Bijlage 1. Jaarstukken 2020
Tekst van het document
Jaarstukken 2020
Aangeboden aan gemeenteraad op 2 juni 2021
2
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
Voorwoord De jaarstukken 2020 zijn opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Bergen op Zoom. Hiermee legt het college verantwoording af over het boekjaar 2020. Het college verklaart dat de jaarstukken een getrouw beeld geven en dat de transacties rechtmatig tot stand zijn gekomen. In de paragraaf rechtmatigheid staan hierover nog aanvullende opmerkingen. De gemeenteraad van Bergen op Zoom behandelt de jaarstukken 2020 op 24 juni 2021. Het college van burgemeester en wethouders van Bergen op Zoom, Secretaris, Burgemeester, Dhr. J.L.A.M. Rutten Dhr. dr. F.A. Petter
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
3
4
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
Inhoudsopgave 1. Inleiding op de Jaarstukken 2020
6
2. De Programma’s
17
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6
17 26 38 52 63 75
Programma 1 Programma 2 Programma 3 Programma 4 Programma 5 Programma 6
Besturen, samenwerken en veiligheid Samen leven, samen doen Economie en werkgelegenheid, vrijetijdseconomie en onderwijs Woon- en leefomgeving (fysiek domein) Bedrijfsvoering, financiën en dienstverlening Duurzaamheid
3. De Paragrafen
80
Paragraaf 3.1 Lokale heffingen Paragraaf 3.2 Weerstandsvermogen en risicovermogen Paragraaf 3.3 Financiering Paragraaf 3.4 Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 3.5 Verbonden partijen Paragraaf 3.6 Grondbeleid Paragraaf 3.7 Bedrijfsvoering Paragraaf 3.8 Rechtmatigheid Paragraaf 3.9 Kredietrapportage 2020 Paragraaf 3.10 Corona
80 91 98 102 106 128 131 138 140 143
4. Jaarrekening
146
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11
Overzicht van baten en lasten Waarderingsgrondslagen Balans Toelichting op de balans Staat van reserves en voorzieningen Toelichting reserves en voorzieningen Overzicht overheidssubsidies Overzicht van incidentele baten en lasten Sisa Overzicht gewaarborgde geldlening Wet normering topinkomens
146 149 154 156 165 166 170 172 174 178 179
Colofon
192
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
5
1. Inleiding op de Jaarstukken 2020 Een terugblik op 2020 Jaarstukken geven vooral het financiële reilen en zeilen van de gemeente aan in het afgelopen jaar. Zo werd aan het begin van 2020 nog een nadelig saldo verwacht van € 9,2 miljoen. Na de raadsvergadering van december gingen we uit van € 7,5 miljoen nadelig. Het saldo van de jaarrekening komt uiteindelijk op € 209.000 nadelig. Ondanks dat dat een tekort is, is het een veel beter resultaat dan verwacht. Dit veel betere resultaat is het gevolg van de acties, interventies en maatregelen die raad, (voormalig) college en organisatie namen. Om die resultaten te bereiken, is er keihard gewerkt – zeker in het coronajaar 2020. We beginnen daarom deze jaarstukken met een terugblik op enkele high lights. We realiseren ons dat we daarmee niet volledig zijn, maar het geeft wel een goede indruk van het verzette werk in 2020.
Covid-19 In 2020 kun je natuurlijk niet om Covid-19 heen. Vanaf maart stond ons leven in het teken van de pandemie en de bestrijding van het coronavirus. Snel daarna moesten we onze manier van werken aanpassen door het verplichte thuiswerken. Vanaf de uitbraak van het virus in Nederland is er in onze organisatie een crisisteam ingericht met vertegenwoordigers uit de hele organisatie. Het crisisteam onderneemt zelf actie en adviseert de organisatie en het bestuur over de aanpak van de crisis. Het team informeert de organisatie en het bestuur en coördineert de voorlichting naar inwoners en bedrijven. Het crisisteam (inmiddels: projectteam Covid-19) is nog steeds operationeel, net zoals de regionale crisisstructuur.
Rond de coronamaatregelen zetten we stevig in op handhaving en toezicht. De roep om handhaving liet zich voelen bij het bestuur en de politie, maar zeker ook bij onze boa’s en Het lijkt soms dat 2020 alleen bestaat uit Covid-19 en de behandhavingsjuristen. Ook communicatie en de buitendienst strijding daarvan. Maar ook voor en naast de pandemie is er draaiden op volle toeren. Ondanks enkele dreigende situain 2020 natuurlijk veel en belangrijk werk verzet. ties en grote drukte op sommige plaatsen, vonden er geen grote excessen in onze gemeente plaats. Dat maakt ons trots Het vorige college was volop bezig met het uitwerken van het op onze inwoners en de samenwerking tussen de diverse coalitieakkoord Brug naar de Toekomst en had, om te voorko- instanties. men dat Bergen op Zoom steeds meer in zwaar weer raakte, een uitgavenstop ingesteld. Begin 2020 trad de gemeenteraad In de coronacrisis ondersteunden we veel gedupeerden, van doortastend op. Ze stelden het Focusakkoord op en instalondernemers (TOZO-regeling) tot kwetsbare doelgroep. We leerden een nieuw college. In mei 2020 trad ons college aan deden dat vanuit onze eigen verantwoordelijkheid en betroken startten we met de uitvoering van het Focusakkoord. In de kenheid, en als uitvoerder van nationale steunmaatregelen.
praktijk betekende dat uitvoering geven aan de drie bestuursopdrachten uit het Focusakkoord: Cultuurverandering over Hoewel we, net als veel bedrijven en organisaties in de de volle breedte, Verbeteren kwaliteit organisatiebreed en gemeente, gehoor gaven aan de oproep om – zoveel mogelijk Financiën op orde. Veel van de onderstaande voorbeelden – thuis te werken, liep de dienstverlening via het KlantenConhebben een directe link met het Focusakkoord en/of deze tactCentrum (KCC) en aan de balies door. We moesten fysieke bestuursopdrachten. maatregelen nemen zoals het plaatsen van spatschermen op de balies, en pasten de openingstijden aan. Wat digitaal kon, Op naar de toekomst deden we digitaal. Nu – zo op papier – is het snel opgeschreIn 2020 legden we de basis voor de toekomst van onze geven. In de praktijk vroeg en vraagt het veel van onze medemeente. In een interactief proces met inwoners en gemeenwerkers en afdelingen. In no time ging een groot deel van teraad stelden we de concept-toekomstvisie op en bereidden de organisatie digitaal en werkten we binnen de geldende we de omgevingsvisie voor. Binnenkort stellen we deze beide maatregelen. Een belangrijk deel van onze dienstverlening visies vast. Natuurlijk laat de toekomst zich nooit vatten in draaide gewoon fysiek door. Bij het KCC en aan de balies een visie, maar deze twee visies geven goede handvatten.
werden fysieke maatregelen genomen om de dienstverlening zoveel mogelijk op peil te houden.
6
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
Hoewel niemand dit leuk vond, is het ons met elkaar wel gelukt onze dienstverlening zoveel mogelijk op peil te houden en de werkzaamheden onder lastige omstandigheden door te laten gaan. Het college heeft dan ook veel waardering voor de flexibiliteit en het aanpassingsvermogen van onze medewerkers tijdens dit in meerdere opzichten bijzondere jaar 2020.
Sociaal Domein Ook de dienstverlening van de ISD en USD liep grotendeels gewoon door. Ook hier gingen we digitaal. En met succes, want we realiseerden een flinke uitstroom. We maakten afspraken met zorgaanbieders Jeugd en WMO zodat – met in achtneming van de maatregelen – de zorg zo goed als mogelijk doorliep. Met de scholen en kinderdagverblijven hadden we intensief contact over de coronamaatregelen en over de mogelijkheden om opvang te blijven regelen. Samen met o.a. WijZijn Traverse pasten we de dienstverlening aan om onze inwoners zo goed mogelijk bij te staan in deze bijzondere periode en de maatschappelijke opvang binnen de maatregelen in te richten. De transformatie van het sociaal domein draait om minder meerkosten en om de aanpak van een efficiëntere en effectievere Wmo. We werken daar onder andere aan met business cases en projecten. Zo werkten we de beweging van (duur) maatwerk naar het voorliggend veld verder uit. Zo zorgen we voor minder meerkosten. Bij de ISD realiseerden we een uitstroom en steeg het klantenbestand slechts beperkt. Voor het project ‘juiste zorg op de juiste plek’ haalden we subsidie binnen en we bereiden ons voor op de komende decentralisatie van Beschermd Wonen.
