CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Concept Volkshuisvestingsprogramma 2025-2035

Commissie (Ruimte, Duurzaamheid en Economie) 10 december 2025, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Gevoelspeiling Concept Volkshuisvestingsprogramma Gemeente Bergen op Zoom 2025-203516.008 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Volkshuisvestingsprogramma

Gemeente Bergen op Zoom 29 oktober 2025 Concept

DATUM

29 oktober 2025

TITEL

Volkshuisvestingsprogramma

OPDRACHTGEVER

Gemeente Bergen op Zoom

AUTEUR(S)

Roos Henneken Martin Bleijenburg

PROJECTNUMMER

748.109

STATUS

Concept

Tivolilaan 205 6824 BV Arnhem Postbus 1174 6801 BD Arnhem www.companen.nl info@companen.nl 026 351 25 32 KvK-nummer: 09035291 BTW-nummer: NL001826517B01

Inhoud 1 1.1 1.2 1.3

Inleiding Wat is een volkshuisvestingsprogramma? Waarom een volkshuisvestingsprogramma? Leeswijzer

4 4 5 6

2

Samenvatting

7

3

De kracht van Bergen op Zoom

8

4 4.1 4.2 4.3

Woningbehoefte Woonvraag reguliere doelgroepen Woonvraag aandachtsgroepen Woonvraag regio West-Brabant

9 9 12 17

5 5.1 5.2 5.3 5.4

Huidige voorraad en bouwplannen Samenstelling woningvoorraad Benodigde groei Woningbouwplannen Voorkeurslocaties voor woningbouw

18 18 20 20 22

6 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6

Invullen opgave woningbehoefte 25 Mogelijkheden voor inbreiding 25 Aanbod sociale huur blijft op peil 26 Woningaanbod en voorzieningen in Halsteren en Lepelstraat 27 Woningbouwversnelling 27 Voldoen aan kwalitatieve behoeftes 28 Fair share, spreiding en clustering woningen voor aandachtsgroepen 28

7

Wonen met zorg

30

7.1 7.2 7.3 7.4 8 8.1 8.2 8.3

Preventie 30 Passend woningaanbod voor mensen in Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang en zorgmijders 32 Het versterken van de samenwerking tussen inwoners, informele zorg, professionele ondersteuning en zorgpartijen 33 Toegankelijkheid en toegang tot voorzieningen 34 36 36 37

8.4 8.5

Toekomstbestendige en leefbare buurten Verduurzaming van de woningvoorraad Verduurzaming leefomgeving Monitoring en uitvoering Duurzaamheid, Energie en Klimaat (DEK) Sociale duurzaamheid: Aanpak kwetsbare wijken Integrale aanpak en samenwerking

9 9.2 9.3 9.4 9.5

Schaalsprong Afnemende beroepsbevolking Werkgelegenheid creëren Aantrekkelijk woningaanbod Versterken van voorzieningen

40 40 41 41 42

37 38 38

Bijlage 1

44

Bijlage 2: Wijk- en buurtindeling Bergen op Zoom

45

Bijlage 3: Begrippenlijst

46

1 Inleiding 1.1 Wat is een volkshuisvestingsprogramma? Het volkshuisvestingsprogramma geeft een verdere invulling aan de ambitie uit de omgevingsvisie. Dit programma bestaat uit twee delen: een kaderstellend deel dat een verdieping is op de omgevingsvisie en een uitvoerend deel met maatregelen en het toetsingskader voor initiatieven. De Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) integreert het woonbeleid in de omgevingsvisie via het volkshuisvestingsprogramma. In de omgevingsvisie maakt de gemeente ruimtelijke keuzes en schetst zij een toekomstvisie, terwijl het volkshuisvestingsprogramma deze visie praktisch uitwerkt.

Tot slot dient het als fundament voor de te maken prestatieafspraken tussen gemeente, corporaties en huurdersorganisaties. Overzicht doelgroepen een aandachtsgroepen woonbeleid: Doelgroepen voor woonbeleid Bergen op Zoom

Aandachtsgroepen volgens Wetsvoorstel regie op Volkshuisvesting

Ouderen (65 jaar en ouder) Jongeren <23 jaar

Ouderen (65 jaar en ouder)

Studenten

Het volkshuisvestingsprogramma beschrijft: • De omvang en samenstelling van de woningvoorraad • De actuele en verwachte woonbehoefte • De woonbehoefte van aandachtsgroepen en ouderen Verder bevat het: • Nieuwbouwplannen en locaties • Aantallen te realiseren woningen (waarvan 30% sociaal en verplicht minimaal 40% middensegment) • Maatregelen om in de woonbehoefte te voorzien • Ontwikkeling van de bestaande voorraad • Woongerelateerde zorg- en ondersteuningsbehoefte • Opgaves in leefbaarheid, sociale samenhang, kwaliteit van de ruimte, duurzaamheid en bereikbaarheid

Middeninkomens (Jonge) gezinnen

Mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking en/of psychische kwetsbaarheid Uitstromers uit MO, BW, Klinische GGZ

Moeten urgentie krijgen bij toewijzing sociale huur

X

Uitstromers vrouwenopvang/ slachtoffers mensenhandel Uitstromers uit Jeugdzorg met verblijf (accommodatie of gesloten accommodatie) Uitstromers uit (jeugd) detentie (>3 mnd)

X

Medisch urgenten

X

Mantelzorgers en mantelzorgontvangers

X

Uitstappende sekswerkers

X

Dakloze gezinnen met minderjarige kinderen (Dreigend) dak- en thuislozen

X

X

X

Uitstromers uit pleeggezinnen Arbeidsmigranten Studenten Woonwagenbewoners Statushouders

4

1.2 Waarom een volkshuisvestingsprogramma? De woningnood, de veranderingen in het zorgdomein, de leefbaarheid in de kernen en de verduurzaming van de omgeving en woningen vragen volle inzet van de gemeente en haar partners. Samenwerking is hierin cruciaal: zowel met andere overheden als met partners die actief zijn in de gemeente, zoals zorginstellingen en woningbouwcorporaties. Niet alle opgaven kunnen tegelijkertijd aangepakt worden: het vraagt prioriteiten. In het kaderstellende deel van het programma gaan we in op die prioriteiten. Dit Volkshuisvestingsprogramma vervangt de woonvisie met een looptijd tot 2024, en loopt in vorm en opzet vooruit op veranderingen in landelijke wet- en regelgeving. Allereerst wordt het hebben van een Volkshuisvestingsprogramma verplicht. Daarnaast dienen ook Rijksprogramma’s als ‘Een thuis voor iedereen’, ‘Wonen en zorg voor ouderen’ het Integrale Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) een lokale invulling te krijgen. Onderdeel van het verplichte Volkshuisvestingsprogramma is de opgave wonen met zorg en ondersteuning. Hierop vooruitlopend heeft de regio WestBrabant een regionale woonzorgvisie opgesteld. Ook op regionaal niveau zijn er afspraken gemaakt over de regionale woonopgave (Woondeal West-Brabant). Het lokale Volkshuisvestingsprogramma bundelt nationale en regionale kaders met een lokale visie op het wonen.

Het Volkshuisvestingsprogramma presenteert daarmee het gewenste toekomstbeeld van het wonen in de gemeente Bergen op Zoom en de manier waarop de gemeente de komende jaren naar dit toekomstbeeld toewerkt. Het volkshuisvestingsprogramma zal in ieder geval tot en met 2035 gelden. In 2030 zal het programma worden herijkt. Daarnaast zal tussentijdse herijking mogelijk zijn, wanneer bijsturing op acties en maatregelen nodig is, bijvoorbeeld als gevolg van wijzigingen van de Omgevingsvisie. Als tussentijdse

wijzigingen het mogelijk maken om aan de hand van dit programma verder te werken aan bestaande ambities richting 2040, dan kan de geldingsduur van het programma worden verlengd tot 2040.

Landelijk beleid wonen - Nationale Omgevingsvisie - Nationale woon en bouwagenda - Wet versterking Regie volkshuisvesting - Een thuis voor iedereen - Wonen en zorg voor ouderen

Omgevingsvisie Noord-Brabant

Woondeal WestBrabant

Regionale woonzorgvisie

Omgevingsvisie Bergen op Zoom Volkshuisvestingsprogramma

5

1.3 Leeswijzer Voor u ligt het kaderstellend deel van het volkshuisvestingsprogramma. Het uitvoeringsprogramma en afwegingskader zijn aparte bijlages. In Hoofdstuk 2 is de kern van dit volkshuisvestingsprogramma samengevat. Hoofdstuk 3 schetst de kracht van en de mogelijkheden voor Bergen op Zoom als gemeente op basis van haar ligging, cultuur en economie. Hoofdstuk 4 gaat in detail in op de woningbehoefte van al onze inwoners, Hoofdstuk 5 biedt inzicht in onze woningvoorraad en bouwplannen, en in hoofdstuk 6 is uiteengezet hoe we aan de toekomstige, groeiende en veranderende woningbehoefte van onze inwoners willen voldoen. In Hoofdstuk 7 hebben we in het bijzonder aandacht voor mensen met een zorg- of ondersteuningsbehoefte naast hun woonbehoefte, en mensen die een woning in een woonvorm nodig hebben. In Hoofdstuk 8 bespreken we onze ambities voor toekomstbestendige, leefbare en sociale buurten. In Hoofdstuk 9 zetten we uiteen hoe een schaalsprong onze gemeente sterker kan maken.

