CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Ontwerpbestemmingsplan Buitengebied Oost 2020

Beeldvorming 1 juli 2021, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Vaststelling bestemmingsplan Oost38.746 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

Afbeelding: Kaart rechtstreekswerkende regels 'milieubeschermingsgebieden, natuur en wegen'

Afbeelding: Kaart rechtstreekswerkende regels 'landbouw'

Afbeelding: Kaart instructieregels gemeente 'stedelijke ontwikkeling en erfgoed'

Afbeelding: Kaart instructieregels gemeente 'natuur en stiltegebieden'

Afbeelding: Kaart instructieregels gemeenten 'grondwaterbescherming, waterveiligheid en -berging

Afbeelding: Kaart instructieregels gemeenten 'basiskaart landelijk gebied'

Afbeelding: Kaart instructieregels gemeenten 'specifieke gebieden voor agrarische ontwikkelingen' Gemengd Landelijk Gebied In het Gemengd Landelijk Gebied stimuleert de provincie het mengen van functies voor een sterke plattelandseconomie. De ontwikkeling van de landbouw staat voorop, maar ook de ontwikkeling van andere bedrijvigheid, natuur, landschap, recreatie en wonen is relevant. Kortom, het gaat om een gemengde plattelandseconomie en een agrarische economie. Groenblauwe Mantel De Groenblauwe Mantel vormt het gebied tussen het Natuur Netwerk Brabant en het landelijk gebied, als ook het stedelijk gebied. De mantel beschermt als het ware het Natuur Netwerk Brabant en zorgt voor verbinding met het omliggende gebied. Naast de bescherming van het Natuur Netwerk Brabant, dient de Groenblauwe

Mantel vooral voor de ontwikkeling van natuur- en waterfuncties. Kenmerk van de Groenblauwe Mantel is dat het om een multifunctioneel landelijk gebied gaat met grondgebonden landbouw. De verbindende functie van de Groenblauwe Mantel zorgt voor een versterking van het landschap en de recreatiemogelijkheden. Ontwikkelingen binnen de Groenblauwe Mantel kunnen alleen doorgang vinden als de ontwikkeling tegelijkertijd een positieve bijdrage levert aan de bescherming en ontwikkeling van onderkende ecologische en landschappelijke waarden en kenmerken in het gebied. Met andere woorden: een ontwikkeling kan pas doorgaan als aan kwaliteitsverbetering van het landschap wordt gedaan. Beperkingen Veehouderij Een groot deel van het plangebied is gelegen binnen de aanduiding 'beperkingen veehouderij'. Dit betekent dat binnen deze aanduiding gelegen veehouderijen niet mogen uitbreiden. In deze gebieden gold al voor intensieve veehouderijen 'het slot op de muur' (beperkingen voor intensieve veehouderijen). De regels omtrent 'beperkingen veehouderij' geldt voor alle veehouderijen, dus niet alleen intensieve veehouderijen. Natuur Netwerk Brabant Het Natuur Netwerk Brabant is een samenhangend netwerk van natuurgebieden en landbouwgebieden met natuurwaarden van (inter-)nationaal belang, zoals bossen, de heide en venne, de stuifduinen, de schraalgraslanden, de rivieren en beken.

Het doel van NNB-beleid is het veiligstellen van ecosystemen en het realiseren van leefgebieden met goede condities voor de biodiversiteit. Het NNB hangt samen met het Natuur Netwerk in andere delen van Nederland, als ook het Europese net van natuurgebied, beter bekend als Natura 2000-gebieden. Het NNB bestaat uit bestaande natuur- en bosgebieden, maar ook nieuw gerealiseerde natuur. Als agrarische gronden in het Natuurbeheerplan zijn aangewezen als nieuwe natuur, dan maken ook deze agrarische gronden deel uit van het NNB. Tot slot behoren de ecologische verbindingszones ook tot het NNB. De provincie streeft er naar om in 2027 het volledige NNB gereed te hebben. De provincie zoekt hierbij actief de samenwerking op met andere partijen, waaronder ook particuliere eigenaren. Attentiezone waterhuishouding Doel van de attentiezone is om ontwikkelingen die een negatieve invloed hebben op de binnen de attentiezone gelegen natte natuurparels tegen te gaan. Binnen het plangebied is dit het Halsters Laag. Concreet betekent dit dat voor activiteiten die een negatief effect kunnen hebben op een natte natuurparel niet zonder voorafgaande vergunning mogen worden verricht. Ook is bij deze activiteiten overleg met het waterschap noodzakelijk.

Ecologische verbindingszone Om het NNB daadwerkelijk als netwerk te laten functioneren, werkt de provincie samen aan het aanleggen van ecologische verbindingszones. Dit zijn vaak langgerekte landschapselementen die als groene schakels de Brabantse natuurgebieden met elkaar verbinden. Cultuurhistorisch waardevol gebied Een groot deel van het plangebied is aangewezen als cultuurhistorisch waardevol gebied. Het gaat om een gedeelte rondom Halsters Laag aan de noordkant van het plangebied, maar ook ten zuiden van de A58 zijn delen aangewezen als cultuurhistorisch waardevol. Uiteraard is de Brabantse Wal aangewezen als cultuurhistorisch waardevol gebied. De vele landgoederen en buitenplaatsen, maar ook het oude agrarische landschap met akkercomplexen, graslanden en heidevelden als ook de verdedigingswerken tussen Bergen op Zoom en Steenbergen maken dat binnen het plangebied cultuurhistorische landschappen van provinciaal belang aanwezig zijn. De Brabantse Wal is door het Rijk aangewezen als Belvederegebied; vanuit cultuurhistorisch oogpunt het meest waardevol van Nederland.

De aanduiding 'cultuurhistorisch waardevol gebied' is belangrijk voor de bescherming van de aanwezige waarden. Deze waarden zijn onvervangbaar. De aanduidingen op de kaart 'Stedelijke ontwikkeling en erfgoed' zijn overgenomen van de Cultuurhistorische Waardenkaart van de provincie. Het doel is de bescherming van de wezenlijke kenmerken van het gebied. De aanwezige waarden moeten behouden blijven. Het bestemmingsplan bevat daarom beschermede regels. Zonder voorafgaande vergunning zijn bepaalde handelingen die kenmerken kunnen aantasten verboden. Het gaat bijvoorbeeld om de aanplant van opgaande begroeiing of het realiseren van nieuwe bebouwing. Maar ook om aanleggen, verharden, verbreden, verwijderen of wijzigen van paden- en wegen. De provincie heeft een schema opgesteld met handelingen die een hoofdcategorie zouden kunnen aantasten. Binnen het plangebied zijn drie cultuurhistorisch waardevol complexen gelegen. Het gaat om Huize Lievensberg, Landgoed Groot Molenbeek en Landhuis Boslust. Een complex is aangewezen als cultuurhistorisch waardevol als sprake is van een ensemble bestaande uit één gebouw of een verzameling van gebouwen in samenhang met de directe omgeving. Het gaat bijvoorbeeld om landgoederen of oude kloostercomplexen.

Bij ontwikkelingen moet een cultuurhistorisch waardevol complex behouden blijven en moeten de karakteristieke waarden van het complex behouden worden. Een nieuwe functie is denkbaar, zolang ze bijdragen aan het behouden en versterken van de karakteristieke cultuurhistorische gebouwen, als ook naar andere zaken van cultuurhistorisch belang in de directe omgeving. De provincie merkt op dat bij een ontwikkeling niet alleen de cultuurhistorische waarden een rol spelen, maar ook de andere aanwezige waarden, zoals bijvoorbeeld het NNB. Aardkundig waardevol gebied Binnen het plangebied is aan de zuidkant aardkundig waardevol gebied gelegen: de Borgvlietse Duinen. De aanduiding is overgenomen van de Aardkundig Waardevolle Gebiedenkaart Noord-Brabant. Met de aanduiding aardkundig waardevol gebied wil de provincie de aardkundige waarden in het gebied beschermen omdat deze onvervangbaar zijn. In het bestemmingsplan zijn regels opgenomen voor het betreffende gebied. Deze regels bepalen dat de aanwezige waarden beschermd moeten worden door aantasting te voorkomen. Zo mogen bijvoorbeeld geen bodemverstorende werkzaamheden verricht worden. De Borgvlietse Duinen is een relatief klein bosgebied, welke grotendeels bestaat uit landduinen met aan de randen reliëfrijk dekzandlandschap. De landduinen hebben een maximaal reliefverschil van maximaal 14 meter.

