CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Ontwerpbestemmingsplan Buitengebied Oost 2020

Beeldvorming 1 juli 2021, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Vaststelling bestemmingsplan Oost38.746 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Gemeente Bergen op Zoom

Bestemmingsplan “Buitengebied Oost 2020” Status: ONTWERP

Gemeente Bergen op Zoom Cluster Wonen en Leven

Toelichting

HOOFDSTUK 1 Doel en opzet bestemmingsplan

1.1 Aanleiding en doel Het voorliggende bestemmingsplan betreft een algehele herziening van het Bestemmingsplan 'Buitengebied Oost' dat is vastgesteld in 2003 en partieel herzien is in 2008. Vanaf de vaststelling van dit bestemmingsplan tot heden zijn een aantal herzieningen doorgevoerd, zoals de herzieningen voor Het Klimbos (rondom Balsedreef), Delweg (Ruimte voor Ruimte) en Heimolen (eveneens Ruimte voor Ruimte). Het Bestemmingsplan Buitengebied 2020 heeft een conserverend karakter. Dat wil zeggen dat de bestaande planologische (legale) situatie wordt vastgelegd. In beginsel worden nieuwe ontwikkelingen niet meegenomen. Desalniettemin zijn er een aantal ontwikkelingen opgenomen in het bestemmingsplan. Deze ontwikkelingen doen geen afbreuk doen aan het conserverende karakter van dit bestemmingsplan. Het doel van het Bestemmingsplan Buitengebied 2020 is actualisering van planologische kader voor het oostelijk deel van het buitengebied. Zo moet de Structuurvisie Bergen op Zoom 2030 verwerkt worden in het bestemmingsplan. Ook het huidige provinciale beleid dient te worden vertaald in het bestemmingsplan. In november is de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant in werking getreden. Het Bestemmingsplan Buitengebied Oost dient hierop te worden aangepast. Een bestemmingsplan beoogt het ruimtegebruik binnen het betreffende plangebied te reguleren.

Een bestemmingsplan stelt randvoorwaarden zodat bestaande waarden en belangen in het buitengebied beschermd worden. Het gaat bijvoorbeeld om agrarisch gebruik, landschap, cultuurhistorie, recreatie en wonen. Aan de ene kant zorgt het bestemmingsplan ervoor dat de verschillende functies elkaar zoveel mogelijk versterken en ondersteunen. Er moet gezocht worden naar een balans tussen leefbaarheid, duurzaamheid, ecologie en economie. De Structuurvisie Bergen op Zoom 2030, de Structuurvisie ruimtelijke ordening, de Brabantse Omgevingsvisie en de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant geven richting hoe een goede afweging gemaakt kan worden zodat de balans tussen de verschillende functies en belangen bereikt wordt. Ondanks dat in dit bestemmingsplan alleen een aantal kleinschalige ontwikkelingen worden meegenomen, zijn in het bestemmingsplan wel flexibiliteitsbepalingen opgenomen. Dit bestemmingsplan bevat binnenplanse afwijkingsmogelijkheden en wijzigingsbevoegdheden voor ontwikkelingen die binnen de gemeentelijke beleidsuitgangspunten passen en aan de gestelde randvoorwaarden voldoen. Het gaat bijvoorbeeld om herbestemming van agrarische bedrijfsgebouwen en het mogelijk maken van nevenactiviteiten bij agrarische bedrijven.

Het bestemmingsplan Buitengebied Oost 2020 bestaat uit drie delen: een (digitale) verbeelding, waarop de bestemmingen in het plangebied zijn aangegeven, planregels, waarin de regels voor de op de verbeelding vermelde bestemmingen zijn opgenomen, en een toelichting, waarin de achtergronden van het bestemmingsplan zijn beschreven. De verbeelding vormt samen met de planregels het (juridisch) bindende deel van het bestemmingsplan. In de toelichting worden de keuzes die in het bestemmingsplan worden gemaakt nader gemotiveerd en verantwoord.

1.2 Ligging en begrenzing plangebied Het plangebied van het nieuwe Bestemmingsplan Buitengebied Oost 2020 omvat het oostelijke gedeelte van het landelijk van de gemeente Bergen op Zoom. Op de afbeelding op de volgende pagina wordt het plangebied weergegeven. Het plangebied wordt begrensd door Rijksweg A4/A58, Zuidgeest (gemeentegrens met Woensdrecht), Zoomvlietweg en Boerenweg, Halstersebaan en Luienhoekweg (gemeentegrens met Roosendaal). Het Poortgebied landschapspark Bergse Heide en TNO maken geen onderdeel uit van dit

bestemmingsplan. Voor de ontwikkelingen in het Poortgebied wordt een aparte planologische procedure doorlopen. Voor TNO geldt dat of dit apart planologisch wordt geregeld of bij de vaststelling van dit plan wordt geïntegreerd. Zodra sprake is van concrete ontwikkelingen, wordt dit separaat via een planherziening geregeld. Voor het noordelijk en zuidelijk gedeelte van het buitengebied van de gemeente zijn reeds nieuwe bestemmingsplannen vastgesteld. Het bestemmingsplan Buitengebied Noord is op 26 augustus 2015 vastgesteld. De eerste herziening van het bestemmingsplan Buitengebied Noord is momenteel in procedure. Het bestemmingsplan Buitengebied Zuid is op 16 juli 2015 vastgesteld. Bij de opstelling van onderhavig bestemmingsplan is voor de juridische regeling, mede met deze bestemmingsplan zoveel mogelijk afstemming gezocht om het beleid en regelgeving uniform c.q. eenduidig te maken.

figuur 1.1: globale ligging plangebied

1.3 Geldende bestemmingsplannen

Onderhavig bestemmingsplan Buitengebied Oost vervangt het volgende voor het plangebied vigerende bestemmingsplannen. Bestemmingsplan Buitengebied Oost Buitengebied Oost, 1e herziening Buitengebied Oost, 2e herziening Buitengebied Oost, 3e herziening Heimolen - Nieuwebaan Ruimte voor ruimte Crematorium Zoomstede Klimbos en omgeving Verlengde Zandstraat 7 Reparatieplan Ontwikkelingsproject Heimolen Buitenplaats Bergen op Zoom Heerlesebaan 26 OV Heimolen 74 OV Bergsebaan 71 OV Boslustweg 1 OV Uitkijktoren OV Het Laag 2

Vastgesteld 30-01-2003 28-02-2008 16-07-2009 19-04-2010 30-06-2011

Onherroepelijk 19-01-2005 22-12-2008 03-03-2011 30-11-2010 29-08-2012

24-02-2011 29-11-2012 29-05-2013 27-02-2014

09-05-2011 07-06-2013 19-08-2013 13-05-2014

21-07-2016 19-09-2013 besluit 13-01-2014 besluit 21-05-2014 besluit 22-10-2014 besluit 22-11-2014 besluit 07-06-2018

28-02-2018 07-01-2014

1.4 Opzet Deze toelichting is als volgt opgebouwd: Ruimtelijke structuur (hoofdstuk 2) In 2.1 wordt de huidige ruimtelijke situatie van het plangebied geanalyseerd en beschreven. Daarbij wordt eerst ingegaan op de stedenbouwkundige en functionele structuur van het totale plangebied. Vervolgens worden de uitgangspunten geformuleerd. Beleidskader (hoofdstuk 3) In dit hoofdstuk zijn de beleidsuitgangspunten in beeld gebracht. Er wordt ingegaan op het rijks-, provinciaal en gemeentelijk beleid. Onderbouwing op onderdelen (hoofdstuk 4) In hoofdstuk 4 wordt het ruimtelijk kader uit hoofdstuk 2 op onderdelen nader onderbouwd. Deze nadere analyse beschrijft per onderdeel de consequenties van het voorgestelde ruimtelijk kader. Milieuaspecten (hoofdstuk 5) In hoofdstuk 5 worden de milieuaspecten als gevolg van het voorgestelde ruimtelijk kader nader omschreven. Planbeschrijving (hoofdstuk 6) Op basis van de voorgaande hoofdstukken zijn de gebiedsbestemmingen en de bestemmingsregeling opgesteld (verbeelding en regels). In dit hoofdstuk wordt een toelichting gegeven op de overwegingen en uitgangspunten van de aangegeven bestemmingen en de inhoud van de bijbehorende regels.