Economie Door het Focusakkoord sloten we het binnenstadslab en stopten we met Citymarketing. Tenminste met het bureau Citymarketing. De citymarketingfunctie en het -gedachtengoed is nu verweven in verschillende clusters. We ondersteunden bedrijven in de strijd tegen de gevolgen van Covid-19 en voerden steunmaatregelen van het Rijk (o.a. TOZO) uit. Steeds vaker zetten we vol in op verdere uitbouw van Triple Helix-samenwerkingen. Zo leggen we verbindingen tussen de economische pijlers als het Delta Agrofood Business (DAB), de Green Chemistry Campus (GCC) en Cultuur.
Sport We werkten aan de instandhouding van onze sportfaciliteiten. We zetten de reguliere activiteiten vanuit de Fitfabriek voort. Veel sportaccommodaties moesten (herhaaldelijk) tijdelijk hun deuren sluiten door de Covid-19-maatregelen. Sportverenigingen zijn financieel getroffen, maar we compenseerden hen voor hun huurverplichtingen. De verwachting is dat dit tot in 2021 duurt, net als de tijdelijke sluiting van onze zwembaden. Met de uitwerking van de business cases op sport blijft aandacht bestaan voor de toekomstbestendigheid van sport & beweging in onze gemeente. In de business cases werken we verschillende scenario’s om dit te realiseren uit. De besluitvorming hierover vond plaats in december 2020. De verdere uitwerking, detailbesluiten en afronding volgt in 2021.
Cultuur Door corona kwam veel in het culturele veld tot stilstand. We steunden de verenigingen en clubs door de basissubsidie niet terug te vorderen maar spraken af dat de clubs deze mochten houden zonder tegenprestaties. Eind 2020 gaf de raad richting aan de businesscases Cultuur. In de business case Podium infrastructuur ontvlechten we Theater de Maagd uit het cultuurbedrijf en laten het fuseren met Gebouw-T. De nieuwe organisatie die dan ontstaat, wordt een broedplaats in een Triple Helix omgeving waar Techniek/Theatertechniek en de programmering is ingericht volgens het ‘business-consumer’ principe. In de business case Museum wordt een belangrijke keuze het stoppen met de ontwikkeling van het eigen museale concept. Daarnaast versoberen we de museale functie en laten het gebouw als bezoekobject centraal staan. In de business case Kunsteducatie werken we aan het in stand houden van het kunsteducatief aanbod en aan het op afstand zetten van de dienstverlening.
Vastgoed Verkoop vastgoed Het Focusakkoord riep ons op om versneld vastgoed en gronden te verkopen of af te stoten. In 2020 deden we een screening in de vastgoedportefeuille en maakten we een eerste selectie van verhandelbare objecten. IHP-PO In 2020 bereidden we het eerste Integraal HuisvestingsPlan voor het Primair Onderwijs voor wat de raad in december vaststelde. In dit plan staat de toekomstige uitvoering van (ver)nieuwbouw of renovatie van schoolgebouwen. Dit plan leidt tot nauwere samenwerking tussen gemeente, schoolbesturen en partners (zoals kinderopvangorganisaties). Begin 2021 is een Plan van Aanpak goedgekeurd, hiermee geven we de verdere uitvoering vorm.
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
7
Realisatie woningbouwprogrammering In de woningbouwprogrammering vordert de woningbouw gestaag. In de grote projecten ScheldeVesting en De Markiezaten zijn forse stappen zijn gezet. Deze en andere projecten lopen ook in 2021 door.
IBOR-dashboards Binnen het integraal beheer van de openbare ruimte werkten we in het afgelopen jaar aan de verdere professionalisering van de IBOR-monitor. Naast de inrichting van een geautomatiseerd financieel dashboard (IBOR-Finance) begonnen we aan het inrichten van een dashboard rond de beeldkwaliteit. Hierbij leggen we – naast de IBOR-beeldkwaliteit – de koppeling met technische inspectiegegevens en de resultaten van het Lemon-onderzoek waarbij leefbaarheid en de beleving van bewoners centraal staat. De informatie die dat oplevert past in de plan-do-check-act-cyclus waardoor we nog beter kunnen sturen op optimale inzet van de beschikbare middelen. 2020 begon zeer groeizaam, maar door adequaat ingrijpen van de Buitendienst is het onkruid in het openbaar groen onder controle gehouden. Door coronamaatregelen en de uitgavenstop en vacature/ inhuurstop liepen sommige onderdelen iets terug in kwaliteit. We zijn trots op de inzet en kwaliteit van onze medewerkers en de resultaten die ze ondanks alles leverden.
Verbeterde beheersbaarheid financiën In 2020 werkten we aan de route naar een verbeterde beheersbaarheid van de gemeentefinanciën. We stuurden fors bij op het resultaat. Daarnaast besteedden we aandacht aan het opstellen van een realistische begroting waarbij we ontwikkelingen tijdig zien aankomen. Zo kunnen we zoveel mogelijk ontwikkelingen direct al meenemen. Dat blijft ook een uitdaging voor komend jaar. Zoals ook in het plan van aanpak vernieuwen en verbeteren van de organisatie staat, willen we daarin stappen blijven zetten. In april 2021 deelden we de contouren van dit plan van aanpak met de gemeenteraad. Binnen het traject verbeterde beheersbaarheid financiën komen 3 zaken samen: • verbetering van managementinformatie in relatie tot bestaande rapportages zoals BVR en de monitor grote projecten • verbetering en professionalisering van projectmanagement met portfoliomanagement en • risicomanagement. Deze trajecten zijn in 2020 in gang gezet en vinden hun borging in 2021.
8
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
Verbetering informatievoorziening en dienstverlening Op het gebied van informatievoorziening, beveiliging en dienstverlening startten we met verschillende ontwikkelingen. In april ging de nieuwe website live waarmee de gebruiksvriendelijkheid toenam. Ook voerden we Multifactor Authenticatie (MFA) in waardoor het gebruik van Office365 veiliger werd. We leverden dashboards op die de organisatie ondersteunen met management- en sturingsinformatie. En we optimaliseerden ruim twintig processen met de Lean Six Sigma methode. We optimaliseerden het inkoop- en contractmanagement door onder andere een aanbestedingskalender en formuleren van aanbestedingsbeleid. Omdat de Raad besloot om uit te treden uit de GR ICTWBW per 1 januari 2022 moet er een ontvlechting plaats vinden tussen de gemeente Bergen op Zoom en ICTWBW en moeten we een aanbestedingstraject doorlopen om te komen tot een nieuwe leverancier. De voorbereidingen hiervoor deden we deels in het afgelopen jaar.
Duurzaamheid RES We boden de gezamenlijk door de regio opgestelde concept Regionale EnergieStrategie (RES) aan aan de gemeenteraad en we werkten mee aan de verdere uitwerking van de definitieve versie RES 1.0 Hiermee geven we aan het Rijk aan hoeveel duurzame energie wij in onze regio kunnen opwekken tot 2030, met een doorkijk naar 2050. Dit draagt bij aan de doelstelling uit het Klimaatakkoord. Dit bod wordt onderbouwd door landschappelijk, technisch en financieel onderzoek naar de beste plaatsen voor installaties. Daarnaast geeft de RES 1.0 een eerste inzicht in de regionale strategie voor de warmtetransitie van de gebouwde omgeving. De inbreng van inwoners en stakeholders is belangrijk voor het draagvlak voor de plannen en besluiten. Veel van hun inbreng is daarom verwerkt in de RES.
Jaarstukken 2020 Met de jaarstukken 2020 legt het college van burgemeester en wethouders verantwoording af over het boekjaar 2020. 2020 was een turbulent jaar. De corona-crisis heeft in korte tijd ons hele leven veranderd en dat heeft ook zijn impact op onze gemeente en onze financiën gehad. In februari heeft de raad besloten tot een politieke reset. Tien partijen uit de gemeenteraad hebben in mei het Focusakkoord gepresenteerd, dat 3 opdrachten bevat: 1. Cultuurverandering over de volle breedte 2. Verbetering kwaliteit organisatie breed 3. Financiën op orde, waaraan een bezuinigingsopdracht van structureel € 15 miljoen was gekoppeld.
In mei werd het nieuwe college geïnstalleerd en werd er een directeur Financiën en Bedrijfsvoering toegevoegd aan de ambtelijke top. Eind 2020 zijn verdere wijzigingen aangebracht in de invulling van de topstructuur. We hebben afscheid genomen van de gemeentesecretaris en de ad interim-directeur Financiën en Bedrijfsvoering is begin 2021 benoemd tot interim gemeentesecretaris/algemeen directeur.
