Bijlage 1. Jaarstukken 2023
Tekst van het document
Reguliere uitstroom naar werk bevorderen en het Uitvoeringsplan Impuls Uitstroom (doelgroep B) uitvoeren
INDICATOREN Omschrijving indicator*
Landelijk**
R 2019
R 2020
R 2021
R 2022
R 2023
Banen (per 1.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar)
825,4 (2022)
712,7
706,1
727,2
744,7
-
Netto arbeidsparticipatie (% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de (potentiële) beroepsbevolking)
72,2 (2022)
67,9
67,5
67,6
69,5
-
Personen met een bijstandsuitkering (per 10.000 inwoners)
344,8 (2023)
440,3
542,2
505,3
426,4
407,4
Lopende re-integratievoorzieningen (per 10.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar)
191,5 (2023)
129,2
88,8
107,9
119,7
123,3
* De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. Zij gebruiken bronnen van waaruit de indicator wordt opgenomen. Deze extra informatie is beschikbaar, maar is voor de leesbaarheid niet opgenomen. ** De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente.nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.
50 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023
KADERSTELLENDE BELEIDSDOCUMENTEN Beleidsnota
Vastgesteld
Beleidskader Zorg voor Jeugd 2018-2021
2018
Beleidsplan schuldhulpverlening 2020-2024
2019
Beleidsplan sociaal domein Brabantse Wal 2018-2021
2018
VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij
Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Werkvoorzieningsschap West-Brabant (WVS)
Integrale uitvoering van de Participatiewet, onderdeel voormalige Wet Sociale Werkvoorziening, en activiteiten ten behoeve van arbeidsintegratie en aangepaste arbeid voor personen uit de deelnemende gemeenten, die op afstand van de reguliere arbeidsmarkt staan. Bijdrage voor de gemeente in 2023: • doorbetaling Rijksbijdrage wsw: € 10.830.863. • aanvullende bijdrage van de gemeente: € 1.241.823.
Intergemeentelijke Sociale Dienst Brabantse Wal (GR ISD)
De gezamenlijke uitvoering van het takenpakket van een afdeling Sociale Zaken van en gemeente en het afstemmen van beleid ter zake van de uitvoering van de in de regeling benoemde wet- en regelgeving en het bevorderen van de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening. Bijdrage voor de gemeente in 2023: € 8.418.186.
Wat heeft het gekost? Tabel 17: Financieel overzicht programma 8 (Bedragen x €1.000) Baten
Rekening 2022
Begroting 2023 voor wijziging
Begroting 2023 na wijziging
Realisatie 2023
Verschil V / 2023 N
-29.861
-29.588
-32.585
-33.421
836 V
Lasten
58.523
56.399
62.849
63.958
-1.109 N
Saldo baten en lasten
28.662
26.811
30.264
30.537
-273 N
0
-473
-3.810
-2.316
-1.494 N
Vermindering van reserves Vermeerdering aan reserves
978
0
706
811
-105 N
Saldo reserves
978
-473
-3.104
-1.505
-1.599 N
29.640
26.338
27.160
29.032
-1.872 N
Gerealiseerd resultaat
Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023 51
TOELICHTING OP DE VERSCHILLEN IN BATEN EN LASTEN PROGRAMMA 8: -273 N Inkomensregelingen: -625 N
resultaatbestemming over te hevelen naar 2024 ter dekking van de overlopende uitvoeringskosten.
Bijstand levensonderhoud: +2.121 V In 2023 hebben we €2,0 miljoen meer uitgegeven dan het begrote budget van €28,4 miljoen. Dit heeft te maken met een stijgend aantal personen in de bijstand. Wanneer er meer mensen gebruik maken van de bijstand, dienen wij meer uitkeringen te betalen. Van het Rijk ontvangen de gemeenten een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. Dit jaar hebben we €4,1 miljoen meer ontvangen dan het begrote budget van €28,8 miljoen. Dit is het gevolg van de verwerking van de realisaties van 2022 en recente inschattingen van de conjuncturele situatie in het landelijke BUIG-budget. Per saldo is het effect dus een voordeel van €2,1 miljoen. Bijstandsbesluit Zelfstandigen (Bbz): +233 V We hebben minder uitgegeven aan Bbz leningen (+143 V) en aan Bbz levensonderhoud (+65 V) dan begroot. Daarnaast zijn er kleine verschillen ontstaan (+25 V). Per saldo levert dit dus een voordeel van €233.000. Eenmalige energietoeslag: -2.949 N De aanvragen voor de Eenmalige Energietoeslag (EET) die zijn binnengekomen in 2023, zijn behandeld. In totaal hebben we €5,3 miljoen uitgegeven aan de EET, waar €5,6 begroot was (+351 V). Voorgesteld wordt om het restant van €351.000 via
Daarnaast is er €3,3 miljoen voor de energietoeslag ontvangen van het Rijk via de algemene uitkering in programma 1. Deze staat begroot in programma 8. Op het moment dat we dit begroot hebben, was nog niet duidelijk of we dit via de algemene uitkering of als een specifieke uitkering zouden ontvangen. We hebben dit nu ontvangen via de algemene uitkering. Dit levert een voordeel op van €3,3 miljoen in programma 1 en een nadeel van €3,3 miljoen in programma 8. Deze vallen tegen elkaar weg. Overig: -30 N
Arbeidsparticipatie: +351 V Participatiebudget: +311 V In 2023 zijn de gemaakte kosten voor ontwikkeltrajecten WVS aanzienlijk lager dan aanvankelijk begroot (+418 V). Dit heeft te maken met een minder hoge instroom dan verwacht. Daar tegenover staat dat we meer hebben uitgegeven voor individuele trajecten (-133 N). Daarnaast zijn er kleine verschillen ontstaan (+25 V). Participatiewet: +40 V Dit betreft de vrijval van een subsidie van het Rijk die in 2022 was ontvangen. Deze subsidie hebben we niet nodig en levert daardoor een voordeel op (+40 V).
TOELICHTING OP DE MUTATIES IN RESERVES VANUIT PROGRAMMA 8: -1.599 N Tabel 17: Overzicht reservemutaties programma 8 Soort
Nr
Omschrijving
Vermindering
R98000
Res Algemeen (risico)
R98000
Res Algemeen (risico)
Totaal Vermindering Vermeerdering Totaal Vermeerdering
Begroting 2023*
Realisatie 2023
Verschil
3.810
2.316
-1.494
3.810
2.316
-1.494
706
811
-105
706
811
-105
Verminderingen van de algemene reserve
Vermeerderingen aan de algemene reserve
In 2023 wordt €1,5 miljoen minder aan de reserve onttrokken dan begroot. Dat de vermindering aanzienlijk lager is, wordt grotendeels veroorzaakt doordat overgehevelde budgetten uit 2022 niet zijn uitgegeven in 2023. Het gaat om vroeg signalering voor bijzondere bijstand (€145.000), armoedeverzachting (€376.000), participatie vanwege corona (€312.000), schuldhulp vanwege corona (€161.000) en de algemene coronapost (€500.000).
In 2023 zijn de kosten voor armoedeverzachting lager uitgevallen dan begroot, hierdoor wordt er €105.000 meer gestort in de reserve. Bij het 2e concernbericht 2023 is besloten om het restant over te hevelen naar 2024.
52 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023
PROGRAMMA’S
2.9 PROGRAMMA 9: MILIEU
Wat wilden we bereiken in 2026? Duurzaamheid is een integraal onderdeel van het beleid. Als gemeente geven wij het goede voorbeeld. Onze duurzaamheidsdoelen gaan wij bereiken door intensief samen te werken met onze inwoners, partners en leveranciers.
(Deze doelstelling is identiek aan die van de paragraaf duurzaamheid)
Wat hebben we in 2023 bereikt en hoe hebben we dat gedaan?
Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023 53
Nummer
Beleidsdoelstelling
9.1
Vaststelling van de zonneladder
9.2
9.3
Uitvoering van de doelstellingen RES die vastgesteld zijn door de raad en monitoren van de ontwikkelingen in het programma duurzaamheid
Score
Toelichting
100%
Met het Rijk, provincies en betrokken koepelorganisaties zijn in het kader van zon op land bestuurlijke afspraken gemaakt. Hierbij is o.a. afgesproken om de zonneladder en de voorkeursvolgorde juridisch te borgen in provinciale verordeningen (zie o.a. beslisnota voorkeursvolgorde zon op land van 23 oktober 2023). De zonneladder was in Brabant reeds onderdeel van de Provinciale Omgevingsverordening en had daarmee reeds rechtstreekse werking in het gemeentelijk beleid. Voor de invoering van de omgevingswet (01-01-2024) zijn de instructieregels van de verordening nog verder aangescherpt. De zonneladder is via de verordening ook onderdeel van het gemeentelijke (ruimtelijk) beleid, deze dient derhalve niet meer separaat vastgesteld te worden.
