouwen van de terminal komt een connectie tussen de haven van Rotterdam en de haven van Antwerpen. Hierdoor wordt grensoverschrijdende handel van onder andere pharma en chemische goederen versterkt. Conclusie De ontwikkeling van Noordland 12-16 en MCT sluit aan bij de NOVI. De nieuwe containerterminal draagt bij aan het waarborgen en realiseren van een veilig robuust, en duurzaam mobiliteitssysteem en aan het waarborgen en versterken van grensoverschrijdende en internationale relaties. Ladder Duurzame Verstedelijking Artikel 3.1.6 lid 2 van het Bro schrijft voor dat, als een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk wordt gemaakt, de behoefte aan die ontwikkeling wordt beschreven en - bij de ontwikkeling buiten bestaand stedelijk gebied - waarom niet binnen bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. Vervolgens moet aangetoond worden dat er behoefte is aan de voorgenomen ontwikkeling, mede in relatie tot het ruimtelijke verzorgingsgebied.
Het aantonen van de behoefte aan de ontwikkeling kan conform van artikel 3.1.6 lid 2 Bro1onder andere worden onderbouwd op basis van: - kwalitatieve aspecten van de behoefte (planologische geschiktheid van het (bestaande) gebied); - andere functies die ter plaatse al aanwezig zijn (of worden beoogd), of; - aanzienlijke investeringen die nodig zijn voor inbreidingsplekken (uitbreiding versus inbreiding). In navolgende alinea’s wordt aan de hand van voornoemde aspecten onderbouwd, waarom de ontwikkeling op de nieuwe locatie wordt voorzien. Aanvullend wordt ingegaan op de ontsluiting van de nieuwe locatie over water en over de weg. Behoefte aan de voorgenomen ontwikkeling H. Essers B.V. breidt de capaciteit van de nieuwe MCT verder uit om aan de groeiende vraag naar containertransport te kunnen voldoen. Uit een studie van RoyalHaskoningDHV2 (december 2019) blijkt een verwachte groei van containertransport in de binnenvaart van circa 2% per jaar. Op basis van dit groeicijfer is de verwachting dat de benutte capaciteit van de nieuwe MCT van 45% naar 85% groeit in de komende 20 jaar. Dit rapport is bijgevoegd in Bijlage X. Daarnaast blijkt uit een recent (2022) uitgevoerde maatschappelijke kosten baten analyse de haalbaarheid en behoefte van MCT en dat de ontwikkeling een positief maatschappelijk effect heeft. Dit rapport is bijgevoegd in Bijlage XI.
De havens van Rotterdam en Antwerpen zijn bezig met het ontwikkelen van meer kaderuimte voor container, bulk en stukgoed overslag. Rotterdam is bezig met de verbreding / verdieping van de vaargeul om op deze manier nog meer en grotere schepen binnen te krijgen. Hiermee is een verdere explosieve groei verwacht van op- en overslag van containers van 70.000 naar 500.000 containers per jaar in de Bergse haven in verband. Onder andere vanuit de nieuwe containerterminal op de Tweede Maasvlakte bij Rotterdam3, die in 2026 operationeel moet zijn. De haven van Bergen op Zoom ligt hiervoor strategisch tussen de grote zeehavens van Rotterdam en Antwerpen. Voor de haven van Antwerpen geldt dat deze haven ook verder groeit, mede vanuit de ontwikkelingen voor de vaarverbinding vanuit Antwerpen naar Parijs. Hiervoor loopt het project Seine-Schelde4. Momenteel heeft H. Essers B.V. de enige containerterminal in de Theodorushaven met een grote trouwe klantenkring in en rond Bergen op Zoom. Het is aannemelijk dat deze klantenkring blijft bestaan en meegroeit dan wel zelfs verder wordt uitgebouwd met nieuwe mogelijkheden vanuit andere aanbieders. Deze extra volumes worden opgevangen in de extra ruimte die is voorzien voor autonome groei, circa 4.000 m2. 1
https://www.infomil.nl/onderwerpen/ruimte/gebiedsontwikkeling/ladder-duurzame/handreiking-ladder/bedrijventerreinen/
2
Gevolgen grote transities en wereldhandel voor de binnenvaart, 2020-2040, Topsector Logistiek.
3
Kogel-is-door-de-kerk-apmt-verdubbelt-terminal-maasvlakte
4
Project-Seine-Schelde
12 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
Planologische geschiktheid en toekomstige ontwikkelingen nabij de huidige locatie De verplaatsing van de terminal aan de Theodorushaven naar de buitenhaven is gewenst vanwege ruimtelijke ontwikkelingen nabij de Theodorushaven (waaronder woningbouw in de wijk Nieuwe Vesting, bestemmingsplan 21 november 2013). De plannen voor verplaatsing van de terminal bestonden al voordat de wijk Nieuwe Vesting is ontwikkeld. Met de verplaatsing van de terminal als uitgangspunt heeft de gemeente de herontwikkeling van bedrijfsgrond naar woonwijk opgepakt. Hieruit blijkt dat de terminalactiviteiten niet meer gewenst zijn op de huidige locatie aan de Theodorushaven. Daarnaast is de nieuwe locatie van de MCT in het bestemmingsplan Theodorushaven-Noordland reeds grotendeels bestemd via een specifieke aanduiding “terminal”. Een deel van de terminal valt buiten de enkelbestemming bedrijf, daarvoor wordt de procedure afwijken bestemmingsplan doorlopen. Uitbreiding versus inbreiding Er is sprake van groei van containertransport en tevens is ook sprake van een toenemende vraag naar grotere ‘call sizes’ in de havens van Rotterdam en Antwerpen1. Dit zijn schepen die langer zijn dan 110 meter. De huidige Theodorushaven en de te passeren sluis zijn niet geschikt voor schepen langer dan 110 meter.