6

2 Samenvatting De woningbouwopgave in Bergen op Zoom is divers en gericht op de uiteenlopende behoeften van verschillende doelgroepen. Jonge gezinnen zoeken gezinswoningen in kindvriendelijke wijken, starters hebben behoefte aan betaalbare woningen, en ouderen willen levensloopbestendige woningen nabij voorzieningen. Daarnaast is er een groeiende groep aandachtsgroepen, zoals mensen die uitstromen uit instellingen, die dringend behoefte hebben aan kleine, betaalbare sociale huurwoningen. De gemeente ziet zich geconfronteerd met vergrijzing, huishoudensverdunning en stijgende woningprijzen, wat leidt tot toenemende druk op het lagere prijssegment. Dit vraagt om een forse uitbreiding van het betaalbare woningaanbod, inclusief woonplekken voor mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag. Om deze opgaven het hoofd te bieden, zet Bergen op Zoom de komende jaren in op verschillende ambities:

7

3 De kracht van Bergen op Zoom Bergen op Zoom is een prachtige stad met een rijke historie en veel cultuur waar met veel energie wordt gewerkt en waar prettig kan worden gewoond en verbleven omringd door groen én blauw. Een stad met relatief veel stuwende bedrijven, bedrijven die zorgen voor aanpalende werkgelegenheid en bedrijven die vernieuwen en verduurzamen. Samen met de strategische ligging van onze stad zorgen zij voor een stabiele voedingsbodem voor innovaties, voor brede welvaart voor iedereen in een netwerk van steden en groen. Onze inwoners kunnen zich van jongs af tot aan hun levensavond uiten en ontplooien, vooral ook op kunstzinnig en cultureel gebied. Daarbij dragen verenigings- en samenwerkingsverbanden bij aan de verrijking van zowel het individu als de samenleving en als stimulans voor sociale cohesie. Het culturele DNA van stad en streek spreekt ook uit de rijke historie, die steeds weer inspiratiebron is voor nieuwe initiatieven. Onze gemeente heeft een strategische positie in de Stedelijke Regio West Brabant, als grensregio, een internationaal goed verbonden regio met water-, spoor-, weg-, lucht- en buisverbindingen van en naar de wereldsteden Rotterdam en Antwerpen, de provincies Zeeland en Zuid-Holland en het overige deel van Stedelijk Brabant.

Bergen op Zoom bevindt zich daarmee op een belangrijk knooppunt van infrastructuren (snelwegen, buisleidingen, waterwegen, spoorwegen, luchthaven, hoogspanningsleidingen, waterstof) tussen drie aanpalende industriegebieden (Rotterdam, Antwerpen en Zeeland).

allemaal en Bergen op Zoom heeft de uitgangspositie hiervoor. De pijlervisie economie Bergen op Zoom beschrijft de ambitie dat de gemeente de komende jaren 7.000 woningen wil bouwen. Door bij de bouw in het bijzonder te richten op een jonge doelgroep kan de basis worden gelegd voor een groei van de beroepsbevolking. Deze bouwopgave vraagt om ruimte in de stad. Ook zal er ruimtevraag ontstaan door nieuwe inwoners die vanuit het buitenland naar Bergen op Zoom komen. Woningbouw focust zich de komende jaren nadrukkelijk op de behoeften van de verschillende doelgroepen en volgende generaties. Dit vraagt om verschillende woonmilieus binnen de gemeente, met Bergen op Zoom als de meest stedelijke kern en Lepelstraat en Halsteren met veel meer landelijke kenmerken. Deze kernen onderscheiden zich in ruimte en openheid in de zeeklei polders, het coulisselandschap op de zandgronden met kenmerkende houtwallen, het dorps karakter, waar mensen elkaar groeten en kennen. Er is sprake van sterke sociale contacten en saamhorigheid. De bedrijvigheid is primair gericht op lokaal ondernemerschap en het stimuleren van werkgelegenheid. De gemeente wil verder bouwen aan de identiteit van de kernen Bergen op Zoom, Halsteren en Lepelstraat. Hierbij heeft inbreiding voorkeur boven uitbreiding, maar uitbreiding wordt niet bij voorbaat uitgesloten mits landschappelijk goed ingepast.

Er staan belangrijke transities voor de deur, die voor Bergen op Zoom veel kansen bieden. Inzetten op een nieuwe economie voor iedereen. We willen het

8 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

4 Woningbehoefte

4.1 Woonvraag reguliere doelgroepen Samenvatting

In dit hoofdstuk wordt eerst de woningbehoefte van reguliere doelgroepen in Bergen op Zoom beschreven aan de hand van het regionale woningmarktonderzoek uit 2023. Vervolgens wordt de woningbehoefte van aandachtsgroepen in Bergen op Zoom geraamd, op basis van de regionale woonzorganalyse (2024) en de regionale woonzorgvisie (2025). Het hoofdstuk sluit af met de afspraken die op regioniveau in de Woondeal zijn gemaakt over de woningbouwopgave voor Bergen op Zoom. De opgave uit de Woondeal is hoger dan de benodigde aanboduitbreiding voor inwoners van Bergen op Zoom, omdat in de Woondeal is afgesproken om de totale regionale opgave evenredig over de gemeenten te verdelen. De opgave uit de Woondeal is de minimale opgave voor Bergen op Zoom. In de gemeente Bergen op Zoom wonen verschillende doelgroepen, elk met hun eigen woonbehoeften en voorkeuren. Jonge gezinnen kiezen vaak voor ruime gezinswoningen in kindvriendelijke wijken, starters zoeken een betaalbare woning en ouderen zoeken een geschikte woning om oud in te worden, liefst nabij voorzieningen. Daarnaast zijn er ook diverse ‘aandachtsgroepen’ zoals mensen die uitstromen uit een instelling en een beroep doen op een betaalbare, (kleine) sociale huurwoning.

Woonvraag • Bevolkingsgroei: +5,1% sinds 2015, huishoudens +7,4%, vooral eenpersoonshuishoudens (+14,8%). • Vergrijzing: Sterke toename van 65+ huishoudens, vooral 75+ers. • Woningtypes: grootste groei grondgebonden koopwoningen (+1.980 woningen tot 2040), sterkste procentuele groei onzelfstandige woonruimte (+32%) en koopappartementen (+25%). • Betaalbaarheid: Grote vraag naar betaalbare koopwoningen en sociale huur. De vraag naar middeldure huurwoningen stijgt het hardst. • Prognose tot 2040: Behoefte aan 3.915 extra woningen. Betaalbaarheid en druk op woningmarkt • Sterke prijsstijging: Gemiddelde transactieprijs +46% (2018-2022), nu €341.300. • Bereikbaarheid koopwoningen: Aandeel betaalbare woningen voor lage/ middeninkomens gedaald van 58% naar 34%. • Sociale huur: +30% reacties op woningen in 3 jaar. Woonwensen (enquête 2025) • Behoefte: betaalbare koopwoningen en kleinere woningen. • Voorrang: voor jongeren en starters. • Duurzaamheid: 75% vindt dit belangrijk. • Leefomgeving: voorkeur voor rustige buurt en nabijheid van natuur.