40%
Het gaat goed met de ontwikkelingen van duurzame energie binnen de regio. We lopen als Regio zelfs voor op schema. Hier heeft de gemeenteraad ook een uitgebreide voortgangsrapportage voor ontvangen (U23-004270). Met betrekking tot de eigen opgaven is er sprake van vertraging op de windontwikkeling. Het risico bestaat dat de gemeente niet in staat is om aan de afgesproken datum voor vergunningverlening voor de windopgaven te kunnen voldoen (01 januari 2025).
Vaststelling van de Warmtetransitievisie (Bergen op Zoom van het aardgas af)
100%
9.4
Vaststelling van de Klimaatadaptatiestrategie
95%
9.5
Diverse klimaatadaptieve acties (o.a. Stichting Steenbreek, NK Tegelwippen)
9.6
9.7
9.8
Is in april 2023 vastgesteld.
100%
Acties zijn uitgevoerd en Bergen op Zoom is ook in de prijzen gevallen met een 1e plaats in de poule van de Brabantse Wal Gemeenten. Met de deelname aan het NK tegelwippen zijn in 2023 ruim 13000 tegels gewipt. In 2024 zal de gemeentelijke inzet verder worden gecontinueerd en eventueel worden uitgebreid. Bestuurlijke besluitvorming is voorzien in LTP in week 22 (2024)
Opstellen van het Grondstoffenbeleidsplan met betrokkenheid van de gemeenteraad (= circulaire economie)
60%
Opstellen van de Afvalstoffenverordening met betrokkenheid van de gemeenteraad
10%
Uitvoering van de motie 'Schone lucht akkoord' in samenwerking met de OMWB
Deze strategie is opgesteld, maar nog niet vastgesteld.
100%
Na het vaststellen van het beleidsplan kan de verordening worden aangepast. De gemeente voert in lijn met de motie (Schone Lucht Akkoord) beleid uit dat in overeenstemming is met de afspraken uit het Schone Lucht Akkoord. OMWB heeft inventarisatie afgerond van uitstoot Zeer Zorgwekkende Stoffen en bedrijven zijn en worden aangeschreven op basis van de bevindingen.
INDICATOREN Omschrijving indicator*
Landelijk**
R 2019
R 2020
R 2021
R 2022
R 2023
Volksgezondheid en Milieu: omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner)
148 (2022)
173
183
177
166
-
Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit (%)
33,1 (2021)
3,5
5,1
6,4
-
-
* De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. Zij gebruiken bronnen van waaruit de indicator wordt opgenomen. Deze extra informatie is beschikbaar, maar is voor de leesbaarheid niet opgenomen. ** De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente.nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.
54 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023
KADERSTELLENDE BELEIDSDOCUMENTEN Beleidsnota
Vastgesteld
Actieplan Biobased Economy
2016
Afvalstoffenbeleidsplan
2016
Gemeentelijk waterprogramma (GWP) 2024-2027
2023
Groenstructuurplan
2006
IBOR-Plan
2017
Visie Duurzame Ontwikkeling
2014
VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij
Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
SAVER NV
De uitvoering van afvalinzameling- en reinigingsdiensten
Brabant Water NV
De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging
Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB)
De Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant werkt in opdracht van de deelnemende gemeenten en de provincie aan een leefbare en duurzame regio. Ze maakt omgevingsvergunningen voor de deelactiviteit milieu en controleert of bedrijven zich aan de regels houden De uitvoering van onderzoek, toetsing en toezicht vanuit publiek belang. De bijdrage van de gemeente voor 2023 is €1.178.015.
Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB)
De uitvoering van de heffing en invordering van gemeentelijke belastingen, de behandeling van bezwaar- en beroepschriften en het verzorgen van de informatieverstrekking aan burgers en bedrijven die woonachtig of gevestigd zijn in het grond- of werkgebied van een van de deelnemende partijen. In het programma worden de kosten voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing verantwoord. De bijdrage van de gemeente voor 2023 is € 504.022.
Wat heeft het gekost? Tabel 18: Financieel overzicht programma 9 (Bedragen x €1.000) Baten
Rekening 2022
Begroting 2023 voor wijziging
Begroting 2023 na wijziging
Realisatie 2023
Verschil V / 2023 N
-23.921
-25.225
-24.517
-24.967
450 V
Lasten
20.867
22.369
21.623
21.774
-151 V
Saldo baten en lasten
-3.054
-2.856
-2.895
-3.193
299 V
-23
-75
-102
-25
-77 N
Vermindering van reserves Vermeerdering aan reserves
350
0
27
257
-230 N
Saldo reserves
327
-75
-75
232
-307 N
-2.727
-2.931
-2.970
-2.962
-8 N
Gerealiseerd resultaat
Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023 55
TOELICHTING OP DE VERSCHILLEN IN BATEN EN LASTEN PROGRAMMA 9: +299 V Riolering: -722 N
Milieubeheer: +633 V
Het product riolering is een gesloten administratie en het resultaat wordt verrekend met de voorziening Onderhoud riolering. In de berekening van het tarief van rioolheffing mogen een aantal kosten worden meegenomen die invloed hebben op het rekeningresultaat. Dit betreffen onder andere de vergoeding van kwijtscheldingskosten, rentekosten en de vergoeding van de btw. Deze laatste post is ruim €700.000 lager uitgekomen dan begroot. Oorzaken hiervan zijn de lagere onderhoudskosten en kapitaallasten. Hierdoor kunnen we minder btw compenseren, wat resulteert in een nadeel.
Milieuzorg / OMWB: +268 V In de begroting zijn de werkprogramma’s van de OMWB opgenomen. In programma 1 van de begroting van de OMWB zijn de gerealiseerde kosten hoger door meer klachten, meldingen van overlast, WOO-verzoeken en meer uitgevoerde controles (-44 N). In programma 2 van de begroting van de OMWB zijn minder kosten gemaakt voor verzoektaken dan begroot en zijn interne doorbelastingen van werkelijke kosten voor verzoektaken hoger dan voorzien (+244 V). Daarnaast hebben we over 2019 nog een subsidie ontvangen inzake geluidsanering Centrumring Zuid (+67 V).
Afval: +419 V Het product huishoudelijk afval is een gesloten administratie en het resultaat wordt verrekend met de voorziening Huishoudelijk afval. In de berekening van het tarief van afvalstoffenheffing mogen een aantal kosten worden meegenomen die invloed hebben op het rekening resultaat. Dit betreffen onder andere de vergoeding van kwijtscheldingskosten, rentekosten en de vergoeding van de btw. Deze laatste post is ruim €400.000 hoger uitgekomen dan begroot. Oorzaak is de wijziging in de berekening conform de systematiek in de begroting 2024 waarbij het plafond voor de BTW compensatie is vervallen. We kunnen hierdoor meer btw compenseren, wat resulteert in een voordeel.
Milieuzorg / duurzaamheid: +326 V Het voordeel is voornamelijk ontstaan door lagere uitgaven op het project Grote Oogst en de bijdrage die we voor dit project van de Provincie hebben ontvangen (+256 V). Deze middelen worden gestort in de reserve en zullen worden aangewend in 2024 en 2025 voor duurzaamheid. Daarnaast hebben we op dit onderdeel op diverse budgetten minder uitgegeven, deze kleine verschillen tellen bij elkaar op tot €70.000 (+70 V). Overig: +38 V
Begraafplaatsen en crematoria: -31 N
TOELICHTING OP DE MUTATIES IN RESERVES VANUIT PROGRAMMA 9: -307 N Tabel 19: Overzicht reservemutaties programma 9 Soort
Nr
Omschrijving
Vermindering
R98000
Res Algemeen (risico)
R98000
Res Algemeen (risico)
Totaal Vermindering Vermeerdering Totaal Vermeerdering
Begroting 2023*
Realisatie 2023
Verschil
102
25
-77
102
25
-77
27
257
-230
27
257
-230
Verminderingen van de algemene reserve
Vermeerderingen aan de algemene reserve
Er was in 2023 €102.000 begroot voor het project Grote Oogst (€50.000), de Warmtetransitie (€27.000) en de energiestrategie (€25.000). Hiervan zijn enkel de middelen voor Energiestrategie uitgegeven. Het uitgegeven bedrag is onttrokken aan de reserve. De resterende middelen zullen in 2024 en 2025 worden onttrokken.