De hoogste duinen komen voor aan de oost- en noordoostkant van het gebied. Het contrast met het rondom gelegen dekzandlandschap is kenmerkend voor de Borgvlietse Duinen. Het complex van land- en stuifduinen is het belangrijke aardkundige verschijnsel en heeft aardkundige betekenis. Om die reden heeft de provincie de Borgvlietse Duinen als aardkundig waardevol aangewezen. Het bestemmingsplan bevat regels ter bescherming van de reliëfverschillen en de land- en stuifuinen en stuifzandengebiedjes.

3.2.5 Provinciaal Milieu- en Waterplan 2016-2021 Het Provinciaal Milieu- en Waterplan (PMWP) staat voor samenwerken aan een schone, gezonde en veilige leefomgeving in Brabant. In het PMWP zijn een aantal doelen opgenomen: 1. voldoende water voor mens, plant en dier; 2. schone en gezonde leefomgeving (bodem, water en lucht); 3. bescherming van Brabant tegen overstromingen en externe risico's; 4. verduurzaming van onze grondstoffen-, energie- en voedselvoorziening. Het PMWP is de samenvoeging van het eerdere Provinciaal Milieuplan en het Provinciaal Waterplan. In het PMWP is de milieu- en wateropgave voor de toekomst uiteengezet. De provincie ambieert een integrale en gezamenlijke aanpak van milieu- en watervraagstukken. De begrippen participatie en toekomstbestendig staan hierbij centraal. Gezonde fysieke leefomgeving Ten aanzien van bodem, water, lucht, geluid en enkele overige aspecten heeft de provincie aangegeven wat er tot en met 2021 gebeurt om de 'basis op orde' te krijgen. De provincie wil invloed uitoefenen op de duurzame fysieke leefomgeving. Door kaders te stellen op grond van de wettelijke taken die de provincie heeft gekregen, wordt de kwaliteit van de bodem, water en lucht beschermd. De taken komen voort uit onder andere de Wet Milieubeheer en Waterwet. Een goed voorbeeld is de vergunningverlening in het kader van wel/geen toename stikstofdepositie.

Een van de actiepunten is dat de provincie zich inspant om uiterlijk in 2027 te voldoen aan de Kaderrichtlijn Water. Ook wil de provincie de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater beschermen. De provincie wil daarnaast de verdroging van natuurgebieden in Brabant opheffen. De eerste focus ligt hierbij op Natura 2000-gebieden en Natte natuurparels. Voor wat betreft het aspect 'lucht' spelen de ontwikkelingen rondom stikstof een grote rol. De provincie heeft bijvoorbeeld in december 2019 nieuwe beleidsregels over intern en extern salderen vastgesteld. Voor lucht speelt ook de agrarische geurregelgeving een rol. Veilige fysieke leefomgeving Het gaat bij een veilige fysieke leefomgeving vooral om waterveiligheid en externe veiligheid. De provincie wil uiterlijk in 2050 alle maatregelen hebben uitgevoerd die nodig zijn om te voldoen aan de wettelijke beschermingsnormen. Na uitvoering van de maatregelen is Brabant duurzaam beschermd tegen overstromingen vanuit het hoofdwatersysteem. Op lokaal niveau is maatwerk geleverd waarbij rekening is gehouden met diverse belangen zoals economie, natuur en recreatie. Ook is de kwaliteit van het rivierengebied veel hoger dan voorheen en heeft het een hoge economische waarde. De rivierbedden van de aanwezige rivieren worden zo min mogelijk bebouwd.

Voor wat betreft externe veiligheid wil de provincie dat de burger geen onaanvaardbaar risico ondervindt. De provincie heeft een beeld van de risicodruk en de burger mag zich niet onveilig voelen door gevaarlijke stoffen en de luchtvaart. De provincie stipt nog de aspecten van milieucriminaliteit en drugsafval aan. Ook hier ligt een opgave voor de provincie. Groene groei De provincie heeft het Economisch Programma Brabant 2020 opgesteld met als doel om de clusters (biobased economy en agrofood) te versterken. Een veerkrachtig economisch systeem draagt bij een duurzame, gezonde en veilige omgeving. Mobiliteit is een randvoorwaarde, omdat mensen en goederen zich efficiënt moeten kunnen verplaatsen. Tegelijkertijd hebben economische activiteiten invloed op milieu en natuur. Vaak wordt

daarbij gedacht aan ongewenste effecten, maar economische activiteiten kunnen juist ook positieve effecten hebben. Bodem, water, lucht en natuur kunnen andersom ook een bijdrage leveren aan economische activiteiten: ecosysteemdiensten. Zo draagt bijvoorbeeld de aanwezigheid van voldoende kwalitatief goed water bij aan de drinkwatervoorziening, industrie, landbouw en vrijetijdseconomie. De volgende ecosysteemdiensten zijn te onderscheiden: 1. bodem en ondergrond, 2. water en 3. lucht. In de toekomst wil de provincie duurzaam bodembeheer, waardoor onder andere de vruchtbaarheid van de bodem op peil blijft en/of verbetert. De wens is dat land- en tuinbouwbedrijven investeren in behoud en versterking van de bodemvruchtbaarheid om zo op een duurzame manier bij te dragen aan de voedselvoorziening. De zoetwatervoorziening voor landbouw en natuur in Brabant is robuust en klimaatbestendig: er is voldoende water op de juiste plek en op het juiste moment. De provincie hanteert de trits 'sparen, aanvoeren, accepteren/adapteren'. Dit betekent dat er spaarzaam watergebruik plaatsvindt en dat zelfvoorziening zijn het startpunt is. Alleen ter aanvulling wordt water uit oppervlaktewater aangevoerd of grondwater gebruikt. Drinkwaterbedrijven, industrie en landbouw gebruiken water dat past bij hun productieproces. Het uitgangspunt is dat dit zo zuinig mogelijk gebeurt.

Ten aanzien van lucht geeft de provincie aan dat de Brabantse luchthavens zich op zodanige manier ontwikkelen dat er een goede balans bestaat tussen enerzijds economische groei en anderzijds een goed leefklimaat in de omgeving. 3.2.6 Afsprakenkader kwaliteitsverbetering van het landschap, regio West-Brabant In artikel 3.9 IOV is bepaald dat als een bestemmingsplan een ruimtelijke ontwikkeling in het Landelijk Gebied toelaat, deze ruimtelijke ontwikkeling gepaard gaat met een fysieke verbetering van de landschappelijke kwaliteit van het gebied of de omgeving. Deze verplichting was ook al opgenomen in de Verordening Ruimte. In West-Brabant hebben gemeenten gezamenlijk afspraken gemaakt over de wijze waarop invulling wordt gegeven aan kwaliteitsverbetering van het landschap. Op provinciaal niveau geldt de Handreiking kwaliteitsverbetering van het landschap. Het Afsprakenkader kwaliteitsverbetering van het landschap, regio West-Brabant is een nadere/specifieke invulling van kwaliteitsverbetering en geldt daarom voor het plangebied. Onder kwaliteitsverbetering van het landschap valt: 1. landschappelijke inpassing (van bebouwing); 2. toevoegen, versterken of herstellen van landschapselementen die een bijdrage leveren aan de versterking van de landschapsstructuur of de relatie stad-land; 3.

activiteiten gericht op behoud of herstel van cultuurhistorische waardevolle bebouwing of terreinen; 4. wegnemen van verharding; 5. slopen van bebouwing; 6. een fysieke bijdrage aan de realisering van de ecologische hoofdstructuur en ecologische verbindingszones; 7. voorzieningen t.b.v. extensieve recreatie, extra investeringen in beeldkwaliteit en watergerelateerde elementen, zoals de aanleg van poelen. Er zijn een drietal categorieen onderscheiden: 1. Categorie 1: ruimtelijke ontwikkelingen met nauwelijks tot geen landschappelijke invloed en waarbij geen (extra) kwaliteitsverbetering van het landschap wordt geeist. Bijvoorbeeld: herbouw van een woningen binnen het bestemmingsvlak of het vergroten van de inhoud van de woning. 2. Categorie 2: ruimtelijke ontwikkelingen met weinig landschappelijke invloed, dan wel ruimtelijke ontwikkelingen die van nature aan het buitengebied zijn gebonden, of plaatsvinden in hiervoor aangewezen gebied. De kwaliteitsverbetering vindt plaats in de vorm van landschappelijke inpassing. Bijvoorbeeld omschakeling van de ene agrarische bedrijfsvorm naar een andere agrarische bedrijfsvorm of de wijziging naar de bestemming Wonen, zolang het bestemmingsvlak niet wordt vergroot. 3. Ruimtelijke ontwikkelingen welke niet tot categorie 1 of 2 behoren. De kwaliteitsverbetering wordt berekend aan de hand van bestemmingswinst.