9 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

Bevolkingsgroei en toename (kleine) huishoudens

Figuur 1. Huishoudensontwikkeling tot 2040

Bergen op Zoom is de afgelopen jaren gegroeid. Sinds januari 2015 is het aantal inwoners met ongeveer 5,1% toegenomen (peildatum 1 januari 2024). Het aantal huishoudens is nog sterker gestegen (7,4%). Daarbinnen is het aantal eenpersoonshuishoudens het hardst gestegen (14,8%). Dit komt vooral door de vergrijzing en de daarmee samenhangende gezinsverdunning. Vooral het aantal alleenstaande ouderen neemt toe. Deze eenpersoonshuishoudens wonen vaak wel in een (grote) eengezinswoning. Bergen op Zoom groeit ook door zowel binnenlandse als buitenlandse migratie. Sinds 2000 is één op de zes nieuwkomers in Bergen op Zoom een arbeidsmigrant of een meegereisd gezinslid van een arbeidsmigrant. In het regionale woningmarktonderzoek (2023) is een prognose opgesteld die laat zien wat de verwachte ontwikkeling van huishoudens naar leeftijdscategorie is. Daarnaast is ook uiteengezet hoe de samenstelling van huishoudens zich zal ontwikkelen. In figuur 1 zijn deze gegevens gecombineerd voor extra inzicht. In 2022 bestond 30% van de totale bevolking uit 1-2 persoonshuishoudens van 65+ers. In 2040 zal dit aandeel naar verwachting zijn toegenomen tot 37%. Dat terwijl het aandeel 1-2 persoonshuishoudens tussen 23-65 jaar afneemt van 36% naar 31%. Het aandeel 1-2 persoonshuishoudens tot 23, eenoudergezinnen en gezinnen blijven grotendeels gelijk.

Het relatieve aandeel ouderen in de gemeente neemt dus toe. Er is naast vergrijzing ook sprake van dubbele vergrijzing: binnen de groep 65+ers is een steeds groter aandeel 75+er. In de gemeente Bergen op Zoom neemt het aantal 75+ huishoudens tot 2040 toe met 59%. De komende jaren zal de groep ouderen dus niet alleen stijgen, maar ook relatief ouder worden.

Bron: Regionaal woningmarktonderzoek West-Brabant, Tholen en De Bevelanden, 2023. Bewerking Companen.

Betaalbaar wonen Voor veel doelgroepen is betaalbaarheid een belangrijk punt. Starters zoeken bijvoorbeeld een betaalbare koopwoning, aandachtsgroepen een sociale huurwoning en ouderen een betaalbare levensloopgeschikte woning. Tabel 1 toont de verdeling van de vraag over verschillende markt- en prijssegmenten. De totale groei in de woningbehoefte tot 2040 komt neer op 3.915 woningen. Er is met name vraag naar corporatie huurwoningen en koopwoningen tot € 355.000 (prijspeil 2022). In de particuliere huursector is vooral vraag naar middeldure woningen in de prijscategorie € 763 tot € 1.000 (prijspeil 2022). De vraag naar woningen in deze prijscategorie stijgt in zowel de particuliere huursector als de corporatiesector het hardst.

10 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

Tabel 1: Prognose van de vraag naar verschillende markt- en prijssegmenten 2022 2030 2035 2040 Huur corporatie Tot € 442 1.100 1.120 1.140 1.155 € 442 tot € 633 5.670 5.870 5.945 6.040 € 633 tot € 679 845 865 875 895 € 679 tot € 763 830 900 950 1.000 € 763 tot € 1.000 595 755 835 910 Totaal 9.040 9.510 9.745 10.000 Huur particulier Tot € 442 445 425 440 435 € 442 tot € 633 470 490 500 515 € 633 tot € 679 190 205 205 205 € 679 tot € 763 385 420 430 440 € 763 tot € 1.000 905 1.035 1.090 1.145 Meer dan € 1.000 455 510 530 555 Totaal 2.850 3.085 3.195 3.295 Koop Tot € 225.000 1.840 2.015 2.095 2.175 € 225.000 tot 8.080 8.600 8.800 9.065 € 355.000 € 355.000 tot 2.840 3.025 3.145 3.265 € 450.000 € 450.000 tot 2.180 2.305 2.410 2.525 € 550.000 Meer dan € 550.000 2.920 3.030 3.165 3.340 Totaal 17.860 18.975 19.615 20.370 Eindtotaal 29.750 31.570 32.555 33.665 Bron: Regionaal woningmarktonderzoek West-Brabant, Tholen en De Bevelanden, 2023.

4.1.1.1 Druk op goedkope koop en sociale huur In 2023 is er een schaarste onderzoek uitgevoerd in de gemeente waaruit bleek dat de woningvoorraad onvoldoende aansluit bij de behoefte van de inwoners. Rekening houdend met huurprijzen en WOZ-waarden is de woningvoorraad relatief duur ten opzichte van de inkomensverdeling in de gemeente. Er is zowel in WOZ-waarde als in transactieprijs een sterke stijging te zien in de afgelopen jaren. Koopwoningen die op basis van WOZ-waarde bereikbaar zijn voor lage- en middeninkomens (tot 245.000, prijspeil: 2023) zijn gedaald van 58% van de koopwoningvoorraad in 2018 naar 34% van de koopwoningvoorraad in 2022. Daarnaast is de gemiddelde transactieprijs tussen 2018 en 2022 met 46% gestegen in Bergen op Zoom. In 2022 lag de gemiddelde transactieprijs op € 341.300. Met name huishoudens die geen koopwoning bezitten (starters en doorstromers) worden hierdoor benadeeld.

1

2

Kanttekening hierbij is dat er in die jaren ook veel nieuwbouw aan de corporatievoorraad is toegevoegd. Nieuwbouwwoningen krijgen vanwege grotere populariteit meer reacties per woning dan bestaande woningen.

Niet alleen in de koopsector wordt druk op de woningmarkt herkend, er was ook sprake van toegenomen concurrentie voor lagere inkomens in de sociale huur. Het aantal reacties op sociale huurwoningen was met 30% toegenomen in 3 jaar tijd (2020 - 2023)1. Met name in de prijscategorie tot de tweede aftoppingsgrens. In 2023 was 5% van alle huishoudens in Bergen op Zoom actief woningzoekende op de sociale huurmarkt.

Grote behoefte aan grondgebonden koopwoningen en huurappartementen Naast prijsverschillen in de woonbehoefte van verschillende doelgroepen zijn er ook verschillen in de soort woning die gewenst is. Zo gaan jongeren, uitstromers uit instellingen als jeugdzorg en ouderen voor een onzelfstandige woonruimte2, jonge 1-2 persoonshuishoudens vaak voor een appartement, terwijl gezinnen het liefst een grondgebonden woning hebben. Voor ouderen Huishoudens in (studenten)eenheden, BAR (bewoonde andere ruimtes, zoals woonboten, woonwagens, recreatiewoningen of andere woonvormen), of huishoudens die inwonend zijn bij een ander huishouden. Hieronder kunnen ook aanleun- of mantelzorgwoningen vallen.

11 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

kunnen zowel grondgebonden woningen als appartementen geschikt zijn, mits de grondgebonden woning nultreden is, en het appartementencomplex over een lift beschikt. Wanneer we kijken naar de vraag naar grondgebonden woningen en appartementen in het koop- en huursegment, dan is in absolute aantallen de grootste groei te zien in de behoefte aan grondgebonden koopwoningen. De vraag naar onzelfstandige woonruimte en koopappartementen maakt echter procentueel gezien de sterkste groei door. Tabel 2: Prognose behoefte aan grondgebonden woningen en appartementen 20222040 Groei 2022 2022 2030 2035 2040 2040 Koop Grondgebonden 15.735 16.540 17.055 17.715 (+1.980) 13% Appartement 2.125 2.440 2.565 2.660 (+535) 25% Huur Grondgebonden 5.120 5.230 5.260 5.295 (+175) 3% Appartement 6.770 7.365 7.680 8.000 (+1.230) 18% Onzelfstandig 995 1.160 1.260 1.310 (+310) 32% Bron: Regionaal woningmarktonderzoek West-Brabant, Tholen en De Bevelanden, 2023.

Kwalitatieve woonvraag inwoners Van 27 maart tot 1 juni 2025 hebben inwoners van Bergen op Zoom de mogelijkheid gekregen om hun woonvoorkeuren aan te geven via een online enquête. De enquête is door 360 mensen ingeleverd. Zij gaven aan dat er vooral behoefte is aan betaalbare koopwoningen, een behoefte die wordt herkend in de cijfers. Ook werd aangegeven dat er behoefte is aan meer woningen met een kleiner woonoppervlakte. Deze behoefte hangt samen met de ontwikkeling naar meer een- en tweepersoonshuishoudens. Respondenten

konden ook aangeven welke groep voorrang zou moeten krijgen als doelgroep bij woningbouw. Er werd voornamelijk gekozen voor jongeren en starters. Inwoners zouden graag zien dat deze groep prioriteit krijgt in toekomstige woningbouwplannen. Driekwart van de respondenten vindt duurzaamheid heel belangrijk. Bij nieuwe ontwikkelingen in de gemeente wordt een toekomstbestendige, zuinige en groene woon- en leefomgeving gewaardeerd. Bewoners van Bergen op Zoom hechten ook veel waarde aan een natuurlijke leefomgeving, het merendeel van de respondenten heeft liever een rustige buurt dan een bruisende buurt en liever meer natuur dan meer woningen. Daarnaast wordt recreatieve natuur (bos/park/water) als een van de belangrijkste voorzieningen die binnen loopafstand van de woning moeten zijn gezien. Bij uitbreiding van het woningaanbod in de gemeente is het dus van belang om rekening te houden met de wensen van de bewoners, en het gevoel van rust, ruimte en natuur (in de buurt) niet verloren te laten gaan. [input kwalitatieve wensen jongeren: jongeren symposium zal op donderdag 27 november 2025 plaatsvinden]

4.2 Woonvraag aandachtsgroepen De door het Rijk gedefinieerde aandachtsgroepen hebben een extra kwetsbare positie op de woningmarkt. Een deel van de aandachtsgroepen heeft een zorg/ondersteuningsvraag die samenhangt met hun huisvesting. In Bergen op Zoom is het momenteel niet mogelijk om urgentie aan te vragen, maar vanwege de toekomstige ingang van de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting stellen we een (nieuwe) regionale urgentieverordening op voor de toewijzing van de wettelijke urgent woningzoekenden naar sociale huurwoningen. Om passend en voldoende woningaanbod voor deze groepen te realiseren, is het van belang dat hun huisvestingsbehoefte in beeld is.

