CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Pijlervisie economie VERVALLEN

Raadsvergadering 31 oktober 2024, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Pijlervisie economie11.276 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

'V BERGEN OP ZOOM

İ

g* ONTWIKKELT. Ontwikkel jij mee? j

Pijlervisie Economie. Toekomstbeeld 2035 September 2024

Inhoud

Hoofdstuk 1

Kern van ons verhaal..................................................................... 5

Hoofdstuk 2

Verantwoording aanpak............................................................... 9

Hoofdstuk 3

Het economisch DNA van Bergen op Zoom................................13

Hoofdstuk 4

Trends & transities........................................................................17

Hoofdstuk 5

Toekomstbeeld..............................................................................21 5.1 De economie van Bergen op Zoom in 2035................................................... 22 5.2 Speerpunten............................................................................................................... 25

Hoofdstuk 6

Economische agenda................................................................... 37

Hoe gebruik je dit online document? Dit document bevat een aantal interactieve functies, namelijk: * Met de pijltjes onderaan de pagina blader je door het document. * Wil je de betekenis van een onderstreept woord weten? Klik het aan en lees de betekenis in de woordenlijst. * Wil je gelijk naar een bepaald hoofdstuk? Klik dan in de inhoudsopgave op de titel van het hoofdstuk.

2

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

@ ®

TOEKOMSTBEELD 2035

3

Kern van ons verhaal

4

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

INHOUDSOPGAVE

@ ®

TOEKOMSTBEELD 2035

5

Kern van ons verhaal “Het is 2035. Bergen op Zoom bruist als woon- en leefstad voor jong en oud, als verblijf- en BeLeefstad én als centrum van een nieuwe economie; de plantbased

Bergen op Zoom is een prachtige stad met

die vernieuwen en verduurzamen. Samen met

een rijke historie en veel cultuur waar met veel

de strategische ligging van onze stad zorgen

energie wordt gewerkt en waar prettig kan

zij voor een stabiele voedingsbodem voor

economy. Groene werkvormen worden gecombineerd met aantrekkelijke woningen

worden gewoond en verbleven omringd door

innovaties, voor brede welvaart voor iedereen

voor alle inwoners. We bedenken hier dingen en máken het!” ook”.

groen én blauw. Een stad met relatief veel stuwende bedrijven, bedrijven die zorgen voor

sterke elementen staan hieronder kernachtig

aanpalende werkgelegenheid en bedrijven

in een schema weergegeven:

Economische structuur Zorg

A

7.425 personen

5.294 personen

Speerpuntsectoren

Arbeidsmarkt en onderwijs

0

Economische foto

Zakelijke diensten

Industrie

Handel

in een netwerk van steden en groen. Deze

4.666 personen

Ontwikkeling beroepsbevolking 2807o

2013

m

2023

m 51.500 personen

2040*

m

Bergen op Zoom

Fysieke bedrijfsomgeving

Uitgaande pendel 17.300 personen

Woon- en leefomgeving Woonaantrekkelijkheidsindex 38e

van de 50 grootste steden in Nederland

O

Natuur

O

Historie

O

Woonomgeving

ñ

ÉAá

6 ha uitgeefbaar (1,207o van totaal)

ft

350fo werkzaam op bedrijventerreinen

van place to buy

+7.000 woningen tot 2040 750 monumenten o.a. forten, vestigingswerken, stadsschouwburg Brabantse Wal: uitgestrekt natuurgebied o.a. Bergse Heide, Zoommeer en Landgoed Lievensberg

Onderwijs

491 ha bedrijventerrein

Nederland

Ingaande pendel 15.600 personen

Creative industry

Opleidings­ niveau

m Hoog m Middelbaar m Laag

47.400 personen

'prognose autonome ontwikkeling

Plant-based economy

3707o

50.000 personen

4

kei

naar place to be

Bron: diverse studies, bewerkt door BCI (2024)

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

0

INHOUDSOPGAVE

0 0

TOEKOMSTBEELD 2035

Gemeente

eCONQfflISOJ ĩOÍWmTSSĒĹŨ ftergen op Zoom

pijtervisie

economie

ūTOTOEWSVřDHSř1/ verb nder3

Binnen het nieuwe economische verhaal van

Hierbij horen 7 speerpunten:

Bergen op Zoom zijn strategische keuzes

Op basis van de toekomstige kansen

gemaakt, die voortvloeien uit het DNA van de

en aandachtpunten zijn de volgende

gemeente:

zeven speerpunten gemaakt, hieronder weergegeven in tekst en beeld:

Bergen op Zoom BeLeefstad Richting de toekomst toe wordt met

1. Massa rondom Plantbased Economy

Bergen op Zoom BeLeefstad een duidelijke verbinding gezocht tussen werken, wonen

2. Het bieden van ontwikkelruimte aan

en verblijven. Het voorzieningenniveau

vergroten ondernemers

(commercieel, recreatief en cultureel) moet

3. Doorontwikkeling van de Theodorushaven

daarbij aansluiten. Hierbij is cultuur een

4. Het ontwikkelen van een veelzijdige en

belangrijke drager voor de identiteit van

duurzame vrijetijdsbesteding

Bergen op Zoom en haar bezoekers.

5. Innovatief, divers en duurzaam aanbod van

Naar een ‘Nieuwe Economie’

6. Veerkrachtige arbeidsmarkt

Richting de toekomst toe zet Bergen op

7. Triple helix samenwerking als basis voor

Verantwoording aanpak

retail C&. horeca

Zoom in op economische verandering die

innovatie en arbeidsmarktgericht onderwijs

gepaard gaat met creatie van welvaart en welzijn. De gemeente stimuleert om deze reden de ontwikkeling van de ‘Nieuwe Economie’. Door ruimte te geven aan de bedrijven en organisaties die zich inzetten op het gebied van plantbased economy en de circulaire economie ontstaan er nieuwe ideeën, business cases en ontwikkelingen die de economie en leefomgeving van Bergen op Zoom ten goede komen.

8

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

INHOUDSOPGAVE

@ ®

TOEKOMSTBEELD 2035

9

Verantwoording aanpak Naar een toekomstvisie 2035 Op 21 oktober 2021 heeft de gemeenteraad de Toekomstvisie 2035 (hierna: TV2035)

2 in het eerste kwartaal van 2024 omvatte

Beleidsdocument

jongerenparticipatie, straatparticipatie, een

> Actieplan Economische structuurversterking

ontwikkeling op verschillende thema’s. Alles met als ambitie: Bergen op Zoom als

inspiratiemiddag en verschillende bedrijfs­

> MJP 2019-2021 NV Aangenaam

verbindende, duurzame BeLeefstad aan de Schelde. Een plek waar mensen graag wonen

bezoeken.

>

vastgesteld. Het betreft een overkoepelende visie, waarbij is ingezet op duurzame

Nota integraal bedrijventerrein beleid 2013-2025

y Transformatie bedrijvenpark Lage Meren/Meilust

en werken met goede, lokale en regionale (zorg)voorzieningen en verbindingen. Een stad

Voor de onderbouwing is gebruikt

> Strategische visie Theodorushaven 2009

waar je je geld kunt verdienen en uitgeven, waar het leven goed is.

gemaakt van lokale en regionale gegevens,

>

Detailhandelsstructuurvisie 2016

gemeentelijke (beleids)documenten en

>

Nota horecabeleid Bergen op Zoom

(markt)onderzoeken. Voorbeelden hiervan

> Startfoto lokale economie

zijn de Economische Barometer 2022,

> Actieplan Biobased economy

Visie Dienstverlening, Toekomstbeeld

y Visie duurzame ontwikkeling BoZ

Binnenstad, Concept onderzoeks-rapport

>

Nota detailhandel

haven, Marktonderzoek Bedrijventerreinen,

> Toekomstvisie VVV Brabantse Wal

In het Bestuursakkoord 2022-2026 ‘Samen

De Pijlervisie economie heeft ook samenhang

Economische Agenda West-Brabant, Aanpak

>

Bergen verzetten’ is aangegeven dat in

met de andere Pijlervisies. Samen met de

circulaire regio en Locatiestudie Wonen

> Afvalstoffenbeleidsplan

deze betreffende bestuursperiode het

Omgevingsvisie vormt de Pijlervisie voor het

C& Werken. Bij het opstellen van de visie is

toekomstperspectief van de gemeente

fysieke domein het kader voor toekomstige

adviesbureau Buck Consultants International

concreter wordt gemaakt en wordt vertaald

ruimtelijk-economische ontwikkelingen

uit Nijmegen ingeschakeld om de gemeente

naar tactisch en vervolgens operationeel

binnen de gemeente. Daarnaast heeft de

hierin te assisteren.

beleid. Het opstellen van pijlervisies voor

Pijlervisie economie een paraplu-functie.

vier belangrijke thema’s zijn daarvoor de

In de toekomst kan de Pijlervisie economie

eerste stap, het gaat hierbij om de pijler Omgevingsvisie, pijler economie, pijler sociaal C&. veilig en pijler dienstverlening.