We hebben in 2023 €230.000 meer gestort in de algemene reserve vanuit programma 9. De oorzaak is een ontvangen bijdrage van €250.000 van de provincie Noord-Brabant voor het project Grote Oogst. Op dit project is in 2023 €20.000 uitgegeven waardoor er €230.000 in de reserve voor duurzaamheid is gestort. Daarnaast is in het 2e concernbericht 2023 aangegeven dat de gelden voor de warmtetransitie (€27.000) zullen worden meegenomen in de Bergse Klimaatstrategie (BAS) 2024-2027.
56 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023
PROGRAMMA’S
2.10 PROGRAMMA 10: VOLKSHUISVESTING, LEEFOMGEVING & STEDELIJKE VERNIEUWING
Wat wilden we bereiken in 2026? Al onze inwoners moeten de mogelijkheid hebben om een huis binnen hun mogelijkheden te kunnen vinden. In een buurt die bereikbaar is en goed wordt onderhouden. We moeten wonen in Bergen op Zoom betaalbaar en toegankelijk maken en houden. Daarom zetten we vol in op het aanpakken van de woningnood. We werken samen met de Provincie en Regio. Daarmee maken we wonen in onze stad mogelijk én zorgen we voor extra investeringen vanuit het Rijk.
(Deze doelstelling raakt programma 3)
Wat hebben we in 2023 bereikt en hoe hebben we dat gedaan?
Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023 57
Nummer
Beleidsdoelstelling
10.1
Actualisering van de woningbouwprogrammering (inzet groei 500 nieuwe woningen per jaar met als doel 7.000 nieuwe woningen in 2040)
10.2
Locatie onderzoek voor de woningbouwversnelling
10.3
Onderzoek naar mogelijke strategieën om ambities van de woningbouw waar te maken
10.4
10.5
10.6
10.7
10.8
10.9
10.10
Opstellen van een werkwijze evenwichtige verdeling woningbouw voor de implementatie richting projectontwikkelaars (doelgroepen, prijsklassen, sociaal, dorpen en wijken etc.) en afspraken hierover met Stadlander
Bij nieuw te openen grondexploitaties (grexen) rekening houden met hogere plankosten om capaciteit uit te betalen Monitoren van de marktontwikkeling zoals stikstofproblematiek en toename van de hoge bouwkosten Strategische afweging maken om actieve, passieve of publiek- private samenwerking aan te gaan om te voldoen aan de woningbouwopgave
Score
Toelichting
100%
De woningbouwprogrammering wordt gebaseerd op de regionale woondeal (minimale variant) en het collegeprogramma (maximale variant). Uitgangpunten zijn 30% sociaal, 40% midden en 30% duur. Het accent ligt op betaalbaar bouwen en aandachtsgroepen. In het eerste kwartaal van 2024 wordt de woningbouwprogrammering geactualiseerd. (Zelfde toelichting als 2e concernbericht 2023)
100%
100%
We zijn gestart met de volgende initiatieven: locatiestudie, woondeal, vier pilotprojecten (Westersingel, Waterfront, Plein 13, Vrederust) en subsidieaanvragen. (Zelfde toelichting als 2e concernbericht 2023)
50%
In Q4 hebben we met Stadlander en de huurdersbelangenverenigingen gewerkt aan het opstellen van de Meerjarige prestatieafspraken 2024 – 2028 en een jaarschijf voor 2024. Deze prestatieafspraken worden naar verwachting in Q1 door alle partijen ondertekend. In deze prestatieafspraken hebben we ook afspraken gemaakt over het doorleggen van de Woondeal naar projectontwikkelaars en het in positie brengen van Stadlander voor de sociale woningbouwopgave. Verder is een compensatiefonds voor sociale huurwoningen in ontwikkeling. Dit zal in 2024 aan de raad worden voorgelegd.
100%
100%
Lobby voor goede lokale en (inter) nationale mobiliteit: openbaar vervoer, rijkswegen, spoor (goederen), fiets en multimodaal vervoer
58 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023
Dit is geëffectueerd en uitgevoerd bij de voorstellen met betrekking tot de grondexploitatie Wal 2, en bij de voorbereidingskredieten voor de pilotprojecten. Onder andere op basis van externe advisering en publicaties is de marktontwikkeling zo goed mogelijk gemonitord en bij de herzieningen van de grondexploitaties betrokken.
100%
De strategische afweging welke mogelijkheden er mede zijn om de woningbouwopgave mogelijk te maken heeft in 2023 plaatsgevonden als basis voor de herziening van de nota grondbeleid, gericht op vaststelling en implementatie van de nota begin 2024.
100%
In 2023 is er medewerking verleend aan de volgende tijdelijke oplossingen om urgente doelgroepen te huisvesten: • Locatie BozLust / tijdelijk onderkomen statushouders in samenwerking met Hopmans / geheel 2023 • Locatie hotel de Ram / tijdelijk onderkomen statushouders op basis van de HAR regeling / geheel 2023 • Locatie hotel Fletcher / tijdelijk onderkomen statushouders op basis van de HAR regeling / Q4 2023 Daarnaast loopt de projectgroep Vluchtelingen waar structureel wordt gewerkt aan het tijdelijk huisvesten van urgente doelgroepen.
Meewerken aan tijdelijke oplossingen om urgente doelgroepen te huisvesten
Integrale benadering van mobiliteit met ruimte voor fietser, wandelaar en auto en met prioriteit voor verkeersveiligheid
Het onderzoek is aangereikt, ligt bij college ter besluitvorming
100%
De integrale uitvoering hiervan is onderdeel van de going concern activiteiten.
Is onderdeel van de lobby agenda. Dit wordt meegenomen in de gesprekken met Antwerpen / Prorail / regio / PNB. 75%
Nummer
Beleidsdoelstelling
10.11
Duidelijkheid over de benodigde middelen voor een toekomstbestendige haven
10.12
Vaststelling en uitvoering van het addendum op de huidige nota Parkeernormering
Score
Toelichting
25%
Momenteel is de concept havenvisie gereed. Na vaststelling van de havenvisie zal worden aangevangen met het uitvoeringsprogramma. Dit betreft o.a. het opstellen van de meerjarenbegroting voor een toekomstbestendige haven. Vertaalslag van de omgevingswet in de werkprocessen is uitgevoerd. Herijking van het mobiliteitsplan is in voorbereiding.
50%
INDICATOREN Omschrijving indicator*
Landelijk**
R 2019
R 2020
R 2021
R 2022
R 2023
Aantal nieuwgebouwde woningen (per 1.000 woningen)
9,3 (2022)
15,0
3,6
9,2
12,2
-
Demografische druk (%)
70,3 (2023)
72,9
73,4
74,0
74,9
75,2
* De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. Zij gebruiken bronnen van waaruit de indicator wordt opgenomen. Deze extra informatie is beschikbaar, maar is voor de leesbaarheid niet opgenomen. ** De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente.nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.
KADERSTELLENDE BELEIDSDOCUMENTEN Beleidsnota Beleidsnota Parkeren
Vastgesteld 2013
Beleidsvisie Materieel erfgoed
2013
Detailhandelsstructuurvisie
2016
Gebiedsvisie Brabantse Wal – Bergen op Zoom Oost
2010
Grondprijzenbrief 2021
2021
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
2017
Integrale aanpak leegstand
2016
Meerjaren ontwikkeling Programma Stedelijke Vernieuwing 2010-2014
2010
Nota Detailhandel
2003
Nota en beleidsregels Humane Huisvesting Internationale Werknemers
2021
Nota Gemeentelijk Vastgoed
2012
Nota Grondbeleid
2017
Nota Kostenverhaal
2019
Nota Parkeernormering
2015
Nota Ruimtelijke kwaliteit
2019
Notitie Woonwagenbeleid Bergen op Zoom
2015
Ruimtelijke Visie West-Brabant
2009
Startfoto lokale economie
2016
Strategische visie Theodorushaven
2009
Structuurvisie Bergen Op Zoom 2030
2011
Verkeersplan
2014
Visie en actieplan Brede aanpak binnenstad
2016
Visie Verkeer en Parkeren
2012
Woonvisie Aangenaam Wonen in Bergen op Zoom 2020 – 2024
2020
Regionale Woondeal West-Brabant West
2023
Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023 59
VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij
Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Parkeerbeheer Bergen op Zoom BV
Uitvoering van het gemeentelijk parkeerbeleid op basis van een dienstverleningsovereenkomst. De werkzaamheden betreffen onder meer de afgifte van abonnementen, het toezicht op het betaald parkeren, de verwerking van de parkeerinkomsten en het toezicht in gemeentelijke parkeergarages en dergelijke.
