Bijlage 1 NOTA RUIMTELIJKE KWALITEIT BERGEN OP ZOOM 2023 aangepast.
Tekst van het document
•
Zorg voor een evenwichtige / eenvoudige opbouw in de gevelindeling.
als appartementen. •
Neem de bestaande en beoogde omgeving als referentie-
Individuele bebouwing, verschillen in architectonische
•
als uitgangspunt bij aanpassing van bebouwing.
uitwerking, tijdsbeeld dichtheid en bebouwingstypologie, soms nog onbebouwde plekken aanwezig.
Neem de bestaande karakteristiek en historische details
•
Zorg dat bouwkundige toevoegingen of aanpassingen aan-
•
S t e n i g k a r a k t e r, w e i n i g o p e n b a a r g r o e n .
sluiten bij de plaatsing op de kavel, de typologie, detail-
•
Overgangen van openbare ruimte naar privé: lage hagen,
lering en het materiaalgebruik.
muurtjes of hekjes al dan niet gecombineerd. Percelen •
Respecteer de rooilijnen direct aan de trottoirs en ondiepe groene voortuinen.
Openbare ruimte •
Behoud van een rustige eenduidige vormgeving van het straatprofiel in de lengterichting. Probeer waar mogelijk meer groen in te brengen.
48 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPELE WOONGEBIEDEN
HISTORISCHE LINTEN | 49
BLOKVERKAVELING| GEMENGDE BEBOUWING
ALGEMENE KARAKTERISTIEK In de gemeente Bergen op Zoom komt een groot aantal ge-
opgericht. De bebouwing varieert in typologie van lande-
bieden met blokverkaveling bouw uit de naoorlogse jaren
lijk (bijvoorbeeld een voormalige boerderij) tot substedelijk
en gemengde bebouwing uit dezelfde en recentere periodes
(zoals een appartementengebouw of een kleine planmatige
v o o r. I n d e l o o p d e r t i j d h e e f t e r r o n d o m d e k e r n e n e n a a n
inbreiding of serie van enkele woningen). Daarnaast heb-
sommige linten een verdichting van het bebouwingspatroon
ben ook andere functies zich hier gevestigd. De woonbe-
plaatsgevonden. Na deze organische groei is vanaf de jaren
bouwing bestaat uit één of twee lagen met kap staat zowel
‘50 van de vorige eeuw op een meer planmatige wijze verder
haaks als evenwijdig aan de weg en de rooilijnen volgen het
uitgebreid.
straatverloop. Kapvormen lopen uiteen van zadeldaken bij tweekappers en rijtjeswoningen tot mansarde, (samenge-
De planmatige uitbreidingen zijn gerealiseerd met een een-
stelde) schild- en piramidedaken bij vrijstaande woningen.
v o u d i g e n s t r a k s t r a t e n p a t r o o n . We g p r o f i e l e n z i j n v e e l a l
O o k k o m e n v e r s c h i l l e n d e v o o r t u i n d i e p t e s v o o r. B i j z o n d e r e
symmetrisch, waarlangs de woningen in duidelijke rooi-
kwaliteiten in gemengde gebieden hangen vooral samen met
lijnen zijn gebouwd met voortuinstroken en op de hoeken
kwaliteiten van de aanwezige bebouwing, met name door het
zijtuinstroken. De woningen hebben twee bouwlagen met
b e b o u w i n g s b e e l d u i t h e t b e g i n v a n d e v o r i g e e e u w.
e e n l a n g s k a p e n b e s t a a n v o o r a l u i t t w e e - o n d e r- é é n - k a p o f korte rijtjes. De groene ruimten (vooral voortuinen) in deze
SAMENVATTING ALGEMENE RUIMTELIJKE KENMERKEN
gebieden worden gewaardeerd en zijn belangrijk voor het
•
stroken en op de hoeken zijtuinstroken;
straatbeeld. De architectuur richt zich naar verschillende perioden. De doorgaande dakvlakken vormen het ‘frame’ van
•
De woningen hebben twee bouwlagen met een langskap e n b e s t a a n v o o r a l u i t t w e e - o n d e r- é é n - k a p o f k o r t e r i j t j e s ;
het gebied. Het bebouwingsbeeld is rustig door eenvoudig e h o o f d m a s s a ’s e n k a p v o r m e n m e t v e e l a l m e e - o n t w o r p e n
De straten hebben symmetrische profielen met voortuin-
•
De groene ruimten (vooral voortuinen) in deze gebieden
dakkapellen en aanbouwen. Het metselwerk van de gevels is
worden gewaardeerd en zijn belangrijk voor het straat-
meestal de belangrijkste drager van de hoofdindeling, terwijl
beeld;
r a a m v e r d e l i n g e n e n p u i e n m i n d e r b e l a n g r i j k z i j n . Ve r s t o r i n -
•
herkenbaar vooral op blokniveau;
gen in het beeld zijn met name aanbouwen, bijgebouwen en schuttingen in het zicht vanuit de openbare ruimte (hoeksi-
De architectuur richt zich naar verschillende perioden,
•
De doorgaande dakvlakken vormen het ‘frame’ van het
tuaties), die zich moeilijk voegen in de stedenbouwkundige
gebied. Meestal is het metselwerk van de gevels de be-
s t r u c t u u r. Vo o r b e e l d e n z i j n d e b l o k k e n i n d e o m g e v i n g v a n
langrijkste drager van de hoofdindeling, raamverdelingen
de Laurent Rampartstraat in Halsteren en Nicolaas Beet-
en puien zijn daarentegen vaak minder belangrijk;
straat in Bergen op Zoom. Door de verkoop van woningen
•
Op diverse locaties in de gemeente is de planmatige
aan particulieren is er in de loop der tijd veel individueel
opzet te zien aan herhaling van dezelfde typen en rijtjes.
aangepast en het kleurgebruik veranderd. Op sommige plek-
Straten zijn zorgvuldig ontworpen en hebben een rustig
ken is het samenhangende architectonische beeld daarom
en enigszins groen karakter;
n i e t a l t i j d m e e r z i c h t b a a r. Tu s s e n d e b l o k v e r k a v e l i n g b o u w
•
In de loop der tijd is de samenhang in het bebouwings-
zijn ook gemengde bebouwingsgebieden ontstaan zoals bij-
beeld in sommige blokken verwelkt of is er bebouwing
voorbeeld in het noorden van de wijk Glacis.
toegevoegd waardoor er gemengde gebieden zijn ontstaan.
20171447
Traditionele blokverkaveling
50 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPELE WOONGEBIEDEN
De bebouwing heeft in gemengde gebieden een gevarieerd karakter door de langere periode waarin de gebouwen zijn
BLOKVERKAVELING | GEMENGDE BEBOUWING | 51
BLOKVERKAVELING| GEMENGDE BEBOUWING
INSPIRATIE Gebouwen •
Respecteer de stedenbouwkundige opzet met samenhangende woningen op blokniveau en de groene ruimten en m a a k h e t s t e r k e r.
•
Blijf bijdragen aan de ensemblewerking op zowel blok als g e b i e d s n i v e a u e n d e s a m e n h a n g e n d e s t r u c t u u r.
•
Behoud en respecteer de architectuur en ga zorgvuldig om met de gevelindeling, kappen met pannen, materiaalen kleurgebruik.
•
G e e n t o e v o e g i n g e n a a n d e v o o r- e n z i j z i j d e ( a a n o p e n b a r e ruimte) zoals dakkapellen, opbouwen en erkers. Sluit in meer gemengde gebieden voor dakkapellen, erkers, nokverhoging en dergelijke die zichtbaar zijn vanuit het o p e n b a a r g e b i e d ( m e t n a m e v o o r- e n z i j k a n t ) z o v e e l m o gelijk aan op eerder gebouwde typen in blok of buurt.
•
S t r e e f n a a r e e n d u i d i g h e i d z o d a t e e n k a k a f o n i e v a n v e rschillende aan- op- en uitbouwen wordt voorkomen.
•
Zorg dat toevoegingen of aanpassingen passen in de stedenbouwkundige structuur en goed aansluiten op de typologie, de detaillering en het materiaalgebruik.
Percelen •
Maak lage groene erfscheidingen langs de straten, met aandacht voor een samenhangende vormgeving per rij, blok of buurtje om de tuindorp achtige sfeer te versterken.
•
H o u d d e v o o r t u i n e n o p e n e n g r o e n . Ve r h a r d e v o o r t u i n e n bijvoorbeeld voor gebruik als parkeerplaats en weggehaalde erfafscheidingen dragen niet bij aan de groene s f e e r.
Openbare ruimte •
Behoud de brede straatprofielen en koester het openbaar groen. Laanbeplanting kan worden aangevuld.
•
Respecteer zoveel mogelijk de straatprofielen.
•
We e s z o r g v u l d i g b i j a a n s l u i t i n g e n v a n m a t e r i a l e n i n d e openbare ruimte, voorkom een veelheid aan materialen en kleuren.