Voor wat betreft de opzet van de bestemmingsplan methodiek is aangesloten op de landelijke Standaard Vergelijkbare Bestemmingsplannen 2012 (SVBP 2012) en de bijbehorende Praktijkrichtlijn Bestemmingsplannen 2012 (PRBP 2012).

Uitvoeringsaspecten (hoofdstuk 7) In hoofdstuk 7 wordt aandacht besteed aan de uitvoering van het plan. Ingegaan wordt op de aspecten economische uitvoerbaarheid en handhaving. Resultaten inspraak en overleg (hoofdstuk 8) Dit hoofdstuk behandelt de wijze waarop het plan voorgelegd is aan de inwoners en instellingen. De resultaten van de inspraak- en overlegprocedure zijn in dit hoofdstuk vermeld.

HOOFDSTUK 2 Ruimtelijke structuur

2.1 Algemeen De gemeente Bergen op Zoom heeft een unieke ligging, zowel op internationaal als regionaal niveau. Bergen op Zoom is een gemeente tussen de grote havens van Antwerpen en Rotterdam. Bergen op Zoom vindt haar oorsprong in de vestiging op het grensgebied van polder en zandgronden, zee en land, op de plek waar Brabant de zee raakt. Karakteristiek is de steilrand van de Brabantse Wal die de gemeente van noord naar zuid doorkruist. De ruimtelijke hoofdstructuur van het buitengebied van Bergen op Zoom is het resultaat van de wisselwerking tussen het natuurlijke milieu en de talloze menselijke ingrepen. In eerste instantie is de abiotische factor (geomorfologie, bodem en water) bepalend geweest, daarna heeft de mens steeds sterker zijn stempel op het landschap gedrukt. De landbouw is de dragende functie van het buitengebied met respect voor de natuurlijke en cultuurhistorsich waardevolle landschappen.

2.2 Gebiedskarakteristiek 2.2.1 Inleiding Het plangebied is gelegen ten oosten van de kernen Halsteren en Bergen op Zoom, vanaf de Rijksweg A4/A58 tot aan de gemeentegrens (zoals weergegeven in figuur 5). De stad Bergen op Zoom ligt in het uiterste westen van Noord-Brabant, dicht bij de provincie Zeeland. De stad is gelegen naast de Brabantse Wal. Aldus ligt het naast de overgang tussen twee verschillende landschappen. Naar het westen toe is er een polderlandschap en de Oosterschelde, naar het oosten toe is er een zandrug waarop een reeks van landgoederen en natuurgebieden liggen. Verder loopt de Zoom ten noorden van de binnenstad en bereikt even later het open water. Ten oosten van de stad zijn er, oostelijk van A58, de landgoederen en natuurgebieden Groot Molenbeek, Zurenhoek en omgeving, Molenzicht, Lievensberg, Zoomland en Buitenlust. De ruimtelijke landschapsstructuur van het buitengebied van Bergen op Zoom is het resultaat van de wisselwerking tussen het natuurlijke milieu en de talloze menselijke ingrepen. In eerste instantie is de abiotische factor (geomorfologie, bodem en water) bepalend geweest, waarna de mens steeds sterker zijn stempel op het landschap gedrukt heeft. 2.2.2 Ondergrond Kenmerkend voor de bodemopbouw binnen het plangebied is het noordelijke deel van de Brabantse Wal; een noord - zuid gerichte duinenrij van holocene ouderdom.

Door cultuurmaatregelen zijn de duinen veelal vergraven en uitgevlakt, waardoor ze veelal niet meer in het terrein herkenbaar zijn. De duinen liggen op een ondergrond van laat-pleistocene stuifzanden. Deze vormen een golvend landschap, dat enkele honderden meters naar het westen, via een duidelijk in het veld waarneembare steile helling, overgaat in de Zeeuwse vlakte. De pleistocene dekzanden zijn enige tientallen meters dik en liggen op vroeg-pleistocene kleilagen. De dekzand- en kleilagen zijn voor grondwater in verticale richting matig doorlatend. In horizontale richting zijn ze matig tot goed doorlatend. Dit heeft tot gevolg dat water op het stuifzandoppervlak stagneert en natte plekken in het landschap vormt. Deze plekken waren opgevuld met veentjes (moeren) die vaak zijn drooggelegd en ontgonnen.

Het freatische grondwater bevindt zich binnen het plangebied veelal dieper dan 5 meter onder maaiveld. Het stroomt over het algemeen in westelijke richting naar de steilrand van de Brabantse Wal. Bij boren kan op wisselende diepten bodemwater worden aangetroffen. Het betreft dan vaak schijngrondwaterspiegels op kleilagen in het pleistocene dekzand of het contactvlak dekzand-kleilagen. Deze schijnwaterspiegels bevatten wisselende hoeveelheden water. Van nature verhoogde gehaltes aan zware metalen en een lage zuurgraad zijn kenmerkend voor dit soort water. Er zijn geen gegevens bekend over de stromingrichting in de dit soort geïsoleerde waterlichamen. 2.2.3 Landschap

Het plangebied maakt integraal deel uit van de Brabantse Wal. Vanuit geomorfologisch oogpunt is de Brabantse Wal een onmiskenbare entiteit. Echter, de naam 'Brabantse Wal' is ook gekoppeld aan het Natura 2000-gebied Brabantse Wal. Ook is de naam 'Brabantse Wal' verbonden aan commerciële doeleinden, samenwerkingsverbanden, producten etc. Vanwege het verschillende naamgebruik kan verwarring ontstaan over de ligging en grootte van de Brabantse Wal. Geomorfologisch strekt de Brabantse Wal zich uit van de Belgische grens tot voorbij Halsteren. Bij de Belgische grens sluit de Brabantse Wal zich aan bij het Grenspark Kalmthoutse Heide. Van de Belgische grens tot voorbij Halsteren is het gebied ongeveer 25 km lang. Aan de westzijde grenst de Brabantse Wal aan de provincie Zeeland. Hier bevindt zich de karakteristieke steilrand: de plotselinge overgang van de Zeeuwse jonge zeeklei naar het plateau van Brabant. Bodembewegingen in de ondergrond van het plateau van Brabant hebben de Brabantse Wal omhoog gebracht. Vrij meanderende voorgangers van de huidige Schelde hebben door eroderende werking het hoogteverschil nog eens geaccentueerd.

Op de hoge rug van de Brabantse Wal komen beeldbepalende oude rivierduinen voor. Deze rivierduinen zijn gevormd aan het einde van de laatste ijstijd. Tot aan het begin van onze jaartelling was sprake van een dynamisch landschap. De plantengroei bestond tot dan toe uit een heideachtige vegetatie. Nadien is vegetatieproces (opeenvolgende fasen van plantengroei) op gang gekomen. Uiteindelijk heeft dit geresulteerd in een eiken-berkenbos op de Brabantse Wal. Vanwege uiteenlopende oorzaken, zoals bijvoorbeeld bevolkingsgroei, maar ook oorlogen in het verleden, zijn bomen op de Brabantse Wal gekapt. Dit heeft ervoor gezorgd dat de ondergrond weer kan verstuiven. Dit is het stuifduinenlandschap zoals wij die nu kennen. In de 19e eeuw zijn deze stuifduinen in cultuur gebracht en omgevormd tot bos. Vaak waren dit dennenplantages. Grote gebieden van de Brabantse Wal zijn momenteel bebost. Soms zijn dit eerder genoemde dennenplantages, soms een eiken-berkenbos. Eventueel met heide-relicten, met vennen en gegraven wateren. Er zijn een aantal beken die ontspringen op de Brabantse Wal, zij het dat het aantal beperkt is. Binnen het plangebied zijn dat Bleekloop-Smalle Beek en de Kraggeloop. Mogelijk zou zelfs de Ligne hiertoe gerekend kunnen worden, ware het niet dat deze gevormd is naar de verdedigingswerken van de Westbrabantse Waterlinie.