Nota toeristisch beleid Brabantse Wal

De marktverordening, vastgesteld op 9 april 2024, blijft van kracht. Hetzelfde geldt voor

Vervolg

de Visie binnenstad. De Visie binnenstad

op onderdelen nader worden uitgewerkt.

De Pijlervisie economie brengt focus aan binnen

is vastgesteld op 2 februari 2023. De

Hierbij kan worden gedacht aan bijvoorbeeld

het ruimtelijk-economische aandachtsgebied

beleidsregels binnenstad BoZ zijn door het

programma’s en concrete plannen/projecten.

en fungeert daarmee als richtinggevend

college vastgesteld op 28 maart 2023. Ook

De Visie binnenstad en de Visie buitengebied

kader voor het ruimtelijk-economische beleid

deze beleidsregels blijven van kracht. Door de vaststelling van de Visie binnenstad en de

Met het opstellen van deze Pijlervisie economie

zijn hiervan voorbeelden. De trajecten zijn

van de gemeente Bergen op Zoom en de

worden de economische koers, richting en

vooruitlopend op de Pijlervisie economie

samenwerking binnen en buiten de gemeente.

beleidsregels binnen-stad in 2023 zijn destijds

ambities uit de TV2035 nader uitgewerkt. De

in gang gezet en inmiddels (grotendeels)

Dit wordt nader uitgewerkt in programma’s en

al diverse beleidsstukken ten aanzien van de

gemeente Bergen op Zoom heeft binnen het

afgerond.

projecten zoals opgenomen in de economische

binnenstad ingetrokken.

agenda (hoofdstuk 6 van deze pijlervisie).

ruimtelijk-economische aandachtsgebied tot

s

stakeholderbijeenkom-sten. Participatieronde

op heden veelal versnipperd én verouderd

Wijze van totstandkoming

be-leid. Een integrale aanpak ontbreekt,

De Pijlervisie economie is een visiedocument

Als gevolg van de vaststelling en

na vaststelling van de Pijlervisie economie de

waardoor het risico bestaat op langlopende

op hoofdlijnen dat tot stand is gekomen

inwerkingtreding van de Pijlervisie economie

volgende beleidsdocumenten:

Voor het aandachtsgebied economie gelden

processen en ad hoc besluitvorming. Door

met inbreng van stakeholders en de brede

komen de volgende beleidsdocumenten te

het opstellen van deze Pijlervisie wordt op

omgeving via een intensief participatietraject

vervallen:

hoofdlijnen hel-derheid verschaft aan inwoners,

bestaande uit twee ronden. Participatieronde 1

> Visie binnenstad

bedrijven, partners, de ambtelijke organisatie

heeft plaatsgevonden in de maanden augustus

> Beleidsregels binnenstad BoZ

en de ge-meenteraad. Tegelijkertijd biedt

t/m oktober 2023. Onderdeel van deze

y Marktverordening 2024

de Pijlervisie economie handvatten voor

participatieronde waren diepte-interviews

initiatiefnemers om te komen met nieuwe

met vijftien organisaties (kennisinstellingen,

plannen. Zodoende kan een positieve bijdrage

bedrijven, brancheverenigingen en regionale

worden geleverd aan maatschappelijke en

clusterorgani-saties), enquêtes met

economische effecten.

ondernemers en het burgerpanel en meerdere

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

0

INHOUDSOPGAVE

0 0

> Pijlervisie economie

TOEKOMSTBEELD 2035

Ē

foto o.i.d

Het economisch DNA van Bergen op Zoom s

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

INHOUDSOPGAVE

@ ®

TOEKOMSTBEELD 2035

Het economisch DNA van Bergen op Zoom

Daarnaast wordt er 2022 in de zorg,

De economische ontwikkeling van de stad richting de toekomst bouwt voort op de aard

Momenteel zijn er in Bergen op Zoom meer

zakelijke diensten en vervoer en opslag

inwoners die elders werken dan dat inwoners

meer toegevoegde waarde gecreëerd dan

van andere gemeenten naar Bergen op Zoom

in 2016. Dalingen zijn er te zien in de horeca, onderwijs, financiële instellingen en overige

komen om te werken. Gelet op de grootte van de stad en de regionale functie die Bergen

sectoren.

op Zoom vervult is het verschil tussen de

Bergen op Zoom streeft naar het stimuleren

uitgaande pendel en ingaande pendel van Bergen op Zoom vrij groot. Vanuit Bergen

van de speerpuntsectoren Plantbased economy2 en Creative Industry. Door de

op Zoom gaan er (met name) meer inwoners richting Roosendaal, Tholen en Woensdrecht

es-sentieel om inzicht te verkrijgen in het huidige economische DNA van de gemeente,

aanwezigheid van verschillende grote en

dan dat er vanuit die gemeentes naar Bergen

waar liggen kansen en wat zijn uitdagingen?

kleine bedrijven op het snijvlak van agro en industrie zoals bijvoorbeeld Cargill en

op Zoom komen om te werken.

Algea Holland, maar ook de verschillende

Een andere belangrijke ontwikkeling die van

innovatieomgevingen zoals het Delta Agrifood Business (DAB) lab en het Lamb

op Zoom is de verwachte krimp van de

en dynamiek van de huidige economische structuur en arbeidsmarkt. Om die reden is het

invloed is op de arbeidsmarkt van Bergen

Als vertrekpunt voor de toekomst hebben

Weston Innovation Center heeft Bergen op

beroepsbevolking. Zonder actieve sturing

we een foto gemaakt van de huidige

door de overheid zou de beroepsbevolking

economische situatie. Hierin komen vier

Zoom een goede positie op het gebied van plantbased economy, wat kansen biedt voor

hoofdonderwerpen aan bod die van

de toekomst. De Creative Industry komt in

van Bergen op Zoom volgens de bevolkingsprognose van de Provincie Noord-

belang zijn voor de ruimtelijk-economische

Bergen op Zoom tot bloei door het brede

Brabant richting 2040 afnemen van de

dynamiek van een gemeente: economische

scala aan cultuuruitingen, kunstenaars

huidige 51.500 personen tot 47.400. Dit

structuur, arbeidsmarkt & onderwijs, fysieke

en ontwerpers. Dit biedt kansen om in de

bedrijfsomgeving en woon- en leefklimaat.

toekomst die creativiteit te benutten voor de

heeft gevolgen voor het arbeidsaanbod in Bergen op Zoom. Het toevoegen van

grotere transitie-opgaven.

nieuwe woningen voor bijvoorbeeld jongere doelgroepen kan deze verwachte ontwikkeling natuurlijk wel beïnvloeden.

1. Economische structuur 2. Arbeidsmarkt ä onderwijs De economische structuur van Bergen op

Naast de eigen beroepsbevolking leveren arbeidsmigranten ook een belangrijke

Zoom is divers, met de zorgsector, handel,

Vraag en aanbod van arbeidskrachten zijn

industrie en dienstverlening als belangrijke

voortdurend in ontwikkeling, ook in Bergen op Zoom. Het opleidingsniveau van de lokale

werkgevers. Vergeleken met andere

bijdrage aan de economie van Bergen op Zoom. En naar verwachting zal dit in de toekomst alleen maar toenemen.

gemeenten valt op dat een relatief groot

Deze groei in werkgelegenheid is te danken

beroepsbevolking in Bergen op Zoom ligt

aantal werknemers actief is in de industrie,

aan groei in alle sectoren, behalve de

gemiddeld lager dan in de rest van West-

verkeer & opslag en zorgsector. Grote publieke en private werkgevers (^00 werknemers)

landbouw, waar de werkgelegenheid juist licht afnam.

zijn verantwoordelijk voor 357o van de werkgelegenheid. Belangrijke spelers zijn

Als gekeken wordt naar de ontwikkeling

vernieuwing steeds belangrijker worden,

onder andere Sabic, met meer dan duizend

van de toegevoegde waarde1 (omzet min

werknemers, GGZ Westelijk Noord-Brabant, de

aankoopbedrag) blijkt dat in 2022 een

is het van belang dat zowel voldoende hoog- als laagopgeleiden actief zijn in de

Gemeente Bergen op Zoom en de politie, die

toename is 15,57o t.ov. een jaar eerder.

beroepsbevolking. Voor bijvoorbeeld de

In Bergen op Zoom is in 2022 3,8 miljard toegevoegde waarde gecreëerd. Bezien

beroepen in de veranderende energiesector is een complementaire mix van werknemers

over een langere periode (2022 t.o.v. 2016) is de toegevoegde waarde fors gestegen. De

met diverse vaardigheden en competenties noodzakelijk. Scholing en het bijleren van

de provincie Noord-Brabant is werkzaam via

industrie draagt veruit het meeste bij aan

vaardigheden zijn cruciaal voor deze en

uitzendbureaus.