Vanuit de grondexploitaties is er, als gevolg van het afsluiten van plannen, tussentijdse winstneming en het vrij kunnen laten vallen van een deel van de verliesvoorziening, in totaal een voordelig resultaat van € 4,6 miljoen.
Tijdens het opstellen van het 1e Concernbericht 2020 werd duidelijk dat bij ongewijzigd beleid het forse negatieve resultaat van de Jaarrekening 2019 zich zou voortzetten in 2020. Het vorige college kondigde een uitgavenstop af en in juli besloot de raad over de bijsturing van het exploitatietekort 2020.
Algemene reserve
Het nieuwe college is samen met de fracties uit de raad aan de slag gegaan met de uitwerking van het Focusakkoord. In december vond in de raad de eerste besluitvorming plaats over de wijziging van de begroting 2021 e.v.
Het jaarrekeningresultaat 2020 bedraagt € 209.000 negatief. In deze jaarstukken geven we per programma een nadere toelichting op de afwijkingen die ontstonden ten opzichte van de bijgestelde begroting. Aan het einde van 2020 was het verwachte jaarrekeningresultaat € 7,5 miljoen nadelig.
Jaarresultaat 2020 In 2020 zijn voor het eerst de resultaten van het 1e en 2e Concernbericht maar ook andere begrotingswijzigingen zoals bijsturing exploitatietekort 2020 (juli 2020) niet ten gunste of ten laste van de algemene reserve gebracht, maar als een wijziging van het begrotingssaldo 2020 opgenomen. Het saldo van de jaarrekening is nu voor het eerst een zuiver jaarresultaat. Bij het 1e Concernbericht werd nog een nadelig saldo verwacht van € 9,2 miljoen. Na de raadsvergadering van december gingen we uit van € 7,5 miljoen nadelig. Het saldo van de jaarrekening komt uiteindelijk op € 209.000 nadelig. Ondanks dat dat een tekort is, is het een veel beter resultaat dan verwacht. Dit veel betere resultaat is het gevolg van de acties en maatregelen die raad, (voormalig) college en organisatie namen. Er zijn in 2020 incidentele middelen (€ 2,4 miljoen) ontvangen voor bepaalde werkzaamheden of een bepaald doel die in 2020 niet meer zijn uitgegeven. Bij de resultaatbestemming stellen we voor om deze middelen over te hevelen naar 2021. Dit betreft o.a. middelen die zijn ontvangen vanwege corona (€ 1,7 miljoen). Hieronder is een nadere toelichting opgenomen over deze over te hevelen middelen.
Door deze resultaten neemt de Algemene reserve toe met € 1.638.000.
Resultaat jaarrekening 2020
€ 209.000 N
Over te hevelen posten
€ 2.435.000 N
Resultaat Grondbedrijf
€ 4.600.000 V
Resultaat op algemene reserve
€ 1.956.000 V
Als we nu kijken naar de het jaarrekeningresultaat kan dat onderverdeeld worden in enkele grote brokken. • Het sociaal domein komt € 5,1 miljoen gunstiger uit dan na het 2e concernbericht was verwacht. Het resultaat op Wmo is € 1,3 miljoen gunstiger, op jeugd € 1,1 miljoen en op werk en inkomen € 2,7 miljoen. • Vanwege verkopen van gronden en hogere huurinkomsten vanwege een herziene huurovereenkomst voor de containerterminal is er een voordeel behaald van € 891.000. • Er zijn gelden ontvangen voor met name coronamaatregelen die dit jaar niet zijn uitgegeven, maar in 2021 worden besteed • Er zijn budgetten beschikbaar gesteld bijvoorbeeld voor de begeleiding bij de overgang naar een marktpartij ICT. Deze budgetten zijn niet uitgegeven in 2020. We stellen voor om deze over te hevelen naar 2021. De uitgaven vinden dan in 2021 alsnog plaats. In de financiële samenvatting verderop in deze inleiding, wordt nader ingegaan op de ontstane verschillen in de jaarrekening 2020.
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
9
Over te hevelen middelen Bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat wordt voorgesteld om een bedrag van € 2.435.300 over te hevelen. Hieronder een specificatie van deze post: Pr. Omschrijving div Corona middelen
Bedrag € 1.673.173
In 2020 zijn voor verschillende doeleinden middelen ontvangen om de gevolgen van de coronacrisis op te kunnen vangen. Een deel van deze uitgaven valt in 2021. Zie voor een nadere toelichting hierop de paragraaf corona en de specificatie van de coronamiddelen in het bijlageboek. 2
Wet inburgering
€ 133.000
Via de algemene uitkering is € 133.000 ontvangen voor de implementatie van de Wet Inburgering. De invoering van de wet is uitgesteld tot 1-1-2022. De werkzaamheden voor de implementatie vallen dan ook in 2021. Het beschikbare budget is in 2020 niet aangewend. 2
Innovatiebudget sociaal domein
€ 90.000
Bij het 1e Concernbericht is bijna € 800.000 overgeheveld van 2019 naar 2020 voor de innovatie binnen het sociaal domein. De projecten Zorgfraude (€ 50.000) en demografisch onderzoek (€ 40.000) worden in 2021 uitgevoerd. 3
Business case sport
€ 120.000
Bij het 1 Concernbericht 2020 is aangegeven dat nog € 120.000 benodigd was voor het opstellen en uitwerken van de business case sport. Deze werkzaamheden vallen grotendeels in 2021. e
3
Kerkenvisie
€ 25.000
Via de algemene uitkering is € 25.000 ontvangen om deze visie op te stellen. In 2020 is hier niet aan toegekomen. De werkzaamheden staan gepland voor 2021 5
Implementatie overgang marktpartij na uittreding ICT WBW
€ 82.915
In 2020 is voor € 100.000 beschikbaar gesteld voor inhuur om de overgang naar de marktpartij te begeleiden. Eind 2020 was er definitieve duidelijkheid over de uittreding uit de GR ICT WBW. De geplande werkzaamheden voor de begeleiding naar de marktpartij zijn hierdoor ook grotendeels verschoven naar 2021. 6
Wet WOZ/digitaliseren bouwvergunningen
€ 70.000
Bij de Begroting 2019 is éénmalig geld beschikbaar gesteld (€ 1,6 miljoen) om het waarderen in het kader van de Wet WOZ om te zetten van inhoud (m3) naar oppervlakte (m2). Het project is inmiddels afgerond en de laatste facturen moeten in 2021 betaald worden. De inschatting dat dit nog € 70.000 is. 6
Visie warmtetransitie
€ 241.200
Voor de Visie warmtetransitie is van het Rijk geld ontvangen en bij het 2e Concernbericht besloten om uit deze middelen € 250.000 beschikbaar te stellen. In 2020 is hiervan € 8.800 aangewend voor de proeftuin aardgasvrije wijk. De resterende middelen zijn benodigd om na 2020 het opstellen van de warmtetransitie plannen te kunnen bekostigen. Totaal over te hevelen middelen
10
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
€ 2.435.288
Sociaal Domein Met de decentralisatie van taken van het sociaal domein zijn er veel taken vanuit de rijksoverheid bij gemeenten komen te liggen. De overgehevelde budgetten zijn echter gekort. Op basis van de jaarrekening 2019 en de gegevens die tot 1 april 2020 bekend waren, is er bij het 1e Concernbericht 2020 een bijstelling van € 4,5 miljoen opgenomen. Dit vanwege een toename van het aantal cliënten en prijsstijgingen bij met name de WMO. In het 2e Concernbericht was er vooral een bijstelling op de budgetten omdat de gemeente vanwege corona extra middelen ontving. Daarnaast was een inschatting gemaakt van de stijging van het aantal cliënten in de bijstand. Op de totale budgetten zijn de afwijkingen in de jaarrekening bij het sociaal domein gering (4,8%). Bij WMO en Jeugd Sociaal domein
tekent zich voorzichtig het effect van de maatregelen af om de WMO en Jeugd efficiënter en effectiever uit te voeren. In de Begroting 2021 zijn we ervan uitgegaan dat we geen stijging van cliënten hebben vanwege de maatregelen die we hebben genomen. De in- en uitstroom in de bijstand is in 2020 gunstiger uitgekomen dan verwacht op basis van het Berenschot-scenario ‘matig herstel’. Daarnaast is een deel van het positieve resultaat op Werk en Inkomen te relateren aan corona. Er zijn minder uitgaven gedaan in het kader van de Bbz en er zijn coronamiddelen ontvangen die nog niet in 2020 tot uitgaven hebben geleid. Hieronder is het overzicht gegeven van het verloop van de verschillende posten binnen het sociaal domein. Voor een nadere toelichting op de verschillen op basis van de jaarrekening verwijzen wij u naar programma 2 van deze Jaarrekening.