NV Aangenaam Bergen op Zoom
De NV Aangenaam Bergen op Zoom is in liquidatie en dit zal in de loop van 2024 worden afgerond.
Regionaal overleg wonen West-Brabant West
Het Bestuursakkoord past binnen de regionale woonagenda 2023. Daarnaast zijn in de regionale woondeal afspraken gemaakt over het minimale aantal te bouwen woningen (2.225 tot 2030). In ons Bestuursakkoord ‘Samen Bergen verzetten’ hebben wij grotere ambities staan, te weten het realiseren van 7.000 nieuwe woningen tot 2040 met een verdeling in prijsklasse van 30% laag, 40% midden en 30% hoog. Deze verdeling komt overeen met de uitgangspunten in de regionale woondeal. In de regionale woondeal is tevens overeengekomen dat 2/3 van de nieuw te bouwen woningen betaalbaar moet zijn. Van het totaal nieuw te bouwen woningen moet 30% sociaal zijn. De regionale woondeal biedt kwantitatief ruimte om aan onze lokale ambitie te werken. Door de nieuwe wet "Versterking Regie Volkshuisvesting" worden deze percentages een wettelijke verplichting. Hierin wordt ook de nadruk gelegd op het belang van versnelling van de woningbouwplannen.
Wat heeft het gekost? Tabel 20: Financieel overzicht programma 10 (Bedragen x €1.000) Baten
Rekening 2022
Begroting 2023 voor wijziging
Begroting 2023 na wijziging
Realisatie 2023
Verschil V / 2023 N
-41.524
-419
-30.738
-11.610
-19.128 N
Lasten
36.849
-490
32.188
10.578
21.610 V
Saldo baten en lasten
-4.675
-909
1.450
-1.032
2.482 V
0
-1.212
-1.287
-2.651
1.364 V
Vermindering van reserves Vermeerdering aan reserves
6.498
4.650
2.398
5.018
-2.620 N
Saldo reserves
6.498
3.437
1.111
2.367
-1.256 N
Gerealiseerd resultaat
1.824
2.529
2.561
1.334
1.226 V
TOELICHTING OP DE VERSCHILLEN IN BATEN EN LASTEN PROGRAMMA 10: +2.482 V Parkeren: +267 V
Wonen en bouwen: +537 V
Ten opzichte van de reeds eerdere vermelde hogere opbrengsten in het 2e Concernbericht 2023 vallen de parkeeropbrengsten in 2023 nog eens €236.000 hoger uit door indexatie van de parkeertarieven 2023, efficiëntere digitale handhaving en structureel meer parkeerders. Daarnaast waren de kosten die we hebben gemaakt voor parkeren lager dan begroot (+31 V).
Leges omgevingsvergunningen:-145 N Gezien de invoering van de omgevingswet, de stikstofproblematiek en de gestegen bouwkosten lopen de verwachte legesopbrengsten iets achter op de begroting. Er zijn in de laatste maand van december nog wel aanvragen ontvangen, de legesopbrengsten hiervan zullen echter in 2024 worden ontvangen.
60 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023
Handhaving omgevingsvergunningen: +67 V Via de Meicirculaire 2023 hebben we middelen ontvangen voor “goedverhuurderschap”. De middelen zijn uitgekeerd voor invoering van de landelijke regels en het instellen van een meldpunt. Dit project is nog niet uitgerold en daarom stellen we voor om deze middelen over te hevelen naar 2024. De middelen die we van het Rijk vanaf 2024 ontvangen zijn voor het handhaven van de landelijke algemene regels en het meldpunt. ISV-projecten: +601 V Er zijn in 2023 bijdragen van €167.000 ontvangen voor het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing voor derden. Deze bijdragen waren niet begroot, maar worden gestort in de algemene reserve voor ISV. Per saldo heeft dit dus geen effect. Daarnaast waren de uitgaven voor ISV projecten €434.000 lager dan geraamd als gevolg van de marktomstandigheden waardoor de werkzaamheden door Stadlander voor Gageldonk later zijn aangevangen. Per saldo levert dit ook geen effect op omdat hierdoor minder uit de algemene reserve voor ISV wordt onttrokken. Overig: +14 V
Ruimtelijke ordening: +158 V Ruimtelijke plannen: +147 V Voor ruimtelijke plannen hebben we meer inkomsten gegenereerd dan begroot (+94 V). Daarnaast hebben we minder kosten gemaakt met betrekking tot bestemmingsplannen, zoals minder inzet van de OMWB en minder juridisch advies (+54 V).
winstnemingen op diverse projecten. Dit veroorzaakt een saldo van €840.000. Deze voor- en nadelen gaan over onderhanden werk mutaties die in de exploitatie terecht komen. Deze effecten worden in de reserves verwerkt en hebben geleid tot een lagere mutatie (zowel vermindering als vermeerdering) van in totaal €605.000 in de algemene reserve. Per saldo is het effect een voordeel van €235.000. Voor een nadere toelichting op de grondexploitaties verwijzen wij u naar de paragraaf Grondbeleid en het separaat toegezonden raadsvoorstel over de jaarafsluiting 2023 van de grondexploitaties. Gronden: +435 V Naast de resultaten op de grondexploitaties is er een resultaat op gronden van €435.000. Dit kent een aantal oorzaken. Er was een budget geraamd voor reparatiewerkzaamheden van de containerterminal (huidige locatie) dat grotendeels onbenut is gebleven (+176 V). Deze kosten zullen in 2024 alsnog gemaakt worden, om die reden wordt voorgesteld om dit budget over te hevelen naar 2024. Verder is er een incidenteel voordeel van (+100 V) omdat het woonrijp maken van de verkochte kavel in Halsteren pas in 2024 zal worden uitgevoerd. Een ander incidenteel voordeel (+60 V) is ontstaan doordat de uitvoering van het project snippergroen later in 2023 is gestart, waardoor de uitvoeringskosten in 2023 lager uitvallen dan voorzien.
Daarnaast hebben we meer huren en pachten ontvangen dan vooraf was begroot (+55 V). Daarnaast hebben we op dit onderdeel op diverse budgetten minder uitgegeven, deze kleine verschillen tellen bij elkaar op tot €44.000 (+44 V). Personele kosten grondexploitaties, grondbedrijf: +380 V Op de personele kosten binnen het grondbedrijf realiseren we een overschot in 2023 (+380 V). De oorzaak hiervoor is vacatureruimte. Een toelichting op de totale personele lasten staat in de paragraaf 3.10 Bedrijfsvoering.
Overig: +11 V
Grondexploitatie: +1.519 V Grondexploitaties: +840 V Het verschil op zowel de baten als de lasten houdt verband met de herzieningen van de grondexploitaties, inclusief de wijzigingen op de verliesvoorzieningen en de tussentijdse
Overig: -136 N Dit betreft meerdere kleine verschillen, kleiner dan €100.000, die tezamen optellen tot een nadeel van €136.000.
TOELICHTING OP DE MUTATIES IN RESERVES VANUIT PROGRAMMA 10: -1.256 N Tabel 21: Overzicht reservemutaties programma 10 Soort
Nr
Omschrijving
Vermindering
R98000
Res Algemeen (risico)
R98000
Res Algemeen (risico)
Totaal Vermindering Vermeerdering Totaal Vermeerdering
Begroting 2023*
Realisatie 2023
Verschil
1.287
2.651
1.364
1.287
2.651
1.364
2.398
5.018
-2.620
2.398
5.018
-2.620
Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023 61
Verminderingen van de algemene reserve
Vermeerderingen aan de algemene reserve
Uit de algemene reserve is voor ISV een bedrag van €561.000 onttrokken. Deze is €601.000 lager dan begroot als gevolg van het later in uitvoering komen van werkzaamheden Gageldonk. Hierdoor zijn de kosten in 2023 lager geweest, wat betekent dat we minder hoeven te onttrekken.