soortgelijke ontwikkelingen.

ongeveer 32.661 banen bij deze bedrijven, een

de economische toegevoegde waarde van de gemeente. Sinds 2016 is de toegevoegde

stijging van meer dan 107o ten opzichte van 2016.

waarde in die sector ook gestegen met 327o.

elk tussen de 500 en 749 banen genereren. Niet alleen de grote bedrijven en organisaties dragen bij aan de werkgelegenheid in de gemeente; maar liefst 6.470 bedrijven delen deze verantwoordelijkheid. In 2023 waren er

Dit is al terug te zien in de trend van de afgelopen jaren. Volgens onderzoeksbureau

Brabant. Met het oog op de ontwikkeling

Decisio vonden in 2020 ongeveer 2.000

van de economie, waar digitalisering en automatisering/robotica en continue

arbeidsmigranten werk in Bergen op Zoom, in vergelijking met 250-1.000 arbeidsmigranten in 2010. Voorheen werkten arbeidsmigranten voornamelijk in de landbouw, maar steeds vaker vinden zij ook werk in de horeca en de handel. Ook het aandeel arbeidsmigranten werkzaam in de transport en logistieke sector is aanzienlijk gegroeid tussen 2010 en 2020. Bijna de helft van de arbeidsmigranten in

1 De toegevoegde waarde is het verschil tussen de marktwaarde van productie en de daarvoor 2 De bio-based en de agrofoodsector (food & non food) vormen samen de Plantbased Economy.

ingekochte grondstoffen. Het is dus gelijk aan de omzet minus het aankoopbedrag.

s

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

INHOUDSOPGAVE

TOEKOMSTBEELD 2035

s

3. Fysieke bedrijfsomgeving

In het compacte stadscentrum staan alleen al meer dan 600 monumenten, zoals de

De strategische ligging tussen Rotterdam,

Sint Gertrudiskerk, stadsschouwburg De

Breda, Antwerpen en Zeeland, de

Maagd, Poppodium Gebouw T en het

multimodale bereikbaarheid en infrastructuur

Markiezenhof. Ook de groene en blauwe long

(spoor, water, wegennet, buisleidingen en

in de Zuidwestelijke Delta dragen bij aan

de toekomstige waterstof-backbone), de

de woonaantrekkelijkheid en leefbaarheid

hoge kwaliteit van het vastgoed en de

van Bergen op Zoom. De Brabantse Wal

aanwezigheid van de Theodorushaven

zit vol variatie en verrassingen zoals

maakt Bergen op Zoom een interessante

stuifduinen, bossen, water, polders en heide.

vestigingslocatie voor bedrijven. Inmiddels zijn

De hoge kwaliteit van de natuur, historie

echter alle bedrijventerreinen bijna volledig

en woonomgeving wordt erkend in de

uitgegeven. Door dit beperkte aanbod is

Woonaantrekkelijkheidsindex in de Atlas voor

de uitgifte van bedrijfskavels de afgelopen

Gemeenten 2023.

jaren teruggelopen. Schuifruimte ontbreekt, waardoor bedrijven niet tot nauwelijks ruimte

Deze aantrekkelijkheid trekt nieuwe bewoners

hebben om uit te breiden, maar ook nieuwe

aan. Bergen op Zoom heeft de ambitie

bedrijven zich niet kunnen vestigen in Bergen

om tot 2040 nog 7.000 extra woningen te

op Zoom. Om werkgelegenheid te kunnen

bouwen. Hierbij wil de gemeente een divers

blijven faciliteren moet de gemeente op

aanbod van woon-werkmilieus ontwikkelen

zoek naar oplossingen om nieuwe ruimte te

met een passend voorzieningsniveau voor

creëren.

verschillende doelgroepen. Keuzes die hierin gemaakt worden zijn van belang voor de verdere economische ontwikkeling van Bergen

4. Woon- en leefklimaat

op Zoom, aangezien de ontwikkeling van

Bergen op Zoom wil zich ontwikkelen van

de beroepsbevolking hierdoor sterk wordt beïnvloed.

een ‘Place to buy’ naar een ‘Place to be’. De verschillende historische pleinen bieden een uitstekende locatie voor bewoners en bezoekers om tot rust te komen en te genieten van de verschillende terrassen en de historische architectuur en het erfgoed.

Trends ft transities

Samengevat: een unieke stad, uniek door haar ligging en sterke economische basis met veel groei in sectoren die stuwend en verzorgend zijn. Een gezonde stad met veel potenties op meerdere vlakken, een stad met ambities.

S

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

INHOUDSOPGAVE

@ ®

TOEKOMSTBEELD 2035

S

Trends ft transities De economie van Bergen op Zoom staat niet op zichzelf en wordt in sterke mate beïnvloed door ontwikkelingen van ‘buitenaf’. Deze ontwikkelingen op nationale en soms internationale schaal zorgen ervoor dat zwaartepunten van de economie verschuiven (richting Azië en binnen Europa naar andere regio’s in Zuid- en Oost-Europa) en de focus binnen Nederland steeds meer verlegd wordt naar een duurzaam verdienvermogen.

Aangezien de trends spelen op (inter-)

1. Grondstoffen- en energîetransîtîe

nationale schaal is de invloed van Bergen op

zoeken om hun investeringskracht te bundelen

ICT- en technieksector zal dit betekenen dat

en gezamenlijk tot creatieve oplossingen

ze nog zullen groeien. Belangrijk is dat het

te komen. Het gaat dan bijvoorbeeld om

onderwijs in de regio aansluit bij deze groei.

initiatieven om gezamenlijk stroom op te

Triple helix-samenwerkingen binnen de regio of

wekken, op te slaan en/of te delen.

samenwerking met onderwijsinstellingen in en buiten de regio bieden aanknopingspunten om

Verduurzaming op het gebied van grondstoffen

het onderwijscluster verder uit te bouwen.

leidt tot een overgang van een lineaire naar een circulaire economie, waarbij slimmer omgegaan

Waar vergrijzing zorgt voor een kleinere

wordt met grondstoffen en producten. Bedrijven

beroepsbevolking, leidt het tegelijkertijd ook

zullen niet alleen meer gericht zijn op productie,

tot een grotere groep ouderen. Dit betekent

maar ook op het hergebruiken, terugwinnen en

dat er een grotere groep aanspraak zal doen

repareren van producten en materialen. Hiervoor

op de voorzieningen in de stad, terwijl er een

zal meer ruimte nodig zijn op grote industriële

kleinere groep is die het voorzieningenniveau

kavels, liefst multimodaal ontsloten en met een

in stand houdt. In Bergen op Zoom is er naast

hoge milieucategorie, maar ook voor lokale

een grote zorgsector ook een groot aandeel

MKB-bedrijvigheid dichterbij de stad. Denk

vrijwilligers actief, wat op dit moment zorgt voor

Zoom op de trends en transities zelf beperkt.

De komende jaren zal verduurzaming een

hierbij bijvoorbeeld aan bouw-, installatie- en

een hoog (betaalbaar) voorzieningenniveau. De

Wel kunnen sommige trends en transities een

steeds belangrijkere rol krijgen in de economie.

reparatiebedrijven. Naast ruimte in deze sectoren

verwachting is dat het voorzieningenniveau de

grote impact hebben op de gemeente en haar

Grondstoffen en energie worden schaarser

vraagt dit ook om geschikt technisch personeel.

komende jaren onder druk komt te staan.

economie. Dit zorgt voor uitdagingen, maar

en het gebruik hiervan zal verschuiven naar

levert ook zeker kansen op om de economie

schonere alternatieven. Op het gebied

De overgang naar een circulaire en duurzame

verder te ontwikkelen. Door slim in te spelen

van energie betekent dit een transitie van

economie zorgt voor uitdagingen en beperkingen

op deze trends en transities kan het huidige

gas naar elektriciteit en/of waterstof. Voor

binnen sectoren en in de haven, maar leidt

economische DNA versterkt worden c.q. ingezet

grootverbruikers van energie, vooral actief in de

tegelijkertijd tot innovatieve oplossingen en

Een mogelijke oplossing voor de krimpende

worden om tot gewenste ontwikkelingen te

industrie, zal dit leiden tot een noodzaak om

cross-overs tussen sectoren. Beperkingen

beroepsbevolking is nieuwe instroom. Bergen

3. Schaarse ruîmte

komen. In dit hoofdstuk zijn de vier belangrijkste

te investeren. Tegelijkertijd zorgt netcongestie

vanwege stikstof zijn een uitdaging voor de

op Zoom is van plan de komende jaren 7.000

ontwikkelingen voor Bergen op Zoom uitgelicht,

voor drempels om deze transitie soepel te

landbouw, maar leiden wel tot innovatieve

woningen te bouwen. Door bij de bouw te richten

waarbij specifiek wordt ingegaan op de

laten verlopen. Het is daarom van belang dat

agro-technische oplossingen en tot een sterke

op een jonge doelgroep kan de basis worden

uitdagingen en de kansen die de trends en

bedrijven in Bergen op Zoom de samenwerking

groei van de plantaardige sector. Op het snijvlak

gelegd voor een groei van de beroepsbevolking.

transities met zich meebrengen.

van deze sectoren kan Bergen op Zoom zich

Deze bouwopgave vraagt om ruimte in de

onderscheiden. De gemeente kent een sterk

stad. Ook zal er ruimtevraag ontstaan door

cluster van plantbased en agro-bedrijven, wat

nieuwe inwoners die vanuit het buitenland naar

richting de toekomst nog versterkt kan worden.