Hiervoor is het vereist dat een taxatie van de locatie aanwezig is.

Voor alle ontwikkelingen buiten bestaand steldeijk gebied geldt het principe van kwaliteitsverbetering. Daarom moet er altijd in de ruimtelijke onderbouwing van een initiatief opgenomen worden op welke wijze aan kwaliteitsverbetering wordt voldaan. Ook als sprake is van een categorie 1-geval en kwaliteitsverbetering achterwege kan blijven. Dit bestemmingsplan maakt een aantal kleine ontwikkelingen mogelijk. Voor al deze kleine ontwikkelingen is aangegeven op welke wijze aan landschappelijke inpassing en/of kwaliteitsverbetering is voldaan. 3.2.7 Regionale Energie Strategie West-Brabant In januari 2020 is de Contourennotitie 'Onze nieuwe energie in 2030' vrijgegeven voor consultatie. Voor West-Brabant ligt er een opgasve om de elektriciteit en de warmte die we gebruiken verduurzamen. Dit volgt ook rechtstreeks uit het klimaatakkoord. Het Rijk, de provincies en gemeenten hebben in het klimaatakkoord afgesproken om samen 35 TWh duurzame elektriciteit op land op te wekken en om de warmtevoorziening in de gebouwde omgeving te verduurzamen. In de Contourennotitie zijn de gezamenlijke ambities verwoord in vier leidende principes: 1. We benutten de energietransitie om de regio te versterken (vitaal platteland, stedelijke transformatie en een circulaire economie); 2. We hechten aan een haalbare en betaalbare energietransitie voor iedereen; 3.

We beogen een adaptieve benadering, staan steeds open voor betere keuzes; 4. We streven naar zorgvuldig gebruik van de ruimte in de regio. De keuzes die worden gemaakt aan de hand van de vier ambities worden getoetst aan: 1. Kwantitatieve bijdrage aan de opgave (energieopbrengst); 2. Omgeving (meerwaarde voor de regio, leefbaarheid, ruimte, landschap en milieu); 3. Energiesysteem efficiëntie (netinpasbaarheid, 'cable pooling', kosten en flexibliteit); 4. Bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak (acceptatie en participatie). De energietransitie wordt zowel binnen als buiten gerealiseerd. Zoveel als mogelijk op daken en in de gebouwde omgeving nabij gebruikers. Waar het nodig is, wordt het buitengebied aangesproken. De initiatieven moeten dan goed landschappelijk worden ingepast en zoveel als mogelijk met meervoudig ruimtegebruik, In 2030 wil West-Brabant 2,0 TWh duurzaam opwekken door grootschalige wind- en zonneenergie. Met innovatieve technieken wil West-Brabant nog eens 0,2 TWh opwekken. Het regionale elektriciteitsverbruik is 1,8 TWh. West-Brabant heeft de ambitie om meer duurzame energie op te wekken dan dat momenteel door de regio wordt verbruikt. In de Contourennotitie wordt aangegeven dat overprogrammering van wind- en zonprojecten noodzakelijk is, omdat projecten kunnen afvallen gedurende het proces.

In de Contourennotitie zijn al een aantal projecten opgesomd, die gezamenlijk uitkomen op 2,3 Twh duurzame elektriciteit. Het opwekken van energie door zonnepanelen op kleine schaal wordt ook gestimuleerd door de regionale aanpak. Een groot deel van de opgave wordt gerealiseerd door zon op dak, een kleiner deel met zonnevelden en extra windturbines. De Contourennotitie is het startpunt voor de concept-regionale energie strategie. De verwachting is dat in het eerste deel van 2021 de Regionale Energie Strategie 1.0 wordt voorgelegd aan het Rijk. De Regionale Energie Strategie zal iedere twee jaar geactualiseerd worden. Het onderhavige bestemmingsplan is conserverend van aard en maakt geen ontwikkelingen mogelijk die vallen binnen de energietransitie.

3.3 Gemeentelijk beleid 3.3.1 Structuurvisie Bergen op Zoom 2030 De op 22 september 2011 door de gemeenteraad van Bergen op Zoom vastgestelde Structuurvisie voor het grondgebied van de gemeente levert een integrale samenhangende ruimtelijke visie voor de stad Bergen op Zoom en de kernen Halsteren, Lepelstraat, Heimolen, Klutsdorp en Kladde. De planhorizon van de structuurvisie reikt tot 2030. Binnen die termijn moet rekening worden gehouden met een lichte bevolkingskrimp als geheel, maar vooral ook met een daling van de beroepsbevolking door een toenemende vergrijzing. In het document wordt onder meer ingegaan op hoe verder te gaan met de reeds in gang gezette woonprojecten, de toekomst van de bedrijventerreinen, de fysieke infrastructuur, de recreatieve potenties, het water en het groen in en rondom de stad. Buitengebied De gemeente ziet de Brabantse Wal als de toekomstige identiteitsdrager van het buitengebied. Het toegankelijker maken van water en groen vanuit de stad en het versterken van de relatie van de stad met het water en groen kan hieraan een bijdrage leveren. De landbouw is de dragende functie van het buitengebied met respect voor de natuurlijke en cultuurhistorische waardevolle landschappen. De gemeente wil daarbij ruimte bieden voor verbreding van de landbouwfunctie in combinatie met recreatieve of zorgfuncties.

Er wordt niet gekozen voor verdere verdichting met intensieve agrarische functies. In het kleigebied oostelijk in de gemeente ligt het accent op bos en coulisselandschap. akkerbouw. Voor de meer kleinschalige landbouwgebieden is verbreding met andere economische functies kansrijk maar ook van groot belang. Daarbij kan worden gedacht aan verschillende vormen van plattelandstoerisme maar ook aan nevenactiviteiten als zorg. In het buitengebied van Bergen op Zoom is een toenemende behoefte aan verbreding en mengen recreatieve functies zich steeds meer met de agrarische. In de lijn daarvan is een toename van het aantal paardenbedrijven, al dan niet hobbymatig, waar te nemen. Tevens is er in de agrarische sector steeds meer aandacht voor natuur- en landschapsbeheer rond het bedrijf. In de onderstaande figuur is de visiekaart van de gemeente Bergen op Zoom weergegeven en verder uitgewerkt.

Afbeelding: Uitsnede structuurvisiekaart Structuurvisie Bergen op Zoom 2030. Bos Grote gedeelten van het bosareaal in de gemeente maken onderdeel uit van beschermde Natura 2000-gebieden of het Natuurnetwerk. Het beleid is gericht op behoud en versterking van de natuurfunctie maar ook op het beleefbaar maken ervan in de vorm van toeristische en recreatieve voorzieningen. Coulisselandschap Binnen het coulisselandschap (een afwisselend beeld van velden, akkers en houtwallen) is de menging van de landbouwfunctie en de natuurfunctie kenmerkend. De kleinschaligheid van dit landschap en de bijpassende cultuurhistorische kwaliteiten zijn karakteristiek voor de ligging op de Brabantse Wal. Verdere verstening van het platteland is niet wenselijk. Wel zijn er mogelijkheden voor realisering van nieuwe landgoederen volgens de provinciale rood-voor-groen regeling. De realisatie van Ruimte-voor-Ruimtewoningen is gewenst om tegelijk gelden te genereren voor landschapsverbetering. De landbouw blijft de drager van het gebied. De geledingszones tussen Bergen op Zoom en Halsteren en tussen Halsteren en Lepelstraat dienen zoveel mogelijk gevrijwaard te blijven van nieuwe bebouwing om het onderscheid tussen de kernen in stand te houden. De kleinschalige landbouwfunctie is dragend. Daar waar mogelijk kunnen deze geledingszones versterkt worden met nieuwe groen- of waterimpulsen.

De steilrand van de Brabantse Wal betreft een abrupte overgang van de hoger gelegen zandgronden met de lagere zeekleipolders die kan worden aangemerkt als aardkundig waardevol. Deze steilrand dient verder benut te worden voor de recreatieve kwaliteit van de gemeente.