Tot slot is er €2.620.000 meer gestort aan de algemene reserve voor de grondexploitaties dan begroot. Hier staat tegenover dat er ook meer onttrokken is in de algemene reserve dan begroot. Het verschil op zowel de baten als de lasten houdt verband met de herzieningen van de grondexploitaties, inclusief de wijzigingen op de verliesvoorzieningen en de tussentijdse winstnemingen op diverse projecten. Dit veroorzaakt een saldo (exclusief mutaties op reserve) van €840.000. Dit effect wordt via een tegengestelde mutatie (een storting in de reserve van €605.000) gecompenseerd waarna een saldo van positief €235.000 resteert. Dit komt doordat een mutatie in de Grondexploitatie Stationsgebied op dit product geraamd was. Omdat dit een grondexploitatie betreft die onder industrieterreinen valt is de mutatie verwerkt in programma 4. Daar ontstaat een nadeel ter grootte van dit bedrag. Voor een nadere toelichting op de grondexploitaties verwijzen wij u naar paragraaf 3.9 Grondbeleid en het separaat toegezonden raadsvoorstel over de jaarafsluiting 2023 van de grondexploitaties.
Daarnaast was er €50.000 begroot om te onttrekken uit de algemene reserve voor het opstellen van nieuw beleid voor volkshuisvesting, maar deze is niet nodig gebleken en dus niet onttrokken uit de algemene reserve. Tot slot is er €2.015.000 meer onttrokken aan de algemene reserve voor de grondexploitaties dan begroot. Hier staat tegenover dat er ook meer gestort is in de algemene reserve dan begroot. Het verschil houdt verband met de herzieningen van de grondexploitaties, inclusief de wijzigingen op de verliesvoorzieningen en de tussentijdse winstnemingen op diverse projecten.
62 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023
3
PARAGRAFEN
Naast de programma’s moeten gemeenten minimaal acht programma overstijgende paragrafen in de begroting opnemen (BBV-verplichting). In de paragrafen staat belangrijke informatie voor raadsleden waarmee zij inzicht krijgen in de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de risico’s. Deze acht verplichte paragrafen gaan over lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, financiering, onderhoud kapitaalgoederen, verbonden partijen, grondbeleid, bedrijfsvoering en openbaarheid (WOO). De gemeenteraad kan ervoor kiezen extra paragrafen toe te voegen wanneer een onderwerp om extra aandacht vraagt. We hebben daarom de volgende vier paragrafen toegevoegd: Duurzaamheid, dienstverlening, taakstellingen en kredietrapportage.
3.1 DUURZAAMHEID
Wat wilden we bereiken in 2026? Duurzaamheid is een integraal onderdeel van het beleid. Als gemeente geven wij het goede voorbeeld. Onze duurzaamheidsdoelen gaan wij bereiken door intensief samen te werken met onze inwoners, partners en leveranciers
(Deze doelstelling is identiek aan die van programma 9)
Wat hebben we in 2023 bereikt en hoe hebben we dat gedaan?
Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023 63
Nummer
Beleidsdoelstelling
11.1
Inventarisatie van alle onderdelen van duurzaamheid
11.2
11.3
11.4
11.5
11.6
11.7
Score
Toelichting
100%
Inventarisatie is gedaan en deze is vastgesteld door het college, dit betreft het startdocument van de oprichting van de taskforce voor het gelijknamige Programma Duurzaamheid, Energie en Klimaat.
25%
Met de vaststelling van de taskforce op 31 oktober 2023 is begonnen met de programmatische ontwikkeling van de organisatie op het gebied van duurzaamheid, klimaat en energie. In Q1 2024 worden de kaders nader ingevuld met het bepalen en benaderen van concrete doelstellingen voor de verschillende deelopgaven. Aan de hand van deze concrete doelstelling zal de kaderstellende nota worden geschreven waarmee de leidraad voor de organisatie zal worden vorm gegeven. Deze processtappen zijn ook beschreven in de raadsinformatienota van 31 oktober 2023 (U23-009469).
30%
Aan de hand van de kaderstellende nota en de afrekenbare doelstellingen zal een concreet meerjarenprogramma worden opgesteld dat hier zo effectief mogelijk invulling aan geven de komende jaren. In de beschreven processtappen staat deze stap beschreven voor de periode Q2/3 2024.
50%
Behalve onderhoudswerkzaamheden wordt er ook nadrukkelijk aandacht besteed aan de verduurzaming van de vastgoedportefeuille. Daarnaast wordt er gewerkt aan een gemeentelijke routekaart voor de verduurzaming van de volledige vastgoedportefeuille. Vanwege de omvang en complexiteit van de portefeuille is dit een langdurig proces. Op basis van deze routekaart zal de gemeente de komende jaren concrete stappen zetten richting een toekomstbestendige en emissievrije vastgoedportefeuille.
50%
Het ondersteunen van minder daadkrachtige inwoners bij het treffen van verduurzamingsmaatregelen is een continu proces waar de gemeente invulling aan probeert te geven middels lokale energiecoaches en een gemeente breed verduurzamingsloket (Energieloket). Hier worden verschillende regelingen voor aangewend en ingezet zoals de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen, de Specifieke uitkering gericht op bestrijding van Energiearmoede en de subsidies vanuit het Nationaal Isolatieprogramma. Om een vervolg te geven aan deze aanpak is eind 2023 tevens de Specifieke uitkering Lokale Aanpak Isolatie aangevraagd en toegekend. Deze lokale aanpak zal verder worden uitgewerkt en uitgevoerd in 2024, 2025 en 2026.
50%
Er is in 2023 een nieuwe’ aanbesteding gegund gericht op het eigen vervoer. Met deze aanbesteding wordt de gemeentelijke vloot stapsgewijs verduurzaamd en worden vervuilende voertuigen vervangen voor duurzame alternatieven. Ook het stimuleren van de fiets blijft nog steeds een van de speerpunten binnen het gemeentelijk beleid. Zo kunnen medewerkers gebruik maken van het fietsplan, en worden autoluwe wegen en fietsvriendelijke inrichtingen (bijv. de Halsterseweg, Fietssnelroute Bergen op Zoom – Roosendaal) gestimuleerd bij gebiedsontwikkelingen.
100%
De samenwerking is going concern en het Natuurpodium probeert waar mogelijk de aansluiting te maken met maatschappelijke opgaven in hun educatieve projecten. Op deze wijze levert het educatieve centrum een belangrijke bijdrage in het onderwijzen van onze toekomst en het onderstrepen van het belang van de natuur hierin.
Kaderstellende nota Duurzaamheid
Actieprogramma voor duurzaamheid op basis van de kaderstellende nota Duurzaamheid
Duurzaamheidsopgave gemeentelijk vastgoed en huisvestingsbeleid (= Vastgoed)
Toegankelijkheid duurzaamheid: minder daadkrachtige inwoners ondersteunen (met behulp van rijksgeld)
Verduurzaming van vervoer door middel van electrificering of waterstof en stimuleren van het gebruik van fiets en elektrische bedrijfsauto’s
Intensieve samenwerking met het Natuurpodium Brabantse Wal voor educatie en campagnes
64 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023
Nummer
Beleidsdoelstelling
11.8
Na vaststelling van de klimaatadaptatiestrategie aanvraag van de rijksbijdrage voor de Impulsregeling klimaatadaptatie
11.9
Score
Toelichting
90%
De klimaatadaptatiestrategie opgesteld, maar nog niet vastgesteld. De aanvraag voor de impulsregeling klimaatadaptatie is wel uitgegaan op basis van de regionale klimaatadaptatie strategie van de Water- en Klimaatkring West. Middels de aanvraag van de impulsregeling klimaatadaptatie, in 2022, is er in 2023 gestart met de uitvoering van adaptatiemaatregelen bij geplande werkzaamheden.
Versnelde uitvoering van de adaptatiemaatregelen, het uitbreiden van de geplande ruimtelijke maatregelen met adaptatiemaatregelen, het oppakken van nieuwe adaptatiemaatregelen met de rijksbijdrage voor de Impulsregeling klimaatadaptatie
0%
11.10
Circulariteit opnemen in het inkoopbeleid
100%
11.11
Partners stimuleren om met de principes van de circulaire economie te werken
100%
11.12
Onderdeel van de dagelijkse werkzaamheden.