Bergen op Zoom komen. Dit zijn bijvoorbeeld asielzoekers, arbeidsmigranten en kenniswerkers (expats) die ook een plek in de stad nodig

2. Vergrîjzîng

hebben om te wonen. Vaak zijn deze groepen

Bevolkingsprognoses voorspellen een afname

deze groepen kan zorgen voor een verlichting

van de beroepsbevolking richting 2040. Dit

van de vergrijzing. Woningbouw focust zich de

is vooral het gevolg van de vergrijzing van de

komende jaren nadrukkelijk op de behoeften

relatief jong, waardoor het aantrekken van

huidige bevolking van Bergen op Zoom, wat

van de verschillende doelgroepen. Dit vraagt

op de arbeidsmarkt zal leiden tot extra krapte.

om verschillende woonmilieus binnen de

Deze trend wordt versterkt doordat jongeren

gemeente.

steeds vaker richting de Randstad trekken om

s

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

INHOUDSOPGAVE

te wonen en te werken. Voor veel bedrijven

Tegelijkertijd vraagt het bedrijfsleven ook

wordt het daarmee steeds lastiger om geschikt

om extra ruimte. Het is belangrijk dat sterke

personeel te vinden en ontstaat er een ware

bedrijven die willen doorgroeien binnen de

battle for talent. Door het moderniseren van

gemeente behouden kunnen blijven. Bij

bedrijfsprocessen kan het personeelstekort

ruimtetekort in de gemeente ontstaat de

door bedrijven enigszins worden opgevangen,

kans dat deze bedrijven vertrekken en dat

bijvoorbeeld door digitalisering, robotisering,

hun positieve impact op de gemeente, de

e-commerce of het benutten van A.I. Voor de

arbeidsmarkt en de regionale innovatiekracht

@ ®

TOEKOMSTBEELD 2035

s

verloren gaat. Ook voor nieuwe vestigers,

presteert niet meer per definitie goed als het

passend bij het DNA van Bergen op Zoom,

BBP snel stijgt, maar wel als de samenleving, de

is ruimte in de gemeente belangrijk. De

omgeving en de economie in de volle breedte

ruimte op bedrijventerreinen is echter

hiervan kunnen profiteren. Hier en nu, maar ook

nagenoeg uitgegeven. Door de transitie naar een circulaire economie zal de vraag naar

later en elders. Het is daarom belangrijk dat er een goede afstemming wordt gezocht met de

bedrijfsruimte in de komende jaren alleen nog

directe buurgemeenten en binnen de bredere

maar verder toenemen en zal de druk op de

regio. Een sterke samenwerking kan ervoor

ruimte groter worden. De zachte plancapaciteit

zorgen dat de regio als geheel profiteert en

(Schans VI/ Ster van Lepelstraat/

zich breed kan ontwikkelen.

Auvergnepolder) biedt kansen voor de aanleg van nieuwe bedrijventerreinen. Daarnaast kan

Een punt binnen de brede welvaart waar

met slimme oplossingen beter gebruik worden

Bergen op Zoom nu goed op scoort is de

gemaakt van de huidige ruimte voor bedrijven,

nabijheid van voorzieningen in de stad. Door de

bijvoorbeeld door meervoudig ruimtegebruik

vergrijzing kan dit goede voorzieningenniveau

of het beter benutten van bedrijfskavels.

onder druk komen te staan. Het is daarom

Andere mogelijkheden liggen bij het zoeken

van belang om de voorzieningen en de

van aanvullende ruimte voor bedrijven buiten

verblijfskwaliteit in de binnenstad te versterken.

de bedrijventerreinen, bijvoorbeeld door

Tevens dient de vitale wijkeconomie in stand

gebruik te maken van vrijkomende agrarische

gehouden te worden. De nabijheid van winkels,

bebouwing (VAB’s). Wel moet het dan gaan

scholen en cafés zorgt namelijk voor een

om kleinschalige bedrijfsmatige activiteiten,

hogere woon- en leefkwaliteit. Uiteindelijk

die passen bij het karakter van het landelijk

werkt dit ook weer door in de economie. Als

gebied, Verder liggen er ook in het stedelijk

mensen graag in Bergen op Zoom wonen,

weefsel kansen om bepaalde sectoren te

zullen ze eerder geneigd zijn hier te blijven

mengen met wonen.

wonen en werken. De unique selling points (USP’s) die Bergen op Zoom heeft, zoals de historische binnenstad en natuur in de directe

4. Brede welvaart

omgeving, dragen hieraan bij. Op het gebied van veiligheid en milieu scoort Bergen op

In de economie vindt een verschuiving plaats

Zoom momenteel nog wat minder. Door ook

van de nauwe economische benadering naar

aan deze punten te werken kan de stad een

een meer brede opvatting: brede welvaart.

nog prettigere plek worden om te wonen, te

Waar op economisch gebied in het verleden

werken en te verblijven. Voor een goede sturing

vooral gelet werd op toegevoegde waarde en

op brede welvaart is het noodzakelijk dat de

werkgelegenheid, komt de nadruk steeds meer

uitvoering van de Pijlervisie sociaal C&. veilig en

te liggen op een balans tussen samenleving,

de Pijlervisie economie voor wat betreft dit

economie en omgeving. Een stad of regio

onderwerp goed op elkaar worden afgestemd.

Toekomstbeeld

Samengevat: er staan belangrijke transities voor de deur, die juist voor een gemeente als Bergen op Zoom veel kansen bieden. Inzetten op een nieuwe economie voor iedereen. We willen het allemaal en Bergen op Zoom heeft de uitgangspositie hiervoor. Wel is ruimte nodig. Ruimte voor transities en zeker ook ruimte voor economie. Deze ruimte kan op verschillende manieren worden gevonden: door meer met dezelfde ruimte te doen, door nieuwe werklocaties/bedrijventerreinen te ontwikkelen, door creatief om te gaan met nieuwe mengvormen, maar ook door samenwerking in de regio te zoeken. Bergen op Zoom staat er niet alleen voor, maar speelt wel een belangrijke rol om de transitie naar de nieuwe economie aan te jagen.

^20

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

0

INHOUDSOPGAVE

0 0

TOEKOMSTBEELD 2035

S

Toekomstbeeld

en organisaties of elders werken en leren.

Uit het economisch DNA van Bergen op Zoom is een krachtig fundament ontstaan, waar in de toekomst op voortgebouwd kan worden. Aan de ene kant gaat het om de rijke historie en de bijzondere ligging van de stad. Deze USP’s maken Bergen op Zoom uniek, al eeuwenlang. Tegenwoordig trekt dit authentieke erfgoed veel mensen naar de stad.

5.1 De economie van Bergen op Zoom in 2035

Daarvoor zijn er goede verbindingen alle

bijvoorbeeld door kansen te benutten die

kanten op. Een stad waar geld verdiend kan

ontstaan door de transitie naar de nieuwe

worden, maar ook kan worden uitgegeven.

economie. Bergen op Zoom heeft een sterk

Een stad waar het leven goed is. Het is een

MKB en veel grote industriële bedrijven.

plek met goede, lokale en regionale (zorg)

Richting de toekomst toe zet Bergen op Zoom

voorzieningen en verbindingen. Vanuit de

in op positieve economische verandering en

economische ontwikkeling van Bergen op

creatie van welvaart en welzijn. We faciliteren

Zoom kan op verschillende manieren een

zo veel mogelijk de nieuwe economie, maar

bijdrage worden geleverd aan Bergen op

zetten ook in op het creëren van kansen en

Zoom BeLeefstad. Uit prognoses blijkt dat

de ondersteuning van innovatie. In Bergen

de beroepsbevolking de komende jaren zal

op Zoom liggen de kansen vooral op gebied

dalen. Voor een goede balans tussen de

van circulaire economie en plantbased

functies wonen, werken en recreeren is het

economy. Door ruimte te geven aan de

noodzakelijk dat in de woningprogrammering

bedrijven en organisaties die zich inzetten

nadrukkelijk ruimte wordt geboden voor

op het gebied van plantbased economy en

jongeren en jonge gezinnen. Hierdoor kan de

de circulaire economie ontstaan er nieuwe

Hierdoor heeft Bergen op Zoom een

potentiële beroepsbevolking worden vergroot.