Het beleid is erop gericht de steilrand als beeldmerk van de Brabantse Wal meer zichtbaar en beleefbaar te maken bijvoorbeeld door de aanleg van een langslopend wandel- en fietspad Projecten in het buitengebied Oost Door de gemeenteraad is de Toekomstvisie 2025 vastgesteld. Deze heeft zijn uitwerking gekregen in de `Toekomstschets Brabantse Wal` Daarnaast is op 21 oktober 2010 de `Gebiedsvisie Brabantse Wal/Bergen op Zoom/Oost` vastgesteld. In dit bestemmingsplan is ervoor gekozen om de projecten die in de Toekomstvisie zijn benoemd, niet op te nemen. Enkele projecten die zich in de nabijheid van dit plangebied bevinden, zijn de ecologische verbindingszone (EVZ) Kraggeloop, Landschap van Allure (o.a. recreatieve poort Lievensberg) en ontwikkeling Landschapspark Bergsche Heide , ecologische Wal langs de spoorlijn, Inundatie Het Laag en herontwikkeling TNO Heimolen. Het onderhavige bestemmingsplan geeft uitvoering aan het beleid zoals verwoord in de gemeentelijke Structuurvisie, omdat dit bestemmingsplan hoofdzakelijk conserverend van aard is. 3.3.2 Notitie Lintbebouwing De gemeente Bergen op Zoom heeft in 2001 de Notitie Lintbebouwing buitengebied vastgesteld. Alhoewel het document verouderd is, is het nog altijd geldend beleid.

Voor woningbouwontwikkelingen is de Notitie Lintbebouwing het startpunt om te bezien of het realiseren van nieuwe woningen op de beoogde locatie toelaatbaar is. De begrippen genoemd in de Notitie Lintbebouwing worden nog altijd gehanteerd. In de IOV is bepaald dat Ruimte voor Ruimte woningen alleen in een bebouwingsconcentratie gerealiseerd mogen worden. Er is sprake van een bebouwingsconcentratie in geval van een kernrandzone, bebouwingslint of bebouwingscluster. In de Notitie Lintbebouwing wordt voor bebouwingslint en bebouwingscluster de kenmerken aangegeven. Bebouwingslint: lijnvormige ontwikkeling van bebouwing, gekoppeld aan een historische hoofdroute in het gebied. Veelal is het een verbindingsweg tussen twee kernen. De bebouwingsstructuur em de gebouwen hebben een sterke relatie met de landschappelijke onderlegger. Lintbebouwingen zijn over langere perioden ontstaat, door een langzame toename van bebouwing langs de hoofdroute. Bebouwingscluster: er is sprake van een menging van functies, zoals wonen, agrarische bedrijvigheid en niet-agrarische bedrijvigheid. Bebouwingsclusters bestaan uit een (vlakvormige) concentratie van bebouwing op een locatie en kennen daardoor een variabele vorm. Ten opzichte van lintbebouwing is er minder relatie met de landschappelijke onderlegger.

Al liggen bebouwingsclusters vaak op strategische plaatsen in het landschap, zoals op kruisingen van wegen of natuurlijke verhogingen in het landschap. Binnen het plangebied zijn drie gebieden gelegen die opgenomen zijn in de Notitie Lintbebouwing: Heerlesebaan, Heimolen en Bergsebaan. Heerlesebaan Tijdens de vaststelling van de Notitie Lintbebouwing kende de Heerlesebaan een overwegend agrarisch karakter met ongeveer 9 agrarische bedrijven en enkele burgerwoningen. Gelet op dit overwegende agrarische karakter is in de Notitie Lintbebouwing aangegeven dat realisatie van woningen aan de Heerlesebaan niet gewenst is. Er wordt gestreefd naar de openheid en behoud van zichtrelaties. Ook is voor dit gebied sprake van een gunstige agrarische structuur. Uitgangspunt tijdens de vaststelling Notitie Lintbebouwing was enerzijds dat de woonfunctie niet beeldbepalend mocht worden en anderzijds dat het aangrenzende natuurkerngebied beschermd werd, waardoor nieuwbouw uitgesloten werd. Bergsebaan

Het bebouwingsbeeld langs de Bergsebaan is sterk wisselend. Meest westelijk aan de Bergsebaan ligt aan de bosrand een lintbebouwing met een gemengd karakter. Naast woningen komen hier ook woningen en een camping voor. Agrarische bedrijven staan op enige afstand van de weg. Er is meer sprake van een concentratie van niet-agrarische activiteiten. Meer oostelijk ligt een bebouwingscluster aan de Bergsebaan. De gebouwen, woningen en agrarische bedrijven, staan op ruime percelen of erven en ze zijn omgeven door kleine weides en akkers. Er is sprake van een transparante structuur. Aan de zuidzijde van de weg staat een haag die het zicht op de achterliggende gronden gedeeltelijk wegneemt. In de Notitie Lintbebouwing is aangegeven dat uitbreiding of vergroting van de lintbebouwing of het bebouwingscluster niet wenselijk is. Dit betekent dat het enkel kan gaan om inbreiding door middel van verdichting van het lint of het cluster. Echter, in de Notitie Lintbebouwing is aangegeven dat verdichting van het cluster niet gewenst is. Tegelijkertijd bestaat er in het westelijke deel van de Bergsebaan (lintbebouwing) geen ruimte meer om nog woningen in het lint te bouwen. Tussen het eerder genoemde bebouwingslint en bebouwingscluster is het niet mogelijk om nieuwbouw op te richten, omdat dan de beeldwaarde ter plaatse afneemt.

Heimolen Van oorsprong is Heimolen een landbouwenclave omgeven door naaldbossen. Door toename van met name woon- en recreatieve bebouwing heeft er een sterke verkleuring plaatsgevonden, waardoor een bebouwingsconcentratie is ontstaan met een geheel andere structuur dan voorgaande bebouwingsoncentraties. Het oostelijk deel van Heimolen wordt gevormd door lintbebouwing, terwijl het westelijk deel bestaat uit een clusterbebouwing aan de Bremstraat. Tussen de lintbebouwing en het cluster ligt een camping. Heimolen kan worden beschouwd als aparte woonkern in het buitengebied. Ten oosten van de camping bestaan nog mogelijkheden om de lintstructuur met nieuwbouw te versterken. Het moet wel gaan om kleinere woningtypen die qua maatvoering overeenkomen met bestaande bebouwing. Bij het toekennen van bouwkavels dient er rekening mee te worden gehouden dat voldoende doorzichten behouden blijven naar de achterliggende akkers, weiden en bosranden. Er mag geen structuur van aaneengesloten woonkavels ontstaan. Ten westen van de camping kan geen nieuwbouw worden opgericht omdat dit simpelweg niet passend is in het bebouwingslint. De ruimte ontbreekt. Door allerlei ontwikkelingen in de tijd kijkt de gemeente van geval tot geval naar nieuwbouw initiatieven. Dit betekent dat er gewicht wordt toegekend aan de Notitie Lintbebouwing, maar dat in sommige gevallen nieuwbouw niet geheel is uitgesloten.

Nieuwbouw dient passend te zijn in de omgeving en dient gepaard te gaan met een goede landschappelijke kwaliteitsimpuls. Van geval tot geval maakt de gemeente een afweging of nieuwbouw toelaatbaar is. 3.3.3 Nota Duurzame Energie Bergen op Zoom 2020-2030 In aansluiting op de landelijke, provinciale en regionale doelstelling heeft Bergen op Zoom een eigen Nota Duurzame Energie vastgesteld. Bergen op Zoom heeft de ambitie om een energie neutrale gemeenschap te worden. De Nota Duurzame Energie geeft invulling hoe deze ambitie verwezenlijkt kan worden. In de Nota wordt aangegeven dat de gemeente het niet alleen af kan. De ambitie kan alleen gehaald worden samen met inwoners, bedrijven en partners. Het is in ieder geval noodzakelijk dat we omschakelen van fossiel gedreven economie naar een economie gebaseerd op hernieuwbare grondstoffen. Dit kan bijvoorbeeld gerealiseerd worden door de aanleg van grondgebonden zonneparken, maar dit heeft impact op het ruimtegebruik. Bij de aanleg van zonneparken gaat het vaak om grote oppervlakten. In de Nota wordt aangeven dat de energiebehoefte van Bergen op Zoom fors is. Een groot gedeelte van de energiebehoefte wordt verbruikt door bedrijven, het overige door particulieren. De grootverbruikers binnen de gemeente zijn ook verantwoordelijk voor een groot deel van de totale CO2-uitstoot in West-Brabant.