Door de locatie van de containerterminal te verplaatsen naar de Buitenhaven kunnen in Bergen op Zoom schepen met 110 meter lengte wel afgehandeld worden. Daarnaast levert de verplaatsing naar de Buitenhaven winst op in vaartijd (want de schepen hoeven niet door de sluis) en maakt de scheepvaart duurzamer omdat minder scheepvaartbewegingen benodigd zijn. De nieuwe locatie van de MCT geeft de mogelijkheid containers van schepen met een kleinere call size ‘te verzamelen’ op een schip met een grotere call size en hiermee de verbinding met de havens van Antwerpen en Rotterdam te vormen. De nieuwe MCT speelt in op de toenemende behoefte om containers te verladen van kleine call sizes naar grotere call sizes in de regio’s Rotterdam en Antwerpen. Ook kan de ontwikkeling van de nieuwe MCT hiermee samengaan met mogelijke andere ontwikkelingen van overslagactiviteiten in de Theodorushaven. Op dit moment is de beperkende factor in de Theodorushaven is, zoals reeds aangegeven, de brug bij de sluis als de Burgemeester Peters sluis zelf en de zwaaikom in de haven. De sluis heeft een breedte van 12 meter en de brug een doorvaarhoogte indien gesloten van 4,2 meter t.o.v. NAP. De zwaaikom aan het einde van de haven heeft een maximale draaicirkel van 120 meter bij een onbezette kade.
Met deze beperkende factoren is het grootste schip dat veilig binnen zou kunnen varen, een schip van klasse Va / M8 (110 meter x 11,4 meter). Op een dergelijk schip kunnen maximaal 3 lagen containers geplaatst worden met een totaal van maximaal 144 teu. Om het aantal schepen bij de containerterminals in de haven van Rotterdam en Antwerpen terug te brengen, wordt de minimale call-size, waarmee containerschepen vanuit de binnenvaart de havens van Antwerpen en Rotterdam in mogen varen bij de grotere containerterminals, opgerekt tot 150 moves of meer. Dit betekent dat je enkel met schepen met meer dan 150 teu naar de grote afmeerplaatsen in de havens in Rotterdam en Antwerpen kan varen. De in de Theodorushaven toelaatbare klasse Va / M8 is daarvoor te klein. Er dient in de toekomst dus altijd een consolidatieslag (verzamelen van voldoende containers op een containerschip) gemaakt te worden op de vaarweg van en/of naar Antwerpen en Rotterdam. Vanuit de locatie Bergen op Zoom betekent dit in de huidige situatie: - binnen de sluis is er de beperking dat je geen vierde laag containers op een Va schip kan zetten. Dit past namelijk niet onder de openstaande brug door omdat hier dan nog steeds een doorvaarthoogte beperking is door de scheefstand van de brug in combinatie van de breedte van het schip;
1
Het rapport van RoyalHaskoningDHV schrijft hierover het volgende: ‘Op het terrein van de containerbinnenvaart heeft de afgelopen periode een rationalisatie plaatsgevonden, waarbij de zeehaventerminals zoveel mogelijk met grotere schepen en grotere ‘call sizes’ (aantallen af te leveren of te ontvangen containers per terminal) worden bediend. Kleinere ‘call sizes‘ worden vermeden om congestie in de zeehaven te voorkomen. Deze ontwikkeling zal versterkt doorzetten en tot nieuwe samenwerkingsverbanden in de containervaart leiden.’
13 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
-
geen / weinig consolidatie mogelijkheden binnen de sluis: · beperkte openingstijden van de brug; · extra handelingen / overlast voor bewoning tegen het industrieterrein; · duurt te lang om ‘even’ binnen te varen; · kosten havengeld zijn relatief hoog.
Aanpassingen aan de Theodorushaven, in de vorm van aanpassingen aan de sluis of haveninrichting, vergen enorme investeringen en worden niet realistisch geacht. Zonder consolidatie-mogelijkheden gaan meer containers over de weg, welke het milieu en de bestaande infrastructuur nog meer gaan belasten. Met de nieuwe buitendijkse terminal is deze consolidatie mogelijk. Dat geldt voor zowel containers die over de weg als over het water naar de Theodorushaven worden vervoerd. Vergelijk de buitendijkse terminal met luchthaven Schiphol dat deels een Hub-functie heeft voor intercontinentale vluchten (de nieuwe buitendijkse terminal) met ‘aanvoer’ van passagiers vanuit continentale vluchten (lees containers en stukgoed uit de Theodorushaven via water en wegvervoer). In de Theodorushaven zijn activiteiten die zich richten op de kleinere binnenvaart voor onder andere de routes Roosendaal Tholen en de West Brabant corridor. Vanuit de Theodorushaven zijn daarmee consolidaties mogelijk naar de nieuwe buitendijkse MCT terminal. De nieuwe locatie van de MCT in het bestemmingsplan Theodorushaven-Noordland is reeds grotendeels bestemd voor een terminal. De capaciteit van de nieuwe terminal wordt voor circa 45 % ingevuld uit de behoefte van bestaande klanten van H. Essers B.V. van de huidige terminal aan de Theodorushaven. De nieuwe terminal vervangt de huidige terminal, waarmee H. Essers B.V.
de bestaande klanten gaat bedienen vanuit de nieuwe terminal. De activiteiten op de bestaande terminal kunnen pas beëindigd worden op het moment dat de nieuwe terminal operationeel is. Ruimte buiten geldende bestemmingsplan De voorziene terminal is 16.700 m2, zie afbeelding 3.1, groter ten opzichte van het in het bestemmingsplan aangegeven gebied. Deze extra m2 zijn nodig voor de volgende ontwikkelingen: - voorzieningen van het elektrisch varen: Naast de wens om elektrisch te varen wordt het ook mogelijk gemaakt door alle voorzieningen benodigd voor het elektrisch varen te voorzien op de terminal. Dit betreft extra ruimte voor het opslaan van de accupakketten van de elektrische schepen. Deze benodigde ruimte betreft in totaal ongeveer 1.000 m2. Dit is de benodigde ruimte voor het opladen en opslaan van de accupakketten. Daarbovenop komt nog de benodigde kaderuimte voor het verwisselen van de accupakketten in de schepen.
