Bijlage 1. Concept regionale investeringsagenda(RIA)
Tekst van het document
agrarische productiestructuur versterkt, dit gebied bevindt zich vooral in het
Daarom moet boeren perspectief worden geven in de transitie, waarbij
noorden van de regio. In het gemengd agrarisch gebied wordt de agrarische
overheid en samenwerkende partners zal moeten kijekn welke rol zij kan
functie vaak in samenhang met andere functies (in de omgeving) uitgeoefend.
vervullen in het helpen dit toekomstperspectief te vinden, bijvoorbeeld
Hier kan worden voldaan aan de vraag naar kleinschalige stedelijke
door in de hele keten in de biobased economie de belangen van de sector
voorzieningen, recreatie en ondernemen in een groene omgeving. Het
mee te nemen.
gemengd agrarisch gebied bevindt zich vooral in het zuiden van de regio. Onzekerheid zet de agrarische sector onder druk:
Voor een leefbaar platteland zijn economische dragers nodig die in staat zijn
^
de kosten van het beheer van het landschap op zich te nemen (als onderdeel
Momenteel bestaat binnen de landbouwsector onzekerheid over
van het uitvoeren van hun economische activiteit). Van oudsher vervult de
de concrete uitwerking van beleidsvoornemens op verschillende
agrarische sector deze positie.
onderwerpen en vanuit verschillende overheden (EU, rijk, provincie). Deze onzekerheden leiden tot een afwachtende houding van ondernemers in
Verrommeling voorkomen en actief ruimte bieden aan andere functies, in harmonie met de omgeving:
de landbouwsector. Dit remt innovatie, vernieuwing en systeemomslag. ^
De komende jaren zullen naar verwachting veel veehouders stoppen.
^
Een stoppend bedrijf betekent echter niet dat er landbouwgronden zullen
Om verrommeling als gevolg van vrijkomende agrarische bebouwing te voorkomen kan worden onderzocht of deze vrijkomende
vrijkomen. Met name melkveehouders stoppen met het houden van
landbouwbedrijven volledig afgebroken kunnen worden zodat deze weer
vee, maar behouden de grond nog meerdere jaren en verpachten deze
benut kunnen worden voor landbouwteelten. Hierover liep in Vlaanderen
of ze telen nog maïs. Dit is mede het gevolg van fiscale redenen: fiscale
het project 'Boer ruimt veld'. In de conclusies in het eindrapport worden
stakingswinst belemmert grondtransacties. Gronden van stoppende 34
INVESTERINGSAGENDA
vier strategieën naar voren geschoven, namelijk 1) het terugdringen van
het verder verhogen van het grondwaterpeil, zullen de percelen ook voor
de niet-agrarische vraag naar vrijkomende agrarische locaties, 2) het
de melkveehouderij te nat worden. Gronden met een hoog grondwaterpeil
stimuleren van sloop van bebouwing vanuit een Boer Ruimt Veld-fonds,
kunnen beperkt een kans bieden voor nieuwe, nattere teelten zoals
3) het bewust maken over het belang van het agrarisch gebied voor
lisdodde. In dat geval is het belangrijk dat op voorhand de afzetmarkt
voedselproductie door professionele landbouw en 4) het beschermen van
georganiseerd is. Hier liggen kansen voor plantbased grondstroffen.
de landbouwkavel en exploitantenwoning. Dergelijke getrokken lessen
^
kunnen voor West-Brabant West inspiratie bieden. ^
^
Bij invulling door andere functies: Ruimte bieden voor invulling van gebiedsopgaven en deze invulling integraal aanvliegen.
Het creëren van kansen voor jonge landbouwers om bestaande
^
Inzetten op meerdere transitiepaden voor de landbouw: niet enkel de één
landbouwbedrijven over te nemen, waardoor in deze locaties wordt geïnvesteerd en verrommeling voorkomen.
of de ander. Hightech landbouw in gesloten en open systemen, duurzame
Het koesten van lokale voedselproductie en het lokaal sluiten van
natuur/landschapsbeheer en het stoppen van het bedrijf behoren daar
landbouw, biologische landbouw, maatschappelijke ondernemingen,
kringlopen.
allemaal toe. ^
We stimuleren een combinatie van hoogproductieve, innovatieve hightech
Combinatiekansen verzilveren:
landbouw samen met intensievere teelten, als we dat in kunnen bedden in
^
De landbouwsector kan hernieuwbare energie produceren door
een duurzaam perspectief. Zekerheid en experimenteerruimte is daarvoor
zonnepanelen, middelgrote windturbines of vergisting. Dit vraagt
cruciaal bij ondernemers.
investeringen in energie-infrastructuur op het platteland (netversterking, biogasinjectie).