In de Nota is een visie gegeven op zowel zonne- als windenergie. Dit komt voort uit de ambitie om de opwek van duurzame, hiernieuwbare energie, via de Regionale Energie Strategie, te vertalen in projecten op gebied van zon- en windenergie. Zo kunnen de aspecten duurzaamheid en ruimtelijke ordening met elkaar verbonden worden en kunnen doelstellingen gehaald worden. De projecten kunnen zo ingepast worden dat het karakteristieke landschap zoveel mogelijk behouden blijft. Naast een visie op zonne- en windenergie, heeft de gemeente ook een visie op warmte vertaald in de Nota. Zonne-energie De energietransitie kan versneld worden door te starten met zonnecentrales op daken van bedrijfspanden. Als de oppervlakten van deze bedrijfspanden bij elkaar opgesteld worden vormen zij een enorm potentieel om zonne-energie op te wekken. Voor de gemeente is het een ambitie om zoveel mogelijk zonne-energie op te wekken door plaatsing van zonnepanelen aan daken. De vraag is of gebouwgebonden zonnepanelen voldoende zijn om duurzame energie mee op te wekken. De (landelijke) verwachting is dat dit onvoldoende zal zijn. De gemeente heeft, in lijn van de provinciale IOV, een zoneschijf ontwikkeld. Er wordt onderscheid gemaakt in vier zones: 1. Gebouwgebonden zonnepanelen (op daken en gevels); 2. Grondgebonden zonnepanelen binnen bestaand stedelijk gebied; 3.

Grondgebonden zonnepanelen direct grenzend aan bestaand stedelijk gebied, waaronder het zoekgebied voor stedelijke ontwikkeling; 4. Grondgebonden zonnepanelen in de Brabantse Wal. De vier zones zijn weergegeven op de afbeelding op de volgende pagina. Voor het plangebied zijn logischerwijs alleen zone 3 en zone 4 relevant. De randvoorwaarden om grondgebonden zonnepanelen binnen het plangebied te realiseren, zijn de volgende: 1. Uit onderzoek moet blijken dat de capaciteit voor het opwekken van duurzame energie in het stedelijk gebied en op bestaande bouwpercelen onvoldoende blijkt te zijn. Hierbij moet rekening gehouden worden met de ontwikkelingsmogelijkheden voor windenergie. 2. De nieuwvestiging past in het onderzoek naar geschikte locaties voor zelfstandige opstellingen van zonnepanelen, gelet op zorgvuldig ruimtegebruik en omgevingskwaliteit. 3. De ontwikkeling is qua omvang inpasbaar in de omgeving; 4. De ontwikkeling heeft een maatschappelijke meerwaarde. De onderbouwing dient in te gaan op de mate van meervoudig ruimtegebruik, de maatregelen die worden getroffen om de impact op de omgeving te beperken en de bijdrage die geleverd wordt aan andere maatschappelijke doelen. 5. De ontwikkeling is op regionaal niveau afgestemd met omliggende gemeenten en de netwerkbeheerder. Dit is noodzakelijk gelet op de ontwikkeling van overige duurzame energie initiatieven in de omgeving.

Het realiseren van grondgebonden zonneparken binnen het plangebied kan alleen met een omgevingsvergunning om af te wijken van het bestemmingsplan. Aan de omgevingsvergunning wordt een maximale termijn van 25 jaar gekoppeld. Indien gebruik gemaakt wordt van de kruimelgevallenregeling is de termijn maximaal 10 jaar. Er kan dus niet met een bestemmingsplanherziening een zonne-park opgericht worden binnen het plangebied.

Afbeelding: Uitsnede van de kaart zoneschijf uit Nota Duurzame Energie Bergen op Zoom 2030 Windenergie In de Nota is aangegeven dat windenergie een bewezen en betrouwbare techniekis. Windenergie is schoon en komt voor uit een bron die nooit opraakt. Een windturbine heeft een levensduur van circa 20 jaar. Grote windmolens kunnen overlast geven voor omwonenden, maar er zijn manieren om dit tegen te gaan. In samenspraak met lokale ondernemers en bewoners kunnen nieuwe windmolens geplaatst worden. Nieuwe windmolens zijn niet mogelijk op locaties waar wettelijke beperkingen gelden uit oogpunt van veiligheid en milieu. Op sommige locaties gelden natuur- en landschapswaarden die zich verzetten tegen het realiseren van een windturbine. Op het moment dat er teveel windmolens/windparken binnen een bepaald gebied komen, kan het voorkomen dat de leefbaarheid in een kern onder druk komt te staan. Ook versnippering van windturbines is niet wenselijk. Het bovenstaande sluit aan bij de provinciale IOV. De provincie heeft een regeling getroffen voor windmolens die hoger zijn dan 25 meter. Voor deze windmolens geldt dat zij inpasbaar moeten zijn in de omgeving. Indien sprake is van een cluster, dan mogen maximaal 3 windmolens per cluster aanwezig zijn. De ontwikkeling moet een maatschappelijke meerwaarde hebben (zie onder zonne-enerige wat hiermee bedoeld wordt).

Een voorbeeld van maatschappelijke meerwaarde is participatie door omwonenden in het project. Tot slot geldt voor de ontwikkeling van windmolens dat afstemming op regionaal niveau dient plaats te vinden, als ook met de netwerkbeheerder. Warmte

De gemeente wil eind 2021 een transitievisie warme opgesteld hebben. In deze transitievisie wordt het tijdspad vastgelegd waarop wijken in de gemeente van het aadgas gaan. Voor wijken die voor 2030 aardgasvrij worden, wordt per wijk aangegeven: 1. hoeveel woningen en andere gebouwen geisoleerd en/of aardgasvrij worden gemaakt; 2. welke alternatieve betaalbare, betrouwbare en duurzame energie infrastructuren potentieel beschikbaar zijn; 3. welke van die alternatieven de laagste maatschappelijke kosten heeft; 4. waarbij de kosten voor de eindgebruiker ook een factor is. De transitievisie geeft een technisch overzicht hoe de wijken in Bergen op Zoom in de toekomst het best verwarmd kunnen worden. Een voorbeeld is om wijken aan te sluiten op huidige warmtenetten. Samenwerking met partners is essentieel. Voor het buitengebied is nu niet bekend of/en wanneer woningen/locaties van het aardgas gaan. 3.3.4 Verkeersplan Het Verkeersplan dat door de gemeenteraad op 30 juni 2014 is vastgesteld geeft een visie voor het verkeersbeleid van de komende jaren. De gemeente Bergen op Zoom heeft als belangrijk doel dat zij de bereikbaarheid in de woongebieden, centra en bedrijventerreinen in en naar de gemeente in stand wil houden en waar nodig verbeteren. Tegelijkertijd wil de gemeente de verkeersdruk in de woongebieden en op de centrumwegen verminderen.

Om de negatieve verkeersgerelateerde milieueffecten te beperken en de verkeersveiligheid te vergroten moet zoveel mogelijk het (doorgaande) verkeer via de weg van de hoogste categorie (gebiedsontsluitings- en stroomwegen) worden afgewikkeld. De voorkeur gaat hierbij uit naar het (beter) benutten van de reeds bestaande infrastructuur in tegenstelling tot de aanleg van geheel nieuwe infrastructuur (uitzondering hierop vormt de Randweg Zuid). In dit Verkeersplan komen de aspecten bereikbaarheid en leefbaarheid samen in het streven naar een evenwichtige verkeerstructuur, waarin alle weggebruikers (inwoners, werknemers en bezoekers) zich veilig over een goed uitgeruste structuur voor alle verkeerssoorten kunnen begeven. De hinder van verkeer moet tot een minimum worden beperkt. Verder verplaatsen mensen zich op een zo schone, veilige en efficiënte manier, wat net zo goed geldt voor het transport van goederen. Fiets en openbaar vervoer spelen hierin een belangrijke rol. Hiermee wordt mede invulling gegeven aan een duurzaam Bergen op Zoom. Er is een streefbeeld opgesteld. Hierin is een indeling van de wegenstructuur opgesteld met een eenduidige, herkenbare vormgeving die is afgestemd op de functie en waarin gevaarlijke conflicten zijn uitgesloten.