Hiervoor is een totale ruimte van 4.600 m2 extra benodigd voor de multifunctionele kade; - vergroten van veiligheid op de terminal voor het manoeuvreren van vrachtwagens en reachstackers die nu in het nieuwe plan ook over de terminal rijden, en niet alleen onder de kraan zoals in het oude plan was voorzien, vraagt nog eens 1.000 m2 extra ruimte - extra eisen vanuit BRZO: omdat de gehele inrichting (Noordland 12 t/m 16 en MCT) een BRZO-inrichting is, zijn extra calamiteitenvoorzieningen geëist. Zoals meer ruimte tussen de containers, meer blusvoorzieningen en calamiteitenplaatsen. Doordat de inrichting BRZO is, kan deze ook voorzien in het opslaan van gevaarlijke stoffen waardoor er meer aanbod is voor bestaande en (nieuwe) potentiële klanten. Dit aanbod is er momenteel ook niet binnen de Theodorus haven. Hiervoor is een extra oppervlakte van 1.475 m2 nodig; - locatie voor fumigeren en ontgassen: Op de terminal komt ook ruimte voor het fumigeren en ontgassen van containers. Ook dit neemt extra ruimte in beslag ter grootte van 4.300 m2. Dit is tevens een service waarin de huidige bedrijven in de Theodorushaven en op het Noordlandterrein nog niet in voorzien.
Door dit op de terminal te doen worden er meer bedrijven naar Bergen op Zoom gebracht omdat ze dat op hun eigen terrein niet kunnen of mogen doen; - autonome groei: Er is een extra ruimte van 4.000 m2 gereserveerd voor autonome groei. Zeker met de huidige ontwikkelingen in de containervaart, zoals de eerder benoemde nieuwe containerterminal op de Tweede Maasvlakte waardoor nog meer containers over het water vervoerd worden en er daarmee extra opslagcapaciteit voor containers nodig is. Daarnaast is extra ruimte beschikbaar voor bijvoorbeeld laaden losplaats voor groot stukgoed. Voor groot stukgoed valt te denken aan het verladen van onderdelen
14 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
van windturbines en transport van defensiematerieel uit Woensdrecht. De terminal wordt ook voorzien van een multifunctionele kade met substantiële afmetingen die gedifferentieerd ingezet kan worden. Dit is in de Theodorushaven niet mogelijk omdat deze te klein is voor de schepen benodigd voor het transport van bijvoorbeeld de windmolens van en naar de schepen.
Afbeelding 3.1 MCT buiten huidig bestemmingplan
Verbinding over water en met het achterland Naast het voorzien in de behoefte van de overslag van kleinere naar grotere call sizes, voorziet nieuwe locatie in een knooppunt tussen transport over water en de weg (multimodaal). De inrichting is bereikbaar voor verschillende type schepen en vrachtwagens. Daarnaast zorgt de MCT in combinatie met de Noordland opslaglocaties voor een combinatie om goederen tijdelijk op te slaan. In Bergen op Zoom zijn daarnaast diverse multinationale bedrijven gevestigd. Deze bedrijven zijn gebaad bij een goede (multimodale) ontsluiting met de regio en daarbuiten. MCT maakt de groei van deze bedrijven in Bergen op Zoom mogelijk. Daarnaast is momenteel geen sprake van uitbreiding of nieuwe containerterminals in de Theodorushaven die onder het BRZO mogelijkheden bieden voor de op- en overslag van gevaarlijke stoffen; De terminal buiten de Theodorushaven is gunstig voor verduurzaming van elektrisch varen, omdat hier accupakketten snel gewisseld kunnen worden. De locatie buiten de Theodorushaven voorkomt namelijk dat schepen door de sluis bij de ingang van de haven moeten varen. Dit bespaart tijd en uitstoot van schepen en is 24/7 beschikbaar.
Schepen afkomstig van het Schelde-Rijnkanaal kunnen op de locatie van de nieuwe MCT makkelijk een accupakket wisselen, gezien de ligging van de nieuwe MCT tussen de Theodorushaven de vaarroute van het Schelde-Rijnkanaal. De uitbreiding van de havens in Rotterdam en Antwerpen en het groter worden van de zeeschepen, heeft tot gevolg dat de achterlandverbinding (ook) verder mee moet groeien. Extra cq. nieuwe binnenvaartschepen komen er niet zomaar bij. Om dit te realiseren dient gewerkt te worden aan efficiency. Efficiency waarbij consolidatie in het achterland het ‘sleutelwoord’ gaat zijn. Vanuit de EU Green Deal en Smart & Sustainable mobility strategie worden in de toekomst meer en meer containers niet meer over land vervoerd. Er komt een grote focus op shortsea, en vervoer per spoor (et cetera). Ook de Europese doelstellingen voor zeroemission hebben tot doel dat het transport over de weg afneemt en transport via trein en water toeneemt. Om dit te kunnen realiseren zijn strategische locaties in het achterland met goede en toegankelijke verbindingen met de grote zeehavens van Antwerpen en Rotterdam nodig. De buitendijkse terminal in Bergen op Zoom kan hierin uitstekend voorzien, Hiermee moet ook de focus liggen op urban logistics, want juist met slimme strategische hubs ga je naar sustainable solutions in sustainability.
15 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
De nieuwe terminal wordt voorzien van walstroom voor de afgemeerde schepen. Een dergelijke voorziening is op de huidige locatie in de Theodorushaven niet aanwezig. Met deze voorziening draagt de nieuwe terminal nog eens extra bij aan de Europese doelstellingen voor zero-emission. Conclusie De containerterminal voorziet in de behoefte aan de groeiende vraag naar containertransport en de daarmee gepaard gaande groei van op- en overslag van containers. In de havens van Antwerpen en Rotterdam groeit de vraag naar grotere schepen en grotere ‘call sizes’. Met de voorziene uitbreiding van deze containerterminal in Bergen op Zoom is het mogelijk om containers te verzamelen op een schip dat wel een grotere ‘call-size’ heeft en daarmee geschikt is voor de havens van Antwerpen en Rotterdam, in tegenstelling tot de huidige containerschepen in de Theodorushaven die hiervoor niet geschikt zijn. De verplaatsing van de containerterminal naar de buitenhaven draagt tevens bij aan een duurzamere scheepvaart, doordat er minder vaartijd nodig is en er minder scheepvaartbewegingen zijn. De voorziene uitbreiding maakt het mogelijk om voorzieningen voor elektrisch varen te realiseren en een veiligere inrichting van de containerterminal te realiseren. Daarmee kan ook voldaan worden aan extra eisen vanuit BRZO in verband met calamiteitenvoorzieningen.