52 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPELE WOONGEBIEDEN
BLOKVERKAVELING | GEMENGDE BEBOUWING | 53
HET NIEUWE BOUWEN
ALGEMENE KARAKTERISTIEK In de periode ’50 tot en met ‘70 zijn veel uitleggebieden
b o u w e n m e e r g e d e t a i l l e e r d e a r c h i t e c t u u r. E r i s v e e l g e b r u i k
gerealiseerd met een vrij eenvoudig en strak stratenpatroon.
gemaakt van een traditionele baksteenarchitectuur met een
I n d e g e m e e n t e B e r g e n o p Z o o m b e t r e f t h e t H a l s t e r e n We s t
zorgvuldige detaillering. Kenmerkend is de ritmiek in het
( G a g e l d o n k ) , Wa r a n d e - O o s t e n Z e e k a n t / B o r g v l i e t / O r a n j e -
gevelbeeld door geaccentueerde entrees, kleine dakkapellen
wijk.
onderin het dakvlak en schoorstenen. Andere details zijn
Deze woongebieden zijn geïnspireerd op de ideeën van het
bijzondere puien over twee lagen, lateien en sierbanden.
CIAM (Congrès International d’Architecture Moderne). Het
Kleuren en materialen worden gekenmerkt door aardekleurig
zogenaamde ‘Nieuwe Bouwen’ worden gekenmerkt door een
metselwerk, rode of donkere dakpannen en veelal witgeschil-
consequente scheiding van functies zoals wonen en werken
derde houten kozijnen.
of winkelen. Ve r s c h i l l e n d e u i t b r e i d i n g e n a a n d e w o n i n g e n z e t t e n h e t Op basis van dit principe komen in deze gebieden verschil-
architectonisch uiterlijk van de gebouwen onder druk omdat
lende verkavelingsvormen voor: overwegend bouwblokken
de abstracte vormen van blok en rij worden aangetast door
m e t e e n d u i d e l i j k e v o o r- e n a c h t e r z i j d e , m a a r o o k b l o k k e n i n
individuele toevoegingen en verschillend materiaalgebruik.
het groen. Het wegprofiel is veelal symmetrisch met bomen
Met name de verscheidenheid aan dakkapellen en dakopbou-
op de trottoirs. Langs deze straten zijn vooral rijwoningen
wen.
in duidelijke rooilijnen gebouwd, her en der afgewisseld met dubbele of vrijstaande woningen.
SAMENVATTING ALGEMENE RUIMTELIJKE KENMERKEN •
Het ‘Nieuwe Bouwen’ worden gekenmerkt door een conse-
Deze wijken worden gekenmerkt door heldere rechthoekige
quente scheiding van functies zoals wonen en werken of
structuren en een blokvormig stratenpatroon: bebouwing
winkelen.
in stroken en opzet van open en halfopen bouwblokken.
•
v e r s c h i l l e n d e v e r k a v e l i n g s v o r m e n v o o r.
De straathoeken zijn open, waarbij de woningen veelal een duidelijk onderscheid hebben tussen voorgevel en zijgevel.
• •
Door het combineren en herhaling van blokken en structuren ontstaan verschillende stempels.
wen. De sterke samenhang in het straatbeeld ontstaat door eenduidig woningtype per straatzijde, een sterke ritmiek,
Deze wijken worden gekenmerkt door heldere rechthoekige bebouwing open en halfopen bouwblokken.
Door het combineren en herhaling van blokken en structuren ontstaan verschillende stempels die samen de wijk opbou-
Op basis van dit principe komen binnen deze gebieden
•
Er is vooral gebouwd met industriële bouwmethoden
horizontale geleding van de gevels en door een ingetogen
(hoofdvorm) met abstracte vormen met daarbinnen soms
materiaal- en kleurgebruik.
ruimte voor een eigen vormgeving door details per straat, blok of type.
Bij oudere panden, laag en middelhoog, is veel aandacht
•
p a r k e e r d e a u t o ’s .
besteed aan de uitwerking van de gevel met bijvoorbeeld ornamenten, metselwerkdetails en bij appartementenblokken
De openbare ruimte wordt veelal gedomineerd door ge-
•
Architectonisch samenhang van de gebouwen staat onder
plasticiteit door portieken en balkons. Detaillering en mate-
druk door modernisering en uitbreidingen door individue-
rialen van latere blokken zijn in het algemeen eenvoudiger
le toevoegingen en verschillende vormen en materiaalge-
en seriematig. Samenhangend kleurgebruik is standaard.
bruik.
20171447
Het nieuwe bouwen
54 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPELE WOONGEBIEDEN
Het gebied Gageldonk kent in die zin een bijzondere op-
HET NIEUWE BOUWEN | 55
HET NIEUWE BOUWEN
INSPIRATIE Gebouwen •
Zorg dat toevoegingen of aanpassingen passen in de bestaande stedenbouwkundige structuur en plaatsing op de kavel en aansluiten op de typologie, de detaillering en het materiaalgebruik.
•
Sluit voor dakkapellen, erkers, nokverhoging (en dergelijke) die zichtbaar zijn vanuit het openbaar geb i e d ( m e t n a m e v o o r- e n z i j k a n t ) z o v e e l m o g e l i j k a a n o p e e r d e r g e b o u w d e t y p e n i n b l o k o f b u u r t ( g o e d e v o o rbeelden). Streef naar eenduidigheid zodat een veelheid van verschillende aan- ,op- en uitbouwen wordt voorkomen.
•
Vo l g b i j n i e u w b o u w, h e r b o u w o f u i t b r e i d i n g d e b e s t a a n d e rooilijn of de rooilijn van de naastgelegen panden.
•
Zoek per cluster (rij, blok of buurtje) naar eenheid in de m a s s a o p b o u w v a n h e t h o o f d g e b o u w.
•
Stem kleurgebruik zoveel mogelijk af per rij, cluster en straat en voorkom een breed palet of felle kleuren.
Percelen •
E r f s c h e i d i n g e n v a n a c h t e r- e n z i j k a n t e n a a n b e l a n grijke openbare ruimte zoals groen of straat: aandacht voor vriendelijke vormgeving met bijvoorbeeld groen of passend bij de architectuur van het blok (zoals baksteen).
•
Groene voortuinen en erfscheidingen kunnen bijdragen aan een vriendelijk beeld in de straat.
Openbare ruimte •
Behoud van de openbare ruimte. Geen nieuwe bebouwing in onbebouwde groene zones.
•
Behoud en vergroening van brede profielen, pleintjes en parkeeroplossingen.
56 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPELE WOONGEBIEDEN
HET NIEUWE BOUWEN | 57
THEMATISCHE WOONGEBIEDEN
ALGEMENE KARAKTERISTIEK Thematische bouw zijn nieuwe woongebieden die binnen de
•
Er is veel aandacht voor de profielopbouw van straten en
bestaande kernen zijn gebouwd of als uitbreiding aan de
de inrichting van het openbaar gebied als onderdeel van
randen van de bestaande kern. De nieuwe bebouwing wordt
het thema.
e e n d u i d e l i j k i m a g o m e e g e g e v e n t e n b e h o e v e v a n d e v e r-
•
openbaar en privé.
koopbaarheid/marktvraag. Deze gebieden hebben een zeer planmatige opzet en worden gekenmerkt door een eigen ka-
Er is een zeer duidelijke en directe overgang tussen
rakter per deelgebied.
INSPIRATIE
De woningen krijgen per rij, blok of buurtje een individueel
Gebouwen
gezicht en worden voorzien van een eigen signatuur door
•
a r c h i t e c t o n i s c h e s t i j l v a n h e t h o o f d g e b o u w.
vorm of bewuste motieven (ontwerpserie). Er wordt vaak uit verschillende voorgaande bouwperioden geput (geciteerd)
Zorg dat toevoegingen of aanpassingen goed passen in de
•
Sluit voor dakkapellen, erkers, nokverhoging en derge-
voor stijlkenmerken zoals de jaren ’20 en ’30. Bij de ont-
lijke die zichtbaar zijn vanuit het openbaar gebied (met
wikkeling wordt veel aandacht besteed aan de architectoni-
n a m e v o o r- e n z i j k a n t ) z o v e e l m o g e l i j k a a n o p e e r d e r
sche en stedenbouwkundige uitstraling. Per straat of buurt
gebouwde typen en binnen dezelfde ontwerpserie van het
k o m e n ( i n s e r i e s ) v e r s c h i l l e n d e w o n i n g t y p e n v o o r, o n t w o r p e n
h o o f d g e b o u w.
door verschillende architecten.
•
Neem veel zorgvuldigheid in acht bij de bouw of inrich-
Stratenpatronen hebben een heldere opzet en er is veel aan-
t i n g v a n e r f a f s c h e i d i n g e n , o p r i t t e n c a r p o r t s e n s c h u u r-
dacht voor de profielopbouw en de inrichting van het open-
tjes, en stem deze zorgvuldig af met de aanliggende
baar gebied als onderdeel van het thema. Kenmerken zijn
tuinen en openbare ruimte.
zichtassen, centrale groene pleinen en zeer sterk herkenbare vormen of inrichtingselementen. Al dan niet mee ontworpen
Percelen
muurtjes, hekwerken en hagen vormen een duidelijke en di-
•
Groene voortuinen dragen bij aan een vriendelijk beeld in
recte overgang tussen openbaar en privé. Binnen de gemeen-
de straat, vooral in combinatie met veel verharde oprit-
te Bergen op Zoom zijn verschillende thematische wijken te
ten.
vinden zoals de Schans in Halsteren en De Markiezaten in Bergen op Zoom.