ideeën, business cases en ontwikkelingen die

rijk cultureel verenigingsleven met veel

De werkgelegenheid moet echter wel

de economie en leefomgeving van Bergen

evenementen. Bergen op Zoom is de stad van

passend zijn. Daarom zet Bergen op Zoom in

op Zoom ten goede komen. Hier wordt

stoet & spel. Aan de andere kant is Bergen

op het creëren van meer werkgelegenheid.

ingezet op food en non-food toepassingen:

op Zoom sinds jaar en dag gelegen aan de

Ook het voorzieningenniveau (commercieel,

alternatieve eiwitten, grondstoffen, chemie,

vruchtbare zeekleigronden. We maken deel

recreatief, cultureel) moet aansluiten bij de

farmacie en bio-based bouwen.

uit van de regio van suikerbiet en aardappel.

woningbouwprogrammering. Daarnaast

Vroeger haalden we al kleurstof uit Meekrap,

wordt vanuit vrijetijdseconomie een

De strategische keuze om in te zetten op

waar de naam Krabbegat vandaan komt.

belangrijke invulling gegeven aan Bergen op

Bergen op Zoom BeLeefstad en de transitie

Van oudsher wordt in de regio gezorgd

Zoom BeLeefstad. Het gaat om het aanbod,

naar de nieuwe economie is van betekenis

voor voedsel en plantaardige grondstoffen.

ervaringen van bewoners en bezoekers,

voor de positionering van Bergen op Zoom en

Dit plantaardig DNA helpt ons om ook in

maar ook informatieverschaffing en een

de brede welvaart van onze inwoners.

de toekomst opgewassen te zijn tegen

goede recreatief-toeristische infrastructuur.

uitdagingen en risico’s.

Er wordt de komende jaren ingezet op de

Positionering Bergen op Zoom

doorontwikkeling van de USP’s van Bergen

Binnen de gemeente Bergen op Zoom spelen (grootschalige) ontwikkelingen

De economie is echter onderhevig aan

op Zoom. Cultuur is hierbij een belangrijk

veranderingen, zoals in het vorige hoofdstuk

aandachtspunt, omdat cultuur een

die de gemeente van de toekomst zullen

duidelijk is geworden, waardoor het

belangrijke drager is voor de identiteit van

vormen. Een voorbeeld zijn de grotere

belangrijk is om in te spelen op sommige

Bergen op Zoom en bezoekers die van binnen

woningbouwontwikkelingen waar gekozen

trends en transities. Bergen op Zoom maakt

en buiten worden aangetrokken.

wordt voor andere type woonmilieus. Maar ook economische ontwikkeling draagt

een strategische keuze voor economische ontwikkeling passend bij het eigen DNA.

Transitie naar de nieuwe economie

Zo sturen we op kansen, innovatie en een

De transitie naar een nieuwe economie is een

Bergen op Zoom. Meerwaardecreatie speelt

specifieke economische koers. Doordat we

aantal jaren gelden gestart. Het gaat om

bij economische ontwikkeling een grote

bij aan de positionering en identiteit van

nu een strategische keuze maken, zetten

een economie die groen, duurzaam, sociaal

rol. Leidt de nieuwvestiging van bedrijven

we een duidelijke stip op de horizon. De

en digitaal is. Het gaat niet langer om alleen

tot het creëren van werkgelegenheid en

stip op de horizon hebben we uitgesplitst

financiele resultaten, maar ook om de zorg

een upgrade van de omgevingskwaliteit?

Bergen op Zoom BeLeefstad

voor onze planeet en mensen (planet, people,

Draagt de ontwikkeling van een nieuw

twee strategische keuzes is het vergroten

In de Toekomstvisie 2035 is het

profit). Een goede balans tussen economische

bedrijventerrein bij aan de energietransitie

van brede welvaart voor onze inwoners aan

toekomstbeeld van Bergen op Zoom

ontwikkeling, welzijn van mensen en kwaliteit

waar inwoners ook van mee kunnen

de ene kant, maar aan de andere kant een

BeLeefstad geschetst. Het beeld is

van leefomgeving is daarbij essentieel. De

profiteren? Het zijn voorbeelden van op

sterke positionering van Bergen op Zoom.

dynamisch. Het is een plek waar mensen

gemeente stimuleert om deze reden de

welke manier economische ontwikkeling kan

graag wonen en zijn. Een stad die thuisbasis

ontwikkeling van de ‘Nieuwe Economie’. Het

bijdragen aan de aantrekkelijkheid van de

is voor mensen die thuis, bij lokale bedrijven

is van groot belang dat het bedrijfsleven

stad. De strategische keuzes voor Bergen

in twee strategische lijnen. Het doel van de

3

zich bewust wordt van de transitie. Dat kan

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

0

INHOUDSOPGAVE

0 0

TOEKOMSTBEELD 2035

S

op Zoom BeLeefstad en de transitie naar de

van grondstoffengebruik en de focus op

nieuwe economie komen dan ook niet uit

plantaardige alternatieven draagt bij aan

de lucht vallen. In Bergen op Zoom is sprake

een gezondere toekomst.

Gemeente

įCOŕJOÍÏUSCü -ţoWO iïSTSEELo 6ergen op Zoom

van historisch beleven, natuurlijk beleven, waterrijk beleven en cultureel beleven. Al met

De strategische keuze voor de transitie naar

al een unieke propositie waar veel kansen

een nieuwe economie stimuleert innovatief

liggen. Met de aanpak van leegstand in de

ondernemerschap en samenwerking met

binnenstad, nieuwe economische dragers

het bedrijfsleven en onderwijs. De nieuwe

in erfgoed, maar ook versterking van het

economie draagt bij aan een groei van de

culturele en recreatieve aanbod gaan we de

werkgelegenheid en een versterking van de

komende jaren werken aan de vergroting van

lokale en regionale economie. Tegelijkertijd

de aantrekkelijkheid van onze gemeente. Het instellen van een nieuwe en eigentijdse

draagt de strategische keuze Bergen op Zoom BeLeefstad bij aan de aantrekkelijkheid

citymarketing-organisatie, die wonen, werken

en leefbaarheid van de gemeente. We gaan

en recreëren met elkaar verbindt, is hier

uit van een evenwichtige balans tussen

onlosmakelijk aan verbonden. Tegelijkertijd

verschillende functies. Vitale wijkeconomie

liggen op het gebied van de transitie van

krijgt een belangrijke plaats binnen het

de nieuwe economie ook kansen voor de

programma economie (uitvoeringsagenda

positionering van Bergen op Zoom. Met

van de pijlervisie economie). Vanuit Bergen

name de inzet op een circulaire economie,

op Zoom BeLeefstad en de transitie naar

waarbij aandacht is voor mens & omgeving,

de nieuwe economie wordt gestuurd op de

draagt bij aan de aantrekkelijkheid van de

kwaliteit van leven, maar ook de kwaliteit van

gemeente. De specifieke koers gericht op

de omgeving.

M)ETIP

verb nders

plantbased economy is de aanjager hiervan.

5.2 Speerpunten

economie. In Bergen op Zoom gaat het

De afgelopen jaren is geïnvesteerd in de

In het volgende hoofdstuk worden de twee

samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijs

strategische keuzes nader uitgewerkt in zeven

Op basis van de toekomstige kansen

en overheid. Vanuit de focus op plantbased

speerpunten. Deze speerpunten geven vanuit

en aandachtpunten zijn de volgende

UBQ, DKG, Cargill en Ecopoint. Daarnaast

economy is een nieuw narratief voor de stad

zeven verschillende invalshoeken invulling aan

zeven speerpunten gemaakt hieronder

fungeert het Delta Agrifood Business (het

en de regio ontstaan. Een samenwerking die

de twee strategische keuzes. Per speerpunt

weergegeven in tekst en beeld:

open innovatie- en expertisecentrum van

1. Massa rondom plantbased economy

voor start-ups & innovatie. Dé plek binnen de

dus de vruchten afwerpt, maar de komende

worden een aantal handelingsperspectieven

jaren nog kan worden geïntensiveerd. Het

geschetst. Met deze handelingsperspectieven

om bedrijven zoals Lamb Weston, Protix,

bedrijfsleven en onderwijs) als broedplaats

plantbased narratief is echter onderscheidend

willen we meer concreet maken hoe we

en uniek voor Bergen op Zoom en de

de speerpunten tot en met 2035 willen

omliggende regio. Logischerwijs wordt

gaan uitvoeren. Tegelijkertijd zijn de

vanuit het plantbased-DNA een belangrijk

handelingsperspectieven ook een uitnodiging

3. Doorontwikkeling van de Theodorushaven

die benut kunnen worden in verschillende

fundament gevonden voor de verdere

naar de markt. Vandaar dat woorden als

4. Het ontwikkelen van een veelzijdige en

sectoren (o.a. zorg, industrie, chemie). Het

vorming van de identiteit en de positionering

‘stimuleren, faciliteren en ondersteunen’

van Bergen op Zoom.