Wanneer een weg goed herkenbaar is en volgens de juiste uitgangspunten is ingericht, wordt een goede verkeersveiligheid geboden, ook voor wegen waar een hogere rijsnelheid is toegestaan. Er worden landelijk drie categorieën wegen onderscheiden met elk een eigen functie. Deze functies zijn: Stromen: het snel verwerken van het doorgaande verkeer. De kwaliteit van het stromen neemt toe bij meer continuïteit en hogere snelheid (binnen grenzen) van het autoverkeer. De A4 en A58 vormen de stroomwegen in de omgeving. Ontsluiten: het bereikbaar maken van wijken en gebieden. Deze wegen hebben een voedings- en verdeelfunctie. Deze wegen worden gekenmerkt door een hoge mate van uitwisseling. Zij verbinden de verblijfsgebieden met de stroomwegen. Bergen op Zoom kent drie type gebiedsontsluitingswegen: Buiten de bebouwde kom met maximale snelheid van 80 km/uur;

Binnen de bebouwde kom (type 1) met maximale snelheid van 70 of 50 km/uur (randwegenstructuur); Binnen de bebouwde kom (type 2) met maximale snelheid van 50 km/uur. Verblijven: het toegankelijk maken van de erven. Op wegen met een erftoegangsfunctie, ofwel de verblijfsgebieden, staat de verblijfsfunctie centraal. De snelheid van het verkeer dient hier laag te zijn (30 km/uur). In het Verkeersplan zijn beleidslijnen voor de toekomstige wegenstructuur opgenomen. Voor het plangebied zelf ligt er geen concrete opgave vanuit het Verkeersplan. 3.3.5 Waterplan Voor de gemeente Bergen op Zoom is in 2001 een waterplan opgesteld waarin alle verschijningsvormen van water in samenhang zijn bekeken. Het opstellen van het plan heeft plaatsgevonden in samenwerking met alle betrokken waterpartners en is in februari 2002 vastgesteld. Op basis van de uitgangspunten van het waterplan is het vigerende Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) van kracht geworden in 2003. Dit plan is geactualiseerd en als verbreed Gemeentelijke Rioleringsplan (vGRP 2013-2017) in februari 2013 door de gemeenteraad vastgesteld. Het waterplan besteedt integraal aandacht aan de ontwikkelingen en problemen op het gebied van watersystemen en waterketen. Het watersysteem bestaat uit hemel-, grond- en oppervlaktewater. De waterketen omvat alle drink- en afvalwater, kortom alle water in de buis.

Met het waterplan willen de waterpartners het beleid meer op elkaar afstemmen. Bovendien willen ze gezamenlijk werken aan het herstel van veilige, gezonde, duurzame en veerkrachtige watersystemen en een duurzame, samenhangende waterketen. Daarbij staat centraal de verbetering van het leefmilieu van mens, dier en plant alsmede het evenwicht in economische en ecologische ontwikkelingen. Vanuit de gezamenlijke beleidsplannen is een visie voor de gewenste situatie in 2050 (streefbeeld) ontwikkeld voor het waterplan. Vervolgens zijn aan de hand van het streefbeeld de ambities voor de lange, korte en middellange termijn vastgelegd. Kernelementen van het streefbeeld c.q. de lange termijn ambitie zijn: <0000> schoon oppervlaktewater en waterbodem; <0000> schoon grondwater; <0000> evenwichtige flora en fauna; <0000> water vasthouden en bergen; <0000> voorkomen wateroverlast; <0000> alleen afvalwater zuiveren (geen regenwater via de riolering transporteren/lozen); <0000> duurzame watervoorziening (beperkt drinkwatergebruik en water op maat). In het watersysteem van de gemeente Bergen op Zoom zijn 7 stroomgebieden te onderscheiden. Voor elk stroomgebied is de huidige situatie bepaald en een toetsing aan de ambities uitgevoerd om de maatregelen te formuleren.

In de stedelijke wateropgave van de gemeente uit 2009 is het betreffende waterbeleid herbevestigd en geactualiseerd met betrekking tot de beleidsdoelstellingen vanuit de Europese Kaderrichtlijn Water en de gestelde normen met betrekking tot het voorkomen van wateroverlast in relatie tot de klimaatverandering. Alle te nemen maatregelen zijn vervolgens nader omschreven in het vijfjaarlijks te actualiseren rioleringsplan van de gemeente. Er ligt vanuit het Waterplan geen concrete opgave voor het betreffende plangebied. In de waterparagraaf in hoofdstuk 4 van deze toelichting wordt nader ingegaan op het aspect water. 3.3.6 Nota toeristisch beleid Brabantse Wal In 2009 is de Nota Toeristisch Beleid Brabantse Wal vastgesteld als kader voor het uitvoeringsprogramma toerisme Brabantse Wal. Het uitvoeringsprogramma is in samenspraak met de gemeenten Steenbergen en Woensdrecht opgesteld.

In de Nota Toeristisch Beleid Brabantse Wal is aangegeven dat de Brabantse Wal een plek moet worden waar bewoners, bezoekers en bedrijven alle voordelen van het bijzondere landschap en unieke ligging optimaal kunnen benuten en ervaren. Ieder gebied bezit een bepaalde kwaliteit welke wordt ondersteund door thema's per gebied: zoals water, natuur, cultuurhistorie en landschap. Door samenwerking hopen de gemeenten Bergen op Zoom, Steenbergen en Woensdrecht te bereiken dat de bestedingen aan het toeristisch-recreatief product op de Brabantse Wal toenemen. De volgende aspecten zijn hierbij van belang: 1. Toename bekendheid. Omstreeks 2009 is onderzocht wat de bekendheid van de Brabantse Wal in de regio is. Destijds liet dit te wensen over. In de toekomst wil de gemeente dat de Brabantse Wal meer bekendheid genereerd. Een grotere bekendheid moet leiden to meer bezoekers; 2. Meer bezoekers trekken. Uit onderzoek is gebleken dat het recreatieve aanbod van de Brabantse Wal vooral aansloot bij actieve 55-plussers. Het aanbod sloot destijds onvoldoende aan bij pubers, jongeren, twintigers, dertigers en gezinnen met zowel oude als jonge kinderen. De gemeente wil zich insapnnen om tot een verbreding van doelgroep actieve recreanten te komen; 3. Vergroten herkenbaarheid.

De gemeente heeft de ambitie om de herkenbaarheid van het gebied bij passanten te verbeteren, waardoor zij gestimuleerd worden tot het verkennen van het gehele gebied. Hiervoor moeten de interne recreatieve aanduidingen binnen het gebied verbeterd worden en op termijn geharmoniseerd. Dit zal leiden tot een langere verblijfsduur in het gebied; 4. Verhogen gastvrijheid. Het ontvangst in het gebied is essentieel voor een goede eerste indruk in het gebied. Het vormt het startpunt van de ontdekkingstocht van het gebied. Daarom wil de gemeente dat op 'ontvangstpunten' naast basisvoorzieningen ook gebiedsinformatie voorhanden is. Dit moet ook leiden tot een langere verblijfsduur in het gebied; 5. Verhogen toegankelijk. Dit betekent dat bezoekers het gebied via een optimale routestructuur moeten kunnen verkennen. Het gaat zowel om verkenning per auto, als per fiets, te voet, te paard of zelfs per boot(je); 6. Verhogen kwalitatief verblijf. De bestaande dag- en verblijfsrecreatie moet getoetst worden aan comforteisen van deze tijd en waar nodig moeten de noodzakelijke aanpassingen verricht worden. De gemeente geeft ook aan dat de ontwikkeling van nieuwe, comfortabele activiteiten gewenst is. Het voldoen aan deze doelstelling moet leiden tot een langere verblijfsduur, maar ook herhaalbezoek en meer bestedingen; 7. Verhogen samenwerkingsbewustzijn.

De taak om de Brabantse Wal meer op de kaart te zetten en zodoende meer bestedingen te realiseren, is geen taak van de gemeente alleen. Juist de ondernemers zullen uiteindelijk het recreatieve product vormgeven. De gemeente biedt de kaders. De gemeente vindt het van belang dat de ondernemers meer gaan samenwerken, zodat zo het voorzieningenniveau zowel kwalitatief als kwantitatief verbeterd kan worden. Het voldoen aan deze doelstelling moet leiden tot een langere verblijfsduur, herhaalbezoek emn meer bestedingen. In de Nota is onderscheid gemaakt tussen quick wins, gemeenschappelijke projecten en gerichte product-markt combinaties. In dit bestemmingsplan worden geen recreatieve ontwikkelingen mogelijk gemaakt. Enkel bestaande recreatie activiteiten zijn vastgelegd in het bestemmingsplan.