Ook voorziet de nieuwe buitendijkse terminal in een goede strategische locatie in het achterland met goede en toegankelijke verbindingen met de grote zeehavens van Antwerpen en Rotterdam. De realisatie van de containerterminal buiten de Theodorushaven van Bergen op Zoom is een duurzame stedelijke ontwikkeling en past hiermee binnen de bepalingen uit het Besluit ruimtelijke ordening.
3.2
Beleid en regels van de provincie Noord-Brabant
Het omgevingsbeleid van Noord-Brabant bestaat uit twee instrumenten: de omgevingsvisie en de Interim omgevingsverordening. De keuzes uit de omgevingsvisie zijn vastgelegd in regels: de Interim omgevingsverordening. Hieronder wordt een toetsing aan de Interim omgevingsverordening en de Brabantse Omgevingsvisie behandeld, Toetsing aan Interim omgevingsverordening De Interim omgevingsverordening van provincie Noord-Brabant, geconsolideerd op maart 2022, is tot stand gekomen door de verschillende regelingen op provinciaal niveau over de fysieke leefomgeving samen te voegen. Dit betekent dat de regels betrekking hebben op milieu, natuur, ruimtelijke ordening, water, bodem en wegen. De Interim omgevingsverordening is daarbij een eerste stap op weg naar een omgevingsverordening, die op grond van de Omgevingswet wordt vastgesteld en die verplicht is voor provincies. De Interim omgevingsverordening bevat rechtstreeks geldende regels (Hoofdstuk 2) voor activiteiten voor hoofdzakelijk burgers en bedrijven. Hieronder vallen milieubeschermingsgebieden, zoals grondwaterbescherming, stilte gebieden, provinciale wegen en varend ontgassen. In hoofdstuk 3 zijn de instructieregels opgenomen die gemeenten moeten toepassen bij de uitvoering van hun bevoegdheden in het kader van de Wet ruimtelijke ordening.
Deze regels gelden ook voor omgevingsvergunningen waarmee wordt afgeweken van het bestemmingsplan. Hier is bij de ontwikkeling van de MCT spraken van. Het zijn deze rechtstreeks geldende regels en instructieregels die relevant zijn voor deze ruimtelijke onderbouwing. Volgens de Interim omgevingsverordening zijn regels ten aanzien van de volgende thema’s van toepassing op de locatie van Noordland 12-16 + MCT: - groenblauwe mantel; - landelijk gebied; - rivierbed; - ontgassingsvrij gebied;
16 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
-
stedelijk gebied.
Ter plekke van de beoogde ontwikkelingen zijn tevens regels van toepassing die betrekking hebben op landbouw en veehouderij. Deze regels blijven hier buiten beschouwing. Ter plekke van de terminal is ook de aanduiding vaarweg opgenomen in de Interim omgevingsverordening met een verwijzing naar de vaarwegbeheerder. Over de ontwikkeling van de terminal heeft afstemming plaatsgevonden met vaarwegbeheerder Rijkswaterstaat. Deze afstemming is geformaliseerd in de watervergunning. Hieronder wordt per thema dat van toepassing is een onderbouwing gegeven waarom het initiatief niet in strijd is met de Interim omgevingsverordening. Groenblauwe mantel De locatie van de MCT is aangewezen als groenblauwe mantel. In de groenblauwe mantel (artikel 3.32 Interim omgevingsverordening) zijn eisen gesteld aan het behoud, herstel of duurzame ontwikkeling van het watersysteem en de daarmee samenhangende ecologische en landschappelijke waarden en kenmerken. Ontwikkelingen in de groenblauwe mantel moeten gepaard gaan met een positieve bijdrage aan de bescherming en ontwikkeling van ecologische waarden en kenmerken en landschappelijke waarden. Op de projectlocatie zijn ecologische en landschappelijke waarden aanwezig en is waterkwaliteit van belang. Hoe het project een bijdrage levert aan deze punten is hieronder beschreven.
De effecten van de ontwikkeling op ecologische waarden zijn uitvoerig getoetst (zie ook Hoofdstuk 4.1). Uit dit soortenonderzoek blijkt dat de werkzaamheden leiden tot het verdwijnen van vaste voortplanting-, rusten verblijfplaatsen van de wezel. Ook verdwijnt circa 3 ha leefgebied voor de wezel. Daarbij vindt overtreding plaats van artikel 3.10 van de Wet natuurbescherming en is op 3 februari 2023 een ontheffing verleend voor de wezel. Als onderdeel van deze ontheffing Wet natuurbescherming is een activiteitenplan opgesteld waarin compenserende en mitigerende maatregelen zijn opgenomen. Als compenserende maatregel wordt het leefgebied van de wezel uitgebreid naar de naastgelegen Molenplaat. Deze compenserende maatregel wordt nader toegelicht in de ontheffing ingevolgde de Wet natuurbescherming. Daarnaast is het projectgebied gelegen naast Natuur Netwerk Brabant (NNB). Hoofdstuk 4.1 beschrijft eveneens de effecten van de ontwikkeling op dit NNB-gebied. De conclusie is dat geen sprake van aantasting van NNB waarmee de ontwikkeling voldoet aan artikel 3.16 van de Interim omgevingsverordening. De realisatie van de MCT vindt plaats in de nabijheid van het KRW-waterlichaam Zoommeer, Eendracht.