worden gebruikt. Hiermee geven we een helder signaal naar ondernemers. Plannen

vergroten

2. Het bieden van ontwikkelruimte aan ondernemers

duurzame vrijetijdsbesteding

5. Innovatief, divers en duurzaam aanbod van retail & horeca

regio waar bedrijven werken aan oplossingen met planten in de hoofdrol. Hierbij gaat het om zowel food als non-food toepassingen

DAB heeft bijvoorbeeld vorig jaar een subsidie gekregen om een methodiek en productielijn te ontwikkelen om van planten naar

Brede Welvaart

en ontwikkelingen in de lijn met de Pijlervisie

6. Veerkrachtige arbeidsmarkt

farmaceutische inhoudsstoffen te komen. In

In het voorgaande hoofdstuk is ingegaan

economie en die van toegevoegde waarde

7. Triple helix samenwerking als basis voor

de economische agenda van de Economic

op brede welvaart. Deze nieuwe manier van

zijn voor de gemeente Bergen op Zoom

de economie benaderen, zal de komende

en omliggende regio worden van harte

jaren aan kracht winnen. Vanuit economische

ondersteund door de gemeente.

innovatie en arbeidsmarktgericht onderwijs

1. Massa rondom plantbased economy vergroten

ontwikkeling kan de brede welvaart worden

Board West-Brabant wordt Plantbased Ondernemen ook als een van de speerpunten gezien voor de komende periode. Binnen de Stedelijke Regio West-Brabant-West vullen

vergroot. Door de strategische keuze voor

In hoofdstuk 6 van de Pijlervisie wordt

de transitie naar een nieuwe economie

ingegaan op het Programma Economie. In

Waar staan we?

Roosendaal en Bergen op Zoom elkaar aan. Roosendaal richt zich op de technische sector

ligt de focus voor de komende jaren op

feite is dit de uitvoeringsparagraaf, zodat

Plantbased economy maakt onderdeel uit

en de maakindustrie, terwijl Bergen op Zoom

een circulaire economie en plantbased

inzichtelijk wordt op welke wijze - en met

van de economische identiteit van West-

koploper is in de transitie naar de nieuwe

economy. Het stimuleren van recyclen en

welke projecten - de ambities & speerpunten

Brabant-West. Binnen de regio zijn grote

economie. De focus ligt in Bergen op Zoom

hergebruik van materialen, het verminderen

de komende jaren worden verwezenlijkt.

toonaangevende partijen actief op het

vanzelfsprekend op plantbased economie.

gebied van plantbased economy en circulaire

S

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

0

INHOUDSOPGAVE

0 0

TOEKOMSTBEELD 2035

S

Welke ontwikkelingen zien we?

bedrijven zich kunnen vestigen in Bergen

De transitie naar een duurzame economie

op Zoom (o.a. beschikbare kavels, juiste

is een belangrijke thema waar steeds

milieucategorie, logistieke knooppunten,

2. Het bieden van ontwikkelruimte aan ondernemers

Samen met de regio gemeenten worden in Q4 2024/Q1 2025 afspraken gemaakt over de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen.

meer mensen en bedrijven zich mee

cluster van bedrijven, bestemmingsplan,

Waar staan we?

Door het gebrek aan ruimte op de huidige

bezighouden. De overgang naar een meer plantbased economy wordt daarbij als een

vergunningen,);

Werklocaties zijn belangrijke

bedrijventerreinen voor deze verwachte

> Gemeente stuurt op partnerships met

vestigingsplaatsen voor werkgelegenheid.

ruimtevraag wordt er nu een rem gezet op

onvermijdelijkheid (zie hoofdstuk 3 trends &

plantbased oplossingen voor het eigen

Het zijn vaak de motoren van de economische

de groei- en verplaatsingsdynamiek van het

transities) gezien. Plantbased economy richt

inkoop- en afvalbeleid, maar ook als het

ontwikkeling waar mensen uit de eigen stad

lokale bedrijfsleven en de komst van nieuwe

zich zowel op bestaande bedrijven, maar

gaat om de inrichting van de openbare

en omgeving werkzaam zijn. Als gekeken

bedrijvigheid. De forse ruimtevraag voor

ruimte;

wordt naar de spreiding van bedrijvigheid

bedrijventerreinen laat zien hoe urgent het

Bestaande bedrijven ondersteunen zodat

over de stad in Bergen op Zoom blijkt

voor de Regio West-Brabant, meer in het

ze kunnen omschakelen naar plantbased

dat de 9 bedrijventerreinen circa 11.700

bijzonder voor Bergen op Zoom, is om binnen

economy/circulaire economie;

banen huisvesten. Dit is 350Zo van de totale

afzienbare termijn nieuwe bedrijventerreinen

werkgelegenheid in Bergen op Zoom (landelijk

te ontwikkelen.

ook op nieuwe bedrijvigheid. De grootste kans voor Bergen op Zoom ligt bij de vorming

y

van een kennis- en innovatiecluster door een verbinding te leggen met o.a. het lokale MKB. De verandering van bijvoorbeeld het

> We streven naar crossovers met andere

productieproces of de vervaardiging van

sectoren, zoals bijvoorbeeld de zorgsector;

gemiddelde ligt op 3007o). Sinds 2016 is het aantal banen op bedrijventerreinen gestegen

Wat zijn onze ambities?

hierbij de belangrijkste onderwerpen. Door

plantbased economy en bijvoorbeeld

met 1007o. Daarnaast wordt meer dan de helft

Creëren van ontwikkelruimte voor

de keuze voor plantaardige toepassingen/

onderwijs, vrijetijdseconomie, openbare

van de toegevoegde waarde in Bergen op

bestaande en nieuwe ondernemers

alternatieven ontstaan nieuwe ketens. Zo

ruimte en retail;

Zoom gecreëerd op de bedrijventerreinen en

alternatieve plantaardige producten zijn

y We leggen de verbinding tussen

wordt bijvoorbeeld in de regio vlas geteeld,

> Opzetten van acquisitiestrategie voor

maar in Bergen op Zoom kan de verwerking

bedrijven die actief zijn binnen de

en toepassing van vlas plaatsvindt. In de

plantbased economy;

afgelopen jaren heeft Bergen op Zoom een

Met welke handelingsperspectieven?

en vastgoedkwaliteit.

> We benutten onze bestaande bedrijventerreinen beter. Daar waar het

Behoud en versterken van bestaande triple

Welke ontwikkelingen zien we?

kan, herstructureren we onze bedrijven­

leiderschapsrol binnen de regio verworven.

helix samenwerkingen op het gebied van

Momenteel zijn er vrijwel geen

terreinen;

Door innovatie en het vergaren van nieuwe

plantbased zoals het DAB;

uitgeefbare kavels meer beschikbaar

kennis door bedrijven en kennisinstellingen

y

scoren de bedrijventerreinen goed op locatie-

> We zetten in op verduurzaming van

> Plantaardige oplossingen vloeien voort

op bedrijventerreinen in Bergen op

onze bedrijventerreinen. We bieden

op het gebied van plantbased economy

uit het DNA van Bergen op Zoom. Het

Zoom. Anno 2024is er in totaal nog 1

onze ondernemers ruimte om te kunnen

in Bergen op Zoom kunnen oplossingen

positionerings- en marketingvraagstuk

hectare uitgeefbaar op Oude Molen). In

voldoen aan de transitie naar een circulaire

gevonden voor maatschappelijke

wordt o.a. gebaseerd op de ingezette koers

het licht van de woningbouwopgave is

economie;

uitdagingen die een duurzame economie

met plantbased economy.

het daarnaast denkbaar dat delen van

> We zetten in op de ontwikkeling van

een stapje dichterbij brengen. Dit creëert

bestaande bedrijventerreinen worden

nieuwe locaties, zodat vraag- en aanbod

daarnaast kansen voor ondernemerschap

getransformeerd naar wonen. Terwijl uit

in de toekomst op elkaar aansluiten.

en werkgelegenheid. Ondanks dat Bergen

de recent gepubliceerde rapportage over

Het ontwikkelen van nieuwe locaties

op Zoom een goede propositie heeft op

Ruimte voor Economie van het Ministerie van

draagt bij aan de versterking van het

het gebied van plantbased economy kan

Economische Zaken en Klimaat naar voren

vestigingsklimaat en het bieden van

de positie van Bergen op Zoom nog beter

komt dat de ruimtevraag voor economische

perspectief voor onze ondernemers;

worden benut.