HOOFDSTUK 4 Onderbouwing op onderdelen

4.1 Cultuurhistorie en Archeologie 4.1.1 Archeologie Er is een gemeentelijk archeologie beleid ontwikkeld, waarin de te beschermen waardevolle archeologische gebieden inzichtelijk zijn gemaakt. Geologie en bodem Kenmerkend voor het plangebied is de aanwezigheid van een aaneengesloten, noord-zuid gerichte gordel van beboste hooggelegen stuifzanden. In het noorden en oosten grenzen deze aan lagere agrarische gronden, die in het verre verleden met veen waren bedekt. In het zuidwesten bevinden zich lager gelegen gronden die deel uitmaken van een beekdal. De hoge zandgronden maken deel uit van de ‘Brabantse Wal’. Oorspronkelijk werd deze term alleen gebruikt voor de Hoge Rand aan de westzijde van de zandgronden tussen Lepelstraat en Ossendrecht, maar sinds 2000 raakte de naam ingeburgerd voor de hele zandgordel, inclusief de oostelijke rand ervan. Het landschap van West-Brabant behoort tot het Kempisch Hoog. In het Tiglien (2,45 miljoen jaar -1,8 m.j. BP) werd door de grote rivieren dikke pakketten van afwisselend zand en leem afgezet (Formatie van Waalre). Gedurende het Midden- en Laatpleistoceen (850.000-130.000 jaar BP) ontstond reliëf door periglaciale erosie (vorming van de Hoge Rand). De Schelde had toen een noordelijk verloop, ten westen van Halsteren en Lepelstraat.

In de laatste IJstijd, het Weichselien (115.000-10.000 jaar BP) ontstonden op grote schaal periglaciale zandafzettingen in zuidwest tot noordoost gevormde ruggen (Formatie van Twente). Dit zijn zowel eolische (wind-) als fluvioperiglaciale (smeltwater-) afzettingen. De zandafzettingen van het Laat-Weichselien worden onderverdeeld in oud dekzand van gelaagd lemig zand (30.000-13.000) en jong dekzand (13.000-10.000) in de vorm van paraboolduinen. Van noord naar zuid zijn er vijf grote paraboolduinen herkenbaar, die thans bebost zijn: Buitenlust, De Heide, Lievensberg, Boslust en Borgvlietse Duinen. In het Holoceen (vanaf 10.000 BP) steeg de gemiddelde temperatuur. Op het zand ontstond vegetatie die de invloed van de wind deed afnemen. Desondanks bleven gedeeltes van het stuifzandgebied ‘levend’ tot ver in de middeleeuwen (Formatie van Kootwijk). In de beekdalen vormden zich afzettingen van zand en klei (laagpakket van Walcheren). Hiervan is in het plangebied echter nauwelijks sprake. Het ondiepe droogdal van de Molenbeek bij Heimolen is de enige uitzondering. Het gedeelte van dit droogdal dat in het plangebied ligt, is nauwelijks gevuld met sediment. Vanaf het Late Neolithicum (2.800 v.Chr.) trad vanwege een sterke grondwaterstijging veenvorming op (Hollandveen, Formatie van Singraven).

Ten oosten van de paraboolduinen, die een waterscheiding vormen, bevindt zich plaatselijk kwel. Juist hier werden grote veenoppervlakken gevormd. Bij Buitenlust bevindt zich aan de voet van het paraboolduin een vochtige laagte waar een beek ontspringt, het Bergsche Water, die in noordelijke richting stroomt. Dit water werd later gedeeltelijk gekanaliseerd tot een turfvaart, de Ligne. Ten oosten van de Borgvlietse Duinen bestaat een soortgelijke situatie waar het water via de Bleekloop en de Smalle Beek naar Wouw stroomt. Het natuurlijke landschap in het plangebied werd vanaf de middeleeuwen ingrijpend veranderd. Het veen werd ontgonnen en op de resterende dekzandwelvingen en dekzandvlakten ontwikkelde zich heide. Alleen in het noorden (Halsters Laag) bleven moerige gronden en veengronden bewaard. De heide werd relatief laat (vooral na de 17de eeuw) tot akkergrond geschikt gemaakt. Door bemesting ontwikkelde zich een dunne humeuze bodem, gemiddeld dunner dan 50 cm. Bodemkundig horen zij tot de podzolgronden.

Vrijwel het gehele hoge stuifzandgebied, grotendeels bestaande uit kalkloze zandgronden, werd tussen de 17de en 20ste eeuw beplant met bos. In de 19de eeuw gebeurde dat onder meer door de aanleg van plantages met naaldhout. In dit gebied bevinden zich diverse landgoederen zoals Ruytershove, Lievensberg, Goeree, waarvan sommige voortgekomen zijn uit oudere agrarische ontginningen, vaak op de overgangen van stuifzand naar veengronden. Historie In de late middeleeuwen hoorde vrijwel heel het plangebied tot de buitengebieden van de heerlijkheid (en later Markiezaat) van Bergen op Zoom. Kleine gedeelten vielen daarbuiten en hoorden bij het land van Breda. De stad Bergen op Zoom en het dorp Wouw waren de dichtstbij gelegen bewoningscentra. Een aanzienlijk deel van het plangebied, met name het lage deel ten oosten van de paraboolduinen, was ooit met veen bedekt. Dit veen is vanaf de 13de eeuw ontgonnen (verveend) en met uitzondering van het Halsters Laag en enkele vennen, volledig opgeruimd. Tot in de 19de eeuw bestond een aanzienlijk oppervlak nog uit ‘woeste’ gronden: hoge duinen en lage heidevelden. De omvorming tot plantagebos of landbouwgrond vond hier relatief laat plaats, met uitzondering van het Mastbos (omgeving Mastendreef) en de Wouwse Plantage.

Het noordelijk deel van het plangebied, ten oosten van de A4, zuidwaarts strekkend tot de Moerstraatse Baan, bestaat vrijwel geheel uit voormalige veengronden. Een groot deel ervan hoorde bij het Halsters Laag. Het veen in het Laag werd vanaf 1264 ontgonnen vanuit vier parallel gegraven vaarten. Na het vervenen bleven er natte hooilanden of heidevelden over. Die werden pas vrij laat, en dan vooral eerst aan de randen, opnieuw in cultuur gebracht. Sommige boerderijen bleven tot de dag van vandaag bestaan, andere verdwenen weer. De verspreiding van de boerderijen is bekend van de oudste kadastrale metingen uit de 18de eeuw. Ten noorden en noordoosten van fort De Roovere stonden vier boerderijen in het Laag, waarvan er thans nog een bestaat. Het Halsters Laag diende vanaf 1628 ook als inundatiegebied bij de vestingwerken, wat de agrarische ontwikkeling lang stagneerde. Het Laag wordt aan de zuidwestzijde scherp begrensd door een paraboolduin, dat thans bebost is. De Schansbaan volgt deze grens. In 1747 werden hier loopgraven aangelegd om Fort de Roovere aan te vallen. In 1840 bestond het gebied voornamelijk nog uit stuifduinen. Deze werden omstreeks 1850 beplant en omgevormd tot de landgoederen Buitenlust en Klein Loo. Iets zuidelijker bevond zich de boerderij “De Groote Drol”.

In het lage terrein langs de Moerstraatsebaan lag veen dat in de 14de eeuw omschreven werd als ‘Bouden Hermansneminge’ en ‘Drossaerds moer’. Na de vervening ontstond heide waar later diverse boerderijen zoals De Lage Hoef, De Hoge Lind en De Stenen Kamer verschenen. Het ontstaan van De Stenen Kamer gaat mogelijk terug tot de middeleeuwen. Tussen de Moerstraatsebaan en de A58 bevindt zich de Lage Heide of Bergsche heide, eveneens een voormalig uitgestrekt veengebied. Het grenst in het oosten aan de Herelsche Heide. Na de vervening bleef heide achter, die vrij laat tot landbouwgrond werd omgevormd. In dit gebied bevinden zich drie oude boerderijen. Langs de Moerstraatsebaan werd in 1747 een aanvalslinie van het Franse leger aangelegd. Ook in de Bergsche Heide bevindt zich een scherpe begrenzing (thans de Delweg) met het westelijke hoge zand. Dit bestond tot ver in de 19de eeuw uit stuifzand en was onderdeel van landgoed Ruytershove, dat uit de 16de eeuw dateert. Het bos werd in de late 19de eeuw aangeplant. In de 20ste eeuw werd er zand ontgraven voor zandwinning en voor recreatieplassen (camping De Heide). De boerderijen Bemmelenberg, Vogelzang en Vredenburg gaan terug tot de 17de en 18de eeuw en liggen in de vruchtbare gordel ten westen van de stuifduinen. Het zuidelijke gedeelte tussen de spoorlijn en de A58 werd bebost vanuit landgoed Ruytershove.