Voor de ontwikkeling van de MCT is beoordeeld of de waterkwaliteit nadelig beïnvloed wordt door de realisatie van de MCT en of dit nadelig is voor de kwaliteitsdoelen die RWS heeft geformuleerd voor het waterlichaam Zoommeer, Eendracht. Ook is beoordeeld of reeds genomen KRW-maatregelen in de omgeving van het projectgebied niet benadeeld worden. De realisatie van de MCT heeft effect op de kwaliteitselementen macrofauna, vis, oeverplanten en waterplanten. Het gaat om tijdelijke effecten van vertroebeling, sedimentatie en verstoring (bijvoorbeeld door geluid), en om permanente effecten van fysieke aantasting (verlies van ecologisch relevant areaal) en veranderd habitat. Tijdelijke effecten door vertroebeling en sedimentatie worden zoveel mogelijk beperkt door de aannemer voorschriften met betrekking tot het baggeren mee te geven. Binnen KRW-waterlichaam Zoommeer, Eendracht zijn compensatiemogelijkheden aanwezig direct ten noorden van de Molenplaat. Nadere afstemming over de invulling van compensatie vindt plaats met Rijkswaterstaat. Met inbegrip van de voorschriften ten behoeve van het baggeren en nader vast te stellen compenserende maatregelen worden negatieve effecten als gevolg van de realisatie van de nieuwe MCT voldoende vereffend. Aangezien de eisen voor waterkwaliteit ook gelden vanuit de Waterwet, is de volledige onderbouwing onderdeel van de watervergunning.
Voor de realisatie van Noordland 12 t/m 16 en MCT zijn de effecten op landschapselementen, contrast en zichtlijnen beoordeeld (zie hoofdstuk 4.9). Het effect op de kering als landschapselement is beperkt, leidt niet tot een aantasting van deze contrastlijnen en heeft geen significant effect op zichtlijnen. Daarnaast heeft de afwijking van het bestemmingsplan waarop deze ruimtelijke onderbouwing van toepassing is slechts een beperkte toename van de MCT tot gevolg. Het vigerende bestemmingsplan maakt immers al een terminal mogelijk.
17 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
De conclusie is dat de duurzame ontwikkeling van het watersysteem en de daarmee samenhangende ecologische en landschappelijke waarden en kenmerken in voldoende maten zijn afgewogen bij de totstandkoming van dit plan waarmee een positieve bijdrage aan de bescherming van deze waarden is gegeven. Hiermee wordt voldaan aan de eisen voor de groenblauwe mantel. Landelijk gebied In artikel 3.9 van de Interim omgevingsverordening is bepaald dat ruimtelijke ontwikkelingen in het landelijk gebied gepaard moeten gaan met een fysieke verbetering van de landschappelijke kwaliteit van het gebied of de omgeving. Voorwaarde is dat de kwaliteitsverbetering moet resulteren in fysieke en zichtbare verbetering van het beleefbare landschap. Binnen dit thema moet gemotiveerd worden dat de verbetering past binnen de gewenste ontwikkeling van het gebied én op welke wijze de uitvoering is geborgd. Uitwerking hiervan is opgenomen in Bijlage XII. De bescherming van het landelijke gebied conform de Interim omgevingsverordening is hiermee voldoende gewaarborgd. Rivierbed In overleg met Waterschap Brabantse Delta en Rijkswaterstaat zijn afspraken gemaakt om te voldoen aan de regels van het rivierbed en de bescherming tegen overstroming (artikel 3.34 Interim omgevingsverordening). Via de watervergunning worden de waterbelangen op het gebied van waterveiligheid, waterkwaliteit en scheepsvaart gewaarborgd.
De watervergunning is verleend op 16 februari 2023. Zie tevens hoofdstuk 4.3 voor de watertoets. De bescherming van het rivierbed en de bijbehorende waterbelangen zijn hiermee gewaarborgd. Ontgassingsvrij gebied Het is verboden om in Ontgassingsvrij gebied restladingdamp van aardolieproducten die bestaan uit meer dan 10 % benzeen te emitteren. Schepen die ‘natte’ stoffen vervoeren moeten na het lossen van een vloeibare lading soms de ladingtanks ontgassen. Varend ontgassen is onwenselijk en mogelijk schadelijk voor omwonenden, de bemanning van schepen en het milieu. Schepen die van of naar de MCT varen vervoeren meestal containers. Ook bij containers kan sprake zijn van ontgassen. Hiervoor biedt de MCT een speciale voorziening voor onder andere gasmetingen en ontgassing. Voor te ontgassen containers wordt een procedure opgesteld met daarin ten minste: - plaats van ontgassen van container; - uitvoeren van eindmeting; - verwijzing naar noodplan. Hiermee is geen sprake van ontgassing van restladingdamp van aardolieproducten en vindt de ontgassing van containers gecontroleerd plaats. De MCT voldoet hiermee aan de Interim omgevingsverordening ten aanzien van ontgassing.
Stedelijk gebied Voor stedelijke ontwikkelingen benoemd de Interim omgevingsverordening dat bij ontwikkelingen in stedelijk gebied sprake moet zijn van een duurzame stedelijke ontwikkeling (artikel 3.42 Interim omgevingsverordening). Dit is van toepassing op Noordland 12 t/m 16. Voor Noordland 12 t/m 16 is geen sprake van een afwijking van het bestemmingsplan. Voor Noordland 12 t/m 16 is ook sprake van een duurzame stedelijke ontwikkeling waarbij rekening is gehouden met een veilige en gezonde leefomgeving, de productie van duurzame energie, de gevolgen van klimaatverandering, duurzame mobiliteit en een duurzame circulaire economie. Voor een veilige en gezonde leefomgeving zijn de effecten op het milieu en de leefomgeving van Noordland 12 t/m 16 in het kader van de omgevingsvergunning milieu onderzocht. Voorzieningen op de MCT, zoals walstroom, elektrisch varen, blusvoorzieningen en luchtfilters zorgen voor een veilige en gezonde leefomgeving. De milieueffecten voldoen daarnaast aan de wettelijke eisen. Voor de productie van duurzame energie worden de daken van alle magazijnen voorzien van zonnepanelen. Hiermee wordt het grote dakoppervlak optimaal benut. Met de gevolgen van klimaatverandering is rekening gehouden door te voorzien in voldoende afvoercapaciteit van hemelwater. Het regenwater wordt vanuit de inrichting direct op het oppervlaktewater geloosd.