WMO
Jeugd
Werk en inkomen
Initiële Begroting 2020
45.473.000
17.072.000
23.177.000
1 Concernbericht
2.859.000
2.550.000
-837.000
4.572.000
N
2 Concernbericht
2.456.000
235.000
1.926.000
4.617.000
N
Begroting 2020 (bijgesteld)
50.788.000
19.857.000
24.266.000
Jaarrekening 2020
49.475.000
18.767.000
21.524.000
Saldo jaarrekening 2020
1.313.000
V
1.090.000
V
2.742.000
V
5.145.000
V
Saldo tov Begroting 2020
-4.002.000
N
-1.695.000
N
1.653.000
V
-4.044.000
N
e e
Totaal bijstelling
Grondexploitaties
De grondexploitaties Nieuwe Vesting Noord en Meander 1 De jaarafsluiting van het Grondbedrijf is opgesteld en wordt sluiten af met een voorzien negatief resultaat waarvoor een met een separaat raadvoorstel ter besluitvorming voorgelegd. verliesvoorziening was gevormd. Het resultaat van deze 2 Behandeling van de jaarstukken is voorzien op 24 juni aangrondexploitaties wordt ten laste van de verliesvoorziening staande. Bij de jaarafsluiting zijn de afzonderlijke grondexgebracht. ploitaties en het Meerjarenprogramma Grondbedrijf (MPG) herzien en waar noodzakelijk bijgesteld. Ook is het verslag De verliesvoorziening is daarnaast verlaagd met € 2,3 miljoen. bouwgrondexploitaties 2020 opgesteld. Voor de herzieningen Een nadere toelichting op de jaarafsluiting van het grondbevan de grondexploitaties zijn algemene uitgangspunten opge- drijf treft u aan in het raadsvoorstel ‘jaarafsluiting grondexsteld en gedeeld met de auditcommissie plus. ploitaties 2020’ en het verslag bouwgrondexploitaties 2020. In voorliggende jaarstukken is de paragraaf grondbeleid Conform wet- en regelgeving heeft tussentijdse winstneming opgenomen. Hierin is op hoofdlijnen aangegeven wat de plaatsgevonden op diverse grondexploitaties voor een tobehaalde resultaten 2020 zijn en is een doorkijk van het risitaalbedrag van afgerond € 1,2 miljoen. Daarnaast zijn in 2020 coprofiel opgenomen.
4 grondexploitaties afgesloten (Nieuwe Vesting Noord, Kijk in de Pot Zuid, Meander 1 en Klaverwei & Brug). Binnen die grondexploitaties is er voor afrondende werkzaamheden een dotatie gedaan van totaal € 1,0 miljoen aan de voorziening afgeronde exploitaties. De grondexploitaties Kijk in de Pot Zuid en Klaverwei & Brug sluiten af met een positief resultaat en dit leidt tot een positief resultaat van € 1,1 miljoen.
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
11
Schuldpositie De schuld is in 2020 gedaald van € 262 miljoen naar € 249 miljoen. Dit is fors lager dan voorzien bij de Begroting 2020 (€ 274 miljoen). De daling van de schuld in 2020 kent diverse oorzaken: • De grondexploitaties: de ontvangsten bedroegen € 11 miljoen meer dan de gemaakte kosten. • Investeringen: er is voor € 17 miljoen geïnvesteerd in 2020. Daarnaast ontvingen we € 4,7 miljoen door de verkoop van grond aan de Provincie. Rekening houdend met € 10 miljoen aan afschrijvingen nam de schuld vanuit de investeringen met € 2 miljoen toe (-/- 17 miljoen investeringen, + 5 miljoen verkoop, + 10 miljoen afschrijven). • Mutaties op balansposten. Door mutaties op vlottende activa en passiva (bijvoorbeeld vooruit ontvangen bedragen) en toename van de voorzieningen nam de schuld met € 5 miljoen af. Dit zijn in principe éénmalige zaken die in een volgende periode weer anders uit kunnen vallen met een negatief effect voor de schuld. De lagere schuld leidt ook tot een lagere schuldquote. Deze daalde in 2020 van 104% naar 94%. Naast eerdergenoemde factoren draagt het meevallende jaarrekeningresultaat bij aan de afname van de geraamde schuldquote. Naast de
omvang van de schuld is de quote ook afhankelijk van de omvang van de totale baten/lasten van begroting/jaarrekening. Omdat die hoger uitvielen reduceert ook deze factor de geraamde schuldquote.
Kredietrapportage Voor het eerst is er in de jaarrekening een paragraaf Kredietrapportage opgenomen (paragraaf 3.9). In deze paragraaf is het verloop aangegeven van de moederkredieten uit 2020 (bedrijfsvoering, vastgoed en openbare ruimte). Daarnaast is het verloop op de kredieten voor riolering weergegeven (in 2020 nog niet onder de moederkredieten) en het verloop van de kredieten van voor 2019, dus voor invoering van de moederkredieten. In het bijlagenboek van de jaarstukken is de kredietrapportage 2020 opgenomen. Hierin zijn de lopende en in 2020 af te sluiten kredieten gepresenteerd. In de kredietrapportage is per krediet inzicht gegeven in het verloop. Ook is een korte toelichting op het krediet opgenomen. Hieronder is het totaaloverzicht opgenomen van de kredieten in 2020:
Krediet*
Uitgaven <2020*
Uitgaven 2020*
Restant krediet*
Moederkredieten
8.290.779
2.399.915
4.126.766
1.764.098
Kredieten voor 2019
37.649.716
22.990.884
7.639.062
7.019.770
Rioleringskredieten
15.601.796
3.781.510
5.461.102
6.359.184
Totaal
61.542.292
29.172.309
17.226.930
15.143.052
*) De bedragen die in dit overzicht zijn opgenomen zijn gesaldeerd met de inkomsten (indien van toepassing).
Voor 2020 was de omvang van de moederkredieten € 8.500.000. Bij de jaarrekening 2019 is besloten om de niet benutte ruimte van 2019 ad € 2.649.425 over te hevelen naar 2020. De door te schuiven ruimte vanuit de moederkredieten voor 2020 bedraagt: Totale ruimte moederkredieten 2020
€
Beschikbaar gestelde kredieten 2020
€
Aanvulling op kredieten van voor 2019
€
Door te schuiven ruimte naar 2021
€
In de paragraaf Rechtmatigheid zijn 2 kredieten opgenomen waarvan voorgesteld wordt om de termijn met één jaar te verlengen. In de nota Investeren en Afschrijven zijn regels opgenomen hoe omgegaan wordt met waardering, investering en afschrijving van vaste activa. Eén van deze regels schrijft voor dat het krediet binnen twee jaar na de aanvraag 11.149.425 in uitvoering moet zijn genomen. Indien dit niet het geval is, vervalt het krediet, tenzij het college aan de gemeenteraad - 3.140.862 een verlenging van de termijn voorstelt. - 3.741.280
4.267.283 Voor nadere informatie verwijzen wij u naar paragraaf 3.8 Rechtmatigheid. e In het 1 Concernbericht 2021 is het uitvoeringsplan 2021-2024 geactualiseerd. Op basis van dit geactualiseerde uitvoeringsplan is de nog niet benutte investeringsruimte benodigd voor met name de geplande investeringen in 2022 t/m 2024 te kunnen realiseren.