Om landbouwers te motiveren om actief deel te nemen aan een duurzame
^
Zoeken naar kansen en mogelijkheden in combineren van
toekomst is een garantie op bedrijfszekerheid een voorwaarde. Momenteel
natuurinclusieve landbouw en biologische landbouw
vrezen landbouwers bijvoorbeeld dat de introductie van landschapselementen
^
Wanneer landbouwers water op hun percelen vasthouden, geeft dit
zou kunnen leiden tot het instellen van bepaalde afstandsregels wat kan
mogelijkheden aan het water om te infiltreren. Hierdoor wordt ook de
leiden tot nadelig gevolgen op de rendabiliteit van teelten. De huidige
bodem in de omgeving vochtiger gehouden, wat ook een meerwaarde
hoeveelheid regels, welke soms tegenstrijdig zijn, is een rem op creatieve en
^
heeft in het omliggende gebied op optimalisatie van hydrologische
vernieuwende werkwijzen en oplossingen. Oplossingen die eigenlijk precies
systemen. Dit kan ook bijdragen aan de noodzakelijk tegendruk om
zijn waar 'we' naartoe willen, dienen ruimte te krijgen voor ontwikkeling en
verzilting tegen te gaan
experimenten, in plaats van te stranden op bestaande wetgeving die nog geen
Het is aannemelijk dat in het kader van klimaatadaptatie in het gebied
rekening houdt met toekomstige innovaties.
wordt ingezet op een verhoging van de grondwaterstand. Hierdoor zal de grond deels ongeschikt worden voor de huidige functie. Veelal worden
Het werken aan een vitale regio met een sterke agrarische economie vraagt
de beekdalen in het zuiden van de regio momenteel al gebruikt voor
om een zorgvuldig proces met een gemeenschappelijke probleemanalyse als
graslanden omdat deze gronden voor andere teelten nu al te nat zijn. Door
startpunt, inclusief 'keukentafelgesprekken', participatie en voorlichting.
35
REGIONALE INVESTERINGSAGENDA REGIO WEST-BRABANT WEST
B. Investeringen
Regionale systeemstrategie voor het landelijk gebied (gekoppeld aan bodem/ water-sturend, kloppende harten-economische ambitie regio, en in samenhang andere thema's)
^
Systeemvisie hogere zandgronden en overgangsgebieden (O)
^
Onderzoeken opzetten stikstofbank (O)
^
Pilots duurzaam agrarisch perspectief (O)
Opstellen van een regionale systeemstrategie voor het landelijk gebied
^
Uitwerking BPLG West-Brabant West (R)
(samenhang tussen water, natuur, agrarische sector en recreatie)
^
GGA (R )
inclusief uitvoeringsprogramma. In deze regionale systeemvisie
^
Verdere ingrediënten voor bovenstaande projecten zijn te vinden in de bijlage.
analyseren we het bestaande systeem, onderzoeken en bespreken we de gedeelde problematiek en verkennen we perspectieven en oplossingsrichtingen. We werken toe naar een systeemvisie dat de blauwdruk vormt voor ons handelen. Dit gebeurt in samenwerking met
Strategie voor een hoogwaardig leeflandschap
het BPLG en GGA, getrokken door de regio met gemeenten, provincie, waterschap, natuurorganisaties en belangenbehartigers van de agrofood
Strategie voor een hoogwaardig leeflandschap.
sector als 'mede-eigenaars'. Onderdeel van dit traject moet zijn: Samen
Om weerstand te bieden tegen grootschalige bedrijvenclusters, windparken
met gebied optrekken; ondernemers vroegtijdig betrekken, stevige
en bietenvelden moet de regionale contramal (het leeflandschap) minstens
participatie; 'keukentafelgesprekken' en voorlichtingsbijeenkomsten.