Openbare ruimte •
SAMENVATTING ALGEMENE RUIMTELIJKE KENMERKEN •
Behoud zorgvuldig vormgegeven straatprofielen en groeninrichting.
D e z e g e b i e d e n h e b b e n e e n z e e r p l a n m a t i g e o p z e t e n w o rden gekenmerkt door een hoge dichtheid en grootschaligh e i d e n e e n e i g e n h e r k e n b a a r k a r a k t e r, t h e m a o f i m a g o .
•
Blokken of gebouwen worden voorzien van een sterk eigen karakter door vorm of bewuste motieven. Er wordt vaak uit verschillende voorgaande bouwperioden geput voor stijlkenmerken.
20171447
Thematische bouw
58 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPELE WOONGEBIEDEN
THEMATISCHE WOONGEBIEDEN | 59
THEMATISCHE WOONGEBIEDEN
TOETSINGSCRITERIA SOEPELE WOONGEBIEDEN TOETSINGSNIVEAU: SOEPEL T O E T S I N G To e t s i n g a l l e e n v o o r z i j d e . O M G E V I N G
Behoud van de ruimtelijke identiteit en kwaliteit van de oorspronkelijke
ruimtelijke opbouw en karakteristiek in zijn geheel.
B i j ( v e r v a n g e n d e ) n i e u w b o u w i s d e p o s i t i e e n o r i ë n t a t i e v a n d e o o r s p r o n k e l i j k e
b e b o u w i n g r i c h t i n g g e v e n d .
Bijgebouwen in de vorm van schuren, garages e.d. dienen achter de
hoofdbebouwing geplaatst te worden en worden ondergeschikt vormgegeven.
M A AT / S C H A A L B o u w m a s s a ’s z i j n g e v a r i e e r d .
Clusters of blokken kennen een sterke onderlinge samenhang.
V O R M / O R I Ë N TAT I E
S t r a a t g e r i c h t e g e v e l s v a n h o o f d g e b o u w e n m e t e e n p a s s e n d e k a p v o r m e n k a p r i c h t i n g
i n d e s t r a a t . S a m e n h a n g g e b o u w e n o p d e k a v e l . S T I J L / A R C H I T E C T U U R / D E TA I L
N i e u w b o u w v a n h o o f d g e b o u w e n e n b i j b e h o r e n d e b e b o u w i n g i n e i g e n s t i j l m e t
inachtneming van de bestaande kenmerken in de directe omgeving.
A a n p a s s i n g e n , w i j z i g i n g e n e n t o e v o e g i n g e n v a n h o o f d g e b o u w e n e n b i j b e h o r e n d e
b e b o u w i n g i n o v e r e e n k o m s t m e t d e b e s t a a n d e s t i j l , a r c h i t e c t u u r.
M AT E R I A A L / K L E U R
Materiaalgebruik en kleurstelling alle bouwwerken in overeenstemming met de omgeving:
gevels zijn hoofdzaak van baksteen of van andere steenachtige materialen of
eventueel van hout, glas, gestuukt of geschilderd.
Materiaalgebruik is overwegend traditioneel: baksteen, natuursteen, hout,
k e r a m i s c h e p a n n e n e n r i e t .
60 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPELE WOONGEBIEDEN
SOEPELE WOONGEBIEDEN | 61
BUITENGEBIED
ALGEMENE KARAKTERISTIEK Het buitengebied van Bergen op Zoom kenmerkt zich door
INSPIRATIE
een grote verscheidenheid met voornamelijk open agrarisch
Gebouwen
landschap en beboste landgoederen en coulisselandschap.
•
Neem de historisch gegroeide omgeving (pand, erf, lint,
H e t h o o g t e v e r s c h i l t u s s e n d e B r a b a n t s e Wa l e n h e t l a g e r
l a n d s c h a p ) a l s r e f e r e n t i e p u n t v o o r a l l e n i e u w e b o u w w e r-
gelegen open agrarisch gebied is kenmerkend voor het land-
ken.
schap. Groene en oude verkavelingspatronen eisen in veel
•
gevallen een hoofdrol op.
Zorg dat toevoegingen of aanpassingen aansluiten op de typologie en stijl van het hoofdgebouw op percelen.
In het noorden en oosten van de gemeente ligt een vrijwel
Percelen
aaneengesloten open agrarisch gebied. De zeekleipolders
•
Besteed ook veel aandacht aan een zorgvuldige beplan-
t e n w e s t e n v a n d e B r a b a n t s e Wa l h e b b e n e e n g r o t e m a t e
ting als onderdeel van het landschap, maak zo veel mo-
van openheid en een relatief grootschalige verkaveling met
gelijk gebruik van inheemse of zelfs streek eigen soorten
weinig bebouwing. De zandpolders aan de oostkant van de
voor houtsingels, erfscheidingen, schaduwbomen voor
wal hebben daarentegen een kleinschaliger karakter waarbij
vee, eendenkooien, struweel, oprijlanen etc.
blokvormige verkaveling doorsneden wordt door kleine pol-
•
derwegen en kavels met opgaande begroeiing.
Besteed extra aandacht aan de entrees van de kavels met zorgvuldig ontworpen oprit en erfscheidingen.
O p d e B r a b a n t s e Wa l l i g t e e n b o s g e b i e d m e t e n k e l e l a n d -
Openbare ruimte
goederen, zoals Lievensberg en Zoomland. Bebouwing speelt
•
h i e r e e n z e e r o n d e r g e s c h i k t e r o l . Ve r s p r e i d o v e r h e t g e b i e d
N i e u w e v o e t - e n w a n d e l p a d e n s o b e r v o r m g e v e n a l s o n d e rgeschikt element en passend in het landschap.
zijn enkele kleinschalige agrarische enclaves en landgoederen te vinden. De bebouwing ligt veelal verscholen achter de beplanting en is individueel en afwisselend in ligging, massa en uitwerking. Door de hogere ligging op het talud van de Brabantse wal en de gesloten karakteristiek is het lint Spinolaberg bijzonder en een op zichzelf staand element grenzend in het open landelijk gebied.
20171447
Buitengebied
62 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPEL
BUITENGEBIED | 63
BUITENGEBIED
TOETSINGSCRITERIA TOETSINGSNIVEAU: SOEPEL T O E T S I N G
Alle bouwwerken aan de voorzijde.
O M G E V I N G
Behoud en waar mogelijk versterken van de landschappelijke en cultuurhistorisch
w a a r d e v o l l e k w a l i t e i t e n v a n h e t l a n d s c h a p .
Het open agrarisch landschap zoveel mogelijk vrijhouden van bebouwing. Bij
(vervangende) nieuwbouw dient de bebouwing op te gaan in het landschap en
daardoor niet als storende factor te worden ervaren.
De positie en oriëntatie van het bouwwerk dienen zich te voegen naar de land-
s c h a p s s t r u c t u u r, r e k e n i n g h o u d e n d m e t b e s t a a n d e z i c h t l i j n e n e n l a n d s c h a p p e l i j k e
v e r b i j z o n d e r i n g e n .
Bij (vervangende) nieuwbouw altijd rekening houden met het ensemble van alle
bebouwing in de directe omgeving. Positie en oriëntatie van de oorspronkelijke
b e b o u w i n g i s r i c h t i n g g e v e n d . M A AT / S C H A A L
Bij (vervangende) nieuwbouw is het van belang te streven naar zorgvuldige
inpassingen tussen de bestaande bebouwing en dient het bouwwerk wat betreft massa
en vormgeving te passen in de omgeving.
M A S S A / V O R M / O R I Ë N TAT I E
Bij renovatie of (vervangende) nieuwbouw een herhaling van eigenschappen van de
landelijke gebouwen, zoals deze in de directe omgeving voorkomende oorspronkelijke
b o e r d e r i j e n o f e e n b e w e r k i n g o f b e n a d e r i n g h i e r v a n d e v o o r k e u r. D e u i t s t r a l i n g v a n
de bouwstijl is belangrijker dan de herkenbaarheid van de functie.
S T I J L / A R C H I T E C T U U R / D E TA I L
Aansluiten bij oorspronkelijke detaillering van de bebouwing zoals horizontale of
verticale geleding, ornamenten, daklijsten, rolbogen, sluitstenen, speklagen e.d.
Deuren en kozijnen uitgevoerd in hout of op hout gelijkend materiaal met diepe
n e g g e n .
Dakbedekking gebakken dakpannen, leien of riet.
64 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPEL
M AT E R I A A L / K L E U R
Baksteen in aardekleuren. Deuren en kozijnen uitgevoerd in hout of hout gelijkend
materiaal met diepe neggen. Dakbedekking sluit aan bij wat in de omgeving
gebruikelijk is: dakpannen, leien of riet; geen felle kleurstellingen.