Beleid Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) verder implementeren
100%
11.13
11.14
11.15
11.16
Verduurzaming van het bedrijventerrein Theodorushaven/Noordland/de Poort in het kader van het project Grote Oogst van de provincie Noord-Brabant
Circulariteit is reeds opgenomen in het inkoopbeleid.
50%
Verschillende acties uit het MVI zijn actief opgepakt. Zo is er binnen de regio met verschillende partijen een samenwerking gestart om grondstoffenverbruik te verminderen en heeft de gemeente hiertoe een regionaal grondstoffenakkoord ondertekend en verschillende acties op uitgevoerd met samenwerkingspartners in de regio (Saver en Samen in de Regio). Zo wordt er bijvoorbeeld gewerkt aan de routekaart verduurzaming vastgoed maar zijn we ook gestart met het verduurzamen van de gemeentelijke voertuigen (aanbesteding). Ook wordt er kritisch gekeken naar de verschillende duurzaamheidsaspecten bij nieuwe aanbestedingen en zijn we onderdeel geworden van de coalitie gericht op duurzaam bio-based (ver)bouwen. Het Plan van aanpak van project Grote Oogst loopt en is in uitvoering. Momenteel lopen er verschillende vervolgonderzoeken naar realisatietrajecten. Zie ook Programma 4 Economie, verantwoording 4.7.
100%
Dit is een going concern samenwerking en vanuit de Groene Pluim zijn er opnieuw verschillende activiteiten georganiseerd die een bijdrage hebben geleverd aan het verdere stimuleren en het bewustzijn rondom de Circulaire economie.
Zoveel mogelijk hergebruik van vrijkomende materialen binnen de uitvoering van projecten in de buitenruimte
100%
Er is in toenemende mate aandacht voor circulariteit en hergebruik, maar er is veel meer mogelijk. De gemeente spant zich in om hier bij nieuwe projecten meer aandacht voor te vragen om op deze wijze dit proces verder te optimaliseren.
Opstellen van de startnotitie dierenwelzijn
60%
Stimulering van bedrijven om grondstoffen op een circulaire manier te gebruiken door middel van de stichting De Groene Pluim
Verdere uitwerking heeft nog niet plaatsgevonden.
Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023 65
PARAGRAFEN
3.2 DIENSTVERLENING
Wat wilden we bereiken in 2026? Onze inwoners, ondernemers en verenigingen willen we een optimale dienstverlening bieden, vanuit het principe “ja, mits” in plaats van “nee, tenzij”. De gemeente Bergen op Zoom zet het helpen van haar inwoners op de eerste plaats: we zijn een dienstbare gemeente. (Deze doelstelling raakt ook programma 1, hierin zijn eventuele financiële consequenties verwerkt)
Wat hebben we in 2023 bereikt en hoe hebben we dat gedaan? In 2023 is een concept visie op dienstverlening met bijbehorend implementatieplan opgesteld en in Q4 aangeboden aan de raad in een beeldvormende en opiniërende vergadering. De definitieve versie van de visie op dienstverlening met implementatieplan en actieplan voor 2024 wordt in Q1 van 2024 aan de raad aangeboden.
66 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023
Nummer
Beleidsdoelstelling
12.1
Een duidelijke en toegankelijke website voor inwoners
12.2
12.3
12.4
12.5
12.6
12.7
Score
Toelichting
100%
Het programma ‘Site improve’ gebruiken we om onder meer de toegankelijkheid te monitoren en te verbeteren. Op het gebied van toegankelijkheid scoren we 94,3% (peildatum 26-01-2024) gemeten binnen het programma. De gemiddelde score van overheidswebsites is 90%. De gebruikte indicatoren uit het programma ‘Site improve’ staan in de toegankelijkheidverklaring op onze website: https://www.bergenopzoom.nl/toegankelijkheid. Onze website voldoet verder aan 46 van de 50 succescriteria uit de toegankelijkheidsnorm van het Ministerie van Binnenlandse Zaken.
100%
Wij moeten als overheidsorganisatie een toegankelijkheidsverklaring publiceren voor iedere website waarvoor wij verantwoordelijk zijn. In deze verklaring staat in hoeverre de website al aan de toegankelijkheidseisen voldoet en welke maatregelen wij nemen om de toegankelijkheid te verbeteren en structureel te regelen. Hierbij moeten onderzoeksresultaten beschikbaar zijn die de verklaring onderbouwen. In 2023 is verder gewerkt aan het verbeteren van de toegankelijkheid met een bovengemiddelde score die de toegankelijkheid waardeert. De toegankelijkheidsverklaring staat op onze website. In 2024 wordt de toegankelijkheidsverklaring opnieuw opgemaakt.
100%
We werken dagelijks aan het verder verbeteren van onze website. Zo kunnen bijvoorbeeld bezoekers van onze website onderaan iedere webpagina een formulier invullen wanneer ze iets missen of wanneer iets onduidelijk is. Deze opmerkingen worden vervolgens zoveel mogelijk verwerkt met het doel om de website steeds beter te maken.
100%
Het programma ‘Site improve’ gebruiken we ook voor meting en monitoring. Zo kijken we bijvoorbeeld naar de leesbaarheid en opbouw van de teksten en pagina’s. Het programma stelt ons ook in staat om onze website te vergelijken met andere overheidswebsites. Onze vergelijkingsscore/benchmark score is 98,5% (peildatum 26-01-2024). De gemiddelde score van overheidswebsites is 84,2%. De gebruikte indicatoren uit ‘Site improve’ staan in de toegankelijkheidsverklaring op onze website: https://www.bergenopzoom.nl/toegankelijkheid.
75%
In het afgelopen jaar zijn forse stappen gezet als het gaat om de afhandeling van de meldingen. Er wordt standaard gewerkt met een escalatieteam om bij terugkerende vragen te bezien of wij de juiste dingen doen om van daaruit de kwaliteit verder te verbeteren. Recent is een grote update uitgevoerd waarbij ook het referentiekader voor de geautomatiseerde routering is verrijkt met aanvullende gegevens. Hierdoor is de juiste routering (vanuit het systeem) verhoogd van 55 naar 79%. Ook dit komt weer ten goede aan een snellere en adequatere dienstverlening.
95%
In 2023 is een concept visie op dienstverlening met bijbehorend implementatieplan opgesteld en in Q4 aangeboden aan de raad in een beeldvormende en opiniërende vergadering. De definitieve versie van de visie op dienstverlening met implementatieplan en actieplan voor 2024 wordt in Q1 van 2024 aan de raad aangeboden.
0%
Het actieplan Dienstverlening is in 2023 niet gestart. Er heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden. Vanaf medio 2024 is er een regieteam Dienstverlening die met deze opgave aan de slag gaat.
Het opstellen van een toegankelijkheidsverklaring voor de website
Verbetering van de website op basis van reacties van inwoners, stichting toegankelijk Bergen op Zoom en eigen bevindingen
Het continu onderhouden en monitoren van de website om het gewenste kwaliteitsniveau te onderhouden en te verbeteren
Voortgangsbewaking bij elke vraag of melding van inwoners met voorspelbare afhandeling en een proactieve terugkoppeling
Ontwikkelen van de visie op Dienstverlening inclusief actieplan
5 bestaande externe klantprocessen worden geoptimaliseerd waarbij een vraag of melding door inwoners wordt gedaan
Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023 67
PARAGRAFEN
3.3 TAAKSTELLINGEN INLEIDING Op basis van het Focusakkoord zijn taakstellingen aan de gemeenteraad voorgelegd. De afronding van de uitwerking van het Focusakkoord heeft bij de vaststelling van de Begroting 2022-2025 plaatsgevonden. In totaal is er voor €13.014.000 aan taakstellingen vanuit het Focusakkoord opgenomen. Daarnaast is er in de Begroting 2023-2026 een bezuiniging op jeugd opgenomen naar aanleiding van het AEF-rapport. In de onderstaande tabel is de stand van zaken per 31 december 2023 weergegeven. Na de tabel gaan we in op de nog te realiseren taakstellingen.