activiteit in aankomende jaren alleen

> Concreet onderzoeken we de

maar gaat stijgen onder andere door de

haalbaarheid van de ontwikkeling van

Wat zijn onze ambities?

energietransitie en de ontwikkeling richting

een bedrijventerrein in de Auvergnepolder,

Bergen op Zoom heeft een leiderschapsrol

een circulaire economie. Aanvullend daarop

waarbij alternatieve locaties worden

binnen de regio West-Brabant op het

geeft het Planbureau voor de Leefomgeving

meegenomen in de afweging. Specifiek

gebied van Plantbased Economy.

aan dat ruimtelijk beleid van belang is om

wordt een plantbased profiel onderzocht,

een circulaire economie in 2050 mogelijk te

zodat de ambities op gebied van

Met welke handelingsperspectieven?

maken. Uit de meest recente behoefteraming

plantbased economy een plek gegeven kan

> Samenwerking met de regio versterken

bedrijventerreinen van de Provincie Noord-

worden;

op het gebied van plantbased o.a. via het

Brabant komt naar voren dat de verwachte

programma ‘Plantbased Ondernemen’

ruimtevraag naar bedrijventerreinen tot 2030

vestigingsklimaat voor nieuwe bedrijven.

van Rewin;

in de regio West-Brabant- circa 330-428

We hebben de voorkeur voor bedrijven met

hectare betreft. Tot en met 2040 wordt nog

werkgelegenheid passend bij de transitie

meer ruimtevraag voor bedrijventerreinen

naar een nieuwe economie;

y Gunstige randvoorwaarden creëren zodat

> We zorgen voor een gunstig

verwacht voor de Regio West-Brabant.

^26

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

0

INHOUDSOPGAVE

0 0

TOEKOMSTBEELD 2035

y

>

Bij nieuwe woningbouwplannen/

Welke ontwikkelingen zien we?

gebiedsontwikkelingen waarbij

Er zijn volop kansen voor de ontwikkeling

transformatie van bedrijfsruimte naar

van Theodorushaven. Niet alleen wordt

woningbouw aan de orde is wordt gekeken naar compensatie elders;

goederenvervoer over water steeds vaker

Ruimte bieden aan logistieke ontwikkelingen, maar alleen als dat

vervoer over de weg, maar ook op gebied

regionale meerwaarde heeft en leidt tot

van logistieke processen en ontwikkelingen

een versterking van het lokale/regionale

op gebied van een circulaire en duurzame

eco-systeem. Footloose bedrijven worden

economie liggen kansen. Uitdagingen voor

geweerd.

als aantrekkelijk alternatief gezien voor van digitalisering van data, optimalisatie

de haven liggen op gebied van veiligheid en ondermijning, capaciteit op de kade, bereikbaarheid op de weg, netcongestie

Wat zijn onze ambities?

en schaarse ruimte. Het potentieel van de

Versterking van het economisch profiel en

strategische ligging van Theodorushaven

verduurzaming van de Theodorushaven.

wordt versterkt door de aanwezige

Waar staan we?

bedrijvigheid op het bedrijventerrein.

Met welke handelingsperspectieven?

Bergen op Zoom is van oudsher een

De multimodale ontsluiting van het

> Samenwerking tussen Nederlandse

historische vestingstad met monumenten,

bedrijventerrein aan de haven maakt een maximale benutting van de potentie van de haven mogelijk. De kavels op het

binnenhavens en met Brabant Ports

mooie pleinen en meanderende straatjes

versterken;

omringd door natuur. Bergen op Zoom is

> We zetten in op de doorontwikkeling

een stad waar cultuur onderdeel is van

bedrijventerrein zijn (deels) watergebonden

van de Theodorushaven naar een

de identiteit en waar mensen uit de wijde

en kennen een hoge milieucategorie.

toekomstbestendige haven. Dat doen we

omgeving naar toe gaan om te recreëren.

Deze kavels zijn schaars en daardoor

onder andere door:

De bestedingen aan toerisme en recreatie

steeds waardevoller. In de toekomst wordt

> Inzetten op verduurzaming van de

een belangrijke bijdrage geleverd aan de transitie naar een nieuwe economie.

3. Dóórontwikkeling van de Theodorushaven

4. Het ontwikkelen van een duurzame en veelzijdige vrijetijdsbestemming

Binnen de samenwerking van Brabant Ports wordt Theodorushaven bestempeld

haven. Bergen op Zoom streeft naar een zero-emissie haven in 2050; > Een toekomstbestendige mobiliteitsaanpak gericht op de

binnen de gemeente bedragen in 2023 C 30 miljoen, waarvan iets meer van de helft van de bestedingen afkomstig is uit verblijfstoerisme. In de vrijetijdseconomie wordt een toegevoegde waarde van C 19

als de duurzame haven. Kenmerkend is

bereikbaarheid van de haven voor o.a.

miljoen bereikt. Uit onderzoek is gebleken

Waar staan we?

dat economische welvaart en ecologische

massagoederen;

dat 550Zo van alle overnachtingen komt door

De Theodorushaven in Bergen op Zoom is één

verantwoordelijkheid hand in hand gaan. De

van de grootste binnenhavens van Nederland.

samenwerking van Brabant Ports is gericht op

watergebonden-kavels en HMC-kavels3

deel uit Duitsland komt (200Zo). In 2023

De multimodale haven is een Core port in het

het creëren en versterken van een ecosysteem

effectief mogelijk kunnen worden

trok Fort de Roovere samen met andere

Trans-European Transport Network (TEN-T)

van Brabantse binnenhavens. Deze

ingezet;

natuurgebieden 1,9 miljoen bezoekers.

en ligt strategische gelegen aan de North

samenwerking is van groot belang om de

Sea - Mediterranean Corridor waar bulk­

‘modal shift’ doelstellingen te realiseren. De

en containeroverslag plaatsvindt. Met de

modal shift en dan met name het verplaatsen

toevoeging van de tweede containerterminal

van vervoer van de weg naar het water is de

en toenemende containerstromen is de

toekomst. Samenwerking is essentieel voor

Theodorushaven eveneens een belangrijke

> Ontwikkeling van een strategie zodat

y Samenhang met circulaire economie en plantbased economy vergroten; > Digitalisering van data en optimalisatie van logistieke processen;

buitenlandse gasten, waarvan het grootste

De binnenstad trok ruim 2 miljoen unieke bezoekers in 2023. Voor dagrecreatie is o.a. de aanwezigheid van het Markiezenhof van grote betekenis. De vrijetijdseconomie is een

> Onderzoeken of de ontwikkeling van een

belangrijk voor het economische DNA van

een geïntegreerd transportsysteem, waarbij

tri-modale vervoershub (optimalisatie van

Bergen op Zoom. De sector draagt bij aan

schakel in de West Brabant Corridor (WBC).

de modaliteiten elkaar kunnen vervangen als

de connectiviteit over weg, water en spoor)

het ontwikkelen van een aantrekkelijk woon-,

Binnen de WBC wordt gestreefd naar

het nodig is, maar vooral ook dat ze naadloos

in de toekomst mogelijk is. Aansluiting op

werk- en recreatieklimaat.

ketensamenwerking, waardoor optimalisatie

op elkaar aansluiten.

de VEZA boog is essentieel;

van het containervervoer per binnenvaart van

> Scheiden van industriële- en recreatieve

Welke ontwikkelingen zien we?

de zeehavens naar het achterland en vice

haven, waarbij de recreatieve haven

Gezien de ambitieuze woningbouwopgave

versa wordt gerealiseerd.

onderdeel wordt van het sleutelgebied

die Bergen op Zoom heeft is het belangrijk

Waterfront.

dat het vrijetijdsaanbod meegroeit met deze ontwikkeling zodat het voorzieningenniveau op peil blijft en ze elkaar versterken en

3 Kavels met een hoge milieucategorie.

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

INHOUDSOPGAVE

@ ®

TOEKOMSTBEELD 2035

^29

> We trekken meer bezoekers en bewoners

zoals Westersingel en Plein 13, een kans

aan:

om de binnenstad te versterken. Door de

>

toevoeging van woningen neemt de behoefte

y

>

Door een nieuwe en eigentijdse citymarketing-strategie uit te rollen;

aan voorzieningen toe. De Zeeland heeft

Door het stimuleren en faciliteren

zich de afgelopen jaren ontwikkeld met een

van eco-toerisme, de ontwikkeling

complementair profiel aan de binnenstad. De

van creatieve hubs en artistieke

Zeeland is een succesvol functioneel shopping

broedplaatsen;

center geworden.

Door het stimuleren en faciliteren van nieuwe recreatieve en toeristische

Welke ontwikkelingen zien we?

initiatieven die invulling geven aan

De retailsector heeft al enkele jaren te maken

Bergen op Zoom BeLeefstad. > We versterken de (boven)regionale samenwerking op gebied van

met grote veranderingen. Dat komt onder andere door demografische verandering zoals vergrijzing, groei van eenpersoonhuishoudens.

vrijetijdseconomie.