van eenzelfde robuuste orde - en even zichtVherkenbaar zijn als het
Hierbij wordt ook gekeken naar nieuw te ontwikkelen instrumentaria
industriële landschap. We stellen een strategie op voor de 'groenblauwe
en uitvoeringskracht, denk aan: ruilverkaveling nieuwe stijl, sturing
contramal' van de regio (inclusief de overgangen tussen dit landschap en het
op grondmobiliteit (en vrijkomende VAB's) en financieringsmodellen.
bebouwde gebied). De visie krijgt een uitvoeringsagenda en zal als bouwsteen
De koppeling dient gelegd met op te stellen dorpenstrategie (o.a.
worden ingebracht in BPLG en GGA Brabantse Wal. Er ligt hier koppeling met
voorzieningen, bereikbaarheid)(zie thema Wonen), kansen voor recreatie
het opstellen van de regionale systeemvisie, maar we pakken ze wel op als
en mogelijkheden voor het opzetten van een gezamenlijk fonds voor
losse projecten.
experimentenpilots/voorbeeld/testprojecten. De projecten die hieronder hangen: ^
De projecten die hieronder hangen:
Groenblauwe dooradering, oa versterking van de groen/blauwe dooradering van Bergen op Zoom en Roosendaal (O)
^
Systeemvisie klimaatrobuuste laaggelegen zeekleipolders (O)
^
Systeemvisie water West-Brabant-West (O)
^
Opzetten Bossenstrategie (O)
^
Uitvoeringsplan Hittelinten, Verkoelen stad vanuit buiten
^
Verdere ingrediënten voor bovenstaande projecten zijn te vinden in de bijlage.
gebied en infiltratie hemelwater (O)
36
INVESTERINGSAGENDA
Borgen en verankeren principes
Ontwikkelen landschaps- parken en groene corridor
Borgen en verankeren principes
Ontwikkelen landschapsparken en groene corridor
We verankeren onze groen- en waterambities in gemeentelijke omgevingsvisies
Groen is een belangrijke dooradering van ons gebied. We versterken en/
en plannen (inspiratie: Groenkompas Breda) en ondersteunen elkaar daarin
of ontwikkelen landschapsparken en groene corridors, zodat we ons
met expertise en ervaringen. Bij nieuwe ontwikkelingen doorlopen we een
natuursysteem versterken.
gedegen proces, waarbij de volgende provinciale en nationale tools als leidraad kunnen dienen: Signaleringskaart voor het watersysteem; Ambitieladder
De projecten die hieronder hangen:
binnenstedelijke en binnendorpse inbreiding; Maatlat klimaat adaptief bouwen.
^
Groene landschapscorridor AFC/Moerdijk en Roosendaal/Ruchen/
De projecten die hieronder hangen:
^
Opstellen plan groene corridor Woensdrecht/Roosen- daal/
Halderber- ge (R, F, N) ^
Uitwerken aanpak klimaat- bestendig inbreiden (zie NOVEX
Rucphen in samenhang met plannen van defensie (NPRD)
sted. Brb. ambitieladder): uitwerking Water- bodem-sturend voor
^
inbreiding (O) ^
Geopark Scheldedelta (R, F)
Verankering in omgevingsvisie, -plannen en waterschapsprogr. en
^
Verdere ingrediënten voor bovenstaande projecten zijn te vinden in de bijlage.
verordeningen inclusief kwaliteitsprincipes; opzetten omgevingstafel (R) ^
Plan doorontwikkeling landschapscorridor Brabantse Wal &
Verdere ingrediënten voor bovenstaande projecten zijn te vinden in de bijlage.
37
REGIONALE INVESTERINGSAGENDA REGIO WEST-BRABANT WEST
4.2. Economie Water Zandgronden
Kleigronden Naad van Brabant
Natuur netwerk Kreken
Beken Bedrijventerrein
Halderberge
Bebouwd gebied Spoor Goederenspoor Snelweg Treinstation Vaarwegen
Rucphen
©
Haven
©
Vliegveld
O
Opleiding Kloppende harten
380 kV station
Bergen op Zoom
150 kV station 380 kV netwerk
150 kV netwerk
Delta Rhine corridor
Woensdrecht Buisleidingen Campus
Nieuwe stedelijke dynamiek Roosendaal
©
Hoogwaardige bedrijven op loop- en fictsafstand Ruimtelijke reservering Rode Vaart
Ontwikkeling ziekenhuis Lokale bedrijventerreinontwikkeling Zevenbergen Noord
38
Een nieuw toekomstperspectief voor West-Brabant West: Hoogwaardig robuust landschap van wereldklasse in balans met een vitale regio.