12 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

Samenvatting Urgente woningzoekenden: jaarlijks ±80 sociale huurwoningen nodig. • Uitstromers uit zorginstellingen: ±40 huishoudens. • Mantelzorgers: ±15 aanvragen. • Medisch urgenten: ±25 goedgekeurde aanvragen per jaar. Aandachtsgroepen en zorgdoelgroepen zonder urgentie: • Ouderen: tot 2040: +1.100 nultreden woningen, +10 geclusterde woningen, +930 verpleeghuisplekken (worden opgevangen met zorggeschikte woningen). • Mensen met verstandelijke/lichamelijke beperking: Er is voldoende aanbod aan woonplekken in woonvormen, de vraag zal niet verder stijgen. • Beschermd Wonen: Er is in de regio behoefte aan 140 plekken. De vraag naar woonplekken zal richting de toekomst niet significant stijgen, maar het aandeel Beschermd Thuis plekken waar behoefte aan is wel. • Dak- en thuislozen: Structureel tekort van 10-20 opvangplekken. • Zorgmijders: ±60 personen per jaar, behoefte aan alternatieve woonvormen (zoals Skaeve Huse). • Arbeidsmigranten: Tekort van ±500 woonruimtes in 2030. • Studenten: Geen specifieke huisvesting beschikbaar in de gemeente, wel toekomstige ambitie. • Statushouders: Wisselende taakstelling, goede realisatie. • Woonwagenbewoners: 96 standplaatsen, 35 wachtenden.

In 2025 herhaling van het behoefteonderzoek en formulering regionale spelregels voor wachtlijstsystematiek (rangorde) en toewijzingsprocedures, die uiteindelijk in lokale Huisvestingsverordeningen worden geborgd.

Vraag(ontwikkeling) aandachtsgroepen met urgentie Reguliere sociale huurwoningen: Mensen die uitstromen naar reguliere woningen Steeds meer mensen zijn - na een verblijf in een woonvoorziening met intensieve begeleiding - klaar voor zelfstandig wonen. Ze willen vooruit, ze kúnnen vooruit. Het gaat bijvoorbeeld om mensen die uitstromen uit een woonvoorziening voor beschermd wonen (Wmo of Wlz) of maatschappelijke opvang. Ook jongeren (18+) die vanuit jeugdzorg met verblijf doorstromen naar de reguliere woningmarkt en uitstromers uit detentie zijn kleine, maar veelgenoemde doelgroepen. De regionale woonzorganalyse beschrijft een regionale opgave van 120 mensen die op jaarbasis uitstromen uit deze voorzieningen (Regionale Woonzorgvisie West-Brabant, 2025)3. Voor uitstromers uit de vrouwenopvang, uitstappende sekswerkers en slachtoffers van mensenhandel kan lokaal maatwerk toegepast worden op gemeenteniveau. Er is op het moment van schrijven nog geen regionale evenwichtige verdeling van aandachtsgroepen in de regio opgesteld. Op basis van inwonertal zou gemeente Bergen op Zoom rond de 40 huishoudens kunnen verwachten die na uitstroom uit een woonvoorziening een beroep doen op een reguliere sociale huurwoning met urgentie. De meeste uitstromers zijn kleine, vaak eenpersoonshuishoudens met een laag inkomen, welke een beroep doen op betaalbare en kleinere woningen.

Mantelzorgers In Bergen op Zoom verleent naar schatting 14,6% van de volwassenen een vorm van mantelzorg (Buurtatlas, RIVM, 2022). Dit komt neer op 10.250 personen in 2025. In heel Nederland is dit gemiddeld 13,5% (Buurtatlas, RIVM,

3

Dit is een inschatting. De komende jaren zal de daadwerkelijke uitstroom gemonitord worden om hier nog beter zicht op te krijgen en tot een betere inschatting te komen. Er wordt op basis van de inschatting wel al een verdeling op basis van fair share uitgewerkt in de regio.

13 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

2022). Het aantal mensen dat urgentie aanvraagt voor een sociale huurwoning om dichter bij degene te wonen die mantelzorg verleent of aan wie mantelzorg verleend wordt, is landelijk zeer gering. Ervan uitgaande dat het grootste deel van mantelzorgers al in de buurt van de mantelzorgontvanger woont, en niet iedere mantelzorg tot de corporatie doelgroep behoort, zal ook straks wanneer (onder concrete voorwaarden) urgentie aan te vragen is voor een sociale huurwoning het aantal aanspraken naar verwachting niet groot zijn. In het landelijk onderzoek ‘Voorwaarden huisvesting aandachtsgroepen’ (Companen in opdracht van Ministerie van BzK), is uitgegaan van een aanvraagpercentage van 0,15%. Dit zou voor Bergen op Zoom 15 aanvragen voor urgentie op basis van mantelzorgsituatie betekenen. Medisch urgenten In Bergen op Zoom kunnen inwoners voorrang voor een sociale huurwoning aanvragen indien zij door een acuut medisch probleem niet meer in hun huidige woning kunnen wonen. In 2024 kwamen bij woningcorporatie Stadlander 100 aanvragen voor medische voorrang binnen. Daarvan zijn er 25 goedgekeurd. Stadlander geeft aan dat ook in voorgaande jaren gemiddeld 25% van de aanvragen werd goedgekeurd. Als inschatting voor de komende jaren nemen we het meest recente aantal goedgekeurde aanvragen: 25.

In totaal zullen de aandachtsgroepen met urgentie jaarlijks naar verwachting een beroep doen op 80 sociale huurwoningen. Dit komt neer op 15-20% van de jaarlijkse mutaties tot de eerste aftoppingsgrens.

Vraag(ontwikkeling) aandachtsgroepen en zorgdoelgroepen zonder urgentie Plekken in woonvormen: Ouderen De bevolking groeit, en daarbinnen groeit het aandeel ouderen. Ook in Bergen op Zoom groeit het aantal ouderen hard. In de woonzorganalyse is een inschatting gemaakt van de toenemende behoefte aan woonvormen voor ouderen4 op basis van de demografische prognose 2024 - 2040. Deze groeiende behoefte is afgezet tegen het aanbod dat in 2024 is geïnventariseerd. Daaruit is een opgave gekomen per woonvorm. Tussen 2024 en 2040 zijn er naar verwachting 1.100 extra nultreden woningen nodig, 10 geclusterde woningen en 930 verpleeghuisplekken. De vraag naar geclusterde woningen is in de regionale woonzorganalyse als laag geschat, omdat er al veel geclusterd aanbod is. Toch gaan we uit van een opgave voor de bouw van geclusterd wonen. Door heel Nederland wordt een sterke groei in de behoefte aan geclusterde woonconcepten waargenomen. Ook voor onze gemeente gaan we uit van een grote latente vraag naar geclusterde woningen, waardoor bij meer en vooral kwalitatief goed aanbod ook meer vraag zal ontstaan (Regionale Woonzorgvisie West-Brabant, 2025). Er ligt dus meer een kwalitatieve opgave dan een kwantitatieve opgave. Vanwege landelijk en regionaal beleid zullen er geen verpleeghuisplekken meer bij komen in de regio. Wel is er sprake van een ‘overschot’ van 700 zorggeschikte woningen.