Maar ook de online aankopen zijn de

y

Er wordt aansluiting gezocht bij (boven)

afgelopen jaren fors toegenomen. Beleving

aanvullen. Het aanbod moet voldoende,

In combinatie met gastronomie en een

passend en divers zijn. Maar ook plezier

compacter winkelgebied krijgt de beleving

regionale projecten die een positief

van de klant komt steeds meer centraal te

bieden en de rijke cultuur versterken.

van de binnenstad een impuls. Het vergroot

effect hebben op de vrijetijdsbesteding

staan. Ondernemers hebben een constante

Vrijetijdseconomie werkt daarnaast als

eveneens de economische potentie van de

in Bergen op Zoom, zoals Geopark

zoektocht om uniek en onderscheidend te

een aanjager en versterker van de lokale

binnenstad voor het vrijetijdsdomein.

Schelde Delta;

zijn en te blijven. Ook de horecabranche is

Bergen op Zoom neemt haar

volop in beweging. Forse prijsstijgingen en

economie. Ondernemers moeten hun geld

>

kunnen verdienen in de vrijetijdssector. De

Wat zijn onze Ambities?

verantwoordelijkheid binnen de regio om

personeelstekort zijn onderwerpen die veel

unieke positie die Bergen op Zoom heeft

Een duurzame en veelzijdige

te zorgen dat het regionale aanbod in

ondernemers op dit moment bezighouden.

binnen het domein biedt daarbij kansen voor

vrijetijdsbestemming van internationale

balans en complementair is.

Tegelijkertijd stijgt de omzet en neemt

de toekomst. Tegelijkertijd zien we dat het

allure die bijdraagt aan het welzijn van

> We zetten in op het oprichten van

de behoefte aan maaltijdbezorging toe.

aantal banen binnen vrijetijdseconomie ten

inwoners en bezoekers.

opzichte van 2019 is gedaald. Het aantal

een netwerk, waarin onderwijs,

De demografische veranderingen hebben

maatschappelijke partners, maar ook

invloed op het ontwikkelpotentieel van

banen (5,20Zo van het totaal) ligt ook lager

Met welke handelingsperspectieven?

leisure-ondernemers in verenigd zijn. Met

retail en horeca. In de binnenstad zijn de

dan het landelijk gemiddelde (6,60Zo). De

y

deze community aanpak streven we naar

veranderingen in de retailsector zichtbaar.

De doorontwikkeling van de 3 USP’s van

daling van de werkgelegenheid is echter

Bergen op Zoom: binnenstad C&. cultureel

het vergroten van de economische potentie

De leegstand in de binnenstad is de

wel vergelijkbaar met de rest van de regio

erfgoed, Waterfront (westzijde) en bossen

en innovatie binnen het vrijetijdsdomein.

afgelopen jaren toegenomen. Daarom wordt

en ook op nationaal niveau is een daling

C& heide (oostzijde):

ingezet op het compacter maken van het

> Nieuwe invulling (economische dragers)

winkelgebied. Ook wordt gewerkt aan het

zichtbaar. Bergen op Zoom kent relatief veel mogelijkheden voor dagtoerisme, maar echt

van ons erfgoed worden gestimuleerd en

grote dagrecreatieve trekkers met ^100.000

gefaciliteerd, zodat functies passen bij

bezoekers per jaar ontbreken. Uit onderzoek

de huidige tijdsgeest, maar ons

blijkt dat het verblijfsaanbod op campings binnen de gemeente een upgrade vereist. Een

cultureel erfgoed wordt beschermd; > Bij de ontwikkeling van het

5. Innovatief, divers en duurzaam aanbod van retail & horeca

ambitieuze woningbouwopgave van Bergen Waar staan we? In de afgelopen jaren is het aantal winkels

deel van de campings wordt aangemerkt als

Waterfront wordt ingezet op nieuwe

in de binnenstad sterk afgenomen, wat

‘niet vitaal’. Tegelijkertijd is de hotelbezetting

(watergebonden) recreatieve

de aantrekkelijkheid van het gebied

in Bergen op Zoom hoger dan het landelijk

initiatieven, die het gebied en de nabije

heeft aangetast. Hierdoor is er in de

binnenstad versterken;

Visie binnenstad (2023) ingezet op een

gemiddelde, maar liggen er kansen om de combinatie met dagtoerisme binnen de

aantrekkelijker maken van de binnenstad, o.a. door vergroening. Daarnaast heeft de

> Bij de bossen C&. heide worden nieuwe

compacter winkelgebied en een clustering

gemeente te vergroten. Mogelijkerwijs is een

recreatieve functies gefaciliteerd

van het winkelaanbod in de binnenstad en

hotelovernachting in Bergen op Zoom een

als tegelijkertijd een bijdrage wordt

winkelcentra. Het streven is dat de binnenstad

uitvalsbasis voor toeristische trips in West-

geleverd aan zonering van recreatieve

transformeert van place to buy naar place

Brabant, België of Zeeland. De binnenstad

functies, zodat de natuur van de

to be. De binnenstad is in de toekomst

van Bergen op Zoom is van betekenis voor

Brabantse Wal wordt behouden en

een plek voor ontmoeten, verblijven en

de ontwikkeling van de vrijetijdseconomie.

beschermd.

beleven. De transformatie van de binnenstad

Vooral de schat aan cultureel en historisch

wordt opgepakt in samenwerking met de

erfgoed dat onze stad rijk is, bieden kansen.

relevante stakeholders. Tegelijkertijd zijn woningbouwprojecten rondom de binnenstad,

^30

PIJLERVISIE ECONOMIE BERGEN OP ZOOM

0

INHOUDSOPGAVE

0 0

TOEKOMSTBEELD 2035

S

buurtwinkelcentra. Dit zijn voorzieningen op

zorg en industrie zijn ook handel, zakelijke

veel invloed hebben op de arbeidsmarkt.

horeca en supermarkten. De verwachting

loopafstand, waardoor we ontmoetingen

dienstverlening, onderwijs en vervoer & opslag

Alhoewel slimme technieken ervoor gaan

is dat de vraag naar voorzieningen in de

faciliteren in de wijk en zo de sociale

de grootste werkverschaffers. Momenteel zijn

zorgen dat met minder arbeid het werk

toekomst toeneemt. Zeker op plekken waar

duurzaamheid stimuleren;

er echter meer Bergenaren die elders werken

geklaard wordt, zal zeker niet al het werk

Bij grootschalige woningbouwprojecten

dan dat inwoners van andere gemeenten naar

overgenomen worden. Daarom is voor een

op Zoom invloed op de vraag naar retail,

(veel) nieuwe woningen worden gebouwd.

y

Daarnaast vervullen voorzieningen een

(^100 woningen) wordt onderzocht of

Bergen op Zoom gaan om te werken. Gelet op

veerkrachtige arbeidsmarkt een stevige

sociale functie in de wijk. Het is een plek waar

supermarkten en/of andere commerciële

de grootte van de stad en de regionale functie

triple helix-samenwerking vereist. In Bergen

mensen elkaar kunnen ontmoeten, waardoor

voorzieningen deel moeten uitmaken van

die Bergen op Zoom vervult is het verschil

op Zoom liggen daarnaast kansen om

de programmering voor het gebied.

tussen de uitgaande pendel en ingaande

de woningbouwprogrammering en de

pendel van Bergen op Zoom vrij groot.

arbeidsmarkt op elkaar aan te laten sluiten.

Welke ontwikkelingen zien we?

woningen aan te bieden wordt de gemeente

In de afgelopen jaren is het aantal banen licht

aantrekkelijker voor o.a. jonge gezinnen,

een bepaalde spreiding van voorzieningen binnen de gemeente noodzakelijk is en

Door voldoende beschikbare en betaalbare

blijft. Hierdoor blijft ook 53Zo van de mensen aankopen doen in fysieke winkel, ondanks

6. Veerkrachtige arbeidsmarkt

dat ook steeds meer mensen online spullen kopen. Daarbij krijgt de winkel in de toekomst

Waar staan we?

gegroeid naar circa 32.661 banen in 2023.

waardoor de beroepsbevolking zal toenemen.

ook een andere functie: van een plek waar

In Bergen op Zoom zijn er circa 0,47 banen

Volgens de huidige (beleidsarme) prognose

Tegelijkertijd zorgt een aantrekkelijk

een transactie plaatsvindt naar een plek

per inwoner, dit maakt Bergen op Zoom een

van de provincie neemt de bevolking tot

vestigingsklimaat ervoor dat bedrijven zich

waar een attractie plaatsvindt. Hierdoor is

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=c237a66a-5f3b-4f7d-ae9a-4195eaf1020d