Uitwerking Focusakkoord (bedragen x €1.000)
2023
2024
2025
2026
Nog te realiseren bezuinigingen
2.694
3.407
4.069
4.016
Gerealiseerde bezuinigingen Totaal taakstellingen
8.379
9.704
9.042
9.095
11.073
13.111
13.111
13.111
PROGRAMMA 1 BESTUUR EN ONDERSTEUNING Vastgoed Vanuit het Focusakkoord is de taakstelling opgelegd om in de jaren 2021 tot en met 2023 15 panden te verkopen. Inmiddels is geconcludeerd dat voor een aantal panden een visie/strategie moet worden ontwikkeld alvorens er besloten kan worden of de panden wel of niet verkocht gaan worden en op welke wijze. Met op welke wijze wordt bedoeld, dat het voorafgaand aan de verkoop, bijvoorbeeld bepalend is of een pand met de huidige gebruiksmogelijkheden wordt verkocht of dat het te verkopen pand juist in de markt wordt gezet als een ontwikkellocatie. Dit is onder andere van invloed op het verkoopproces
en op de opbrengst. Voor bepaalde panden geldt wellicht dat deze toch in eigendom van de gemeente moeten blijven gezien de beperkte opbrengstpotentie en het strategische belang. In de Begroting 2023 was nog geen taakstelling op de structurele onderhoudskosten opgenomen. Dit is vanaf 2024. Daarnaast zijn er in 2023 geen panden verkocht in het kader van de taakstelling Focusakkoord. In de eerste helft van 2024 zal een geactualiseerde lijst van te verkopen panden worden opgesteld.
PROGRAMMA 4 ECONOMIE Evenementen Om deze bezuiniging te kunnen realiseren is een nieuw evenementenbeleid nodig. In 2023 is prioriteit gegeven aan het afwikkelen van het dossier evenementenleges 2022 en 2023.
De planning is dat in het eerst halfjaar van 2024 het nieuwe evenementenbeleid wordt vastgesteld. In 2023 is de taakstelling incidenteel gerealiseerd vanuit het budget economische ontwikkeling.
PROGRAMMA 6 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE Businesscase Sport Naar aanleiding van het Focusakkoord is een Businesscase (BC) Sport in gang gezet. Doel was om te komen tot een sport- en beweegaanbod waarbij ‘de uitvoering wordt beperkt tot de wettelijke taak of het niveau landelijk gemiddelde’. In 2023 heeft de afronding van de BC Sport plaatsgevonden. Via
68 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023
een raadsinformatiebrief (U23-004563) is de gemeenteraad hierover geïnformeerd. De gemeentelijke kosten voor sport zijn teruggebracht tot het niveau van het gemiddelde van referentiegemeenten. Zoals in de brief aangegeven wordt, zijn nog niet alle onderde-
len gerealiseerd. Met name het toekomstbestendig beheer- en exploitatiemodel van de buitensportparken dient in 2024 nog besloten te worden waarna het kan worden geïmplementeerd. Conform het Bestuursakkoord (citaat: ‘Bij sport en cultuur blijven de huidige financiële kaders leidend. Op inhoude¬lijke kaders is bijsturing mogelijk’) is de resterende taakstelling op sport geschrapt en is deze vanaf de Begroting 2024 als algemene taakstelling ondergebracht binnen programma 6 Sport, cultuur en recreatie. Beheer Binnensport is in 2023 overgedragen aan de Sport BV. Besloten is om de BC Tuinwijk, Meilust en de FITfabriek niet uit voeren. Ook de realisatie van de taakstelling Buitensport heeft vertraging opgelopen. In het 2e Concernbericht 2023 is besloten om het niet gerealiseerde deel van de taakstelling van €632.000 in 2023 ten laste te brengen van de risicobuffer.
Businesscase Cultuurbedrijf In juli 2023 is de gemeenteraad met een brief geïnformeerd over de voortgang van de verzelfstandiging van het CKB en Markiezenhof. De hervormingen zullen in 2024 nog onder gemeentelijk beheer worden doorgevoerd, parallel met de voorbereiding en implementatie van de verzelfstandiging. De doelstelling is dat in 2025 de stichtingen zijn opgericht en als zelfstandige organisaties van start kunnen gaan. In december 2024 zal hiervoor een raadsvoorstel worden aangeboden.
In de businesscases zijn de financiële prestaties gespiegeld aan benchmarkcijfers van andere musea en centra voor de kunsten en aan de kosten per inwoner van vergelijkbare gemeenten in Nederland. Op basis van de benchmark en de vergelijking kosten per inwoner heeft het college besloten om: • De taakstelling op het museum/Markiezenhof met €200.000 te verlagen van €900.000 naar €700.000. Uitgangspunt hierbij is behoud van de museale functie. • De taakstelling binnen taakveld 5.3, Cultuurpresentatie- en participatie, waar het CKB onderdeel van is, te verhogen met €200.000 van €500.000 naar €700.000. Uitgangspunt is behoud van de kernfuncties van het CKB maar met een dienstverlening die aansluit bij de behoefte én (meer) kostendekkend kan worden aangeboden. De taakstelling voor 2023 was in totaal €1.400.000, bestaande uit: €500.000 voor het CKB en €900.000 voor het Markiezenhof. De taakstelling voor het CKB is gerealiseerd op de personele kosten (met name de personele kosten voor de docenten). Bij het Markiezenhof is er €250.000 op personele kosten bespaard, €180.000 op overige kosten/opbrengsten van het Markiezenhof (waaronder €50.000 op de entreegelden) en de energiekosten zijn €250.000 lager uitgekomen dan begroot. Het restant van €220.000 van de taakstelling van het Markiezenhof wordt gerealiseerd uit de lagere personeelskosten van de totale gemeente.
PROGRAMMA 7 WMO EN JEUGD Herstructurering Jeugdzorg In de Begroting 2022 is vanaf 2024 een taakstelling van €1,3 miljoen structureel opgenomen op de kosten voor jeugdzorg. Deze taakstelling is gebaseerd op het rapport ‘Herstructurering Jeugdzorg’ van het bureau AEF (Andersson Elffers Felix) in opdracht van het Rijk en de VNG. Dit rapport is mede de basis voor de landelijke Hervormingsagenda jeugd. We zien vanaf 2020 een stijging van het aantal toekenningen en de doorlooptijd van jeugdhulp. Dit is ook een landelijke trend. Daarnaast zijn we gehouden aan het bieden van reële tarieven om ons jeugdzorglandschap dekkend te houden en vanuit de Norm van Opdrachtgeverschap. Dit betekent jaarlijks een stijging van de tarieven. Deze ontwikkelingen maakt dat we een jaarlijkse kostenstijging voorzien. Om te zorgen dat we deze kostenstijging dempen, voeren we een aantal maatregelen in op basis van onze lokale paragraaf in de regiovisie jeugd 2022-2025. De maatregelen zijn: • Inzet van jeugdprofessionals bij alle huisartsen; • Inzet van jeugdprofessionals op alle scholen; • Het bieden van preventieve trainingen aan jeugdigen en ouders; • Het bieden van toegankelijke preventieve ondersteuning aan ouders in het scheidingsproces. In 2023 is een akkoord gesloten over de landelijke Hervormingsagenda jeugd.
Op basis hiervan is besloten om de korting van het Rijk voor de jaren 2024 en 2025 te bevriezen op
het niveau van 2023. Hierdoor ontvangen wij extra middelen van het Rijk, te weten €378.000 in 2024 en €811.000 in 2025. Deze extra middelen worden ingezet voor de realisatie van de taakstelling. Verder blijven we de genoemde maatregelen de komende jaren doorzetten.
Doen wat nodig is Vanaf 2021 voeren we het project Doen wat nodig is uit om de bezuiniging op de subsidies in het sociaal domein te realiseren. Samen met partners uit het maatschappelijk veld zijn de maatschappelijke opgaves voor onze gemeente en speerpunten per wijk geformuleerd en opgenomen in het subsidiebeleid Doen wat Nodig is en de subsidieregeling Maatschappelijke Opgaven en Eigen Kracht. Hierin zijn ook de subsidieplafonds voor de jaren vanaf 2022 opgenomen, waarbij in drie jaar (2022, 2023, 2024) de taakstelling van €1,5 miljoen gerealiseerd wordt. De geplande taakstelling van €1.000.000 voor 2023 is in 2023 gerealiseerd. De uitgekeerde subsidies voor het jaar 2023 zijn onder het vastgestelde subsidieplafond gebleven. Bij de behandeling van het Beleidskader 2024-2027 heeft de raad besloten om de derde en laatste taakstelling voor 2024 van €500.000 niet door te voeren in 2024, maar pas in 2025. Deze tijd wordt gebruikt om te komen tot een strategisch plan voor de versterking van het voorliggend veld en om in beeld te brengen welke middelen hiervoor nodig zijn. Daarnaast werken we aan een verbetering van de toegang tot het sociaal domein.
Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023 69
ALGEMEEN Personeel In het Focusakkoord is een taakstelling op personeel (algemeen en overhead) opgenomen van €3.152.000. Hiervan moet nog €622.000 gerealiseerd worden. De nog te realiseren taakstelling op overhead hangt samen met de nog te realiseren taakstelling op cultuur (CKB en Markiezenhof) en met de busi-
70 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023
nesscase Buitensport. Deze taakstellingen moeten nog worden ingevuld. In 2023 zijn deze taakstellingen incidenteel gerealiseerd doordat de personele kosten lager zijn dan begroot. Dit komt voornamelijk door de vacatures die openstonden in 2023. Een toelichting op de personele kosten is opgenomen in paragraaf 3.10 Bedrijfsvoering.
PARAGRAFEN
3.4 LOKALE HEFFINGEN
In deze paragraaf lichten we de heffingen en tarieven voor 2023 toe. Daarbij gaan we in op: • • • • •
Ons beleid ten aanzien van de lokale heffingen; De begrote en gerealiseerde inkomsten per heffing; De ontwikkeling van de gemeentelijke woonlasten; De mate waarin de tarieven kostendekkend zijn; De mogelijkheden voor kwijtschelding.
BELEID LOKALE HEFFINGEN Beleidsuitgangspunten met betrekking tot de gemeentelijke fiscale heffingen in 2023 zijn vastgelegd in het Bestuursakkoord ‘Samen Bergen Verzetten’. De uitgangspunten zijn: 1. De lastendruk voor de burger neemt niet meer toe dan met de trendmatige inflatiecorrectie; 2. Bij het bepalen van het inflatiepercentage is uitgegaan van een inflatie van 3 procent; 3. Voor wat betreft de leges en andere gemeentelijke retributies geldt de inflatie van 3 procent voor zover de kostenontwikkeling daartoe aanleiding geeft. In het Bestuursakkoord is daarover vastgelegd dat de leges en de riool- en afvalstoffenheffing worden geheven
4.
naar kostendekkende tarieven (rekening houdend met kostentoerekening binnen de wettelijke kaders en/of door het Rijk vastgestelde tarieven). Waar in het akkoord “leges” wordt vermeld, geldt dat uitgangspunt ook voor de andere retributies; Ook de komende jaren zal door de gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) en haar deelnemers nadrukkelijk aandacht gegeven worden aan het verkrijgen van meer inzicht in de opbouw en samenstelling van de diverse belastingen en belastingplichtigen. Op deze manieren trachten we tot betere ramingen van de opbrengsten te komen.
GEREALISEERDE INKOMSTEN Inkomsten per heffing (Bedragen x €1.000)
R 2022
B 2023
R 2023
OZB
16.037
17.464
17.549
Parkeerbelasting
4.238
5.536
5.771
Algemene belastingen
Precariobelasting
147
342
294
Toeristen- en watertoeristenbelasting
455
563
464
Afvalstoffenheffing
9.283
10.2777
10.127
Rioolheffing
13.210
13.793
13.970
Bestemmingsbelastingen
Retributies Leges
2.946
2.387
2.089
Haven- en kadegelden
431
433
448
Marktgelden
24
29
26
Lijkbezorgingsrechten
51
33
21
Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023 71
ONTWIKKELING GEMEENTELIJKE WOONLASTEN Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) geeft sinds 1997 met de ‘Atlas van de lokale lasten’ inzicht in de woonlasten per gemeente en de posities die de gemeenten ten opzichte van elkaar innemen in Nederland. Hierbij geldt dat nummer 1 Aalten de goedkoopste gemeente is met woonlasten van €652 en Bloemendaal de
duurste met woonlasten van €1.874. In de atlas 2023 neemt Bergen op Zoom plaats 249 in op basis van de woonlasten zoals COELO deze berekent (2022: plaats 237). Landelijk bedragen de woonlasten gemiddeld €944. Wat betreft de omringende gemeenten zijn de woonlasten als volgt (op basis van COELO 2023):
Gemeente
Gemiddelde woonlasten
Rangnummer COELO
Etten-Leur
€778
21
Tholen
€802
34
Breda
€833
58
Rucphen
€852
69
Oosterhout
€860
72
Woensdre cht
€888
114
Halderberge
€900
129
Moerdijk
€908
133
Steenbergen
€913
140
Roosendaal
€932
167
Loon op Zand
€989
232
Bergen op Zoom
€1.003
249
Zundert
€1.124
320
Omschrijving indicator
Gemiddeld Landelijk
OZB-tarief woningen
BoZ 2022
BoZ 2023
Bron
0,0890%
0,0926%
0,0883% COELO
Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden
329,00
321,88
329,00 COELO
Rioolheffing meerpersoonshuishouden
213,00
341,19
351,00 COELO
Woonlasten meerpersoonshuishouden
944,00
963,00
1.003,00 COELO
DE BELASTINGEN, HEFFINGEN EN RETRIBUTIES
Kosten overhead De kosten voor overhead zijn kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Deze kosten zijn verantwoord op taakveld PT1004 Overhead (onderdeel van programma 1). Bij de berekening van
de tarieven mogen de kosten van overhead worden meegenomen. Het bedrag voor overhead is een uniforme opslag per fulltime equivalent (fte) en bedraagt voor 2023 €61.287 per fte.
ALGEMENE BELASTINGEN Onroerendezaakbelasting (OZB) De heffingsmaatstaf van de onroerendezaakbelastingen is de WOZ-waarde (WOZ: Waardering onroerende zaken) van de woning of niet-woning. Er wordt belasting geheven naar een percentage van deze vastgestelde WOZ-waarde. De grondslag van de OZB voor het jaar 2023 is de waarde van onroerende zaken op 1 januari van het peiljaar 2022. Bij de vaststelling van RVB22-0056 door de gemeenteraad, belastingmaatregelen 2023 waarbij de tarieven worden
72 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2023
bepaald, was het waardeontwikkeling cijfer tot oktober 2022 bekend. Voor woningen was de stijging toen 8,05 procent en voor niet-woningen was dit een waardestijging van 5,37 procent. Deze stijgingen zijn als correctie in het OZB-tarief voor 2023 opgenomen. De begrote OZB-opbrengst voor 2023 was €17.464.000 en de gerealiseerde opbrengst is €17.549.000. De OZB-opbrengst voor woningen komt €166.000 lager uit dan begroot. Dit komt omdat de OZB over voorgaande jaren nadeliger is uitgevallen dan was verwacht.
De OZB-opbrengst voor niet-woningen komt €250.000 hoger uit dan begroot. Bij het 1e en 2e Concernbericht 2023 is de opbrengst voor niet woningen voor 2023 met in totaal €160.000 verlaagd. In werkelijkheid is de daling minder hoog geweest, omdat de waardeontwikkeling gunstiger was dan waarmee bij de vaststelling van het tarief rekening is gehouden.
Parkeerbelasting Deze belasting wordt geheven voor het gedurende een aaneengesloten periode laten staan van een voertuig binnen de gemeente op een aangewezen plaats, wijze en tijdstip. De belasting wordt geheven van degene die het voertuig heeft laten staan of de houder van het voertuig of degene die de vergunning heeft aangevraagd. Terugkijkend naar 2023 hebben we over het hele jaar een veel hogere parkeeropbrengst gehad. Door de indexatie van de parkeertarieven, volledige digitale fiscale parkeerhandhaving en meer parkeerders is in het 2e Concernbericht al een meer opbrengst gemeld van ruim €800.000 gemeld. De werkelijke parkeeropbrengst voor 2023 bedraagt €5.771.000. Met de
correcties uit het 2e concernbericht 2023 resteert nog een overschot van afgerond €236.000.
Precariobelasting De precariobelasting is een belasting op het hebben van een terras op voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. De opbrengst precariobelasting 2023 bedraagt €294.000 (begroot: €342.000).
Toeristen- en watertoeristenbelasting De toeristenbelasting is een algemene belasting voor het houden van verblijf met overnachting tegen een vergoeding door niet-ingezetenen. De opbrengst van de toeristenbelasting is afhankelijk van het aantal overnachtingen in de gemeente. De begrote opbrengst voor 2023 is €563.000. De gerealiseerde opbrengst voor 2023 is uitgekomen op €464.000. De lagere opbrengst komt omdat er bij de begroting rekening wordt gehouden met een opbrengst van €100.000 t.a.v. de huisvesting van arbeidsmigranten, dit is echter niet ingevuld.