Aan de noordzijde van het plangebied is het Halsters Laag gelegen. Dit is het inundatiegebied van de Westbrabantse Waterlinie. In vroegere tijden kon dit gebied onder water worden gezet, zodat Bergen op Zoom verdedigd kon worden. 2.2.4 Natuur Het grootste gedeelte van het plangebied ligt binnen het Natuur Netwerk Brabant. Dit is een samenhangend netwerk van natuurgebieden en landbouwgebieden met natuurwaarden van (inter-)nationaal belang, zoals bossen, heide, vennen, stuifduinen etc. Het doel van het NNB-beleid is het veiligstellen van ecosystemen en het realiseren van leefgebieden met goede condities voor de biodiversiteit. Deze leefgebieden zijn belangrijk voor dier- en plantsoorten. Het Natuur Netwerk Brabant is vastgelegd in het provinciale Natuurbeheerplan 2016. Het natuurbeheerplan is het beleidskader om het Europese, rijks- en provinciale natuur- en landschapsbeleid te realiseren. Het gaat daarbij om bestaande natuurgebieden (waaronder Natura 2000-gebieden), maar ook om gebieden waar nieuwe natuur aangelegd wordt. Daarnaast zijn landbouwgebieden opgenomen die worden ingericht en beheerd volgens agrarisch natuurbeheer. Het Natuurbeheerplan beschrijft per (deel)gebied welke natuur- en landschapsdoelen nagestreefd worden.

Het plan bevat de begrenzing van de natuur- en agrarische natuurgebieden, met name toegespitst op de internationale biodiversiteitsdoelen en de internationale natuurgerichte agromilieu, water en klimaat doelstellingen. De gronden die behoren tot het Natuur Netwerk Brabant zijn op de afbeelding op de volgende pagina weergegeven.

Brabantse Wal De Brabantse Wal vormt een bijzonder en opvallend landschap. Landschappelijk strekt de Brabantse Wal zich uit over de gemeenten Steenbergen, Bergen op Zoom en Woensdrecht en gaat de landsgrens over als Grenspark De Zoom Kalmthoutse Heide. Het Natura 2000-gebied Brabantse Wal bevindt zich vooral op Woensdrechts grondgebied, met het noordelijke deel op het grondgebied van de gemeente Bergen op Zoom. In het kader van het bestemmingsplan Buitengebied Oost beperken we ons tot de gemeentegrens van Bergen op Zoom. Het Natura 2000 gebied Brabantse Wal is op de bovenstaande kaart aangegeven (roze-rood, diagonale arcering) en ligt grofweg ten zuiden van de rijksweg A58 (Bergen op Zoom – Roosendaal) en ten oosten van de A4 (Bergen op Zoom – Antwerpen). De natuur van de Brabantse Wal bestaat uit stuifzand, naald- en gemengde bossen, heide en vennen (natuurgebieden Lievensberg, Staartsche Duinen, Stoppelbergen en Kriekelareduinen, waarbij de laatste drie gebieden buiten de gemeente Bergen op Zoom vallen). Vooral de stuifgebieden zijn bijzondere leefgebieden. Hier komen soorten voor als drijvende waterweegbree, kamsalamander, geoorde fuut, dodaars, nachtzwaluw, boomleeuwerik, zwarte specht en wespendief.

Landgoederen Veel van de ruimtelijke variatie van de Brabantse Wal wordt gegeven door het feit dat zich hier veel landgoederen bevinden. Rijke notabelen uit Antwerpen en Bergen op Zoom stichtten hier hun buitens. Soms zijn de structuren van die landgoederen nog heel goed te herkennen, met landhuizen, laanstructuren, vijvers. Soms is dat stukje geschiedenis slechts met moeite te herkennen, bijvoorbeeld door de aanwezigheid van rododendrons, grachten en vooral ook het uitgebreide voorkomen van Amerikaanse eik. Landgoed Groot Molenbeek Het Landgoed Groot Molenbeek is genoemd naar een oude nederzetting op de flank van de Molenbeek. De nederzetting is later naar een landgoed omgevormd. Kernmerkend is de stervormige laanstructuur (sterrenbos). Vanuit het landhuis kijkt men op een groene, kleine vallei. Het landgoed kenmerkt zich verder door statige lanen van beuken en eiken. Het landgoed Groot Molenbeek maakt deel uit van het Natura 2000-gebied Brabantse Wal en is ongeveer 39 ha groot. De Molenbeek is in het Natuur Netwerk Brabant aangewezen als ecologische verbindingszone (EVZ). Ten oosten van de A4/A58 is deze EVZ nog niet gerealiseerd. Ten westen van de snelweg is de EVZ wel als zodanig ingericht. Voor de afronding van de EVZ moet de onderdoorgang van snelweg aangepast worden.

De Molenbeek is in dit deel van het traject bovendien meestal niet watervoerend als gevolg van de verdroging van de Brabants Wal. Landgoed Lievensberg Dicht tegen de stad Bergen op Zoom aan ligt Landgoed Lievensberg. Het ligt ten zuiden van de A58 en ten oosten van de A4/A58. Het is een voormalig landgoed met landhuis (Huize Lievensberg) uit 1846. Het landhuis wordt omgeven door een park met een vijver en boomgroepen. In het landhuis is tegenwoordig Villa Heidetuin gevestigd. Het betreft een bed & breakfast en een horecagelegenheid met brasserie en terras. De rest van het landgoed bestaat uit zandverstuivingen, heidetuinen en dennenbossen. Een klein gedeelte van het landgoed is waterwingebied in aansluiting op de waterwinning Mondaf van Brabant Water.In het landgoed Lievensberg In het landgoed Lievensberg wordt ingestoken op recreatie en natuurbeleving. Zo is in Landgoed Lievensberg het Natuurpodium Brabantse Wal gevestigd; gericht op educatie en natuurversterking. Naast het natuurpodium zijn in Landgoed Lievensberg nog andere horecagelegenheden gevestigd, maar ook een Stayokay en een klimbos. Landgoed Zoomland Het Landgoed Zoomland ligt ten zuiden van de A58. Het Landgoed is gevormd uit vier 17e eeuwse landgoederen (Goeree, Weltevreden/Klein Gemini, 's Heeren Plantage en Lievenshoven). Onder meer de laanstructuren van deze landgoederen zijn nog steeds herkenbaar.

In de Middeleeuwen bevond zich op de locatie van Landgoed Zoomland een groot moeras. Vanaf de 13de eeuw werd hier turf gewonnen, waarna een grote plas overbleef. Deze plas heet Zeezuiper. Er zijn theorieën dat hierin water gebufferd werd om het vervoer van turf over de nabij gelegen turfvaart de Zoom mogelijk te maken. Door naburige ontginningen en ontwatering was de Zeezuiper sterk verdroogd. Herstelmaatregelen maken het mogelijk dat de Zeezuiper weer vol met water staat. Het landgoed Zoomland maakt deel uit van het Natura 2000-gebied Brabantse Wal en is ongeveer 308 ha groot. Landgoed Boslust

Ten zuiden van Landgoed Zoomland is Landgoed Boslust gelegen. Het gebied kent een rationeel stramien van lanen, veelal aangeplant met Amerikaanse eiken. Binnen de structuren is aanplant van grove en Corsicaanse dennen aanwezig. De Amerikaanse eiken hebben zich massaal uitgezaaid en domineren met jonge opslag op veel plaatsen de ondergroei. In het natuurgebied zijn soorten te vinden die kenmerkend zijn voor het droge eiken-berkenbos zoals blauwe bosbes, struikhei, valse salie, eikvaren, dalkruid en lelietje-van-dalen. Het is een broedplaats voor havik en wespendief. Het natuurgebied is niet opengesteld. Boslust maakt deel uit van het Natura 2000 gebied Brabantse Wal en is ongeveer 54 ha groot. Zurenhoek en Buitengebent Tussen Bergen op Zoom en Wouwse Plantage is natuurgebied Zurenhoek en Buitengebent gelegen. Voorheen vormde het natuurgebied een geheel met het Landgoed Wouwse Plantage. Bij verkoop van de grond werd Zurenhoek en Buitengebent van Wouwse Plantage gescheiden. Het gebied zal oorspronkelijk hebben bestaan uit heide en stuifzanden, maar werden later in cultuur gebracht door hier bosbouw op te plegen. Er was veel vraag naar mijnhout. Op een klein gedeelte van 10 ha is levend stuifzand te vinden, de Borgvlietse Duinen. Binnen het natuurgebied is vooral naaldbos aanwezig. In het natuurgebied zijn onder andere nachtzwaluw, havik en wespendief aanwezig.