12
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
Leeswijzer De jaarstukken kennen de indeling van de Begroting 2020. Dit houdt in dat de programma’s gelijk zijn aan die van de Begroting 2020. In de jaarstukken zijn ook de 7 verplichte paragrafen opgetekend. Deze stonden in de Begroting 2020. Daarnaast is, zoals elk, jaar de paragraaf Rechtmatigheid opgenomen in de jaarstukken (paragraaf 3.8). In de Begroting was een hoofdstuk meerjareninvesteringsplan beschreven. In de jaarstukken hebben we hiervoor de paragraaf Kredietrapportage 2020 opgenomen. In de jaarstukken is ook een extra paragraaf Corona te vinden (paragraaf 3.10). Dit vanwege het grote effect dat corona op onze bedrijfsvoering heeft gehad in 2020. De jaarstukken zijn opgedeeld in twee stukken, het Jaarverslag en de Jaarrekening. In het Jaarverslag zijn de programma’s en paragrafen opgenomen. Ieder programma start met de w-vragen ‘Wat hebben we bereikt in 2022 (hoofd- en subdoelstellingen per programma)’ en ‘Wat wilden we bereiken in 2020’ (de activiteiten die zijn uitgevoerd in 2020). Daarnaast
is een toelichting op de verbonden partijen opgenomen en de wettelijk verplichte indicatoren. Dit is een vast onderdeel in zowel de begroting als in de jaarstukken. Vervolgens is een toelichting op de financiële verschillen tussen de bijgestelde begroting en de Jaarrekening gegeven. Na de programma’s zijn de paragrafen opgenomen. Na het Jaarverslag volgt de Jaarrekening. Hierin wordt vooral financieel verantwoording afgelegd. In de Jaarrekening is onder meer een overzicht van baten en lasten, de balans met toelichting en de staat van reserves en voorzieningen met toelichting opgenomen. Naast dit boekwerk is ook een bijlagenboek opgesteld. Hierin zijn nadere financiële gegevens opgenomen, zoals de kredietrapportage en de staat van activa. In de jaarstukken kunnen afrondingsverschillen voorkomen.
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
13
Financiële samenvatting Het jaarrekeningresultaat van 2020 bedraagt € 209.000 nadelig. In 2020 zijn de wijzigingen gedurende het jaar, zoals het 1e en 2e Concernbericht en het besluit Bijsturing exploitatietekort 2020, voor het eerst niet ten laste of ten gunste van de Algemene Reserve gebracht. Het is daarmee een zuiver jaarresultaat. Na de raadsvergadering van december was het verwachte jaarrekeningresultaat € 7.478.000 nadelig. De belangrijkste financiële afwijkingen staan in de onderstaande tabel. Hierin
staat ook een korte toelichting. In de programma’s is een nadere specificatie te vinden van de resultaten per programma en productgroep en een uitgebreidere financiële analyse. We stellen bij het raadsvoorstel over de resultaatbestemming van de jaarrekening voor om een bedrag van € 2.435.000 over te hevelen. Dit zijn ontvangen middelen of toegekende budgetten die we in 2020 niet inzetten en waarvan de activiteit in 2021 plaatsvindt.
Bedragen * € 1.000 Pr. Omschrijving 2
WMO
Begroting Jaarrekening 2020 2020
Verschil
V/N
50.788
49.475
1.313
V
24.266
21.524
2.742
V
19.587
18.767
1.090
V
419
93
326
V
Maatwerkvoorzieningen € 621.000 V De maatregelen om de WMO efficiënter en effectiever uit te voeren, lijken dus een voorzichtig effect te hebben. Beschermd wonen € 242.000 V e De extra middelen die bij het 1 Concernbericht beschikbaar zijn gesteld voor Bergen op Zoom zijn niet nodig gebleken. Beschermd Wonen is dit jaar budgettair neutraal uitgevoerd. Niet benutte middelen WMO € 267.000 V Er wordt voorgesteld om € 223.000 aan gelden die niet besteed zijn door te schuiven naar 2021. Dit zijn gelden voor de invoering van de Wet inburgering en het opstellen van business cases. 2
Werk en inkomen Algemene bijstandsuitgaven € 2.463.000 V Door een hogere BUIG-uitkering, minder uitgaven aan bijstandsverstrekkingen, minder Bbz verstrekkingen en efficiënter werken bij de ISD is een voordeel ontstaan. Participatie en sociale werkvoorziening € 279.000 V Met name vanwege corona is het participatiebudget in 2020 niet volledig besteed.
2
Jeugd Op het onderdeel veiligheid jeugd en niet vrij toegankelijke zorg is € 843.000 minder uitgegeven dan begroot. Dit is mede het gevolg van de inzet van business cases en voorliggend veld. Daarnaast zijn de uitvoeringskosten voor jeugd € 319.000 lager dan begroot.
3
Economie en werkgelegenheid Het geld voor het opstellen van de business case sport (€ 120.000) is in 2020 niet ingezet en wordt voorgesteld om over te hevelen naar 2021. Daarnaast zijn vanwege de uitgavenstop de uitgaven beperkt.
14
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
Bedragen * € 1.000 Pr. Omschrijving 3
Begroting Jaarrekening 2020 2020
Cultuurstimulering
Verschil
V/N
538
19
519
V
5.181
4.904
277
V
13.234
12.893
341
V
1.081
190
891
V
-93
-555
462
V
-146.421
-145.965
-456
N
8.339
7.772
567
V
Op het onderdeel cultuurstimulering ontstond een voordeel van € 519.000, omdat de subsidie niet is uitbetaald (€ 371.000) en er rijksmiddelen voor compensatie corona zijn ontvangen die in 2020 nog niet zijn uitgegeven. Voorgesteld wordt om deze middelen over te hevelen naar 2021. 3
Cultuurbedrijf De opbrengsten van het cultuurbedrijf zijn ruim € 1 miljoen lager dan begroot, ondanks dat bij het 2e Concernbericht de opbrengst van het Cultuurbedrijf vanwege corona met € 280.000 is verlaagd. Er is nadrukkelijk gestuurd is op de lasten. Deze zijn ook ongeveer € 1 miljoen lager uitgekomen dan begroot. Het Cultuurbedrijf heeft nu na de bijstelling uit het 2e Concernbericht een voordeel gerealiseerd van € 277.000, hetgeen overeenkomt met het bedrag van de bijstelling.
4
Beheer openbare ruimte Vanwege de uitgavenstop pleegden we minder onderhoud aan het openbaar groen, civieltechnische kunstwerken en recreatieve voorzieningen. In totaal € 347.000.
4
Grondbedrijf Naast het voordeel op de grondexploitaties is er op het algemene product van het grondbedrijf een voordeel gerealiseerd van € 891.000. Dit voordeel valt uiteen in twee onderdelen: hogere huurinkomsten van € 526.000 door een herziening van de huur van een perceel en éénmalige boekwinsten op verkoop van gronden.
5
Deelnemingen (inkomsten) Saver keerde eind 2020 een extra dividend over 2018 uit van € 439.000. Dit was niet begroot. Daarnaast is de dividenduitkering van de BNG hoger dan begroot.
5
Algemene uitkering (inkomst) Het nadeel op de algemene uitkering is voor € 577.000 te verklaren door de definitieve vaststelling van maatstaven over voorgaande jaren. De decembercirculaire is niet in de begroting verwerkt. De decembercirculaire kent een voordeel van € 85.000. Bij het 2e Concernbericht deden we een aanname voor te ontvangen compensatie voor gederfde toeristenbelasting (€ 224.000) en parkeergelden (€ 735.000). Deze compensatie mag pas verwerkt worden in 2021 wanneer de compensatie definitief is. Daar tegenover staan in de decembercirculaire compensatiemiddelen die we wel hebben ontvangen in 2020 en waar nog niet mee gerekend was in het 2e Concernbericht.
5
Overhead Met name door corona zijn de facilitaire kosten lager (€ 279.000). De ICT kosten zijn € 126.000 lager dan begroot door een teruggaaf van de GR ICT WBW over 2019.
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
15
Bedragen * € 1.000 Pr. Omschrijving 5
Overhead (reserves) (inkomst)
Begroting Jaarrekening 2020 2020
Verschil
V/N
-672
0
-672
N
-7.478
0
-7.478
N
Overige kleinere verschillen
-131
N
Saldo jaarrekening 2020
-209
N
Over te hevelen posten
-2.435
N
Saldo 2020
-2.644
N
Er was een onttrekking uit de reserves begroot van € 672.000 voor de werkzaamheden door de belastingsamenwerking voor het waarderen Wet WOZ. Deze onttrekking vond niet plaats omdat volgens het 1e Concernbericht zoveel mogelijk uitgaven in het saldo van de jaarrekening terecht moesten komen. 5
Resultaat van de jaarrekening Het begrote rekeningresultaat was afgerond € 7,5 miljoen negatief. Deze post wordt alleen bij de begroting gebruikt en levert dus bij de jaarrekening altijd een saldo.