BUITENGEBIED | 65
SPORT- EN RECREATIETEREIN
ALGEMENE KARAKTERISTIEK
INSPIRATIE
De sport- en recreatieterreinen komen verspreid aan de
Gebouwen
randen van de kernen van Bergen op Zoom, Halsteren en
•
Nieuwe gebouwen moeten passen in de omgeving (een
Lepelstraat voor en de campings en liggen los in het buiten-
sportvereniging vraagt om een modern en functioneel
gebied.
gebouw).
De sport- en recreatieterreinen zijn helder en eenvoudig qua
•
Zorg dat toevoegingen of aanpassingen aansluiten op de t y p o l o g i e e n s t i j l v a n h e t h o o f d g e b o u w.
opzet en bebouwing en hebben een groen karakter waarbij de gebouwen een ondergeschikte rol spelen. De architectuur is terughoudend.
Percelen •
De sportparken en recreatieterreinen hebben een overwegend g r o e n k a r a k t e r, w a a r i n v o o r d e b e b o u w i n g e e n b e s c h e i d e n
teit ervan én de aanliggende gebieden. •
rol is weggelegd. Sportcomplexen zijn doelbewust ontworpen en opgenomen in de (rand van de) bebouwingsstructuur en
Onderhoud en beheer is van groot belang voor de kwaliGebruik streekeigen beplanting op de sport- en recreatieterreinen en voor bomenrijen rond sportvelden.
•
hebben gebouwenclusters met voorzieningen. De terreinen
M a a k g e b r u i k v a n z i c h t r e l a t i e s e n l a n d s c h a p p e l i j k e v e rbijzonderingen zoals waterlopen of hoogteverschillen.
zijn belangrijke landschappelijke open plekken in de sted e n b o u w k u n d i g e s t r u c t u u r. H e t o n d e r h o u d e n h e t b e h e e r i s
Openbare ruimte
erg belangrijk voor de waardering van deze plekken en de
•
Besteed aandacht aan de entrees.
aanliggende woongebieden. De bebouwing in deze plekken is
•
Inzet van groen bij parkeeroplossingen.
door de openheid en de ligging vaak goed zichtbaar en heeft e e n s t e r k i n d i v i d u e e l k a r a k t e r. Recreatieparken verschillen sterk in opzet, kwaliteit en samenhang in bebouwing. Recreatieparken zijn veelal intern gericht en landschappelijk afgeschermd van de omgeving d o o r o p g a a n d e b e p l a n t i n g . Vo o r d e u i t s t r a l i n g n a a r b u i t e n i s van belang bij vernieuwing en aanvulling voor de welstandstoetsing. Op de volkstuinen staan kleine gebouwtjes zoals kassen en schuurtjes. De gebouwen hebben een eenvoudige opbouw van één tot twee lagen met een flauw hellende kap of plat dak. Hoewel de gebouwen vaak verschillen van uiterlijk is de hoofdvorm vaak helder en de architectuur eenvoudig. Grote vlakken bestaan uit materiaal met een structuur zoals baksteen, houten betimmering of plaatmateriaal. De gevels van de sporthallen zijn op het entreegedeelte na veelal gesloten. 20171447
Het kleurgebruik is terughoudend.
Sport en recreatie
66 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPEL
SPORT- EN RECREATIETERREIN | 67
SPORT- EN RECREATIETEREIN
TOETSINGSCRITERIA TOETSINGSNIVEAU: SOEPEL A S P E C T
Alle bouwwerken zichtbaar vanuit het openbaar gebied en het landschap.
O M G E V I N G
Behoud van de ruimtelijke identiteit en kwaliteit van de oorspronkelijke
r u i m t e l i j k e l a n d s c h a p p e l i j k e o p b o u w e n k a r a k t e r i s t i e k .
Bij (vervangende) nieuwbouw is de positie en oriëntatie van de oorspronkelijke
bebouwing richtinggevend. Rekening houden met oorspronkelijke ensemblewerking.
De erfinrichting is onderdeel van het architectonisch ontwerp, gebruik streekeigen
b e p l a n t i n g . M A AT / S C H A A L
Bij (vervangende) nieuwbouw is het van belang te streven naar zorgvuldige
inpassingen tussen de bestaande bebouwing en dient het bouwwerk wat betreft massa
en vormgeving te passen in de omgeving. Recreatiewoningen dienen zorgvuldig in het
l a n d s c h a p t e w o r d e n i n g e p a s t . V O R M / O R I Ë N TAT I E
Samenhang gebouwen op de kavel met een duidelijke oriëntatie op de belangrijkste
openbare ruimte of de entree van het terrein. Kapvorm is vrij.
S T I J L / A R C H I T E C T U U R / D E TA I L
Aansluiten bij oorspronkelijke detaillering van de bebouwing zoals horizontale of
v e r t i c a l e g e l e d i n g , o r n a m e n t e n , d a k l i j s t e n e . d . M AT E R I A A L / K L E U R
Bij verbouwing of renovatie dienen de oorspronkelijke gevelopbouw en het
oorspronkelijke materiaal- en kleurgebruik te worden gerespecteerd;
Materiaalgebruik alle bouwwerken in overeenstemming met de groene omgeving:
g e e n f e l l e k l e u r s t e l l i n g e n .
68 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPEL
Materiaalgebruik is overwegend traditioneel: baksteen (aardekleuren), natuursteen,
hout, keramische pannen, riet (moderne toepassing goed mogelijk).
SPORT- EN RECREATIETERREIN | 69
BEDRIJVENTERREIN
ALGEMENE KARAKTERISTIEK De bedrijventerreinen van Bergen op Zoom liggen verspreid
richting en de openbare ruimte. De inrichting van de open-
over de gemeente en zijn planmatig opgezette en functioneel
b a r e r u i m t e i s z o r g v u l d i g , d o e l m a t i g e n r e p r e s e n t a t i e f . P a r-
ingerichte gebieden met bedrijfspanden van verschillende
keren vindt hoofdzakelijk plaats op eigen terrein. Er bestaat
formaten, enkele kantoren en grootschalige detailhandel. De
een samenhangend beeld met representatieve bedrijfsbe-
gebruikskwaliteit staat voorop. De terreinen hebben veelal
bouwing en kantoren over het algemeen georiënteerd op de
een orthogonale opzet, waarbij de openbare ruimte is be-
weg aan de voorzijde. De bebouwing is in principe individu-
perkt tot het strikt noodzakelijke: De ontsluiting van zowel
eel, eenvoudig van opzet en er bestaat een variatie in maat
het terrein als de kavels is doelmatig. De maatvoering van
en schaal. De opbouw is eenvoudig en bestaat uit één tot
w e g e n i s b e d o e l d v o o r z w a r e t r a n s p o r t v o e r t u i g e n . Tr o t t o i r s
twee lagen met veelal een plat dak. De panden bestaan uit
ontbreken vaak. Hoofdwegen hebben vaak beplantingsstro-
loodsachtige volumes, waarbij entreepartijen, showrooms en
ken, de bedrijfsstraten zijn vooral verhard. Op bedrijven-
kantoorgedeelten veelal zijn vormgegeven als accent of zelf-
locaties is vaak een veelvoud van reclame-uitingen per
standig volume. Gevels zijn representatief en hebben een
terrein, straat en zelfs kavel (zoals losse borden, zuilen,
heldere opzet en eenvoudige detaillering. Materialen zijn
gevelreclame, vlaggen etc.) te vinden.
overwegend modern en duurzaam. Gevels van plaatmateriaal e n g e v o u w e n s t a a l p l a a t k o m e n v e e l v o o r, n e t a l s g l a s p u i e n
De bedrijventerreinen rondom de Nijverheidsweg in Halste-
en gladde baksteen. Kleuren zijn terughoudend en per clus-
r e n e n d e d r. i r. v a n Ve e n w e g i n B e r g e n o p Z o o m z i j n o v e r-
ter in samenhang.
wegend traditionele bedrijventerreinen. De gebieden zijn doelmatig ingericht en er staan gebouwen uit verschillende tijdsperioden. Het bedrijventerrein Geertuidapolder heeft een eenvoudige hoofdstructuur met vrijstaande grootschalige bebouwing met verspringende rooilijnen. Groenelementen k o m e n n a u w e l i j k s v o o r, m e t u i t z o n d e r i n g v a n g r o e n e b e r m e n en braakliggende terreinen. Grote parkeerterreinen, parkeren langs de weg, verstening van het profiel en opslag in het zicht bepalen het beeld. Gebouwen zijn meestal eenvoudig van opzet met veel afwisseling in vorm. Rondom de Nijverheidsweg in Halsteren is in de loop der jaren een mix aan functies op de bedrijvenlocaties ontstaan (runshopping, kleinschalige bedrijvigheid en kantoren). De inrichting van d e o p e n b a r e r u i m t e i s s o b e r, g e b o u w e n s t a a n g e o r i ë n t e e r d op de openbare weg, ontsluiting is doelmatig en parkeren vindt over het algemeen plaats op eigen terrein. Ook hier zijn de gebouwen afwisselend in vorm en schaal. Recentere terreinen stralen over het algemeen een hoger kwaliteitsniveau uit. Een voorbeeld hiervan is het bedrijven20171447
Bedrijventerrein
70 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPEL
terrein De Oude Molen in Halsteren. Hier is meer gestuurd op de plaatsing en vormgeving van gebouwen, de terreinin-
BEDRIJVENTERREIN | 71
BEDRIJVENTERREIN
SAMENVATTING ALGEMENE RUIMTELIJKE KENMERKEN
INSPIRATIE
•
De bedrijventerrein zijn planmatig opgezette en func-
Gebouwen
tioneel ingerichte locaties voor bedrijfsactiviteiten en
•
•
kantoren.