Zurenhoek en Buitengebent maken deel uit van het Natura 2000 gebied Brabantse Wal en is ongeveer 285 ha groot. Bergsche Heide Rond de kern Heimolen en ten noorden van de A58 bevinden zich bosgebieden, die geen deel uit maken van het Natura 2000-gebied Brabantse Wal, maar wel van het Natuur Netwerk Brabant. In het gebied ten noorden van de A58 en ten oosten van de A4 bevindt zich een gemêleerd landschap. Het betreft landgoederen, een tot recreatiegebied omgevormd stuifduin, het coulissenlandschap en het Halsters Laag. Landgoed Ruytershove Aan de Ruyterhoveweg, een parallelweg van de A58, ligt het relict van een landgoed. Een landgoed, dat moest wijken voor de genoemde A58. Het zijn vooral de lanenstructuren, die herinneren aan het landgoed. Iets verderop richting Roosendaal bevinden zich twee erebegraafplaatsen waar gesneuvelde Engelsen en Canadezen begraven liggen. (Slag om de Schelde; Tweede Wereldoorlog). Ruytershove wordt aan de noordzijde begrensd door de turfvaart De Zoom. De Zoom vormt, begeleid door bomensingels, een ecologische verbindingszone (EVZ) van het Belgische Essen tot aan de Theodorushaven in de stad Bergen op Zoom. De formele EVZ functie grenst overigens bij het historische stuwtje, bij de achterpoort van voormalig landgoed Ruytershove. Ook de afgraving Zanderijen hoorde tot het voormalige landgoed. Zanderijen, de naam zegt het al, ontstond door zandwinning.

Dit gebeurde door de Nederlandse Spoorwegen voor de aanleg van spoordijken. De Heide In 1954 werd hier door de gemeente Bergen op Zoom een recreatiegebied aangelegd, inclusief vijvers en een eilandje. In het stuifzandgebied kwam een heischrale vegetatie voor, die nu plaats heeft gemaakt voor grootschalige aanleg van zandduinen. Met uitzondering van de directe omgeving van het horeca-etablissement maakt het gebied deel uit van het Natuur Netwerk Brabant en kan de natuur zich herstellen. Halsters Laag Het Halsters Laag maakte deel uit van de Westbrabantse Waterlinie, met vestingwerken als de forten De Roovere, Pinsen en Moermont. Bij vijandelijke dreiging stroomde het gebied via een sluis bij Steenbergen vol zeewater. Uit de zuidelijke vennen en meren stroomde zoet water binnen. Zo hoog, dat de vijand er te voet niet door kon, maar te laag voor schepen. Deze ‘inundaties’ zetten het gebied vaak gedurende vele jaren blank.

Tijdens de Tachtigjarige oorlog was zelfs twintig jaar lang sprake van een permanente ‘plas-dras-situatie’ en was agrarisch gebruik van het land onmogelijk. Pas in de 19e eeuw, na de Belgische afscheiding, raakte de waterlinie in onbruik.

Tussen de diverse overstromingen door werd het gebied intensief gebruikt voor turfwinning. De turf werd vervoerd over vaarten als de Ligne of Bergsche Water. Het waren kleine boerenwinningen, die op oude kaarten als talloze veenputjes te zien zijn. In het broekbos zijn de restanten van deze veenputten ook nu nog te herkennen als kleine, vierkante moerassen, dichtgegroeid met riet en gele lis. Na de jaren dertig van de vorige eeuw is het gebied ontgonnen tot grasland. Het waterpeil werd daartoe verlaagd en het gebied verdroogde. Halsters Laag is door de provincie aangewezen als Natte Natuurparel. Het gebied ligt in een laagte tussen twee uitlopers van de Brabantse Wal. Tegelijkertijd ligt het Halsters Laag in de overgangszone tussen de zand- en kleigronden: de zogenaamde Naad van Brabant. Hierdoor komt grondwater van heel goede kwaliteit (kwelwater) aan het oppervlak. Het Halsters Laag kreeg daarom de status ‘Natte Natuurparel’ gekregen. Staatsbosbeheer zet zich in met andere partijen om gebied te herstellen. Een flinke bovenlaag met voedselrijke grond is in 2009 afgegraven, zodat de oorspronkelijk begroeiing van vóór de ontginning weer een kans krijgt in voedselarme ondergrond.

2.2.5 Grondgebruik Van oudsher is de landbouw de dragende functie in het buitengebied. Kenmerkend voor de landbouw in de afgelopen decennia is schaalvergroting. Het aantal agrarische bedrijven is in de afgelopen jaren afgenomen, terwijl de grootte van het gemiddelde agrarisch fors is toegenomen. Binnen het plangebied zijn 25 agrarische bouwvlakken aanwezig. Ontwikkeling van agrarische bedrijven binnen het plangebied is mogelijk daar waar ruimte bestaat en het noodzakelijk is voor de bedrijfsvoering. Het is daarbij zeer relevant dat een ontwikkeling van een agrarisch bedrijf gepaard gaat met maatregelen die het landschap versterken. Veehouderijen binnen het gebied

'beperkingen veehouderij' hebben in beginsel geen uitbreidingsmogelijkheden. De gemeente heeft in de structuurvisie aangegeven dat nieuwe grootschalige kassencomplexen en intensieve veehouderijen niet wenselijk zijn. De landbouw wordt erkend als belangrijke economische drager, maar tegelijekrtijd dient respect te bestaan voor de natuurlijke en cultuurhistorische waardevolle landschapen binnen het plangebied. De afgelopen jaren is een tendens waarneembaar dat steeds meer agrarische bedrijven nevenactiviteiten ontplooien. Dit is noodzakelijk voor agrariërs om hun inkomen op peil te houden. Naast een economische functie, dragen nevenactiviteiten in het buitengebied bij aan de diversiteit van functies in het buitengebied. Veelal wordt gezocht naar nevenactiviteiten die een verbreding zijn van de agrarische functies. Tegelijkertijd richten nevenactiviteiten zich ook op plattelandstoerisme en zorgactiviteiten. Binnen het plangebied zijn een aantal bedrijven aanwezig die een niet-agrarische bedrijfsfunctie hebben. Het gaat om bedrijvigheid die niet (noodzakelijk) aan het buitengebied gebonden is. Hoofdregel is dat bedrijven die geen binding hebben met het buitengebied in beginsel thuishoren op een bedrijventerrein. Vanuit historisch gegroeide situaties of omschakeling van agrarische bedrijven naar een niet-agrarisch bedrijf komen niet-agrarsische bedrijven voor in het plangebied.

Het gaat bijvoorbeeld om hoveniersbedrijven, tuincentra, groothandel en landbouwmechanisatiebedrijven. Binnen het plangebied zijn momenteel 16 niet-agrarische bedrijven gevestigd. Een belangrijke functie binnen het plangebied is recreatie. Naast het feit dat een groot aantal kampeerterreinen aanwezig zijn binnen het plangebied, wordt sterk gestuurd op Brabantse Wal als identiteitsdrager van het buitengebied. Met de ontwikkeling van recreatiepoort Lievensberg is een grote stap gezet in de vormgeving van deze ambitie. Voorts is het Landschapspark Bergsche Heide in ontwikkeling. De bedoeling is dat hier een afwisselend stedelijk uitloopgebied wordt gecreeerd. Binnen het plangebied zijn 12 kampeerterreinen aanwezig. Daarnaast bevinden zich enkele horecagelegenheden binnen het plangebied, als ook een klimbos, een stayokay en bed&breakfasts. Het plangebied kent door de aanwezigheid van relatief veel natuur vele mogelijkheden voor extensieve recreatie, waaronder wandelen, fietsen en paardrijden. Tot slot bevinden zich binnen het plangebied ook diverse woonfuncties. Het gaat bijvoorbeeld om woningen die zijn gerealiseerd met de provinciale Ruimte voor ruimte-regeling. Of er is gebruik gemaakt van de Rood-voor-groen-regeling.

Daarnaast zijn er vrijgekomen agrarische bedrijfslocaties, waarbij de bedrijfsbebouwing (gedeeltelijk) wordt gesaneerd en de bedrijfswoning wordt omgezet in een burgerwoning. Vaak bevinden zich in de omgeving van deze voormalige agrarische bedrijfswoningen nog agrarische bedrijven die nog wel in bedrijf zijn. De burgerwoningen liggen verspreid binnen het plangebied. Het gaat zowel om solitarie woningen, als om woningen die geclusterd zijn of in een lint zijn gelegen.