Tot slot Wij danken eenieder uit de gemeentelijke organisatie die heeft bijgedragen aan de totstandkoming van de jaarstukken 2020. Het college van burgemeester en wethouders van Bergen op Zoom
16
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
Programma 1
Besturen, samenwerken en veiligheid Wat hebben we in 2022 bereikt? Bestuur en samenwerking Hoofddoelen 1. Uitzetten en volgen van een heldere koers en strategie
Subdoelen 1.1 Integraal benaderen van vraagstukken (control, proces). Dit gaat om inhoudelijke ondersteuning aan college en ambtelijke organisatie bij het integraal en koersvast (en toch wendbaar/flexibel) werken. 1.2 Bewaken van prioriteiten en focus (control, PA en communicatie) aan de hand van vastgesteld kader (toekomstvisie en coalitieakkoord). 1.3 Anticiperen op ontwikkelingen en lange termijn oriëntatie (permanente actualisatie, monitoren van trends en ontwikkelingen). 1.4 Actualiseren Regionale visie.
2. Sterk profiel en positie binnen 2.1 Strategisch samenwerken en relatiemanagement. Om de (economische) positie vitale samenwerkingsverbanden in onze stad, regio en provincie te versterken, onderhouden en investeren we in samenwerkingsverbanden en netwerken met verschillende partners, op verschillende schalen. 2.2 Positionering van Bergen op Zoom. We zetten in op communicatie, public affairs, externe betrekkingen en representatie. 2.3 Actualiseren regionale visie. 3. Democratische vernieuwing
3.1 De manier waarop we als overheid (samen)werken vraagt om een lenige en adaptieve overheid die samen met inwoners en partners werkt aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Dit vraagt goed samenspel tussen samenleving, raad, college en ambtelijke organisatie. 3.2 Vormgeven van participatieve democratie, benutten van nieuwe manieren om participatie te stimuleren.
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
17
Veiligheid Hoofddoelen 4. Weerbaar Bestuur
Subdoelen 4.1 Stevige aanpak ondermijning - Daling van de georganiseerde criminaliteit en de drugscriminaliteit. 4.2 Informatiepositie actueel houden en verder uitbouwen voor een effectieve aanpak georganiseerde criminaliteit. 4.3 Minder (drugs)dumpingen. 4.4 Stop zorgfraude. - Gemeenschapsmiddelen voor zorg bereiken de juiste mensen op de juiste manier. 4.5 Veilige Publieke Taak (VPT) - Onze mensen – ambtelijk en bestuurlijk – kunnen hun werk veilig verrichten in het kader van Veilige Publieke Taak.
5. Voorkomen van het (eerste) delict 5.1 Blijvende inzet Zorg- en Veiligheidshuis op de combinatie van preventie We werken slim en integraal en repressie. samen rondom kwetsbare 5.2 Sluitende aanpak verward gedrag conform de landelijke opdracht. personen en groepen 5.3 Veiligheid ingebed in de integrale uitvoeringorganisatie. 6. Permanent voorbereid zijn op rampen en crisis en calamiteiten binnen Zorg en Veiligheid
6.1 Streven naar optimale nucleaire veiligheid. 6.2 Zorgen voor competente en goed opgeleide mensen bij de rampenbestrijding. 6.3 Positieve houding tegenover noodopvang voor vluchtelingen, als er een nieuwe vluchtelingencrisis ontstaat - geen permanente groepshuisvesting.
7. Veilige en leefbare omgeving
7.1 Bevorderen van naleving van wet- en regelgeving. Voorkomen of beëindigen van: - Onveilige en ongezonde situaties; - Aantasting van landschappelijke-, cultuurhistorische-, en/of natuurwaarden en milieukwaliteit; - Aantasting van de kwaliteit van woon- en leefomgeving en verstoringen van de openbare orde; - Onrechtmatig gebruik van sociale- en maatschappelijke voorzieningen en inschrijvingen BRP en daarmee misbruik en/of oneigenlijk gebruik van gemeenschapsgelden. 7.2 Bevorderen van de veiligheid en het veiligheidsgevoel - De objectieve veiligheidscijfers en subjectieve veiligheidsgevoelens laten in deze bestuursperiode een positieve tendens zien in vergelijking met de vorige bestuursperiode voor zover we daar invloed op hebben. 7.3 Blijvend terugdringen van drugsoverlast. 7.4 Veiligheidsfunctionaris nieuwe stijl.
8. Positioneren en profileren van Bergen op Zoom als veiligheidscentrum in West-Brabant en Zeeland
8.1 We zijn een serieuze gesprekspartner voor externe partijen op het gebied van veiligheid en hebben daarvoor een stevig netwerk en positie binnen dit domein. 8.2 De mogelijkheden onderzoeken om het Zorg- en Veiligheidshuis te huisvesten binnen de spoorzone.
18
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
Dit waren onze doelstellingen en activiteiten voor 2020 Wat wilden we bereiken? Wat en hoe hebben we dat bereikt? Bestuur en samenwerking
1
Heldere koers en strategie.
In 2020 is hard gewerkt aan een (bijstelling) van de toekomstvisie. Op 9 maart 2020 is een houtskoolschets gepresenteerd aan de gemeenteraad. Aanvankelijk was het de bedoeling een bijgestelde toekomstvisie in mei 2020 aan de raad voor te leggen. Door de bestuurswisseling en het toen nog vast te stellen focusakkoord, is dit verplaatst naar 2021. In het eerste kwartaal 2021 is een profiel van Bergen op Zoom met handelingsperspectieven en infographic als een nieuwe vorm van toekomstvisie aan de gemeenteraad voorgelegd. De handelingsperspectieven moeten voldoende houvast bieden om beleidsmatige en financiële keuzes voor de nabije en verre toekomst te maken. In april 2021 vindt ‘De Zaterdag Van De Toekomst’ plaats waar gemeenteraad, college, ambtelijke organisatie en genodigden inhoudelijk met elkaar in gesprek gaan over de thema’s van de concept Toekomstvisie 2035. Met de uitkomsten van die gesprekken vindt al dan niet aanpassing plaats. De besluitvorming van de Toekomstvisie 2035 door de gemeenteraad is gepland in juli 2021.
De strategische sessies zijn vooral ingevuld door gesprekken over de toekomstvisie van Bergen op Zoom, de samenwerking met en de positionering van de 5 grote steden in West-Brabant, het coronaherstelpakket waarmee de provincie, de B5 en de M7 gemeenten versneld investerend de crisis door willen en trends en ontwikkelingen voor middelgrote gemeenten als Bergen op Zoom. Scenariodenken heeft in de praktijk plaats gevonden waar het om coronamaatregelen ging. In de toekomst zal dit op meerdere terreinen uitgerold worden.
2
Sterk profiel en positie binnen vitale samenwerkingsverbanden
In 2020 werd meer dan eens duidelijk dat we ‘alleen samen’ verdere stappen kunnen zetten. Met de door de interne en externe ontwikkelingen gedreven herschikking van prio-
riteiten, zijn ook in dit opzicht de bakens verzet. Door het wegvallen van fysieke bestuurlijke netwerkevenementen is de analyse hiervan uitgesteld, evenals de verfijning van het relatiemanagementsysteem. Andere activiteiten hebben, door oproepen hiertoe in het Focusakkoord, een nieuwe samenhang met elkaar gekregen. De actualisatie van de regionale visie hangt samen met de toekomstvisie. Het onderzoek naar Europese subsidieverwerving hangt samen met de algehele oproep voor meer inzet op het binnenhalen van subsidies uit o.a. Den Bosch, Den Haag en Brussel Deze samenhang komt dan ook in 2021 terug. Tegelijkertijd was er door de bovenstaande verschuivingen in activiteiten in 2020 ruimte om in de samenwerking met Roosendaal en met de Provincie Noord-Brabant te investeren. Bijvoorbeeld vanuit de ‘Sterke Steden’ samenwerking in West-Brabant. Ook de regio als geheel haalde de banden met de provincie aan via een regionale samenwerkingsagenda. Op beide zaken borduren we in 2021 voort.
3
Democratische vernieuwing
In het kader van bestuurlijke vernieuwing zijn de volgende initiatieven genomen: het voornemen om het BOB (beeldvormend, oordeelvormend, besluitvormend) vergaderen in 2021 te evalueren en aan te passen waar nodig. Het verwerken van de aanbevelingen van het rapport ‘Besturen met uitgestoken hand’ in de vergaderstructuur en het invoeren van op regelmatige basis organiseren van reflectiemomenten voor de gemeenteraad. Bergen op Zoom was begonnen met het ontwikkelen van beleid rond het uitdaagrecht (of Right to Challenge/R2C). In 2020 zijn er enkele gesprekken geweest met initiatiefnemers van mogelijke challenges. Dit leidde niet tot het uitdagen van de gemeente. In het focusakkoord ging er vervolgens een streep door R2C en werd er dus ook niet meer in geïnvesteerd.