De kering tussen MCT en Noordland 12-16 behoudt de grasbekleding (behalve bij de plekken waar de wegen overheen gaan) en vormt een groene zone binnen de inrichting.
18 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
Daarnaast is bij de wachtzone voor vrachtwagens bij Noordland 16 en bij de parkeerplaatsen aan de zuidwestzijde van de inrichting ruimte voor groen beoogd. Door de combinatie van deze groenzones zijn zo veel mogelijk ruimtes benut ten behoeve van infiltratie van water en het tegengaan van hittestress. Aangezien op de daken zonnepanelen zijn voorzien, is de ruimte voor groene daken beperkt. Duurzame mobiliteit binnen Noordland 12 t/m 16 wordt benut door het gebruik van elektrische terminaltrekkers zodra deze beschikbaar zijn op de markt. De verwachting is dat elektrische terminaltrekkers binnen 5 jaar beschikbaar komen. Noordland 12 t/m 16 draagt bij aan een duurzame circulaire economie door middel van de dagelijkse bedrijfsvoering. H. Essers werkt jaarlijks aan afvalpreventieonderzoeken en energiebesparing om de bedrijfsvoering te verduurzamen. Op basis van deze punten is de conclusie dat Noordland 12-16 + MCT bijdraagt aan een duurzame stedelijke ontwikkeling. Voor de uitbreiding van een deel van de containerterminal moet de begrenzing van het bestaand stedelijk gebied in de Interim Omgevingsverordening worden verruimd. H.Essers Logistics Services Company Nederland B.V. verzoekt de begrenzing van het bestaand stedelijk gebied te verruimen ten behoeve van de realisatie van de Markiezaat Container Terminal.
De verruiming van de begrenzing van het bestaand stedelijk gebied is mogelijk omdat deze past binnen de kaders van de Ladder Duurzame Verstedelijking, zoals beschreven in paragraaf 3.1. Daarnaast geldt dat het niet mogelijk is de containerterminal te realiseren binnen de huidige begrenzing van het bestaand stedelijk gebied, zoals in de paragraaf 3.1. reeds verder is toegelicht. Een verruiming van het bestaand stedelijk gebied ten behoeve van de ontwikkeling van de containerterminal past binnen de ‘lagenbenadering’, zoals beschreven in artikel 3.7 van de Interim Omgevingsverordening. De toepassing van de lagenbenadering omvat het effect van de ontwikkeling op de lagen in onderlinge wisselwerking met elkaar en het actief benutten van de factor tijd. Bij de ontwikkeling van de containerterminal zijn de effecten integraal beschouwd op: 1 de ondergrond: voor de ontwikkeling van de container terminal zijn diverse thema’s uit de ondergrond beschouwd. Voor de bodemkwaliteit wordt de huidige kwaliteit getoetst en wordt het effect van mogelijke toekomstige ontwikkelingen op de bodemkwaliteit bepaald. Daarnaast is de verwachtingswaarde van archeologie beschouwd waaruit blijkt dat sprake is van een lage trefkans voor het projectgebied.
Het projectgebied is ook als geheel onverdacht op de aanwezigheid van Ontplofbare Oorlogsresten; 2 de netwerklaag: de locatie aan het Bergsche Diep maakt deze locatie bij uitstek geschikt voor de ontwikkeling van een containerterminal vanuit een netwerkbenadering. Zoals reeds beschreven in paragraaf 3.1 (Ladder Duurzame Verstedelijking) heeft uitbreiding van de havens in Rotterdam en Antwerpen en het groter worden van de zeeschepen tot gevolg dat de achterlandverbinding (ook) verder mee moet groeien. De Markiezaat Container Terminal biedt daarvoor consolidatiemogelijkheden; het verzamelen van voldoende containers op een containerschip. Het consolideren maakt containertransport in de regio efficiënter en duurzamer. Daarnaast voorziet de nieuwe locatie in een knooppunt tussen transport over water en weg (multimodaal). De terminal buiten de Theodorushaven is gunstig voor verduurzaming van elektrisch varen, omdat hier accupakketten snel gewisseld kunnen worden. Daarnaast worden effecten op natuurnetwerk Brabant en Natura 2000-gebieden gemitigeerd en gecompenseerd zodat de ontwikkeling van de terminal niet leidt tot aantasting van bestaande natuurnetwerken.
De effecten op natuur zijn nader beschreven in paragraaf 4.1 van deze ruimtelijke onderbouwing; 3 de bovenste laag: de effecten van de bovenste laag zijn beschouwd door middel van deze ruimtelijke onderbouwing alsmede door middel van een milieueffectrapportage. Voor een uitgebreide beschouwing van de effecten op de bovenste laag, zoals natuur, landschap, externe veiligheid, geluid wordt verwezen naar deze onderbouwingen in de MER. Door de factor tijd toe te voegen aan deze benadering wordt rekening gehouden met de herkomstwaarde, vanuit het verleden, de (on)omkeerbaarheid van optredende effecten en de toekomstwaarde gelet op duurzaamheid en toekomstbestendigheid. Met de integrale beschouwing van de ontwikkeling van de containerterminal is rekening gehouden met de ontwikkeling van het gebied in het verleden en het ontstaan van huidige waarden in het gebied, zoals natuur, hoogwaterveiligheid en de functie van het bedrijventerrein. De ontwikkeling van de containerterminal zorgt voor een definitieve ontwikkeling van het gebied.