Deze woningen zouden deels de vraag naar verpleeghuisplekken kunnen opvangen, mits zij in de buurt van een zorgaanbieder en andere (zorg)voorzieningen liggen en er voldoende bezetting vanuit zorgaanbieders mogelijk is (Regionale Woonzorgvisie West-Brabant, 2025). Bij zorggeschikte woningen die vanaf nu bijgebouwd zullen worden (80 woningen

14 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

in de planning), kan er (wat betreft locatie en kwaliteit) rekening mee worden gehouden dat deze woningen (gedeeltelijk) verpleegzorg vervangen. Aanbod voor ouderen kan zowel corporatiehuur, particuliere huur of koop zijn. De opgave in de koopsector is het grootst. Mensen met een verstandelijke beperking of een lichamelijke beperking Mensen met een verstandelijke beperking en/of een lichamelijke beperking hebben vaak behoefte aan een (aangepaste) zelfstandige woning, groepswoning of woning binnen een woonzorgcomplex met 24-uurs begeleiding (oproepbaar) aanwezig. In de regionale woonzorganalyse zijn twee scenario’s uitgewerkt voor de behoefte aan woonplekken in woonvormen voor deze doelgroepen. Het minimumscenario, waarbij alleen de mensen met zware indicaties (VG5-VG8 en LG6-LG7) een beroep doen op een woonplek, wordt vanwege de verdere toename van ambulante zorgverlening het meest voor de hand liggend genoemd. In totaal is er dan behoefte aan 310 VG-plekken en 25 LG-plekken in de gemeente. Er zijn momenteel 380 VG-plekken en 25 LG-plekken in de gemeente. Verder gaat de vraag vanuit deze doelgroepen naar verwachting nauwelijks tot niet stijgen richting de toekomst. Mensen in Beschermd Wonen Mensen met een Beschermd Wonen indicatie hebben psychische, psychiatrische, verslavings- en/of gedragsproblematiek en kunnen hierdoor op lange termijn of tijdelijk niet zelfstandig wonen.

Voor mensen die ernstige problematiek hebben en hierdoor een lange periode niet zelfstandig kunnen wonen, zijn er intramurale wooneenheden in woonzorgcomplexen. Voor mensen die voor kortere duur niet zelfstandig kunnen wonen zijn zelfstandige woningen of groepswoningen (binnen een woonzorgcomplex) geschikt (bekend onder de naam Beschermd Thuis). Voor beide woonvormen is 24-uurs begeleiding nodig: voor intramurale plekken op locatie en voor Beschermd Thuis oproepbaar. Intramurale plekken kunnen bewoond worden door zowel

mensen met een BW-Wlz indicatie (GGZ-W) als mensen met een BW-Wmo indicatie. Beschermd Thuis plekken zijn voornamelijk geschikt voor mensen met een BW-Wmo indicatie, maar ook mensen met een WLZ-ZPT (zelfstandig pakket thuis) indicatie kunnen in een zelfstandige woning beschermd wonen. Er is in de regio behoefte aan 140 plekken in Beschermd Wonen of Beschermd Thuis (Woonzorganalyse, Springco, 2024). Er wordt steeds meer ingezet op Beschermd Thuis, ten opzichte van Intramuraal Beschermd Wonen. De totale vraag naar woonplekken voor deze doelgroep zal richting de toekomst niet significant stijgen, maar het aandeel Beschermd Thuis plekken waar behoefte aan is wel. Er zijn momenteel al 100 plekken Beschermd Thuis in de gemeente en 50 plekken intramuraal Beschermd Wonen. In de regionale woonzorgvisie is afgesproken dat bij verdere ontwikkeling van Beschermd Thuis plekken wordt ingezet op gespreide locaties in de regio. Dak- en thuislozen Dak- en thuislozen vormen een diverse groep mensen zonder stabiele woonsituatie. Dit varieert van mensen die letterlijk op straat leven tot mensen die tijdelijk bij anderen verblijven (bijvoorbeeld in een wisselend netwerk van vrienden of familie), in een nachtopvang slapen of in een ongeschikte of onzekere woonsituatie verkeren.

De groep omvat jongeren, mensen met psychische of verslavingsproblematiek, slachtoffers van huiselijk geweld, arbeidsmigranten zonder woonadres en mensen die door financiële problemen of scheiding hun woning zijn kwijtgeraakt. De hulpvraag verschilt. Wat hen verbindt is het ontbreken van een vaste, veilige plek om te wonen. De woonzorganalyse schetst in de regio een structureel tekort aan plekken voor maatschappelijke opvang; de vraag ligt al jaren 10 tot 20 plekken boven het beschikbare aanbod, exclusief het aantal dreigend dak- en thuislozen. De huidige opvang is geconcentreerd in Bergen op Zoom en Roosendaal. Voor een evenwichtige regionale aanpak is spreiding van (kleinschalige) opvanglocaties wenselijk. Daarbij vraagt dit om een zorgvuldige financiële afweging, mede in relatie tot de economische haalbaarheid van spreiding.

15 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

Zorgmijdende inwoners Er is momenteel geen passend aanbod voor een groep mensen die geen zorg aanvaardt (zorgmijders) en dit is een grote zorg voor veel organisaties. Het zijn mensen met vaak meerdere complexe aandoeningen, soms ook met een verstandelijke beperking die vaak niet is gediagnosticeerd, omdat er andere problemen spelen in combinatie met verslaving. Vaak is er ook sprake van een langdurige geschiedenis van overlast veroorzaken in woonwijken. Zij maken soms al jaren gebruik van de maatschappelijke opvang. De regio schat in dat het jaarlijks om 60 mensen (exclusief de gemeente Moerdijk en Tholen) gaat (Regionale Woonzorgvisie West-Brabant, 2025). Voor deze groep mensen zouden woningen zoals Skaeve Huse een geschikte woonomgeving bieden. Arbeidsmigranten Het is lastig om een compleet beeld te hebben van de omvang van de groep arbeidsmigranten in de gemeente. Veel arbeidsmigranten registreren zich niet en blijven daarmee uit zicht. Cijfers die wel beschikbaar zijn zijn al enkele jaren oud en deze inschatting is hoogstwaarschijnlijk een onderschatting: In de woonzorganalyse zijn cijfers uit een bestuursopdracht opgenomen, waarin een inschatting is gedaan van de vraag en het aanbod (inclusief plannen) aan woonruimtes voor shortstay en midstay arbeidsmigranten. Er wordt geschat dat er in 2030 een tekort is van ongeveer 500 woonruimtes.

Er ligt dus een opgave om extra woonruimtes voor arbeidsmigranten te creëren. De gemeente realiseert de huisvesting niet zelf, maar faciliteert de ontwikkeling op basis van kwalitatieve voorwaarden en een ruimtelijke afweging. Voor de huisvesting van arbeidsmigranten heeft Bergen op Zoom een Nota & Beleidsregels Humane Huisvesting Internationale Werknemers 2021 2027 opgesteld. Daarin staan de eisen waaraan deze huisvesting moet voldoen. Longstay arbeidsmigranten worden gezien als reguliere inwoners en hebben daarom geen bijzondere huisvesting nodig. Zij zijn zelf verantwoordelijk voor het vinden van een reguliere woning. Studenten

De gemeente Bergen op Zoom heeft geen hogere onderwijsinstelling, enkel middelbaar beroepsonderwijs. De gemeente heeft dan ook geen studentenhuisvesting. Studenten die in Bergen op Zoom wonen, wonen thuis of zelfstandig via particuliere huur. De gemeente wil in de toekomst wel huisvesting voor studenten realiseren. Zie Hoofdstuk 9 voor de bijbehorende visie.

Reguliere sociale huurwoningen: Statushouders De gemeente Bergen op Zoom heeft de afgelopen 10 jaar een sterk wisselende taakstelling gehad, met een bandbreedte van 46 tot 187 statushouders. Het lukt de gemeente goed om haar taakstelling te voltooien. De gemeente ging 2024 in met een voorsprong op de taakstelling van 26 personen. Het aantal te huisvesten personen is niet gelijk aan het aantal benodigde woningen voor de huisvesting. Het aantal benodigde woningen is afhankelijk van de huishoudensgrootte van statushouders. Het is lastig een voorspelling te doen voor het aantal benodigde woningen, omdat statushouders vaak óf eenpersoonshuishoudens zijn, of grote gezinnen met meerdere kinderen.