recte omgeving als referentiepunt voor alle nieuwe bouw-
Op recentere bedrijventerreinen wordt meer gestuurd op
werken.
de plaatsing en vormgeving van gebouwen, de terreinin-
•
terreinen over het algemeen een hoger kwaliteitsniveau
Zorg dat toevoegingen of aanpassingen aansluiten op de typologie en stijl van het hoofdgebouw op het perceel.
richting en de openbare ruimte. Hierdoor stralen deze
•
Neem de bestaande veelal planmatig gestructureerde di-
•
Richt de open zijden van gebouwen naar de openbare
uit dan traditionele bedrijventerreinen.
weg. Denk hierbij aan showrooms, kantoorgebouwen, en-
De ontsluiting van zowel het terrein als de kavels is
trees.
d o e l m a t i g . Ve e l v e r h a r d t e r r e i n v o o r s t a l l i n g v a n v o e r-
•
Geef de panden per perceel een individuele uitstraling,
t u i g e n e n o p s l a g v a n g o e d e r e n b e p a l e n h e t b e e l d . Ve e l
maar streef naar eenduidigheid en samenhang op het
hekwerken en omheiningen rond de terreinen, soms groen
perceel.
ingekleed. •
De bebouwing heeft een minder geordend karakter en is
Percelen
opgezet vanuit de bedrijfsspecifieke eisen. De bebouwing
•
Bewaar zoveel mogelijk de openheid en het overzicht
bestaat vooral uit platte loodsen of hallen met een kan-
vanuit de openbare ruimte: voorkom dichte erfscheidin-
t o o r g e d e e l t e o f s h o w r o o m a a n d e s t r a a t z i j d e . Vo o r a l h e t
gen aan de straat.
k l e u r- e n m a t e r i a a l g e b r u i k ( b e t o n , m e t a a l , g l a s e n p l a t -
•
Zorg dat opslag in de buitenlucht zoveel mogelijk uit het zicht vanuit de openbare ruimte staat.
te daken) bepalen het beeld, niet de architectuur of de details. •
Ve e l v e r s c h i l l e n d e r e c l a m e - u i t i n g e n p e r t e r r e i n , s t r a a t en zelfs kavel (zoals losse borden, zuilen, gevelreclame,
Openbare ruimte
vlaggen etc.).
•
Behoud zoveel mogelijk bomen en groen in de openbare ruimte ten behoeve van een vriendelijk beeld: geeft status op terreinniveau.
•
De bedrijven dienen ook bij uitbreiding te voorzien in parkeren op eigen terrein.
•
B i j z o n d e r e a a n d a c h t v o o r d e i n p a s s i n g v a n d e p a r k e e ropgave (bezoekers) en de stalling van vrachtwagens: een ordelijk openbaar domein wordt gewaardeerd.
•
Beperk het aantal reclame-uitingen en neem bij voorkeur de reclame-uiting op in de architectuur van het hoofdgeb o u w.
72 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPEL
BEDRIJVENTERREIN | 73
BEDRIJVENTERREIN
TOETSINGSCRITERIA TOETSINGSNIVEAU: SOEPEL T O E T S I N G
Alle bouwwerken aan de voorzijde.
O M G E V I N G
Behoud van de ruimtelijke identiteit en (functionele) kwaliteit van de
o o r s p r o n k e l i j k e r u i m t e l i j k e o p b o u w.
Bij (vervangende) nieuwbouw is de positie en oriëntatie van de
o o r s p r o n k e l i j k e b e b o u w i n g r i c h t i n g g e v e n d . Vr i j e l i g g i n g t e n o p z i c h t e
van belendende bebouwing en verspringing in de rooilijn is gewenst.
Bijgebouwen in de vorm van schuren, garages e.d. dienen achter de hoofdbebouwing
g e p l a a t s t t e w o r d e n . M A AT / S C H A A L
Va r i a t i e z o a l s i n h e t s t r a a t b e e l d m e t h e r k e n b a r e p a n d e n s t r u c t u u r, m a s s a p a s s e n d
binnen bebouwingscontext van het betreffende bedrijventerrein.
V O R M / O R I Ë N TAT I E
Straatgerichte gevels van hoofdgebouwen met een passende kapvorm (meestal plat)
Samenhang gebouwen op de kavel. Representatieve onderdelen richting openbare
r u i m t e ( k a n t o o r, s h o w r o o m , e n t r e e s o f o n t v a n g s t r u i m t e n ) .
Eenvoudige basisvorm aanvullen met een opvallend bouwdeel of architectonisch
a c c e n t : b i j v o o r b e e l d e e n u i t k r a g e n d b o u w d e e l , l u i f e l , e r k e r o f d a k l i j s t .
De verbijzondering staat altijd in verhouding tot basisvorm en vormt hierop een
a a n v u l l i n g . S T I J L / A R C H I T E C T U U R / D E TA I L
Nieuwbouw van hoofdgebouwen en bijbehorende bebouwing in eenvoudige
basisvormen. Aanpassingen, wijzigingen en toevoegingen van hoofdgebouwen en
bijbehorende bebouwing in overeenstemming met de bestaande stijl, architectuur en
v e r f i j n d e d e t a i l l e r i n g a f g e s t e m d o p d e a r c h i t e c t u u r.
M AT E R I A A L / K L E U R
Materiaalgebruik alle bouwwerken in overeenstemming met de omgeving.
Kleurstelling: gedekt / terughoudend: geen signaalkleuren.
Materiaalgebruik: gevelpanelen, glas, baksteen, beton, zink, aluminium, roestvast
s t a a l , c o r t e n s t a a l .
74 | WELSTANDSNIVEAU: SOEPEL
BEDRIJVENTERREIN | 75
4 | MONUMENTEN Monumenten kennen een monumententoets. Dit is een
noodzakelijk en respectvol te zijn ten aanzien van het
welstandstoets met bijzondere aandacht voor het behoud van
bestaande.
h e t m o n u m e n t . D i t i s w e t t e l i j k z o b e p a a l d . Vo o r m o n u m e n -
7. De geschiedenis van het bouwwerk moet zichtbaar blij-
ten is het toetsingskader ook vastgelegd in de redengevende
ven.
beschrijving van het desbetreffende monument. De Erfgoed-
8. Reconstructie of het toevoegen van “nieuwe” oude ele-
verordening geeft nadere procedurele vereisten voor toet-
menten is in principe niet gewenst. De mogelijkheden
sing. Zo dient in een aantal gevallen ook een bouwhistorisch
van reconstructie dienen te worden gewogen ten opzichte
onderzoek te worden verricht. De beoordeling vindt plaats
v a n d e l o g i c a v a n h e t g e b o u w.
aan de hand van de redengevende beschrijving, het bouwhis-
9. Hergebruik van historische bouwmaterialen geniet de v o o r k e u r.
torisch onderzoek en hetgeen is bepaald in deze nota. 10.
De bouwconstructie vormt de basis, deze mag in prin-
Wi j z e v a n t o e t s e n v o o r m o n u m e n t e n
cipe niet worden gewijzigd. Details zijn van belang voor
In februari 2008 zijn in de Nota Algemene Uitgangspunten
d e j u i s t e a f w e r k i n g v a n h e t g e b o u w. H e t b e t r e f t d a n h e t
Planbeoordeling Monumenten de uitgangspunten bepaald
gebruik van historische ornamenten met een bijpassend
voor de toets aan monumenten. De criteria in deze nota
kleurgebruik.
worden opnieuw gewogen en geïntegreerd in de Nota Ruimtelijke Kwaliteit. In hoofdzaak betreft het de volgende specifieke toetsingscriteria. 1. Bij een monument wordt het maatschappelijk belang van het behoud voor toekomstige generaties gewogen. 2. Monumenten moeten een toekomstbestendige functie kunnen krijgen. 3. Specifiek wordt gelet op de inpassing in de omgeving, de historische karakteristieken van het bestaande gebouw en de toepassing van materialen, constructie en details. 4. De wijzigingen dienen te passen bij het karakter van de plek: staat het gebouw daar op die wijze logisch? 5. Historische gebouwen hebben vaak een eigen specifieke l o g i c a . B l i j f t d e b e g r i j p e l i j k h e i d v a n h e t g e b o u w o v e reind? 6. Behoud gaat voor vernieuwing: nieuwe ingrepen dienen
76 |
MONUMENTEN | 77
5 | OBJECT GERICHTE CRITERIA INLEIDING
exces, waardoor repressief welstandstoezicht nodig is.