Dwars door het hoge zand en de aangrenzende veengronden werd in de 13de eeuw een turfvaart gegraven: de Moervaart, later Zoom genoemd. In het begin van de 16de eeuw werden watermolens op de Moervaart gebouwd, die echter

maar korte tijd werkten. Een ervan lag ter hoogte van boerderij ‘De Kleine Leeuwerik‘ aan de Mastendreef. Enkele hoeven in het lage terrein hadden de naam “De Krage” wat wijst op een drassig terrein. Ze gaan terug tot de 16de eeuw. Rond 1900 vonden in dit gebied grote zandwinningen plaats ten behoeve van de spoorwegen (De Zanderijen). Ten oosten ervan ligt een vuilstort. Tussen de Zanderijen en de Vuilstort (kruising Gareelbrug) werd in de 16de eeuw ook een watermolen op de Moervaart gebouwd. Het gebied tussen de A58 en de Balsedreef – Weststraat wordt grotendeels ingenomen door landgoed Zoomland. Het landgoed, gelegen op het paraboolduin, komt voort uit een viertal oudere landgoederen: Goeree, Klein Gemini, ’s Heeren Plantage en Lievenshoven. Goeree is ontstaan nabij een veenmoeras, dat in de 15de eeuw Ansem Mare heette, later Hengstmeer. ’s Heeren Plantage of het Mastbos is in 1755 aangelegd door de markies van Bergen op Zoom. Lievenshove komt voort uit een 15de-eeuwse hoeve Batzeleersgoed. In het lage gebied ten oosten van Zoomland liggen de vennen de Zeezuiper en het Keutelmeer, allebei relicten van een groot aaneengesloten veenmoeras. Na de vervening ontstonden in dit gebied vijf boerderijen, waarvan De Grote Lind de oudste is (16de eeuw). De Zeezuiper diende nog lang om de Moervaart van water te voorzien.

Onder camping Zoomland ligt een relict van de vestingwerken (redoute) uit de 18de eeuw. Het zuidoostelijke deel van het plangebied, ten zuiden van de Balsedreef en Weststraat en ten oosten van de Huijbergsebaan, bestaat geheel uit het hoge zand van de paraboolduinen. De Balsedreef is een van de oudste landwegen van Bergen op Zoom naar Nispen. De zogenaamde Balbossen werden in de 18de eeuw aangeplant. Oude elementen in dit gebied zijn de 17de-eeuwse hoeven Kleine Kievit en Klavervelden en de 18de-eeuwse hoeve Molenzicht, alsook de landgoederen Lievensberg en Boschlust. Grote delen van het landschap bestonden tot halverwege de 19de eeuw nog uit levende stuifduinen maar werden kort daarna bebost. Zuidelijker ligt de Borgvlietse Heide, waar thans het enige nog levende stuifduin is. Dit gaat zuidwaarts over in een vennenlandschap, dat ook bebost is. De uiterste zuidoostelijke hoek van het bestemmingsplangebied maakte deel uit van de Wouwse Plantage uit 1504. In dit deel bevond zich een oude turfvaart (Bollaerstsloot) waarlangs in de 16de eeuw een parkje met fontein werd aangelegd. Vlak daarbij bevonden zich enkele grote landhuizen. Het meest zuidwestelijke deel van het plangebied ten westen van de Huijbergsebaan hoort bij het beekdal van de Molenbeek. Het oudste element is hier de hoeve Groot Molenbeek aan de noordzijde van de beek.

De gronden ten noorden van de hoeve, in de 18de eeuw nog een groot stuifduinencomplex, waren al in het begin van de 19de eeuw bebost. Aan de oostzijde van de Huijbergsebaan stond sinds de 17de eeuw een windmolen. Daar omheen stonden enkele boerderijen. Na de afbraak van de molen op het einde van de 19de eeuw verplaatste het gehucht Heimolen zich naar de westzijde van het dal. Archeologische waarden Bij de vaststelling van de archeologische trefkans in het plangebied is gebruik gemaakt van het zogenaamde hybride model, waarbij diverse gegevens, zoals geomorfologie, bodemkunde en historie gecombineerd werden. Dit levert archeologische trefkansen op, gespecificeerd naar de diverse cultuurperioden. In de periode van het paleolithicum tot het neolithicum waren vooral de landschappelijke gradiënten van belang: in dit gebied zijn dat de overgangen van hoog zand naar venige laagten. Dergelijke gradiënten waren aanwezig langs de westzijde van het Halsters Laag, waar vindplaatsen bekend zijn die overeenkomen met relatief droge zandwelvingen in de randen van het pleistocene zand. In het onderhavige plangebied ontbreken dergelijke gradiënten echter voor wat betreft het noordelijke en middelste deel van de paraboolduinen.

Deze duinen hebben daar een sterk begrensde achterzijde met een kwelwaterzone aan de oostkant (Schansbaan en Delweg bij Buitenlust en Bergse heide) of moerige gronden (Keutelmeer, Zeezuiper). Alleen in het zuidelijke deel, de Borgvlietse Duinen, bestaat een geleidelijker overgang naar lage gronden: het dal van de Bleekloop. Hier zijn twee vindplaatsen bekend uit het mesolithicum en neolithicum. In deze randzone, globaal van 17,5 tot 20 meter

+nap, oostwaarts dalend tot 12,5 meter +nap, is een middelhoge kans op het aantreffen van vindplaatsen uit het paleo- en mesolithicum. De dalvormige laagte langs de Delweg en het dal van de Bleekloop hebben een middelhoge verwachting voor sporen (met name deposities) uit alle cultuurperioden. Gedurende het Neolithicum en de Bronstijd trad veengroei op. De lage terreingedeelten raakten volledig met veen bedekt. Daar zijn geen vindplaatsen te verwachten tussen het Neolithicum en de late middeleeuwen. Hetzelfde geldt voor de zandgronden op de hoge Randen van de paraboolduinen, die te onvruchtbaar waren voor vestiging. Dit correspondeert met een volledig gebrek aan vindplaatsen en vondstmeldingen. In het westelijke deel van de hoge zandduinen was de bodemgesteldheid iets gunstiger. Hier bevinden zich diverse hoeven waarvan sommige tenminste al in de 15de eeuw bestonden, zoals het Batzeleersgoed (Lievenshove) en de zone ten noorden van de Heide, waarin hoeve De Kruiwagen ligt (buiten het BP-gebied) en de Heide zelf, waar de hoeve Bemmelenberg tenminste tot de 17de eeuw teruggaat. In deze gebieden geldt een middelhoge trefkans voor sporen uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd. In de voormalige laaggelegen veengebieden bevinden zich diverse hoeven die hun oorsprong hadden in de 17de en 18de eeuw. Hun plaats is vrij nauwkeurig bekend uit kadastrale inmetingen.

Omdat de positie van de oude boerderijen op de kaarten uit de 18de eeuw werden geschetst, is ervoor gekozen om de locatie met behulp van een cirkel aan te duiden. De plaats van de oude bebouwing correspondeert lang niet altijd met die van de huidige bebouwing. Binnen die cirkels geldt een hoge verwachting voor sporen uit de Nieuwe Tijd. In het plangebied bevinden zich ook enkele langgerekte terreinen waar sporen uit de militaire periode verwacht worden. Dit zijn de kampementen van de aanvalslinie uit 1747 ten oosten en zuidoosten van de Moerstraatsebaan, ten oosten van de A58 en in Zoomland. Een soortgelijk relict is een redoute onder camping Zoomland. Tenslotte zijn er ook restanten van oude turfvaarten. In het Halsters Laag zijn dat de Ligne en haaks daarop een turfvaart, die de Schansbaan kruiste en door het hoge zand van Buitenlust heen naar de terreinen van Vrederust leidde. Iets oostelijker was een derde turfvaart, die ter hoogte van het Pottersbos oostwaarts vertakte en in de richting van Heerle liep. Centraal in het plangebied loopt de Zoom of Moervaart. Deze had in oorsprong een grillig verloop nabij de voormalige camping Heidepol maar werd daar later verlegd. Midden in Zoomland liggen de resten van de Balse Loop. In de Wouwse Plantage liggen relicten van de Bollaertsloot, een oude turfvaart.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=1648d9f0-9a5b-455b-b000-f633374e3c35