HOOFDSTUK 3 Beleidskader

3.1 Europees- en Rijksbeleid 3.1.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte Op 13 maart 2012 is de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) in werking getreden. Deze visie vervangt verschillende bestaande nota's op het gebied van ruimtelijke ordening, waaronder de Nota Ruimte. Het Rijk stelt in de SVIR heldere ambities voor Nederland in 2040, die inspelen op de (inter)nationale ontwikkelingen die de ruimtelijke en mobiliteitsopgaven bepalen richting 2040. Het Rijk zet het ruimtelijke- en mobiliteitsbeleid in voor een concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig Nederland. voor een aanpak die Nederland concurrerend, leefbaar en veilig maakt, is volgens het Rijk een gewijzigde aanpak noodzakelijk. Het Rijk wil de ruimtelijke ordening zo dicht mogelijk bij diegenen brengen die het aangaan (burgers en bedrijven) en laat meer over aan gemeentes en provincies ('decentraal, tenzij - principe'). Dit betekent minder nationale belangen en eenvoudige regelgeving.

Op basis van de genoemde ambities komt het Rijk tot drie rijksdoelen: <0000> het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland door het versterken van de ruimtelijke-economische structuur van Nederland; <0000> het verbeteren, in stand houden en ruimtelijk zekerstellen van de bereikbaarheid waarbij de gebruiker voorop staat; <0000> het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden behouden zijn. Voor de hierboven genoemde rijksdoelen zijn 13 nationale belangen geformuleerd. Hiermee geeft het Rijk aan waarvoor het verantwoordelijk is. Het gaat hier om het volgende: <0000> Een excellente ruimtelijke-economische structuur van Nederland door een aantrekkelijk vestigingsklimaat in en goede internationale bereikbaarheid van de stedelijke regio's met een concentratie van topsectoren <0000> Ruimte voor het hoofdnetwerk voor (duurzame) energievoorziening en de energietransitie <0000> Ruimte voor het hoofdnetwerk voor vervoer van (gevaarlijke) stoffen via buisleidingen <0000> Efficiënt gebruik van de ondergrond <0000> Een robuust hoofdnet van wegen, spoorwegen en vaarwegen rondom en tussen de belangrijkste stedelijke regio's inclusief de achterlandverbindingen <0000> Betere benutting van de capaciteit van het bestaande mobiliteitssysteem <0000> Het in stand houden van het hoofdnet van wegen, spoorwegen en vaarwegen om het

functioneren van het mobiliteitssysteem te waarborgen <0000> Verbeteren van de milieukwaliteit (lucht, bodem, water) en bescherming tegen geluidsoverlast en externe veiligheidsrisico's <0000> Ruimte voor waterveiligheid, een duurzame zoetwatervoorziening en kaders voor klimaatbestendige stedelijke (her)ontwikkeling <0000> Ruimte voor behoud en versterking van (inter)nationale unieke cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten <0000> Ruimte voor een nationaal netwerk van natuur voor het overleven en ontwikkelen van flora- en faunasoorten <0000> Ruimte voor militaire terreinen en activiteiten <0000> Zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten. Voor het Bestemmingsplan Buitengebied Oost met een conserverend karakter heeft het beleid uit de structuurvisie geen specifieke consequenties of aandachtspunten, noch is het bestemmingsplan in strijd met een of meerdere doelstellingen van de structuurvisie.

Afbeelding: kaart Brabant en Limburg, Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte 3.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) In het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro), beter bekend als de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) Ruimte, zijn dertien nationale belangen opgenomen die juridische borging vereisen. Het Barro is gericht op doorwerking van de nationale belangen in gemeentelijke bestemmingsplannen. Het Barro is op 30 december 2011 in werking getreden. Het Barro betreft onderwerpen die als nationaal belang worden onderkend en een specifieke regeling op nationaal belang vergen. De volgende nationale belangen zijn opgenomen in het Barro: Rijksvaarwegen, Mainportontwikkeling Rotterdam, Kustfundament, Grote Rivieren, Waddenzee en waddengebied, Defensie, Hoofdwegen en landelijke spoorwegen, Elektriciteitsvoorziening, Ecologische Hoofdstructuur (Natuur Netwerk), Primaire waterkeringen buiten het kustfundament, IJsselmeergebeid, Erfgoederen van uitzonderlijke univserele waarde.

De regels van het Barro zijn van toepassing op het plangebied voor zover het gaat om de ondewerpen Defensie en hoofdspanningsverbindingen. De overige onderwerpen hebben geen concrete gevolgen of aandachtspunten voor het Bestemmingsplan Buitengebied Oost. Voor wat betreft Defensie is in de ministeriële regeling algemene regels ruimtelijke ordening (Rarro) de vliegbasis Woensdrecht aangegeven. Hoewel de vliegbasis zelf is gelegen in de gemeente Woensdrecht, is het obstakelbeheergebied en de geluidzones eveneens op het grondgebied van de gemeente Bergen op Zoom en binnen het plangebied gelegen. Deze zones dienen op de verbeelding te worden aangegeven. Tevens dient het radarverstoringsgebied te worden aangegeven. Dat gebied is aangegeven op bijlage 8.4 van de Rarro. Tenslotte dienen de contouren rond de munitieopslagplaats Woensdrecht op de verbeelding te worden opgenomen, overeenkomstig bijlage 12.37 van het Barro.

Afbeeldingen: radarzone Vliegbasis Woensdrecht en contour munitieopslagplaats Woensdrecht In het Barro zijn voor heel Nederland hoogspanningsverbindingen aangewezen. Deze zijn weergegeven op een kaart welke behoort tot het Barro. Een van de hoogspanningsverbindingen is het tracé Borssele-Kreekrak-Geertruidenberg. Het tracé van de voornoemde hoogspanningsverbinding moet opgenomen worden op de verbeelding van het bestemmingsplan.

Afbeelding: Aangewezen hoogspanningsverbindingen (Barro) 3.1.3 Natura 2000 Natura 2000 is de benaming voor een Europees netwerk van natuurgebieden waarin belangrijke flora en fauna voorkomen, gezien vanuit een Europees perspectief. Met Natura 2000 willen we deze flora en fauna duurzaam beschermen. In juridische zin komt Natura 2000 voort uit de Europese Vogel- en Habitatrichtlijnen; in Nederland vertaald in de Wet natuurbescherming. Activiteiten die negatieve gevolgen voor de natuurwaarden kunnen hebben (zoals uitbreiding van een camping of bouwactiviteiten in of nabij een beschermd gebied) mogen niet uitgevoerd worden zonder voorafgaande vergunning. Een vergunning kan alleen worden verleend als de kwaliteit van de natuurlijke habitats niet verslechtert en er geen soorten worden verstoord. Mocht er wel sprake zijn van een verstoring, en er is geen alternatief voorhanden én het gaat om een dwingende reden van openbaar belang dat gediend wordt, dan kan er compensatie plaatsvinden.

Kortom, voor elk plan dat significante gevolgen kan hebben op een gebied dat is aangewezen als Natura 2000-gebied, moet een passende beoordeling worden gemaakt van de gevolgen van het gebied, rekeninghoudend met de instandhoudingsdoelstellingen. Een vergunning wordt verleend als zekerheid bestaat dat de voorgenomen ontwikkeling de natuurlijke kenmerken van het betrokken gebied niet aantast. Binnen het plangebied is Natura 2000-gebied Brabantse Wal gelegen. Natura 2000-gebieden vallen geheel binnen het nationaal ecologisch netwerk: het Natuurnetwerk Nederland (NNN, de voormalige EHS). Per Natura 2000-gebied is een beheerplan opgesteld (of in de maak). In een beheerplan wordt opgenomen welke relaties het Natura 2000-gebied heeft met andere relevante plannen en regelgeving, waaronder gemeentelijke bestemmingsplannen. Het beheerplan geeft uitvoering aan de verplichting die is vastgelegd in de Wet Natuurbescherming om de instandhoudingsdoelstelling uit te werken in omvang, ruimte en tijd. Het beheerplan geeft een beschrijving van het gebied en de te behalen instandhoudingsdoelstellingen. Er wordt gekeken naar vastgesteld beleid en plannen en naar activiteiten die in het gebied plaatsvinden. Op basis van deze informatie is in een visie, met bijbehorend uitvoeringsprogramma, uitgewerkt hoe de instandhoudingsdoelstellingen bereikt kunnen worden.