Woonwagens: Woonwagenbewoners Er zijn in Bergen op Zoom acht woonwagenlocaties met in totaal 96 woonwagenstandplaatsen. Dit komt neer op drie standplaatsen per 1.000 woningen. Dit is meer dan het landelijk gemiddelde van 1,2 standplaatsen per 1.000 woningen. Er is in het najaar van 2023 in de regio West-Brabant bij 7 gemeenten een behoefteonderzoek gedaan. In enkele gemeenten was de respons hoog terwijl deze in andere gemeenten juist laag was. Anderzijds tonen wachtlijsten en de duur van inschrijvingen aan dat er op dit moment onvoldoende wooncapaciteit is voor woonwagenbewoners. In Bergen op Zoom staan 35 personen ingeschreven op de wachtlijst. Deze inschrijvers zijn afstammelingen, van diverse leeftijden, die nu in een regulier huis wonen, en bij ouders of familie inwonende

16 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

kinderen. In het regionale bestuurlijk overleg (West-Brabant) is afgesproken dat er wordt ingezet op de resultaten van het behoefteonderzoek 2023 voor wat betreft de behoefte voor de komende vijf jaar. Dat houdt in dat lokaal wordt bezien of er tot in- of uitbreiding kan worden overgegaan en of er woonwagenlocaties zijn toe te voegen aan bestaande of nog te formuleren woonopgaven. In Bergen op Zoom zal een herhaling van het behoefteonderzoek in 2025 worden verricht om een meer concrete grondslag vast te stellen voor de opgave om woonwagenlocaties toe te voegen. Ook zullen in 2025 regionale spelregels worden geformuleerd voor wachtlijstsystematiek (rangorde) en toewijzingsprocedures, die uiteindelijk in lokale Huisvestingsverordeningen worden geborgd. Kermisexploitanten Bergen op Zoom huisvest naast woonwagenbewoners ook kermisexploitanten. Dit is een groep die slechts in een paar gemeenten in Nederland worden gehuisvest, en deze groep wordt dan ook gezien als een specifieke doelgroep voor Bergen op Zoom. Kermisexploitanten hebben eigen woonbehoeften, waar wij als gemeente invulling aan willen geven. In toekomstige plannen zal deze doelgroep ook worden meegenomen.

4.3 Woonvraag regio West-Brabant Samenvatting Woondeal • Regionale verdeling: Fair share principe. • Opdracht Bergen op Zoom: 2.350 woningen tot 2030 (390 per jaar). 1.565 zijn betaalbaar, waarvan 705 sociale huur. De ontwikkeling van huishoudens en de bijbehorende woonbehoefte van inwoners van Bergen op Zoom leidt tot 2040 tot groei in de woningbehoefte van ongeveer 3.900 woningen tussen 2022 en 2040. De grote vraag naar woningen is niet uniek voor de gemeente Bergen op Zoom, maar speelt in het hele land. De Rijksoverheid heeft daarom een Nationale Woon- en Bouwagenda uitgebracht met een plan van aanpak om tot en met 2030 981.000 woningen te bouwen. Aan regio’s is gevraagd wat zij kunnen bijdragen om dit landelijke woningtekort op te lossen. De gemeente Bergen op Zoom heeft zich aangesloten bij de Regionale Woondeal West-Brabant 2022 - 2030. Er zijn in de regio West-Brabant afspraken gemaakt om de woningbehoefte voor alle inwoners in de regio eerlijk te verdelen op basis van ‘fair share’. Dit houdt in dat elke gemeente op basis van het aandeel inwoners dat zij hebben van het totale aantal inwoners in de regio een opgave krijgen om te voldoen aan de regionale woningbouwbehoefte. Voor de gemeente Bergen op Zoom is deze (bruto) opgave eind 2024 (Woondeal 2025) vastgesteld op 2.350 woningen tot 2030 (1.670 netto groei). Dit komt neer op 390 woningen per jaar.

Om aan deze opgave te voldoen, zullen er voldoende woningbouwplannen moeten worden gerealiseerd. Van de opgave om 2.350 woningen te bouwen tot 2030 (Woondeal periode), moeten er volgens de huidige Woondealafspraken (tweederde betaalbaar) 1.565 woningen betaalbaar zijn, waarvan 705 sociale huurwoningen moeten zijn.

17 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

5 Huidige voorraad en bouwplannen Ambities: Zachte plannen gericht invullen en hard maken. Daarbij zetten we specifiek in op een aantal kenmerken: 1. Het bouwen van betaalbare koop- en middeldure huurwoningen. 2. Het bouwen van appartementen 3. Het bouwen van nultredenwoningen. 4. Het bouwen van geclusterde woningen. 5. Het bouwen van zorggeschikte woningen in de nabijheid van verpleeg/verzorgingshuizen. 6. We prioriteren ontwikkeling in sleutelgebieden en richten ons op sleutelprojecten die het meest en snelst bijdragen aan onze opgaven en doelstellingen.

5

5.1 Samenstelling woningvoorraad De totale woningvoorraad van Bergen op Zoom telde begin 2024 32.087 woningen5, bestaande uit 18.885 koopwoningen, 9.517 corporatiewoningen en 3.272 particuliere huurwoningen. De samenstelling van de bestaande woningvoorraad in de gemeente verandert in beperkte mate, ook als er over een langere periode wordt gekeken (zie tabel 3). Tabel 3: Samenstelling woningvoorraad naar segment Koopwoningen Corporatiewoningen Particuliere huurwoningen Bron: CBS Statline.

2014 57% 33% 10%

2024 59% 30% 11%

Van alle woningen in de gemeente is 70% (22.311) eengezinswoning en 30% (9.776) meergezinswoning (grotendeels appartementen).

Dat dit aantal hoger ligt dan het aantal huishoudens in de gemeente komt doordat er altijd sprake is van een klein percentage woningen dat (tijdelijk) leegstaat. In Bergen op Zoom gaat het om gemiddeld 3% leegstand van de voorraad.

18 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

Bergen op Zoom kent verschillende kernen, waarvan sommige een stedelijk karakter hebben en andere een landelijk karakter. Hierdoor is de samenstelling van de woningvoorraad ook verschillend. In figuur 2 en 3 zijn de verschillen naar eigendom en naar woningtype weergegeven. Figuur 2: Woonsituatie naar eigendom, gemeente Bergen op Zoom (2022) Lepelstraat

71%

27%

Halsteren

74%

22%

Bergen op Zoom-West

75%

12% 13%

Bergen op Zoom-Oost

49%

Bergen op Zoom-Noord

11%

49% 0%

20%

Particuliere huur

40%

Lepelstraat

94%

Halsteren

88% 69%

21%

11%

Bergen op Zoom-Oost

68%

20%

12%

Bergen op Zoom-Noord

83%

Bergen op Zoom-Oude stad e.o.

50% 0%

23%

17%

34%

60%

80%

Grondgebonden

100%

Corporatie huur

Bron: Regionaal woningmarktonderzoek West-Brabant, Tholen en De Bevelanden, 2023.

8%

Bergen op Zoom-West

45%

66%

Bergen op Zoom-Oude stad e.o.

Koop

5%

Figuur 3: Woonsituatie naar woningtype, gemeente Bergen op Zoom (2022)

20%

10% 7% 32%

40%

Appartement met lift

60%

19% 80%

100%

Appartement zonder lift

Bron: Regionaal woningmarktonderzoek West-Brabant, Tholen en De Bevelanden, 2023.

In Lepelstraat en Halsteren zijn bijna alle woningen grondgebonden en is bijna driekwart van de woningen een koopwoning. Bergen op Zoom-Noord heeft ook veel grondgebonden koopwoningen. Bergen op Zoom-Oost en -West hebben ongeveer tweederde grondgebonden woningen en eenderde appartementen. In Bergen op Zoom-Oude Stad e.o. is de verdeling tussen grondgebonden woningen en appartementen gelijk. In Bergen op Zoom-Oost en-Oude stad e.o. staan de meeste sociale huurwoningen. De woningvoorraad van Bergen op Zoom bestaat uit veel grote (>120m2) woningen. In 2024 was de gemiddelde WOZ-waarde van koopwoningen in de gemeente € 370.000. Dit is ruim € 100.000 hoger dan 5 vijf jaar eerder (CBS, 2025). De

19 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

gemiddelde aankoopprijs van bestaande (niet-nieuwbouw) woningen in de gemeente was € 360.624 in 2024. Dit is ruim € 150.000 hoger dan vijf jaar eerder (CBS, 2025).

Tabel 4: Woningbouwprogrammering koopwoningen 2025 t/m 2029, per 1 mei 2025

5.2 Benodigde groei Zoals in het vorige hoofdstuk uiteen is gezet, groeit de totale woningbehoefte van huishoudens in Bergen op Zoom met 3.915 woningen tussen 2022 en 2040, waarvan 1.820 in de periode tot en met 2030 (de Woondeal periode). Sinds 2022 zijn er ongeveer 920 woningen (inclusief sloop) aan de woningvoorraad toegevoegd. Dit betekent dat er tussen 2025 en 2030 nog zo’n 900 woningen aan de voorraad toegevoegd moeten worden om te voorzien in de lokale woningbehoefte. Dit komt neer op 150 woningen groei per jaar. Regionale afspraken in de Woondeal 2025- 2030 over fair share van de totale regionale behoefte leiden tot een opgave van het toevoegen van 390 woningen per jaar (inclusief sloop) voor Bergen op Zoom (2.350 tot 2030). Van de 2.350 woningen tot 2030, moeten er volgens de huidige Woondealafspraken (tweederde betaalbaar) 1.565 woningen betaalbaar (zie tabel 6) zijn, waarvan 705 sociale huurwoningen. Op basis van de woonbehoefte van inwoners van Bergen op Zoom zullen de overige 860 betaalbare woningen voornamelijk middeldure huur en goedkope koopwoningen moeten zijn.