19 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
Om die reden heeft een zorgvuldige beschouwing plaatsgevonden van zowel de ondergrond, de netwerklaag als de bovenste laag. Onomkeerbare effecten op deze lagen worden gemitigeerd of gecompenseerd. Zoals beschreven in paragraaf 3.1 (Ladder Duurzame Verstedelijking) is de ontwikkeling van de MCT duurzaam en toekomstbestendig. De ontwikkeling van deze locatie en de uitbreiding van het bestaand stedelijk gebied past daarom binnen de lagenbenadering zoals beschreven in de Interim Omgevingsverordening. Zorgvuldig ruimtegebruik De Interim omgevingsverordening benoemd ook dat voor een goede omgevingskwaliteit en een veilige, gezonde leefomgeving rekening gehouden wordt met een zorgvuldig ruimtegebruik, de waarden in een gebied met toepassing van de lagenbenadering en meerwaardecreatie (artikel 3.5). De ontwikkeling van Noordland 12 t/m 16 en MCT past in een ontwikkeling die al geruime tijd door de gemeente Bergen op Zoom wordt gestimuleerd. Mede ingegeven door de wens om de containerterminal aan de huidige Theodorushaven te verplaatsen. De ontwikkeling van de MCT in combinatie met Noordland 12 t/m 16 zorgt voor de meerwaardecreatie van de verplaatsing van de terminal met de verdere ontwikkeling van het Noordland bedrijventerrein. Door middel van een Milieueffectrapportage is daarnaast een zorgvuldige afweging gemaakt van de effecten van de ontwikkeling op de omgeving.
Naast de bedrijfsfuncties zijn functies van het projectgebied ten aanzien van waterveiligheid geïntegreerd in het plan. De ontwikkeling van Noordland 12- t/m 16 sluit hiermee aan op een zorgvuldig ruimtegebruik, zoals voorzien in de Interim omgevingsverordening. Conclusie Volgens boven staande alinea’s blijkt dat voldaan wordt aan de regels en eisen vanuit de Interim omgevingsverordening van provincie Noord-Brabant. In hoofdstuk 4 is een nadere onderbouwing gegeven ten aanzien van diverse omgevingsthema’s, Brabantse omgevingsvisie Met de Brabantse Omgevingsvisie wil de provincie gaan werken volgens de uitgangspunten van de Omgevingswet. In december 2018 is de Brabantse Omgevingsvisie vastgesteld. De Brabantse omgevingsvisie vervangt 4 provinciale beleidsplannen: beleidsplannen over milieu en water (PMWP), verkeer en vervoer (PVVP), ruimtelijke ordening (Structuurvisie RO) en natuur (BrUG) . De Brabantse Omgevingsvisie is een samenhangende visie op de fysieke leefomgeving. De Omgevingsvisie bevat de belangrijkste ambities voor de fysieke leefomgeving voor de komende jaren. Dat gaat om ambities op gebied van de energietransitie, en 'klimaatproof' Brabant, Brabant als slimme netwerkstad en een concurrerende, duurzame economie. De Brabantse Omgevingsvisie heeft een basisopgave en vier hoofdopgaven.
De basisopgave van de Brabantse Omgevingsvisie is ‘werken aan veiligheid, gezondheid en omgevingskwaliteit’. De vier hoofdopgaven komen daar uit voort en zijn daarmee verankerd. De ontwikkeling van Noordland 12-16+MCT past binnen de hoofdopgave ‘werken aan de slimme netwerkstad’. In deze opgave wordt gekeken naar het verbinden van stad, land en internationaal en verbeteren van mobiliteit. Door de bouw van de containerterminal en opslaglocaties Noordland 12-16 op het bedrijventerrein Noordland ontstaat een betere verbinding voor de op- en overslag van chemische stoffen. De reden hiervoor is dat de nieuwe terminal een belangrijke (internationale) schakel vormt in de scheepvaart van en naar Antwerpen en Rotterdam. Zoals eerder beschreven geeft de MCT de mogelijkheid containers met gevaarlijke stoffen en met koopmansgoederen van schepen met een kleinere callsize ‘te verzamelen’ op een schip met een grotere callsize en hiermee de verbinding met de havens van Antwerpen en Rotterdam te vormen. Dit is in de huidige Theodorushaven niet mogelijk. Hierdoor maakt de MCT de verbinding van ‘kleinere’ binnenhavens met Antwerpen en Rotterdam mogelijk. Ook hoofdopgave ‘werken aan een concurrerende, duurzame economie’ is ook van toepassing. De ontwikkelingen van de terminal en de magazijnen creëren extra mogelijkheden voor de economie en verduurzaming.
De terminal biedt kansen voor innovatie op het gebied van elektrisch varen. Elektrisch varen is een opkomende techniek die scheepvaart duurzamer maakt.
20 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
De huidige elektrische schepen hebben onvoldoende bereik om op een accu van Antwerpen naar Rotterdam en andersom te varen. Daarom varen de elektrische schepen die routes niet. Door de MCT is het mogelijk voor tussen Antwerpen en Rotterdam een nieuw accupakket te laden in Bergen op Zoom. Tevens worden alle magazijnen voorzien van zonnepanelen voor de opwekking van duurzame energie. De opgewekte energie van de zonnepanelen kan worden opgeslagen in de accupakketten voor schepen. Ook wordt gezorgd voor walstroom zodat de schepen daar gebruik van maken in plaats van de aggregaten op het moment dat zij aan de kade liggen. Op deze manier draagt Noordland 12-16+MCT bij aan deze hoofdopgave. Conclusie Uit bovenstaande kan geconcludeerd worden dat het project past binnen de omgevingsvisie van provincie Noord-Brabant, omdat het aansluit bij de hoofdopgaven ‘werken aan de slimme netwerkstad’ en ‘werken aan een concurrerende, duurzame economie’.