Het beheerplan biedt daarnaast een afwegingskader voor de vergunningverlening en handhaving in het kader van de Wet Natuurbescherming. In het beheerplan wordt het bestaand gebruik van het gebied beschreven en getoetst aan de Natura 2000-doelen van het gebied, waaronder soms ook het gebruik dat in een bestemmingsplan is vastgelegd, maar dat mogelijk nog niet volledig ten uitvoer is gebracht. Het opstellen van een beheerplan is de verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag (Provincie Noord-Brabant). Voor het gebied Brabantse Wal is in juni 2018 het beheerplan vastgesteld. In dit beheerplan worden concrete instandhoudingsdoelen voor zes habitattypen, twee habitatrichtlijnsoorten en de populaties van zes Vogelrichtlijnsoorten beschreven. Om die te realiseren worden maatregelen voorgeschreven. Verder gaat het beheerplan in op de relatie tussen huidige activiteiten en de instandhoudingsdoelstellingen en de mogelijke voorwaarden. Het plan bevat verder een hoofdstuk over vergunningverlening en handhaving. Tenslotte bevat het plan een uitvoeringsprogramma, de wijze van monitoring en de communicatiestrategie. De Brabantse Wal kampt met verdroging. De provincie heeft in 2009 daarom een convenant ondertekend met onder andere waterbedrijf Evides, waterschap Brabantse Delta, Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten.

Ondanks dat het beheerplan nog niet is vastgesteld zijn de maatregelen uit het convenant al volop in uitvoering. Het Bestemmingsplan Buitengebied Oost is conseverend van aard, waardoor er geen ontwikkelingen mogelijk gemaakt worden die leiden tot significante negatieve effecten.

3.2 Provinciaal en regionaal beleid 3.2.1 Structuurvisie Ruimtelijke Ordening De Structuurvisie Ruimtelijke Ordening is op 1 oktober 2010 vastgesteld en is op 1 januari 2011 in werking getreden. Op 19 maart 2014 is de Structuurvisie ruimtelijke ordening 2014 in werking getreden. Deze structuurvisie is een actualisatie van de visie die in 2010 werd vastgesteld. De belangrijkste beleidswijzigingen hebben betrekking op de realisatie van natuur en de transitie naar zorgvuldige veehouderij in Brabant. De provincie geeft in de structuurvisie de hoofdlijnen van het ruimtelijke beleid tot 2025. Met de structuurvisie vindt de provincie de balans tussen toelatingsplanologie en ontwikkelingsplanologie. Het stellen van heldere kaders biedt daarbij duidelijkheid voor nieuwe ontwikkelingen of voor een efficiënte uitvoering. De Structuurvisie beschrijft een aantal trends en ontwikkelingen die ruimtelijke keuzes op provinciaal niveau vergen. Daarnaast beschrijft de structuurvisie de onderscheidende kwaliteiten van de provincie Noord-Brabant.

Op basis van de beschreven trends en kernkwaliteiten geeft de structuurvisie ruimtelijke keuzes voor de toekomstige ontwikkeling van Noord-Brabant. De provincie kiest voor een ontwikkeling waarin de kwaliteiten van de provincie sturend zijn bij de ruimtelijke keuzes die de komende jaren op de provincie afkomen. Daardoor dragen ontwikkelingen bij aan de kracht en identiteit van Noord-Brabant. De ruimtelijke keuzes geven invulling aan het streven naar ruimtelijke kwaliteit en zijn van provinciaal belang. De Structuurvisie is opgedeeld in twee delen. In deel A zijn de hoofdlijnen van het beleid omschreven. De provinciale belangen zijn in deel A beschreven en ruimtelijke keuzes zijng emaakt. Ook beschrijft de provincie in deel A vanuit welke filosofie haar doelen bereikt worden: "samenwerken aan kwaliteit". De provincie realiseert haar doelen door regionaal samen te werken, te ontwikkelen, te beschermen en te stimuleren. In deel B zijn de ruimtelijke structuren beschreven: groenblauwe structuur, landelijk gebied, stedelijke structuur en infrastructuur. Op basis van de Structuurvisie is onderhavig plangebied gelegen in zowel de groenblauwe structuur en het landelijk gebied.

Afbeelding: kaart Structuurvisie Ruimtelijke ordening

Groenblauwe structuur De provincie kiest hier voor functieontwikkeling gecombineerd met de ontwikkeling van een robuust raamwerk met landschappelijke kwaliteit, bestaande uit bestaande natuur, watersystemen en nieuwe natuur in hiervoor kansrijke gebieden. Deze structuur is nodig voor een goed waterbeheer en biedt mogelijkheden om in te spelen op de effecten van klimaatverandering. Het kerngebied groenblauw bestaat uit natuurgebieden in de ecologische hoofdstructuur inclusief de (robuuste) ecologische verbindingszones en de gebieden waar ruimte nodig is voor watersysteemherstel. De hoofdfunctie hier is behoud en ontwikkeling van het natuur- en watersysteem. Dit betreft gronden in het oosten en zuidwesten van het plangebied. De groenblauwe mantel bestaat overwegend uit gemengd agrarisch gebied met belangrijke nevenfuncties voor natuur en water. Het zijn gebieden grenzend aan het kerngebied natuur en water die bijdragen aan de bescherming van de waarden in het kerngebied. Binnen de groenblauwe mantel is de agrarische sector een grote en belangrijke grondgebruiker. Het behoud en vooral de ontwikkeling van natuur, water (-beheer) en landschap is echter ook een belangrijke opgave. Nieuwe ontwikkelingen binnen de mantel zijn mogelijk, mits ze een positief effect hebben op de bestaande en te ontwikkelen natuur- en landschapswaarden en/of op het bodem- en watersysteem in het gebied.

Agrarisch natuurbeheer, groene en blauwe diensten, vormen van agrarische verbreding die zijn gericht op de beleving van rust en ruimte, energiewinning met een directe koppeling aan de agrarische bedrijfsvoering, zonne-energie en de ontwikkeling van met name grondgebonden agrarische bedrijven (melkveehouderijen en akkerbouwbedrijven) zijn als economische drager in dit gebied gewenst. Landelijk gebied De provincie kiest hier voor het perspectief van een multifunctionele gebruiksruimte. Met behoud van agrarische productieruimte in die delen van het landelijk waar de landbouw leidend is voor nieuwe ontwikkelingen. Binnen het gemengd landelijk gebied is multifunctioneel gebruik uitgangspunt. Dit betreft het gebied waarbinnen de agrarische functie vaak in samenhang met andere functies (in de omgeving) wordt uitgeoefend. In het gemengd landelijk gebied wordt voldaan aan de vraag naar kleinschalige stedelijke voorzieningen, recreatie, toerisme en ondernemen in een groene omgeving. Daarnaast wil de provincie ook dat er ruimte beschikbaar blijft om de agrarische productiestructuur te behouden en te versterken. Aan gemeenten wordt daarom gevraagd deze primair agrarische gebieden te beschermen. Dat betekent dat (stedelijke) functies die ten koste gaan van de ruimte voor agrarisch gebruik of die strijdig zijn met de landbouw in die gebieden geweerd worden.

Hierdoor blijft er ruimte gereserveerd voor agrarische ontwikkelingen. 3.2.2 Gebiedspaspoort Brabantse Wal Een specifiek onderdeel van de structuurvisie vormen de zogeheten Gebiedspaspoorten. Dit is een uitwerking van de structuurvisie en daarmee een apart document, waarin de provincie aangeeft welke landschapskenmerken zij bepalend vindt voor de kwaliteit van een gebied of een landschapstype (de kernkwaliteiten van Noord- Brabant). De provincie geeft tevens haar ambities weer voor de ontwikkeling van de landschapskwaliteit in die gebieden. Ontwikkelingen kunnen een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van nieuwe en gebiedseigen kwaliteiten. De provincie wil de diversiteit en de contrasten in de Brabantse landschappen in stand houden en als uitgangspunt nemen voor nieuwe ontwikkelingen. De gebiedspaspoorten geven inhoud aan het provinciaal belang van landschap en zijn daarom belangrijk voor het handelen van de provincie en de inzet van provinciale instrumenten, zoals subsidies.