Bron: woningbouwprogrammering Bergen op Zoom Tabel 5: Woningbouwprogrammering huurwoningen 2025 t/m 2029, per 1 mei 2025

5.3 Woningbouwplannen Om inzichtelijk te hebben in hoeverre we als gemeente goed op weg zijn in het vervullen van de kwantitatieve en kwalitatieve opgave aan woningen, kijken we naar de meest recente woningbouwprogrammering (versie mei 2025).

Bron: Woningbouwprogrammering Bergen op Zoom

20 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

Ambities: 1. Het bouwen van betaalbare koop- en middeldure huurwoningen. 2. Het bouwen van appartementen Van de 2.156 woningen die tot 2030 (tot en met 2029) in de planning staan, zijn er 1.704 betaalbaar (goedkoop + middelduur). Dat is bijna 80%. Wanneer enkel naar de harde plannen gekeken wordt, is 62% van de woningbouwplannen betaalbaar. Dit is nog net geen tweederde, zoals is afgesproken in de Woondeal (2025 - 2030). In de komende jaren is het dus gewenst dat er meer bestaande plannen voor betaalbare woningen onherroepelijk worden of worden vastgesteld. Het is positief dat de gemeente bijna aan de Woondealafspraken met betrekking tot betaalbaarheid voldoet. Wel liggen er nog verbeterpunten in de samenstelling van de betaalbare woningbouwplannen. Zo wordt er voornamelijk goedkope sociale huur gebouwd, en dure koopwoningen. Dit terwijl de grootste vraag binnen de koopsector in het betaalbare segment ligt, en er veel behoefte ontstaat in het middeldure huursegment. Plannen zouden beter aan kunnen sluiten bij de behoefte door ook in de koopsector meer goedkope en middeldure woningen te bouwen, en door naast goedkope sociale huurwoningen ook middeldure (corporatie en particuliere) huurwoningen te realiseren.

Tabel 6: Betaalbaarheidsgrenzen per 1 januari 2025

Bron: Woondeal West Brabant 2025

Er worden vooral meergezinswoningen bijgebouwd. Dit zijn woningen die kunnen voorzien in de behoefte aan appartementen die in het woonbehoefteonderzoek naar voren kwam. Op basis van het woonbehoefteonderzoek stijgt de vraag naar appartementen en grondgebonden woningen tot en met 2030 met even veel (910 appartementen en 915 grondgebonden) woningen. Deze behoefte is gebaseerd op de huidige (2023) woonverdeling. Door in te zetten op de bouw van nog meer appartementen worden de mogelijkheden voor ouderen in (grote) eengezinswoningen om door te stromen naar een passendere woning vergroot. Hierdoor zullen meer ouderen verhuizen. Verhuizing van ouderen zorgt dat er bestaande eengezinswoningen vrijkomen voor gezinnen. We zetten de komende jaren dan ook voornamelijk in op het toevoegen van meergezinswoningen.

21 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

Woningbouwplannen naar woonvorm Ambities: 3. Het bouwen van nultredenwoningen. 4. Het bouwen van geclusterde woningen. 5. Het bouwen van zorggeschikte woningen in de nabijheid van verpleeg/verzorgingshuizen. Er is een opgave van 1.100 nultredenwoningen tot 2040, in de woningbouwplannen tot 2035 zijn al harde plannen voor 963 nultredenwoningen opgenomen. Daarnaast zijn er nog veel zachte plannen die nultredenwoningen bevatten. De precieze invulling van deze plannen staat nog niet vast en kan nog veranderen. We hebben de ambitie dat zo veel mogelijk woningen in Bergen op Zoom die nieuw gebouwd worden, nultreden en drempelloos zijn. Dit maakt de woningen geschikt voor het grootste deel van onze inwoners, met of zonder lichamelijke beperking en kan voorkomen dat mensen moeten verhuizen bij een verandering in hun woon(zorg)behoefte. Wanneer een deel van deze zachte plannen daadwerkelijk nultredenwoningen worden, zal de huidige totale plancapaciteit volstaan voor de opgave aan nultredenwoningen tot 2040. Inspelend op de latente vraag naar geclusterde woningen voor ouderen, zetten we de komende jaren in op het bouwen van geclusterde woonconcepten. Dit kunnen grootschalige concepten zijn, maar ook al concepten vanaf 12 woningen. We stimuleren verschillende invullingen van deze concepten, zie hoofdstuk 6.5.

De komende jaren mogen verpleeghuisplekken niet meer worden uitgebreid, hierdoor zal er een groter beroep worden gedaan op zorggeschikte woningen. Er is in Bergen op Zoom een groot overschot aan zorggeschikte woningen, maar

deze woningen hebben niet allemaal voldoende potentie om verpleeghuisplekken te vervangen. In de gemeente zien we dat in 75% van de gevallen de zorggeschikte woningen verder dan 250 meter van een verpleeghuis of verzorgingshuis liggen. Ondanks het overschot aan zorggeschikte woningen in de gemeente, ligt er dus wel een opgave voor het realiseren van zorggeschikte woningen in de nabijheid van verpleeg/verzorgingshuizen, alsook een opgave om de zorg anders te organiseren (zoals vermeld in de regionale woonzorgvisie).

Monitoring realisatie en plannen De woningbouwplannen en de realisatie van de plannen wordt door Shintolabs gemonitord in woningbouwmonitor Juno. Dit wordt in regionaal verband gedaan, in samenwerking met de provincie en het Rijk. Vanaf 2026 is daarnaast de PPM (Publiek-Private Monitor) operationeel, waarmee ook de voortgang van publiek-private woningbouwinitiatieven wordt gevolgd en geanalyseerd.

5.4 Voorkeurslocaties voor woningbouw Ambities 6. We prioriteren ontwikkeling in sleutelgebieden en richten ons op sleutelprojecten die het meest en snelst bijdragen aan onze opgaven en doelstellingen.

Sleutelgebieden In de Omgevingsvisie van Bergen op Zoom zijn een aantal gebieden aangemerkt als Sleutelgebieden. Sleutelgebieden zijn gebieden waar op dit moment de meeste ontwikkelkansen liggen om van Bergen op Zoom een betekenisvolle plek te maken en om wat al goed is verder te versterken. Deze gebieden zijn in co-creatie met zorg-, welzijns-, natuur-, en onderwijsinstanties tot stand

22 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

gekomen. De sleutelgebieden hebben de voorkeur voor het ontwikkelen van nieuwe initiatieven.

Afbeelding 1. Sleutelgebieden Bergen op Zoom

In de Woondeal (2025) zijn per gemeente sleutelprojecten opgenomen waar de meeste middelen en capaciteiten voor ingezet zullen worden. Dit zijn projecten van grote schaal (minimaal 50 woningen), die snel gerealiseerd kunnen worden (harde of snel hard te maken plannen) en voldoende betaalbare woningen realiseren. In tabel 6 zijn de sleutelprojecten van Bergen op Zoom weergegeven. Van belang is dat het voorzieningenniveau mee blijft groeien met de bevolking in de gebieden waar veel wordt ontwikkeld. Tabel 7. Majeure woningbouwlocaties en regionale sleutelprojecten Q1 2025, Bergen op Zoom

Bron: Omgevingsvisie Bergen op Zoom.

Om de grote woningbouwopgave van de gemeente en de regio te vervullen, onderzoeken we waar binnen de sleutelgebieden kansen liggen voor in- of uitbreiding, in zoverre dat past bij de ontwikkelingsvisie van deze gebieden.

Bron: Woondeal West-Brabant 2025 - 2030.

Uiteraard ontwikkelt Bergen op Zoom zich als geheel. Ook buiten de sleutelgebieden en -projecten gebeurt er van alles en vinden ontwikkelingen plaats, waarbij optimaal wordt aangesloten bij de kernwaarden van het gebied(sprofiel).

23 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

Voorstel maatregelen (uitwerking door college in uitvoeringsprogramma): 1. 2.

3.

4.

5.