De welstandscriteria voor kleine bouwplannen zijn vrijwel absolute, objectieve criteria die vooraf maximale duidelijk-
Welstandsvrije bouwwerken
heid geven. Deze bouwwerken voldoen aan redelijke eisen
Bouwwerken op het achtererf hebben meestal beperkt in-
van welstand als:
vloed op de ruimtelijke kwaliteit van de openbare ruimte. De bijbehorende bouwwerken op het achtererf worden daarom
A. het bouwwerk qua plaatsing en vormgeving identiek is
niet getoetst aan redelijk eisen van welstand. Ook niet re-
aan een bestaand bouwwerk in het betreffende bouwblok of
pressief bij een exces. Bij afwijking van het ruimtelijk plan
straat (bij gelijkvormige kapvorm/ gebouwtype), waarvoor
of als er sprake is van een monument of beschermd gezicht
een vergunning is verleend, of;
zal een bouwplan wel getoetst worden aan redelijke eisen
B. het bouwwerk qua plaatsing en vormgeving voldoet aan
van welstand. Het welstandsvrij bouwen is dus van toepas-
een door een architect vooraf ontworpen exemplaar behoren-
sing voor een bijbehorend bouwwerk:
de bij een uitbreiding, waarvan het bouwplan deel uitmaakt en waarvoor een positief welstandsadvies is gegeven, of;
•
die past in het ruimtelijk plan;
C. het bouwwerk voldoet aan de door de gemeente vastge-
•
gebouwd wordt in het achtererfgebied;
stelde criteria.
•
en niet bij een monument of binnen een beschermd stads- of dorpsgezicht.
Welstandsniveau Het welstandsniveau voor kleine bouwwerken wordt bepaald door het gebied waar de (ver)bouw plaatsvindt. Bij welstandsvrije gebieden zijn deze criteria voor preventief welstandstoezicht niet van toepassing.
Omgevingsvergunning vrije bouwwerken Ve e l v o o r k o m e n d e b o u w w e r k e n k u n n e n o n d e r b e p a a l d e v o o rwaarden vergunningsvrij zijn. Een vergunningsvrij bouwplan wordt niet vooraf getoetst aan redelijke eisen van welstand. Niet voor alle soorten kleine bouwplannen zijn welstandsc r i t e r i a o p g e n o m e n . H e t u i t g a n g s p u n t i s d a t h e t g e e n v e rgunningsvrij is in ieder geval niet in strijd is met redelijke eisen van welstand. Uiteraard kan er wel sprake zijn van een
78 |
OBJECT GERICHTE CRITERIA | 79
RECLAME
advisering voorgelegd aan de Commissie Ruimtelijke Kwali-
een woonbestemming of bouwlagen met een bedrijfsbe-
op de gevel onder de bovendorpel van de ramen op de
Beschrijving
teit. Dit geldt ook bij reclamezuilen in de openbare ruimte
stemming zonder publieksfunctie.
eerste verdieping
Reclame is een openbare aanprijzing van goederen of dien-
die een afwijkende maatvoering kennen. Het exploiteren van
sten, waarmee beoogd wordt een commercieel belang te
dit soort reclame is alleen mogelijk met een privaatrechte-
ruimte of het open landschap ernstig belemmeren of ont-
dienen. Reclames op borden, lichtreclames en spandoeken
lijke overeenkomst. Hierin neemt de gemeente o.a. speci-
sieren.
of vlaggen vormen een belangrijk en beeldbepalend element
fieke regels op over het onderhoud en de plaatsing van de
van de openbare ruimte. In gebieden met commerciële func-
reclamevoorzieningen. De gemeente heeft de wens om op de
ties zijn reclames op zijn plaats en verhogen ze de visuele
invalswegen de bezoekers van de stad welkom te heten en te
•
Geen mechanisch bewegende delen.
aantrekkingskracht van de omgeving, hoewel daar
informeren over evenementen, activiteiten en in voorkomen-
•
Aanlichten van reclameobjecten is niet toegestaan.
een kritische grens aan verbonden is. In andere gebieden
de gevallen calamiteiten.
•
•
Geen reclame-uitingen die het uitzicht op de openbare
Bij luifels de reclame-uitingen alleen op of onder de luifel plaatsen.
•
Indien er sprake is van meerdere reclame-uitingen op
L o s r e c l a m e o b j e c t b i j d e e n t r e e v a n h e t e r f o f o p e e n p a r-
één gevel dan dienen deze zoveel mogelijk eenduidige te
keerplaats.
worden vormgegeven.
Woningen
zijn (bepaalde) reclame-uitingen ongewenst.
•
•
Uitsluitend bij beroepen aan huis.
Op bedrijventerreinen •
Maximaal twee reclameobjecten per gevel.
•
Maximaal één vrijstaande reclamezuil of andere reclame-uiting op eigen erf per bedrijf.
Reclame-uitingen langs wegen kunnen voor afleiding zorgen
Beoordelingsniveau
•
Maximaal één reclameobject aan de (voor)gevel.
hetgeen verkeersonveilige situaties kan opleveren. Er be-
Het beoordelingsniveau voor een reclame wordt bepaald door
•
Aan de gevel naast de voordeur of entree van de praktijk-
Digitale welkomstborden in de openbare ruimte
staat dus een relatie tussen reclame-uitingen langs wegen
het gebied waar de plaatsing van de reclame-uiting plaats-
ruimte; in ieder geval onder de vloer van de eerst verdie-
•
e n v e r k e e r s v e i l i g h e i d . Vo o r d e r e l a t i e t u s s e n r e c l a m e e n
vindt waarbij de algemene criteria te allen tijde gelden. De
ping.
constructie, van 5.00 meter hoog met een scherm van
verkeersveiligheid is het dan ook niet de vraag of een recla-
volgende criteria zijn van toepassing voor reclameobjecten
•
Maximaal 1.00 meter hoog, 0.60 meter breed.
maximaal 2.25 meter hoog en 3.00 meter breed.
meobject aandacht trekt, maar of het (te) lang de aandacht
die een bouwwerk zijn en voor de repressieve beoordeling
•
Geen lichtgevende of lichtuitstralende reclame (lichtcou-
trekt. Dit heeft te maken met hoe het eruit ziet, wat en op
als er sprake is van een exces. •
welke wijze content getoond wordt en in welke context het reclameobject staat. Hiermee is er dus een directe rela-
Algemeen
tie met de ruimtelijke kwaliteit. Maar ook als reclame niet
•
•
Maximale hoogte digitaal welkomstbord, inclusief draag-
Afwijkende maatvoering van 5.00 meter hoog met een
ranten, led- schermen e.d.).
scherm van maximaal 2.75 meter hoog en 3.00 meter
Geen daglichtreflecterende reclame.
breed alleen toegestaan op een bedrijventerrein. •
In geval van een digitaal welkomstbord zijn geen bewe-
Het aantal, de grootte en het soort van de per gebouw-
Panden met bedrijfs-, winkel - en horecabestemming in woongebieden
gende beelden toegestaan en beelden wisselen niet vaker
verkeersonveilig is, kan het toch ‘hinderlijk’ zijn. Het kan
toelaatbare reclames is afhankelijk van de afmeting, de-
•
Maximaal één reclameobject per gevel.
dan 1 maal per 6 seconden.
hierbij dan gaan om negatieve effecten op leefbaarheid en
s c h a a l , d e s t r u c t u u r, d e a a r d v a n h e t g e b o u w e n d e o m g e -
•
Geen reclameobject aan of bij de zijgevel, tenzij gekeerd
ruimtelijke kwaliteit zoals verrommeling van het landschap,
ving, alsmede van het reclameobject;
vercommercialisering van de openbare ruimte, horizonvervui-
•
Uitgaande van de afmeting, de schaal, de structuur ende
•
•
Plaatsing is alleen mogelijk binnen stedelijk gebied en
naar de openbare weg.
dan bij voorkeur gerelateerd aan een stadsentree of en-
Aan de gevel op begane grond niveau onder raamdorpels
tree van een bedrijventerrein.
ling enzovoort. In geval van reclame langs wegen wordt de
a a r d v a n h e t g e b o u w, h e t p r o f i e l e n d e b r e e d t e v a n d e
van de eerste verdieping. Banieren en reclame loodrecht
•
Plaatsing niet in het buitengebied of in een woonwijk.
C R O W- b r o c h u r e r e c l a m e l a n g s w e g e n a l s u i t g a n g s p u n t g e n o -
straat wordt van geval tot geval bepaald hoever een recla-
op de gevel onder de bovendorpel van de ramen op de
•
Maatvoering passend bij de maat en schaal van de ge-
men.
meobject aan een gevel uit het gevelvlak mag steken, met
eerste verdieping.
bouwen in de directe omgeving.
dien verstande dat in het algemeen de reclameobjecten
•
Op het erf maximaal 2.25 meter hoog, 0.60 meter breed.
Reclame-uitingen zijn omgevingsvergunningplichtig indien
(inclusief bevestiging) ten hoogste 70 cm. (haaks) buiten
•
Geen lichtgevende of lichtuitstralende reclame (lichtcou-
bare ruimte en gerelateerd aan de functie en breedte van
de (gemeentelijke) regelgeving dit bepaalt.
het gevelvlak mogen steken.
ranten, led- schermen e.d.).
de weg.