In het geval dat gemeenten of andere partijen initiatiefnemer zijn, vraagt de provincie de landschapskenmerken en de ambities van de paspoorten uit te werken in hun eigen plannen, ze te betrekken in de afwegingen bij ruimtelijke planvorming en daaraan uitvoering te (laten) geven in plannen. Het plangebied ligt vooral in de gebieden die worden gekenmekt als “oud bos”, jonge zandontginning” en “oude zandontginning” De provinciale ambities voor de Brabantse Wal zijn: 1) Ontwikkeling tot een samenhangend natuurgebied (provinciaal landschap én nationaal park); 2) Het versterken van het kleinschalige karakter van het oude zandontginningslandschap; 3) Versterking van de kwaliteit en beleving van de steilrand van de Brabantse Wal; 4) De cultuurhistorische waarden van de Brabantse Wal in hun samenhang verder ontwikkelen, beschermen en toeristisch-recreatief ontsluiten. Dit geldt in het bijzonder voor de cultuurhistorische landschappen: “Brabantse Wal” en “Zuiderwaterlinie bij Steenbergen” (Forten Pinsen, De Roovere); 5) Het versterken van de ecologische waarden van het landschap door te sturen op te behouden of te ontwikkelen kenmerken van het landschap, waarbij kenmerkende plant- en diersoorten van het kleinschalig besloten landschap (bijv. alpenwatersalamander), sloot- en greppelkanten (bijv.

heikikker, roodborsttapuit), perceelranden en kleine wateren (poelkikker) goede indicatoren zijn. Het versterken van de grote verscheidenheid aan bossen bij de verdere ontwikkeling en beheer van de boscomplexen van de Brabantse Wal. Dit kan door in te zetten op ontwikkeling van de natuur- en recreatiewaarde van de bossen in samenhang met het versterken van het eigen karakter van het betreffende boscomplex. De Brabantse Wal is tevens aangeduid als specifiek provinciaal landschap. Provinciale landschappen zijn gebieden met bijzondere landschapskwaliteiten die gekenmerkt worden door een zeer grote verwevenheid in functies zoals landbouw, natuur, cultuurhistorie, water en recreatie. Het landschap van de Brabantse Wal is uniek in Nederland. Daarnaast zorgen de vele overgangen in het gebied voor een gevarieerde rijkdom aan planten en dieren. Erosie van de Schelde zorgde voor het ontstaan van een steilrand met op sommige plaatsen een hoogteverschil van zo’n 20 meter. Tenslotte speelde het gebied vanwege de strategische ligging een belangrijke rol in verschillende oorlogen. Tenslotte heeft de provincie de Brabantse Wal in haar structuurvisie tevens bestempeld als een van de drie ‘Landschappen van allure’ (evenals het Groene Woud en de Maashorst). Dit ‘Landschap van allure’ ligt in de gemeenten Bergen op Zoom, Woensdrecht, Steenbergen en Roosendaal.

De provincie investeerde in de periode 2011-2016 in totaal € 56,2 miljoen in drie landschappen, aangezien deze 'Landschappen van allure' in belangrijke mate bijdragen aan een hoogwaardig leef- en vestigingsklimaat. De investering in de Brabantse Wal als Landschap van allure vergt een Krachtenbundeling van bedrijfsleven, provincie, gemeenten en de maatschappelijke partners. Verenigd in de Streekorganisatie Brabantse Wal bespreken zij hoe het geld het beste besteed kan worden. Inmiddels hebben Provinciale Staten dit project als kansrijke project aangemerkt en een substantiële bijdrage toegekend. Het geld kan bijvoorbeeld goed gebruikt worden om de recreatie en het toerisme in het gebied een extra zetje in de rug te geven. 3.2.3 Omgevingsvisie 'De kwaliteit van Brabant' Op 14 december 2018 heeft de provincie de Omgevingsvisie 'De Kwaliteit van Brabant' vastgesteld. Meer specifiek is het een visie op de Brabantse leefomgeving. De Omgevingsvisie bevat strategische doelen voor de langere termijn. De Omgevingsvisie wordt verder vertaald in programma's en in een omgevingsverordening. Met de vaststelling van de Omgevingsvisie loopt de provincie vooruit op de Omgevingswet. De bedoeling is dat meer ruimte ontstaat voor handelen door te werken vanuit doelen in plaats vanuit instrumenten. Het schematische overzicht is weergegeven op de volgende pagina.

De Omgevingsvisie geeft de richting voor de fysieke leefomgeving tot 2050. De provincie wenst Brabant in de toekomst welvarend, verbonden en klimaatproof te laten zijn. Daarvoor zijn vier hoofdopgaven ontwikkeld die nauw met elkaar samenhangen: 1. Werken aan de Brabantse energietransitie; 2. Werken aan een klimaatproof Brabant; 3. Werken aan de slimme netwerkstad; 4. Werken aan een concurrende, duurzame economie. Het zijn allen maatschappelijk opgaven die niet los van elkaar te zien zijn, maar juist met elkaar verbonden zijn. De Omgevingsvisie moet gezien worden als inspirerend eindbeeld en mobiliserende strategie. De provincie geeft aan dat zij het niet alleen kan. De inzet van andere overheden, het bedrijfsleven en inwoners is noodzakelijk.

Afbeelding: Schema uitwerking Omgevingsvisie De provincie geeft aan dat in de toekomst sprake zal zijn van een veranderend samenspel. In de driehoek overheid-samenleving-bedrijfsleven is bijvoorbeeld al jaren een tendens waarneembaar dat bedrijven meer betrokken zijn bij maatschappelijke opgaven, als ook dat een ondernemende samenleving die zelf initiatieven oppakt. Overheden moeten nog een slag maken in proactief meedenken met andere partijen. Tegelijkertijd zijn initiatiefnemers niet altijd voldoende omgevingsbewust waardoor de overheid nog moet bijsturen ter behartiging van het algemene belang. De provincie kent een centrale rol toe aan gemeenten. Niet alleen als eerste aanspreekpunt voor inwoners, maar ook als aanspreekpunt voor de provincie. De primaire keuzes voor de inrichting van de fysieke leefomgeving ligt bij de gemeente. De provincie wil in de toekomst gemeenten volop ruimte bieden om hierin hun verantwoordelijkheid te nemen. Er dient samenwerking gezocht te worden met andere overheden, inwoners, bedrijfsleven en kennisinstellingen. Door elkaar aan te vullen, worden doelen makkelijker en sneller behaald. De verdere invulling van de vier hoofdopgaven wordt daarom verder ingevuld samen met gemeenten en andere gemeenten. Complexe maatschappelijke uitdagingen moeten dus worden aangepakt met overheden, de samenleving en het bedrijfsleven.

Door verschillende doelen met elkaar te verweven en slimme combinaties te maken, ontstaat een grotere meerwaarde voor het gebied. De provincie richt zich op het verknopen en verweven van opgaven en het zoeken naar synergie en meerrwaarde. Vanuit verschillende richtingen wordt naar een ontwikkeling gekeken.

1. Een diepe manier van kijken. Er wordt niet alleen gekeken naar de effecten op de bovenste laag van het hier en nu, maar de dynamiek en randvoorwaarden van de onderste lagen worden betrokken. Indien gewenst wordt op verschillende schaalniveaus naar een vraagstuk geken. Er wordt gekeken naar het verleden, de geschiedenis van de lagen op een plek en naar de (effecten in) de toekomst; 2. Een ronde manier van kijken. Er wordt niet sectoraal naar een ontwikkeling gekeken, maar opgaven en kansen worden gecombineerd. Dit draagt bij een circulair, sterk en sociaal Brabant, waarin alle Brabanders zich prettig voelen. Dit betekent dat vanuit een gebiedsgerichte insteek naar een ontwikkeling gekeken wordt. Het doel is een balans tussen 'people, planet en profit'; 3. Een brede manier van kijken. Er wordt niet vanuit een gezichtspunt gekeken naar een ontwikkeling, maar veel partijen worden betrokken, met al hun gezichtspunten, meningen, wensen, ideeen en belangen. De intensiteit van diep, rond en breed kijken verschilt per geval. Het is een hulpmiddel aan de voorkant om alle belangen te betrekken om uiteindelijk meer snelheid en kwaliteit te kunnen leveren. Deze werkwijze is met name gunstig bij complexe trajecten. Door elkaars belangen te kennen en daarmee rekening te houden, kan een traject vlot getrokken worden.

De provincie stelt het voorbeeld van een rivierverruiming of de aanleg van een weg. Het gaat niet om de bouw van een dakkapel. Het is duidelijk dat de gemeente de eerstverantwoordelijke overheid is als het gaat om de ontwikkeling en de bescherming van de fysieke leefomgeving. De provincie ziet voor zichzelf in hoofdzaak 3 rollen weggelegd: 1. Richting geven. Door visievorming en het benoemen van doelen. Maar ook door randvoorwaarden te benoemen. 2. Beweging stimuleren. Door kennisontwikkeling en onderzoek. Vanuit haar rol als middenbestuur kan de provincie overzicht creeren bij (nieuwe) ontwikkelingen, verbindingen leggen, onderzoek entameren, signalen bundelen om schaal te maken, ervaringen van elders inbrengen en kennis verspreiden. Op basis daarvan kan de provincie nieuwe netwerken en platforms voor een effectieve aanpak oprichten. Ook heeft de provincie een taak in het overleg met het Rijk en de buurprovincies, als ook met de grensgebieden van Belgie en Duitsland. 3. Ontwikkelingen mogelijk maken. Door programma's op te stellen met middelen om doelen te realiseren, al dan niet samen met medeoverheden. Dit betekent soms ook risicodragend investeren, leningen te verstrekken of zelf investeringsprojecten te entameren via het provinciale ontwikkelbedrijf.