3.3
Beleid en regels waterschap Brabantse Delta
Beleid buitendijks bouwen Het waterschap Brabantse Delta heeft een beleidsnota buitendijks bouwen vastgesteld op 19 februari 2008. Het beleid is ontstaan om de dijken en waterkeringen te beschermen. De waterkeringen en dijken beschermen Nederland tegen hoogwater en wateroverlast en daarom is het belangrijk dat ze niet zomaar aangepast worden door andere partijen. De plannen voor nieuwe ontwikkelingen worden vanaf nu eerst beoordeeld op hun effecten. Indien geen negatieve effecten ontstaan voor de taken en verantwoordelijkheden van het waterschap volgt er een positief wateradvies. Conclusie Voor het bouwen van de terminal is overleg geweest met het waterschap. De terminal is zodanig ontworpen dat geen negatieve effecten op de waterveiligheid ontstaan. Hiermee past MCT ook in het beleid buitendijks bouwen van het waterschap. Tevens is voor de realisatie van de terminal een watervergunning aangevraagd. De watervergunning is verleend op 16 februari 2023. Waterbeheerprogamma 2022-2027 Het ontwerp Waterbeheerprogramma is vastgesteld door het algemeen bestuur van waterschap Brabantse Delta. In het Waterbeheerprogramma staat hoe het waterschap haar taken in die programmaperiode uitvoert. Het is een belangrijk document waarmee het waterschap haar koers bepaalt. Er staan doelstellingen en ambities in. Het waterbeheerprogramma komt voort uit afspraken in de Omgevingswet.
Bij het opstellen van het Waterbeheerprogramma werd aan organisaties en andere belanghebbenden om hun inbreng gevraagd. Maar ook met trends en maatschappelijke ontwikkelingen, zoals klimaat, de inrichting van de ruimte en economische activiteiten is rekening gehouden in het Waterbeheerprogramma. Een van de onderwerpen die het waterbeheerprogamma aankaart is waterveiligheid. Dit gaat over het beperken van de overstromingsrisico’s - kortweg waterveiligheid. Aangezien MCT tegen een primaire waterkering aan wordt gebouwd is dit onderwerp van toepassing op het project. In overleg met het Waterschap is bij het ontwerp van de terminal rekening gehouden met het waarborgen van de waterveiligheid. Conclusie Het ontwerp van de containerterminal is in overleg met het waterschap tot stand gekomen. De terminal is zodanig vormgegeven dat geen negatief effect op de waterveiligheid ontstaat. Hiermee past MCT ook in het waterbeheerprogamma van het waterschap. Tevens is voor de realisatie van de terminal een watervergunning verleend op 16 februari 2023.
21 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
3.4
Beleid en regels regio
Ruimtelijke visie 2030 West-Brabant Het waterschap heeft in 2010 een visie opgesteld samen met 19 West-Brabantse gemeentes. De ruimtelijke visie is een overkoepelende ruimtelijke visie voor de samenwerkende gemeentes en gaat over de visie tot 2030. De visie bestaat uit 5 thema’s. Hier wordt voor de drie relevante thema’s een korte uitleg gegeven waarom Noordland 12-16+MCT binnen de visie van West-Brabantse gemeentes past. Arbeidsmarkt: Door het ontwikkelen van Noordland 12-16+MCT worden er meer arbeidskansen ontwikkeld. Dit draagt bij aan het creëren van meer werk en geeft daarmee antwoord op de groeiende vraag van de arbeidsmarkt. Economie: Ook op gebied van economie werkt het project mee aan de visie van West-Brabant. Centraal staat namelijk ‘toekomstbestendige bedrijventerreinen’ waar de ontwikkeling van Noordland 12-16+MCT als toekomstbestendig bedrijventerrein op aansluit. Het doel van de terminal is om aan de toenemende vraag te voldoen. Daarnaast biedt de terminal kansen voor toekomstige verduurzaming van de scheepsvaart middels elektrisch varen. Mobiliteit: Ook mobiliteit is een van de thema’s die op het project van toepassing zijn. Door de integratie van de containerterminal met de opslaglocaties op Noordland 12-16 ontstaat een efficiënte combinatie van op- en overslag van chemische goederen.
Conclusie De ontwikkeling van de nieuwe containerterminal sluit aan bij de Ruimtelijke visie 2030 West-Brabant van het waterschap en de gemeenten in West-Brabant.
3.5
Beleid en regels gemeente Bergen op Zoom
Structuurvisie Bergen op Zoom De planlocatie is geheel gelegen op het grondgebied van de gemeente Bergen op Zoom. De gemeenteraad heeft in 2011 de Structuurvisie Bergen op Zoom vastgesteld. Hierin is het belangrijkste ruimtelijke beleid uit diverse beleidsnota's opgenomen en op elkaar afgestemd. Het gaat om ruimtelijke ontwikkelingen op het gebied van wonen, groen, economie, verkeer, milieu en gebiedsontwikkeling. De structuurvisie is geen op zichzelf staand document, maar bevat het beleid voor gebieden en verwijzingen naar beleidsstukken waarmee de bredere context van het ruimtelijke beleid duidelijk wordt. In de structuurvisie staat de containerterminal vermeld, dit betreft de volgende teksten: Pagina 24: ‘Voor zover nog beschikbaar kan er nog grond uitgegeven worden op de bestaande terreinen. De huidige terreinen worden zo optimaal mogelijk uitgegeven. Hierdoor kan de ontwikkeling van nieuw terrein zo lang mogelijk worden uitgesteld. Op bedrijventerrein Noordland en Oude Molen is nog capaciteit beschikbaar.
Verdere uitgifte van bedrijventerrein Noordland kan gecombineerd worden met een de aanleg van een containerterminal.’ Pagina 33: ‘Planontwikkeling bedrijventerrein: In Bergen op Zoom is bedrijventerrein Noordland in afbouw waarbij de aanleg van een containerterminal in onderzoek is.’ Pagina 36: Projectenlijst uitvoeringsparagraaf onder ‘planontwikkeling bedrijventerrein’ De ontwikkeling van de containerterminal in combinatie met de ontwikkeling van het Noordland bedrijventerrein is opgenomen in de structuurvisie van de gemeente Bergen op Zoom. De containerterminal past hiermee binnen het gemeentelijk ruimtelijk beleidskader.
22 | 44
Witteveen+Bos | 115018/23-008.087 | Definitief 04
Conclusie De ontwikkeling van de nieuwe containerterminal sluit aan bij de Structuurvisie van de gemeente Bergen op Zoom.