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
19
Veiligheid
4
Hoofddoel: weerbaar bestuur
In 2019 hebben we samen met Roosendaal een drugsmonitor uitgevoerd. De uitkomst van de drugsmonitor hebben wij verwerkt in het projectplan Radix. Dit project is in 2020 gestart en omvat de volgende onderdelen: Op preventie: • Uitvoering werkwijze Safe & Sound. • In samenwerking met de scholen en de zorg- en veiligheidspartners hebben we scenariokaarten ontwikkeld. Daarnaast hebben we een groot deel van de scholen bezocht om op te halen waar zij specifiek tegenaanlopen tav de veiligheid op de scholen. De uitkomst hiervan hebben we gebruikt als input voor ons plan van aanpak en gebruikt om onze focus te bepalen voor 2021. • Er is een workshop ontwikkeld in samenwerking met het RIEC met als doel de bestuurlijke weerbaarheid te vergroten. Deze workshop is door COVID nog niet gegeven. De wens was namelijk om deze niet digitaal te laten plaats vinden. • Opstellen van een wijkanalyse tbv een wijkgerichte aanpak. Op het gebied van de aanpak van ondermijning: • Introductie van het Bergs Interventie Team (BIT). • Verschillende disciplines van de gemeente trekken hierbij samen op om een casus aan te pakken. • Doorontwikkeling van het Lokaal Informatie Plein (LIP) • Met de woningbouwcorporatie kwamen we binnen de wettelijke kaders tot verdere samenwerking en informatiedeling tbv de aanpak ondermijning en om de overlast effectief aan te pakken.
• Een start gemaakt met het herijken van het BIBOB-beleid.
5
Voorkomen van (eerste) delicten
In 2020 gingen we verder met het verbinden van Zorg en Veiligheid. Het de-escalatiemodel is verder verankerd binnen de gemeente en de ketensamenwerking. Zo vinden de partners elkaar snel en werken ze samen met als doel om te komen tot passende en duurzame oplossingen. Dit heeft ook een positief effect op de kwaliteit in de casus overleggen.
20
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
In 2020 richtten wij ons op de implementatie van de Wet Verplichte GGZ en de taken hierin van de gemeente. De implementatie verliep goed mede door de zorgvuldige voorbereiding. Ook de uitvoering van de wet en de geboden zorg aan een kwetsbare groep mensen verloopt goed.
6
Permanent voorbereid zijn op rampen en crisis en calamiteiten binnen Zorg en Veiligheid
Behalve dat onze crisisorganisatie door de Coronacrisis daadwerkelijk operationeel was, vonden er ook bijeenkomsten plaats voor de crisisorganisatie. Dit waren onlinebijeenkomsten en daarnaast verstuurden we regelmatig nieuwsbrieven. Ook was de adviseur Fysieke Veiligheid beschikbaar voor vragen e.d. De bestuurders namen deel aan activiteiten via de provinciale bestuurlijke menukaart. De veiligheidsregio Midden- en West-Brabant zet continue in op risico- en crisiscommunicatie, zo ook afgelopen jaar. We monitoren de nog in te zetten MER-procedure van de kerncentrale Doel. Die procedure zorgt ervoor dat we invloed kunnen uitoefenen op activiteiten rondom veiligheid. De faciliteiten voor de crisisorganisatie controleerden en testten we elk kwartaal. Voor de cruciale sleutelfuncties binnen de crisisorganisatie hebben we piket. Daardoor garanderen we kwaliteit bij het bestrijden van incidenten.
7
Veilige en leefbare omgeving
Voor een goede kwaliteitsborging VTH implementeerden we in 2020 een intern kwaliteitsborgingssysteem. Onderdeel hiervan is het jaarlijks uitvoeren van een interne audit op de proces-criteria. Deze audit is in het najaar van 2020 voor het eerst uitgevoerd. We toetsten daarbij alle wettelijke bepalingen ten aanzien van de proces-criteria. Het overall beeld is dat we grotendeels voldoen aan de wettelijke proces-criteria. Op enkele subonderdelen is verbetering of aanvulling noodzakelijk. Hiervoor stelden we verbeteracties op die we in 2021 oppakken. De uitkomsten van de audit komen terug in het evaluatieverslag Toezicht en handhaving 2020.
De veiligheidsfunctionaris nieuwe stijl is geborgd. Door het Focusakkoord is de vacature, die in augustus 2020 ontstond, tijdelijk en gedeeltelijk (24 uur per week) ingevuld. De veiligheidsfunctionaris heeft de regierol voor de aanpak in de wijken en de sociale aspecten op het gebied van veiligheid. Dit in samenwerking met de externe partners zoals politie, WijZijn, Stadlander en het Zorg- en Veiligheidshuis. De adviseur zorg- en veiligheid opereert (net als de veiligheidsfunctionaris) op het snijvlak tussen de domeinen sociaal en veiligheid. Deze adviseur is in 2020 op verschillende cases ingezet. Mede door extra inzet vanwege Covid-19, de vacaturestop en de bestuurlijke reset moeten we nog starten met concrete wijkgerichte aanpakken waar beide aspecten samenkomen. In 2021 geven we dit verder vorm, mede op basis van de wijkanalyses. In 2020 is een groot deel van de handhavingscapaciteit besteed aan handhaving van Covid-19 maatregelen. In verband hiermee is in het verslagjaar een bijstelling van het Uitvoeringsprogramma Handhaving (HUP) vastgesteld. De situatie rondom het coronavirus heeft van de organisatie een grote flexibiliteit in het optreden gevraagd. Daartoe zijn dwarsverbanden in en buiten de organisatie tot stand gebracht. Zo bleek de gemeente in staat om, in samenwerking met de politie, adequaat te reageren op pogingen tot het initiëren van vuurwerkrellen.
Berichten hierover zagen we op social media.
8
Positioneren en profileren van Bergen op Zoom als veiligheidscentrum in West-Brabant en Zeeland
Mede door het Focusakkoord gaven we aan deze doelstelling geen uitvoering.
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
21
Indicatoren Omschrijving indicator (Met verwijzing naar de doelstelling uit de tabel hierboven)
Verwijzingen Halt
(aantal per 10.000 jongeren) (aantal per 1.000 inwoners)
226
{-}
Waarstaatjegemeente.nl (Stichting Halt)
2,2
2,9
{-}
Waarstaatjegemeente.nl (CBS - Geregistreerde criminaliteit & Diefstallen)
4,6
6,7
5,7}
Waarstaatjegemeente.nl (CBS - Geregistreerde criminaliteit & Diefstallen)
2,5
1,4
{-}
Waarstaatjegemeente.nl (CBS - Geregistreerde criminaliteit & Diefstallen)
6,3
7,4
6,2
Waarstaatjegemeente.nl (CBS - Geregistreerde criminaliteit & Diefstallen)
(2018)
Geweldsmisdrijven
(aantal per 1.000 inwoners)
(2020)
Diefstallen uit woning (aantal per 1.000 inwoners)
(2018)
(in de openbare ruimte) (aantal per 1.000 inwoners)
BoZ 2019 BoZ 2020 Bron*
132
(2019)
Winkeldiefstallen
Vernielingen en beschadigingen
Gemeenten landelijk*
(2020)
* De cijfers bij het onderdeel ‘Gemeenten landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers op de website Waarstaatjegemeente.nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment er – gedurende het jaar – meer cijfers beschikbaar komen. ** De vermelding achter Waarstaatjegemeente.nl is de bron van waaruit WSJG (Waarstaatjegemeente.nl) de indicator vond. Deze extra informatie is waar mogelijk bij alle indicatoren zo weergegeven. Bovenstaande opmerkingen gelden voor alle tabellen waarin indicatoren zijn opgenomen.