Reclames zijn toegestaan in de winkelgebieden van kernen
•
H u i s s t i j l r e c l a m e s m o e t e n w o r d e n a a n g e p a s t a a n c . q . w o r-
•
Geen daglichtreflecterende reclame.
•
Maatvoering passend bij de maat en schaal van de open-
•
Vo o r k o m e n v a n l i c h t o v e r l a s t v o o r d e d i r e c t e o m g e v i n g .
•
H e t o b j e c t m a g g e e n b e l e m m e r i n g v o r m e n v o o r d e v e r-
en woonwijken, evenals op bedrijventerreinen mits voldaan
den ingepast in de architectuur van het pand en de betref-
w o r d t a a n d e h i e r n a v o l g e n d e v o o r w a a r d e n . Vo l d o e t e e n r e c l a -
fende omgeving.
In winkelgebieden
keerveiligheid in verband met het teveel afleiden van de
Geen reclame voor diensten of producten die niet in het-
•
Maximaal twee reclameobjecten per gevel.
aandacht of het belemmeren van de kijkhoek voor wegge-
pand plaatsvinden, respectievelijk worden verkocht.
•
Aan de gevel op begane grond niveau onder raamdorpels-
bruikers.
me-uiting niet aan onderstaande voorwaarden of is er spra-
•
ke van een bijzondere situatie waarbij twijfel bestaat aan de toepasbaarheid van voorwaarden dan wordt het plan ter
80 | OBJECT GERICHTE CRITERIA
•
Geen reclame aangebracht op gevels van bouwlagen met
van de eerste verdieping. Banieren en reclame loodrecht
| 81
DAKOPBOUW OP EEN KAP
door een stedenbouwkundige (bijvoorbeeld ter accentue-
Hoogte maximaal 50% van de in het verticale vlak gepro-
Beschrijving
ring van een hoek of een bepaald deel van bouwblok).
Een dakkapel is een bescheiden uitbouw in de kap van een
jecteerde hoogte van het dakvlak en maximaal 1.75 m.
Aan het begrip dakopbouw kan op meerdere manieren invul-
g e b o u w, b e d o e l d o m d e l i c h t t o e t r e d i n g t e v e r b e t e r e n e n h e t
gemeten vanaf voet dakkapel tot bovenzijde boeiboord of
ling worden gegeven. In deze paragraaf wordt een dakop-
Plaatsing en maatvoering bij nokverhoging
bruikbaar oppervlak te vergroten. Dakkapellen zijn in het
daktrim.
bouw gedefinieerd als:
•
DAKKAPEL
Maatvoering
Beschrijving
•
algemeen een ondergeschikte toevoeging aan een dakvlak.
•
Geen nokverhoging bij kappen met een minimale vrije hoogte van 2.20 m.
Op het voordakvlak of het zijdakvlak gericht op open-
•
Alleen op kappen waar de dakhelling gelijk is aan of
Desondanks zijn dakkapellen, als ze zichtbaar zijn, voor het
baar toegankelijk gebied breedte maximaal 50% van de
‘Een dominante uitbreiding van de kap of opbouw op een
straatbeeld zeer bepalend.
breedte van het dakvlak met een maximum van 3.00 m.,
p l a t d a k v a n e e n g e b o u w, w a a r v a n d e v o e t z i c h b o v e n o f t e r
gemeten tussen hart woningscheidende bouwmuren of
plaatse van de bestaande goot bevindt, en waarbij de con-
Criteria
buitenzijde gevel aan de bovenzijde van de dakkapel (bij
structie deels boven de nok kan uitkomen.’
D e z e c r i t e r i a k o m e n a a n d e o r d e a l s h e t b o u w p l a n n i e t v e r-
kilkepers gemeten aan de onderzijde/dakvoet van de dak-
gunningvrij is. Het ruimtelijk plan en de beleidsregels voor
kapel).
Het gaat dus om een nieuwe verdieping (optoppen) of om
het voordakvlak, waardoor de nok naar achter verschuift
Op een mansardedak alleen in het onderste deel van het
een uitbreiding van een kap door een doorgetrokken gevel,
(dakopbouw gericht op achterzijde).
regelend op voor wat betreft situering en maximale afmetin-
dakvlak, met de bovenkant gelijnd aan de knik in het
een steiler dakvlak of een nokverhoging. Een dakopbouw kan
gen.
dakvlak.
grote gevolgen hebben voor de hoofdvorm en het profiel van
Hoogte boeiboord maximaal 0.25 m.
het gebouw en kunnen leiden tot een onevenwichtig aan-
afwijking van het ruimtelijk plan treden in eerste instantie
•
• •
D a k k a p e l i s o n d e r g e s c h i k t a a n h e t h o o f d g e b o u w.
Vormgeving
•
Op het voordakvlak niet meer dan één dakkapel.
•
•
G e e n d a k k a p e l l e n b o v e n e l k a a r.
• •
• •
Afstand tot goot/dakvoet minimaal 0.50 m. en maximaal
•
A r c h i t e c t u u r, w a a r o n d e r g e l e d i n g e n d e t a i l l e r i n g , p a s -
afwijking van het ruimtelijk plan treden in eerste instantie
hellend lessenaarsdak.
s e n d b i j d e a r c h i t e c t u u r v a n h o o f d g e b o u w.
regelend op voor wat betreft situering en maximale afmetin-
G e e n o v e r m a a t a a n d e t a i l l e r i n g e n , d u s b e s c h e i d e n o v e r-
gen.
Bij gekoppelde dakkapellen gelijke detaillering en kozij-
Algemeen
nen.
•
•
Vo o r v l a k g r o t e n d e e l s g e v u l d m e t g l a s , a l l e e n i n o n d e r g e -
• •
schikte mate beperkte toepassing van dichte panelen. Zijwanden dakkapel in een in het dakvlak wegvallende
•
• •
Zink als afwerking van de zijwanden van dakkapellen is
•
Vo o r z i j d e m i n i m a a l 1 . 0 0 m t e r u g l i g g e n v a n d e v o o r g e -
Hoogte niet meer dan 3.00 m. Indeling evenwichtig en a f g e s t e m d o p h e t h o o f d g e b o u w.
•
D e t a i l l e r i n g o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w.
•
Schoorstenen op scheidingsmuur respecteren en eventueel mee optrekken.
Een dakopbouw is in beginsel alleen toegestaan op een Vo o r k o m e e n o n s a m e n h a n g e n d e a f w i s s e l i n g t u s s e n d a k o p -
Vormgeving
bouwen en dakkapellen in een bouwblok.
•
I n d e l i n g e v e n w i c h t i g e n a f g e s t e m d o p h e t h o o f d g e b o u w.
Een dakopbouw mag nooit uit meer dan één bouwlaag
•
D e t a i l l e r i n g o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w.
bestaan.
•
Schoorstenen op scheidingsmuur respecteren en eventueel mee optrekken.
In samenhang met eerder vergunde dakopbouwen in hetzelfde bouwblok
k l e u r, e e n d o n k e r e n e u t r a l e t i n t o f w i t .
tot midden woningscheidende bouwmuren of eindgevels
82 | OBJECT GERICHTE CRITERIA
de nokhoogte te blijven.
vel bij dakopbouwen uitgevoerd met een plat dak of licht
het dakvlak).
•
Bovenkant kozijn dient onder de oorspronkelijk bestaan-
gunningsvrij is. Het ruimtelijk plan en de beleidsregels voor
A f g e s t e m d o p k o z i j n e n e n p r o f i e l e n h o o f d g e b o u w.
dakkapel).
•
met een dakhelling van minimaal 25°.
•
(bij kilkepers gemeten aan de onderzijde/dakvoet van de
lingshoek.
•
pel gemeten vanaf de aansluiting van de aankapping aan Op het voordakvlak of het zijdakvlak gericht op openbaar
Hellingshoek dakopbouw gelijk aan bestaande dakhel-
D e z e c r i t e r i a k o m e n a a n d e o r d e a l s h e t b o u w p l a n n i e t v e r-
Kleur en materiaal
Afstand tot zijkant dakvlak minimaal 0.50 m. gemeten
•
De nokverhoging vindt plaats door het verlengen van
een dakhelling groter dan 45° een aangekapte dakkapel
hoofdgebouw met een plat dak of zadelkap.
gevel. •
•
Plaatsing en maatvoering bij plat dak (optoppen)
Afstand tot nok minimaal 0.50 m. (bij aangekapte dakka-
toegankelijk gebied minimaal 1.00 m. vanaf buitenzijde
dende bouwmuur tot bouwmuur lopen.
Criteria
1.00 m. •
Bij tussenpanden moet de nokverhoging van woningschei-
Plat dak of passend in architectuurbeeld/bouwstijl en bij
stek en ornamenten.
Bij individueel hoofdgebouw gecentreerd in dakvlak of in lijn met gevelindeling.
•
•
Bij meer dan één dakkapel regelmatige rangschikking op een horizontale rij.
•
zicht.
Algemeen
Plaatsing
minder dan 40° bedraagt.
•
Bij plat dak (optoppen) is een opbouw in de vorm van een kap mogelijk. De noklijn van de dakopbouw kan zo-
mogelijk.
Plaatsing en maatvoering bij doorgetrokken gevel
Geen felle, contrasterende en/of bonte kleuren.