We bouwen 2.350 woningen in de periode 2025 tot en met 2030. Dat zijn gemiddeld 390 woningen per jaar. We hanteren een ruimere plancapaciteit van 130% om eventuele planvertraging of -uitval op te vangen. Dit betekent dat we 900 woningen toe gaan voegen aan de woningbouwprogrammering. We bouwen voldoende sociale en betaalbare woningen: 67% betaalbaar, waarvan minimaal 40% middeldure huur of koop. Om hieraan te voldoen maken we plannen voor 900 woningen hard. Daarvoor zetten we in op ontwikkeling van de sleutelprojecten. We monitoren doorlopend de voortgang van de woningbouw. Jaarlijks rapporteren we de voortgang aan de raad waarbij we aandacht hebben voor de mate waarin kwantitatieve en kwalitatieve ambities uit dit volkshuisvestingprogramma zijn bereikt. We sturen op toevoeging van nultreden en drempelloze woningen, geclusterde woningen en appartementen.

24 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

6 Invullen opgave woningbehoefte Ambities: 1. We zetten ons in voor inbreiding van het bebouwde gebied. Hiervoor transformeren we leegstaande winkels en ruimtes boven winkels, onderzoeken we de optopmogelijkheden van alle panden en onderzoeken we de mogelijkheden voor een doelgroepafhankelijke parkeernorm. 2. We behouden 30% sociale huurvoorraad in de gemeente. 3. Om de leefsituatie van ouderen in Halsteren en Lepelstraat te verbeteren bouwen we in deze kernen meer aantrekkelijk aanbod, zoals geclusterde woningen en appartementen. Ook verhogen we het voorzieningenniveau. 4. We willen woningen zo snel mogelijk kunnen realiseren. We stimuleren het toepassen van conceptueel en industrieel bouwen. 5. We willen aantrekkelijk aanbod bouwen. We erkennen dat de woonwensen van onze inwoners divers zijn, en stimuleren daarom veel verschillende soorten woonconcepten.

6.1 Mogelijkheden voor inbreiding Ambities: 1. We zetten ons in voor inbreiding van het bebouwde gebied. Hiervoor transformeren we leegstaande winkels en ruimtes boven winkels, onderzoeken we de optopmogelijkheden van alle panden en onderzoeken we de mogelijkheden voor een doelgroepafhankelijke parkeernorm.

Minimaal woonoppervlakte Een beleidsaanpassing die doorgevoerd wordt, is het verkleinen van de minimale woonoppervlakte voor een woonruimte in de gemeente. De minimale oppervlakte wordt 50m2 in de binnenstad6 (zie Beleidsregels binnenstad Bergen op Zoom 2025), en 60m2 buiten de binnenstad. Deze wijziging kan worden toegepast om leegstand boven winkels tegen te gaan en de leefbaarheid te bevorderen, en zorgt ervoor dat veel leegstaande ruimtes boven winkelpanden getransformeerd kunnen worden tot woonruimtes. Hierdoor ontstaan er extra woonruimtes, zonder dat er extra grond nodig is. Deze kleinere woonruimtes zijn veelal geschikt voor een- en tweepersoonshuishoudens, waaronder jongeren en uitstromers uit instellingen. Ook buiten de binnenstad kunnen met deze wijziging kleinere woningen worden gebouwd, bijvoorbeeld voor ouderen die kleiner willen wonen, maar graag in hun eigen omgeving willen blijven wonen. Een ander voordeel van de kleinere minimale woonoppervlakte, is dat de bestaande voorraad beter benut kan worden door woningsplitsen en woningdelen. We zetten in op het bevorderen van deze manieren van woonruimte creëren.

Optoppen- en uitplinten Naast het nieuw bouwen van woningen zien we meerdere mogelijkheden om de bestaande woningvoorraad beter te benutten. Een methode om wooneenheden toe te voegen, zonder extra grond te gebruiken, is het optoppen van bestaande woningen en gebouwen. Dit houdt in dat er één of meerdere nieuwe woonlagen bovenop bestaande gebouwen worden geplaatst. Optoppen is toepasbaar op gebouwen met platte daken en een stevige bouwconstructie. We onderzoeken welke panden in de gemeente

6 Inclusief berging wanneer sprake is van een inpandige berging en exclusief (gezamenlijke) ruimte

voor stalling van fietsen en (gezamenlijke) buitenruimte.

25 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

geschikt zijn voor optoppen, en wegen af of deze panden ook in een geschikte buurt voor woninguitbreiding staan. Ook uitplinten is een methode om woningen toe te voegen zonder extra grond te gebruiken. Bij uitplinten worden onderste verdiepingen van panden, met een andere functie dan wonen, omgezet naar woonfunctie en omgebouwd tot woonruimte. Een mooi voorbeeld in Bergen op Zoom waar zowel optoppen als uitplinten wordt toegepast is de transformatie van de Sint-Josephstraat. Deze straat verandert van een winkelstraat met leegstand naar een gemengde stadsstraat met diverse functies waaronder ook wonen. Daarvoor worden in de plinten van panden (begane grond) woningen gerealiseerd, en worden bouwmogelijkheden voor optoppen verruimd door de maximale bouw- en goothoogte in een deel van de straat te verhogen.

Doelgroep-afhankelijke parkeernorm Een knelpunt dat komt kijken bij het vergroten van het aantal woningen binnen een klein gebied is dat er een parkeernorm geldt, welke een minimaal aantal parkeerplaatsen per woning telt, afhankelijk van de woonoppervlakte. Niet alle huishoudens doen echter even veel beroep op parkeerplaatsen, het daadwerkelijke autobezit is meestal lager dan de parkeernorm. Voornamelijk zorgdoelgroepen, zoals mensen met een beperking doen in mindere mate een beroep op parkeerruimte, maar ook onder jongeren en sociale huurders komt autobezit niet altijd voor. Voor woningen in zorginstellingen is de parkeernorm lager dan bij reguliere woningen. Voor deze woningen is dus al rekening gehouden met het autobezit dat afhankelijk is van de doelgroep. Bij reguliere woningen wordt echter niet gekeken naar de beoogde doelgroep van het woningbouwinitiatief. Om te

voorkomen dat de parkeernorm een belemmering vormt voor de ontwikkeling van woningen in gebieden in en rondom het centrum, onderzoeken we de mogelijkheden om de parkeernorm deels afhankelijk te laten zijn van de beoogde doelgroep voor het woonconcept, door het toepassen van maatwerk.

6.2 Aanbod sociale huur blijft op peil Ambities: 2. We behouden 30% sociale huurvoorraad in de gemeente. De norm voor sociale huurwoningen in bouwinitiatieven (vanaf 20 woningen) bedraagt 30% van het totaal aantal woningen. Echter kan het voorkomen dat er in een initiatief meer of minder dan 30% sociale huur wordt gerealiseerd. De gemeente heeft een compensatiefonds als borgende structuur voor het behoud van 30% sociale huur in de woningvoorraad. Een initiatief waarin minder sociale huurwoningen worden gerealiseerd, is verplicht deze woningen te compenseren in de midden categorie (laagmidden of hoogmidden). Hierbij dient de onderlinge verhouding tussen laagmidden en hoogmidden in acht te worden gehouden. Voor iedere sociale huurwoning die niet gerealiseerd wordt, maar uitgewisseld wordt voor een woning in de laagmidden of hoogmidden categorie dient een afdracht te worden gedaan in het compensatiefonds. Daarnaast geldt uiteraard ook dat de gelden die afgedragen worden aan het compensatiefonds ingezet dienen te worden voor het ontwikkelen van additionele sociale huurwoningen. Dit betekent dat er ook regels zijn opgenomen voor de bijdragen aan initiatieven waarin meer sociale huurwoningen worden gerealiseerd dan de norm van 30% sociale huur.

26 748.109 | Volkshuisvestingsprogramma

Woningbouwinitiatieven van 20 woningen of meer betalen een financiële bijdrage voor (een deel van) de sociale huurwoning(en) als: • De toegelaten instelling(en) van Bergen op Zoom geen mogelijkheden ziet deze af te nemen. Hiervoor zal een door de toegelaten instelling(en) ondertekende verklaring moeten worden aangeleverd; of • Er in de betreffende wijk al sprake is van een overschot aan sociale huurwoningen. Woningbouwinitiatieven waarin meer dan 30% sociale huur wordt gebouwd, komen alleen in aanmerking voor een bijdrage uit het compensatiefonds als het initiatief gerealiseerd wordt in een wijk waar niet al meer dan 30% sociale huur is. Voor meer details over de werking van het compensatiefonds, zie Nota Compensatiefonds Sociale Woningbouw 2025.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=7e1ddcf4-acdf-48b6-a68b-f7dda2b4936b