Kaderstellende documenten voor het programma Beleidsnota Toekomstvisie Bergen op Zoom Integraal Veiligheidsplan 2019-2022 District De Markiezaten Regionaal Beleidsplan ZWB 2019-2021 (hele politie-eenheid) Integrale handhavingsnota 2019-2022 Beleidsplan Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant 2019-2023 Aanpak dreiging en agressie en geweld tegen openbaar bestuurders en overige (gemeente)ambtenaren Oplegnotitie organisatieplan Zorg- en Veiligheidshuis De Markiezaten 2015-2017 Regionaal Kompas 2015-2020, uitwerking van het vangnet voor kwetsbare mensen Sociaal Domein ‘Samen leven Samen doen’ Het RIEC-convenant APV gerelateerde beleidsdocumenten en uitvoeringsrichtlijnen Aanpak Verward gedrag Wet verplichte GGZ 2020 West Brabant Overlastgevende dak- en thuislozen Toekomstvisie Bergen op Zoom
Vastgesteld 2017 2019 2018 2019 2019 2015 2015 2015 2013 2020 Divers 2018 2019 2017
Verbonden partijen
Omschrijving hoe de verbonden partij bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant
Door afstemming tussen hulpdiensten bereiken we grotere slagkracht en betere dienstverlening. Bijdrage voor de gemeente in 2020: € 4.474.184
Belgisch-Nederlands grensoverleg (BENEGO)
Verbinden van lokale initiatieven bij Belgische en Nederlandse grensgemeenten om substantiële subsidiebijdragen te verwerven en informatie te delen over grensoverschrijdende thema’s.
22
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
Wat heeft het gekost? Programma 1 Besturen, samenwerken en veiligheid
x € 1.000
Rekening 2019
Begroting 2020 voor wijziging
Begroting Realisatie 2020 na 2020 wijziging
Verschil 2020
V/N
Baten Lasten
-645 10.644
-360 8.985
-550 10.048
-924 9.945
374 103
V V
Totaalsaldo baten en lasten
9.999
8.625
9.498
9.021
477
V
Onttrekking
-10
0
0
0
0
-
Totaalsaldo reserves
-10
0
0
0
0
-
Gerealiseerde resultaat
9.989
8.625
9.498
9.021
477
V
V = voordeel N = nadeel
Baten en lasten (incl. reserves en voorzieningen)
Baten -924
Lasten 9.945
Gerealiseerd resultaat per productgroep (incl. reserves en voorzieningen)
P101 Bestuur en Samenwerken P102 3.323 Openbare Orde en Veiligheid 5.698
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
23
Specificatie per productgroep Rekening 2019
Begroting 2020 voor wijziging
Verschil 2020
V/N
Baten Lasten
-46 4.305
-3 2.895
-3 3.330
-238 3.561
234 -230
V N
Totaalsaldo baten en lasten
4.259
2.892
3.327
3.323
4
V
Onttrekkingen reserves
-10
0
0
0
0
-
Totaalsaldo reserves
-10
0
0
0
0
-
Gerealiseerde resultaat
4.249
2.892
3.327
3.323
4
V
Rekening 2019
Begroting 2020 voor wijziging
Begroting Realisatie 2020 na 2020 wijziging
Verschil 2020
V/N
Baten Lasten
-599 6.339
-357 6.090
-547 6.718
-686 6.385
139 333
V V
Totaalsaldo baten en lasten
5.740
5.733
6.171
5.698
473
V
Gerealiseerde resultaat
5.740
5.733
6.171
5.698
473
V
x € 1.000 Productgroep P101 Bestuur en samenwerken
x € 1.000 Productgroep P102 Openbare Orde en Veiligheid
Begroting Realisatie 2020 na 2020 wijziging
V = voordeel N = nadeel
Resultaten per productgroep P1 Besturen, Samenwerken en Veiligheid Omschrijving
Resultaat V / N baten 2020
Resultaat V / N lasten 2020
P101 Bestuur en samenwerken P102 Openbare Orde en Veiligheid
234 139
V V
-230 333
N V
374
V
103
V
24
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
Waarvan V / N structurele baten
Waarvan V / N structurele lasten
Toelichting P102 Openbare orde en Veiligheid
473 V
Salaris- en inhuurkosten
310 V Veiligheidsregio
Door openstaande vacatures in 2020 ontstond er een voordeel op de salariskosten van € 310.000. De bijdrage van derden in de BOA-pool zijn € 64.000 hoger dan begroot.
59 V
Het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio besloot bij de vaststelling van de jaarrekening 2019 om over te gaan tot teruggave van € 70.000 van de gemeentelijke bijdrage. Dit betreft een incidentele mutatie, maar een structurele verlaging van de inwonersbidrage wordt niet uitgesloten. Hierover moet het Algemeen Bestuur dan in 2021 een besluit over nemen.
Reserves P1 Besturen, Samenwerken en Veiligheid Soort Onttrekking Totaal Onttrekking
Nr
Omschrijving
R98000
Res Algemeen (risico)
Begroting Realisatie 2020 2020
Verschil 2020
0
0
0
0
0
0
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
25
Programma 2
Samen leven, samen doen Wat hebben we in 2022 bereikt? Samen leven, samen doen Hoofddoelen 1. Inwoners doen mee aan de samenleving en kunnen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen
Subdoelen 1.1 Inwoners ontvangen de ondersteuning die ze nodig hebben. 1.2 Inwoners hebben zorg voor elkaar (eigen kracht, netwerk). 1.3 We streven naar het bieden van ondersteuning binnen de bestaande budgetten.
2. Een gezonde samenleving
2.1 Bevorderen van een gezonde leefstijl. 2.2 Bevorderen van een gezonde leefomgeving. 2.3 Bevorderen van de gezondheid van jeugdigen 0-18 (jeugdgezondheidzorg). 2.4 Preventie en bestrijding van infectieziekten. 2.5 Toezicht houden op kinderopvang en onderhouden relaties met kinderopvang. 2.6 Het bieden van informatie en advies op het gebied van gezondheid zoals informatie over de negatieve gevolgen van alcoholgebruik onder jongeren. 2.7 Bevorderen van een dementievriendelijke gemeente. 2.8 Bestrijden van eenzaamheid.
3. Realiseren van de Uitvoeringsorganisatie Sociaal Domein (integrale toegang) met één proces en één informatiesysteem
3.1 Eind 2018 startten we met de werkorganisatie Uitvoeringsorganisatie Sociaal Domein. In 2019 werkten we als lerende organisatie vanuit één proces en registreerden we in één systeem. De dienstverlening aan inwoners loopt door, we sturen bij waar nodig. 3.2 Vanaf 2020 formaliseren we de afspraken voor de Uitvoeringsorganisatie Sociaal Domein.
4. Aanpak van werkloosheid en 4.1 Inzicht in het uitkeringsbestand (ken je klant) als basis voor de aanpak van werkjeugdwerkloosheid in het bijzonloosheid. der 4.2 Uitvoeren van de werkplicht. Iedereen die kan werken, werkt. 4.3 Mensen die nog niet kunnen werken, hebben een leerplicht. 4.4 Voor mensen met een arbeidsbeperking die zijn aangewezen op een beschermde werkomgeving realiseren we beschutte werkplekken. 4.5 Terugdringen aantal uitkeringsgerechtigden door mensen volledig te laten uitstromen. 4.6 Handhaving op naleving van opgelegde verplichtingen. 4.7 Jongeren zonder startkwalificatie naar werk/studie begeleiden in samenwerking met het onderwijs (sluitende regionale aanpak). 4.8 Regionale harmonisatie Social Return on Investmentbeleid. 4.9 Nieuwkomers helpen met taal en werk in samenwerking met het onderwijs en bedrijfsleven.
26
Gemeente Bergen op Zoom Jaarstukken 2020
5. Mensen die een uitkering ont5.1 Uitvoeren van de meedoenplicht. vangen, stimuleren om iets terug 5.2 Ontwikkelen van een missie, visie voor het Vrijwilligers Informatie Punt in samente doen werking met WijZijn Traverse. 6. Tijdelijke ondersteuning bieden aan mensen met inkomensproblematiek
6.1 Blijven inzetten op armoedebestrijding en werken aan volledige uitstroom.
7. Terugdringen van zorgvragen voor schuldhulpverlening
7.1 Preventie en vroegsignalering van schulden. 7.2 Geen huisuitzettingen meer door huurschulden. 7.3 Bevordering van uitstroom uit het bestuursrechtelijk premieregime Zorgverzekeringswet van bijstandsgerechtigden (wanbetalersregeling).
Doelstellingen en activiteiten 2020 Wat wilden we bereiken? Wat en hoe hebben we dat bereikt?
1
Inwoners doen mee aan de samenleving en kunnen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen
In 2020 stelden we de rapportage Tellen en Vertellen op over de periode juli 2019- juni 2020. De rapportage geeft inzicht in wat WijZijn doet en hoe WijZijn werkt aan de beleidsdoelen van de gemeente. Het is een combinatie van cijfers (tellen) en verhalen (vertellen). Door deze combinatie krijg je een completer beeld van de (maatschappelijke) doelstellingen die behaald worden of waar nog (extra) inzet voor nodig is.