•
wel evenwijdig aan de voorgevel als haaks daarop liggen. De kapvorm en nokrichting van de belendende bebouwing
Alleen aan de achterzijde, tenzij er sprake is van een stedenbouwkundig geëigende situatie beargumenteerd
zijn daarbij richtinggevend. •
Detaillering, materiaal en kleur afgestemd op, of in con-
| 83
•
trast met het hoofdgebouw vormgeven.
Algemeen
kunststof kozijnen met een gelijkwaardige (houtachtige) uit-
ZONNEPANELEN EN -COLLECTOREN (algemene uitgangspunten)
Hoogte boeiboord maximaal 0.25 m.
• B o u w w e r k i s o n d e r g e s c h i k t a a n h e t h o o f d g e b o u w.
straling.
Algemeen
Kleur en materiaal •
M a t e r i a a l o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w, o f d e d a k b e dekking.
•
Plaatsing en maatvoering
Criteria
•
Het bestemmingsplan en de beleidsregels voor afwijking
D e z e c r i t e r i a k o m e n a a n d e o r d e a l s h e t b o u w p l a n n i e t v e r-
van het bestemmingsplan treden regelend op voor wat
gunningvrij is. De criteria zijn hoofdzakelijk van toepassing
betreft situering en maximale afmetingen.
op de voorgevel van gebouwen.
Kleur overeenkomstig met het schilderwerk van het h o o f d g e b o u w, o f i n d e k l e u r v a n d e d a k b e d e k k i n g .
•
Zijwanden ondoorzichtig.
•
Geen felle, contrasterende en/of bonte kleuren.
BIJBEHOREND BOUWWERK Beschrijving Met een ‘bijbehorend bouwwerk’ wordt bedoeld een functioneel met een op hetzelfde perceel bevindend hoofdgebouw
•
Alleen op daken (in principe niet aan gevels en wanden).
•
De installatie dient zo onopvallend mogelijk in het gebouw te worden geïntegreerd.
Schuine daken •
Vormgeving
Algemeen
•
D e t a i l l e r i n g o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w.
•
•
Op het voorerf een plat dak of schuin afgedekt tot maxi-
Samenhang en ritmiek van het hoofdgebouw en/of de
•
gelijk aan die van het dak en niet laten uitsteken. •
Geen zonnepanelen en –collectoren toepassen in het onderdakvlak van een mansardekap.
straatwand worden niet verstoord.
maal 15°.
Op schuine daken vlak aanbrengen met een hellingshoek
Op het achtererf een plat dak of van het hoofdgebouw
Plaatsing en maatvoering
Platte daken
afgeleide kapvorm en -helling.
•
•
Een nieuwe of het vergroten van een bestaande gevelope-
Op platte daken binnen het dakvlak en op een afstand
verbonden, daar al dan niet tegen aangebouwd op de grond
•
G e e n d o o r g e t r o k k e n d a k v l a k k e n v a n a f h e t h o o f d g e b o u w.
ning in lijn met de bestaande geleding en indeling van
tot de dakrand die minstens gelijk is aan de hoogte van
staand gebouw of ander bouwwerk met een dak. Hieronder
•
Een overkapping (carport) minimaal aan twee zijden open
de gehele gevel.
h e t z o n n e p a n e e l o f – c o l l e c t o r.
en eventueel met licht gebogen dakvorm.
vallen aan- en uitbouwen, bijgebouwen,
•
overkappingen en overige bouwwerken met een dak. Zonder hoofdgebouw kan er op het perceel geen sprake zijn van een
Kleur en materiaal
bijbehorend bouwwerk. Er is onderscheid gemaakt in:
•
Aangebouwd bouwwerk E e n t o e v o e g i n g a a n d e b e g a n e g r o n d g e v e l v a n e e n g e b o u w,
•
z o a l s e e n a a n - o f u i t b o u w, e r k e r, g a r a g e e . d . Losstaand bouwwerk Een bouwwerk met (af)dak dat los van het hoofdgebouw op h e t e r f s t a a t z o a l s e e n s c h u u r, t u i n h u i s , c a r p o r t , d i e r e n v e rblijf, planten- of groentenkas, e.d.
Criteria Deze criteria komen aan de orde als het bouwplan niet vergunningvrij is. Bouwwerken op het achtererfgebied zijn welstandsvrij als deze passen in het bestemmingsplan. Het bestemmingsplan en de beleidsregels voor afwijking van het
•
O v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w. E e n a f w i j k e n d e k l e u r-
•
Plaatsing binnen gevelvlak. Geen uitstekende onderdel e n , m e t u i t z o n d e r i n g v a n r a a m d o r p e l s t e n e n ( v e n s t e r-
Vorm en kleur
bank).
•
Te r u g h o u d e n d d e t a i l l e r e n .
In voorgevel binnen bestaande gevelopeningen indien er
•
Lichte en te sterk reflecterende constructie-onderdelen
stelling wordt toegestaan indien de kleurstelling elders
(nog) samenhang en ritmiek aanwezig is in het straat-
(metaaldelen) en randprofielen zijn niet toegestaan voor
in de straat/wijk voorkomt.
beeld.
zover zichtbaar vanaf openbaar toegankelijk gebied.
Een serre hoofdzakelijk van glas, al dan niet in combina-
•
In zij- en achtergevel zijn nieuwe gevelopeningen moge-
tie met andere materialen.
l i j k . Vo o r e e n z i j g e v e l i s d a t v a n t o e p a s s i n g v o o r z o v e r
Bij achter aanbouw over de volle breedte van aaneenge-
deze niet naar openbaar gebied gekeerd is.
Zonnepanelen - collectoren binnen het beschermd stadsgezicht Zichtbaarheid Te r p l a a t s e v a n d e e l g e b i e d 1 z o a l s w e e r g e g e v e n o p k a a r t
bouwde woningen de zijgevels op de erfgrens van steen. •
Geen golfplaat, betonplaten of damwandprofielen.
Vormgeving
‘Zonnepanelen Beschermd Stadsgezicht’ bij deze Nota:
•
Geen felle, contrasterende en/of bonte kleuren.
•
•
Gelden de regels uit de algemene uitgangspunten en;
•
De zonnepanelen -collectoren dienen niet zichtbaar te
D e t a i l l e r i n g o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w.
KOZIJN- OF GEVELWIJZIGING
Kleur en materiaal
Beschrijving
•
O v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w.
Va n e e n k o z i j n - o f g e v e l w i j z i g i n g i s s p r a k e b i j h e t t o e v o e -
•
Te r u g h o u d e n d m e t h e t g e b r u i k v a n k u n s t s t o f , a l l e e n
gen, vergroten of verplaatsen van een kozijn, kozijninvul-
toepasbaar indien dimensionering en aansluitingen zijn
ling, luik of gevelpaneel. Dit kan zowel plaatsvinden bij
a f g e s t e m d o p d e g e v e l a r c h i t e c t u u r.
bestemmingsplan treden regelend op voor wat betreft situe-
een hoofdgebouw als bij een bijbehorend bouwwerk. Het
ring en maximale afmetingen.
vervangen van bestaande kozijnen door hetzelfde type kozijnen (met gelijkwaardige indeling, aard en uitstraling) valt onder het normale onderhoud en is daarmee vergunningvrij.
• •
zijn vanaf het openbaar toegankelijk gebied; •
Plaatsing meerdere exemplaren regelmatig rangschikken op horizontale of verticale lijn;
•
Niet geplaatst in historische tuin, park of boerenerf.
G e v e l o p e n i n g e n n i e t b l i n d e r e n m e t p a n e l e n o f s c h i l d e r-
Te r p l a a t s e v a n d e e l g e b i e d 2 z o a l s w e e r g e g e v e n o p k a a r t
werk.
‘Zonnepanelen Beschermd Stadsgezicht’ bij deze Nota en
Geen felle, contrasterende en/of bonte kleuren.
voor zover niet zichtbaar vanaf openbaar toegankelijk gebied:
Dat geldt ook indien houten kozijnen worden vervangen door
84 | OBJECT GERICHTE CRITERIA
| 85
•
Gelden de regels uit de algemene uitgangspunten en;
To p - 1 0 0 m o n u m e n t , i n h e t g e v a l v a n B e r g e n o p Z o o m ,
•
Plaatsing meerdere exemplaren regelmatig rangschikken
het Markiezenhof.
•
op horizontale of verticale lijn; •
Niet geplaatst in historische tuin, park of boerenerf;
Plaatsing: •
Niet op of aan het monument of beeldbepalend pand zelf
Te r p l a a t s e v a n d e e l g e b i e d 2 z o a l s w e e r g e g e v e n o p k a a r t
tenzij het niet anders kan. Plaatsing op een onderge-
‘Zonnepanelen Beschermd Stadsgezicht’ bij deze Nota en
schikt plat dak of bijgebouw gaat boven plaatsing op een
voor zover zichtbaar vanaf openbaar toegankelijk gebied:
schuin dakvlak van de hoofdkap.
•
Gelden de regels uit de algemene uitgangspunten en;
•
Plaatsing meerdere exemplaren regelmatig rangschikken op horizontale of verticale lijn;