3.2.4 Interim omgevingsverordening Noord Brabant Op 25 oktober 2019 hebben de Provinciale Staten de Interim Omgevingsverordening Noord Brabant (IOV) vastgesteld. De IOV is per 5 november 2019 in werking getreden. De IOV loopt vooruit op de Omgevingswet. In de IOV zijn verschillende provinciale regelingen (6 in totaal) over de fysieke leefomgeving samengevoegd. Het gaat om de onderwerpen milieu, natuur, ruimtelijke ordening, water, bodem en wegen. De IOV zal op een later moment vervangen worden door een 'definitieve' omgevingsverordening. De IOV is op dit moment een soort tussenstap. De definitieve omgevingsverordening moet gebaseerd worden op de Omgevingswet. De Omgevingswet is op dit moment nog niet in werking getreden. In eerste instantie was inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2021 voorzien. De minister heeft te kennen gegeven dat door omstandigheden deze datum niet haalbaar blijkt te zien. Er is geen nieuwe datum voor inwerkingtreding bekend gemaakt. Na die datum kan de provincie een definitieve omgevingsverordening vaststellen. De IOV vervangt onder meer de Verordening Ruimte gebaseerd op artikel 4.1 Wet ruimtelijke ordening. De Verordening Ruimte was voor ruimtelijke besluiten, zoals een bestemmingsplan, zeer relevant als het ging om ontwikkelingen in het buitengebied.

Omdat de Verordening Ruimte recentelijk is vervangen door de IOV zal bij de totstandkoming van het bestemmingsplan Buitengenbied Oost de IOV betrokken worden. Omdat de IOV vooruitloopt op de Omgevingswet is de IOV beleidsneutraal van karakter. Dat betekent dat inhoudelijke wijzigingen alleen zijn doorgevoerd als die rechtstreeks voortvloeien uit vastgesteld beleid, zoals het diep, rond en breed kijken van de Omgevingsvisie. De IOV is vooral bedoeld om bestaande regelingen

samen te voegen. Uitgangspunt van de IOV is dus dat de huidige regels met het huidige beschermingsniveau zijn gehandhaafd. De IOV heeft alle regels gekoppeld aan een bijbehorende verbeelding. De IOV werkt digitaal. Aan de hand van deze kaart kan worden gezien welke regels van toepassing zijn. Voorts is het van belang dat de IOV aansluiting heeft gezocht bij de Omgevingsvisie. Er is een eerste stap gezet om goede initiatieven te ondersteunen en waar nodig maatwerk toe te passen. In de regels is gekozen voor doelvoorschriften in plaats van middelvoorschriften. Ook wordt meer ruimte geboden door 'open' kwalitatieve voorschriften in plaats van 'gesloten' kwantitatieve kaders. De provincie hanteert een 'ja, mits' benadering. Van belang is daarnaast dat Gedeputeerde Staten de mogelijkheid hebben om in een concreet geval voor gebiedsgericht maatwerk te kiezen. Er moeten uiteraard gegronde redenen zijn om hiertoe over te gaan. De ontwikkeling moet in ieder geval een duidelijke meerwaarde hebben als gebruik gemaakt wordt van gebiedsgericht maatwerk. Met de bevoegdheid tot gebiedsgericht maatwerk kan alleen afgeweken worden van de regels in hoofdstuk 3 van de IOV (instructieregels aan gemeenten) en niet van de rechtstreeks werkende regels uit hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 van de IOV zijn afdelingen met paragrafen opgenomen. Per onderwerp is een paragraaf met regels opgesteld.

Van belang is de eerste afdeling 'algemeen'. In deze afdeling is geregeld wat het toepassingsbereik van de IOV is en op welke wijze de gemeente de IOV bij de besluitvorming dient te betrekken. Relevant is dat de provincie aangeeft dat geen onderscheid wordt gemaakt tussen hoofd- en nevenfunctie, omdat dit vanuit provinciaal belang ook niet nodig is. Daarnaast is de zorgplicht voor een goede omgevingskwaliteit opgenomen. Bij omgevingskwaliteit gaat het om de kwaliteit van een plek of gebied, die bepaald wordt door een goed samenspel van herkomstwaarde, belevingswaarde, gebruikswaarde en toekomstwaarde. Met het opnemen van een zorgplicht wil de provincie bereiken dat er een bijdrage geleverd wordt aan de juiste balans tussen beschermen en benutten, zoals ook verwoord in de Omgevingswet. Het gaat om een evenwichtige toedeling van functies. Uiteraard verschilt dit per ontwikkeling, per onderwerp, per gebied en in de tijd. De zorgplicht voor een goede omgevingskwaliteit omvat een aantal basisprincipes in combinatie met diep, rond en breed kijken afkomstig uit de Omgevingsvisie. De basisprincipes zijn: 1. Zorgvuldig ruimtegebruik. Het principe van zorgvuldig ruimtegebruik was ook al opgenomen in de Verordening Ruimte en in die zin al verankerd in diverse bestemmingsplannen en beleidsnotities.

Het doel van zorgvuldig ruimtegebruik is het zo goed mogelijk benutten van bestaand bebouwd gebied. Zo kan de openheid en de kwaliteit van het buitengebied behouden blijven. Uiteraard speelt dit ook een rol in van leegstaande bebouwing in zowel stedelijk als landelijk gebied. Het voorkomen van nieuw ruimtebeslag in het landelijk gebied door nieuwvestiging is een belangrijk uitgangspunt. Dit beleid wordt door de IOV gecontinueerd. Een ander aspect van zorgvuldig ruimtegebruik is dat bebouwing (gebouwen, bouwwerken en andere permanente voorzieningen) binnen het bouwperceel/bouwvlak moeten worden geconcentreerd. Het is niet de bedoeling dat binnen het landelijk gebied 'losse' voorzieningen worden opgericht. 2. Toepassing van de lagenbenadering. Dit is een hulpmiddel om de effecten van een ontwikkeling in beeld te brengen. Het gaat daarbij om het effect op de lagen in wisselwerking met elkaar waarbij de factor tijd actief wordt benut. De eigenschappen van ondergrond, het landschap, de infrastructuur en de mate van verstedelijking maken dat een ontwikkeling heel anders kan uitpakken in het oosten van Brabant dan bijvoorbeeld in het West-Brabant. Het is daarom van belang om te weten hoe de omgeving in elkaar steekt. Het gaat zowel om de effecten van nu, maar ook om de effecten voor de toekomst.

En niet alleen om de effecten voor het direct omliggende gebied, maar ook de effecten elders. Zo is het denkbaar dat een ontwikkeling alleen tijdelijk kan plaatsvinden, maar niet permanent gelet op de effecten voor de toekomst. 3. Meerwaardecreatie. Door niet alleen vanuit een economische, sociale of ecologische invalshoek te kijken naar een ontwikkeling, maar juist al deze aspecten te betrekken ontstaat meerwaarde voor Brabant. Rekening houdend met de plek van de ontwikkeling kunnen urgente kwesties aan andere opgaven gekoppeld worden, waarbij rekening gehouden wordt met de unieke identiteit en de landschappelijke

kwaliteiten van een gebied. Vanuit de gedachte 'people, planet, profit' en de juiste vragen daarbij, kunnen goede keuzes gemaakt worden en verbindingen gelegd worden. In de algemene bepalingen staat ook de kwaliteitsverbetering van het landschap genoemd. Kortgezegd houdt dit in dat als een bestemmingsplan een ontwikkeling mogelijk maakt in het landelijk gebied er voldaan moet worden aan de regeling Kwaliteitsverbetering van het landschap. Hieronder en op de volgende pagina's worden de verschillende kaarten behorende bij de IOV weergegeven. Daarna worden de meest relevante onderwerpen besproken.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=1648d9f0-9a5b-455b-b000-f633374e3c35