Projecten ^ Opstellen economische regiovisie op basis van de kloppende harten van WBW ontwikkelstrategie (O) ^ Opstellen Human Capital Agenda (R (RWB/Rewin)
Projecten ^ Opstellen behoefteraming bedrijventerreinen en ontwikkelstrategie werklocaties WBW 2040 CR, U) • Opstellen integraal duurzaam doorontwikkelingsplan voor bestaande bedrijventerreinen (O) Roltoedeling en taken N R
O U K F
Prioritaire projecten zijn dikgedrukt/onderstreept.
39
Projecten in samenwerking in het NOVEX-programma uitvoeren Deelnemen en regionaal verbinden op inhoud in die gevallen waar een andere partij primair verantwoordelijk is Onderzoeken vanuit de SRWBW Uitvoeren als SRWBW Kennisdeling (mee) Financieren of lobbyen
REGIONALE INVESTERINGSAGENDA REGIO WEST-BRABANT WEST
A. Stip op de horizon
Strategisch bundeling economie in centrumsteden Roosendaal en Bergen op Zoom (schaalsprong)
Toelichting opbouw/ structuur: De investeringen in de RIA zijn opgebouwd als doelenboom. Startend met de brede ambitie vanuit de RIA volgt vervolgens de subambitie per thema. Vervolgens is deze ambitie geconcretiseerd in doelen, gevolgd door subdoelen. Als laatst worden de concrete projecten onder deze subdoelen
Strategische bundeling in centrumsteden Roosendaal en Bergen op Zoom
benoemd, het zogenaamde 'middel' op het doel te bereiken.
vlak van bereikbaarheid, onderwijs, bedrijven en kantorenlocaties, wonen en
Ruimtelijk is meer bundeling en intergemeentelijke afstemming nodig op het voorzieningen. De stedelijke as tussen Breda, Roosendaal en Bergen op Zoom
Ambitie
heeft prioriteit omdat arbeidsmarkten zich vooral langs die as uitstrekken en met die as derhalve massa kan worden gemaakt. De twee steden Roosendaal en Bergen op Zoom huisvesten veel van de regionale voorzieningen (ziekenhuiszorg, culturele voorzieningen, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs) en zijn goed verbonden via het spoorwegennet. Ook in de meer landelijke gebieden kan bundeling, afstemming en samenwerking veel betekenen voor de kwaliteit van verbindingen, bedrijfs- en woonlocaties en voorzieningen. We ontwikkelingen in dit kader onze centrumkernen Woensdrecht, Steenbergen, Zevenbergen, Oudenbosch en Rucphen/ Sprundel/Sint Willebrord. We sluiten aan bij de ontwikkelstrategie voor de SRBT, waar wordt ingezet op ontwikkeling van Zevenbergen tot economisch
Eerst schetsen we de subambitie voor dit thema:
krachtige kern, met meer nabijheid bij de spoorknoop en vergroting van het
C
Economie Ambitie: Koploper worden in circulaire ketens, chemie, maintenance en plantbased economie.
\
vestigingsklimaat.
)
Kloppende harten voor agrifood, groene chemie, duurzame logistiek, circulaire economie, luchtvaartmaintenance en energie
West-Brabant West heeft de ambitie om richting de toekomst koploper te worden in circulaire ketens, chemie, maintenance en plantbased economie. Nu al vervult de chemische industrie en agrosector op Europees niveau een
Kloppende harten voor agrifood, groene chemie, duurzame logistiek, circulaire
voortrekkersrol in de transitie naar een biobased economie. Er wordt gewerkt
economie, luchtvaartmaintenance en energie
aan de ontwikkeling van innovatieve methoden, valorisatie van organisch
Op een vijftal plekken in de regio (Roosendaal, Bergen op Zoom, Moerdijk,
restmateriaal, de eiwittransitie, pyrolyse-installaties die 'problematische'
Steenbergen, Woensdrecht) zetten we krachtig in op de ontwikkeling
afvalplastics chemisch recyclen en bevindt hét onderhoudscentrum voor
van stevige 'kloppende harten' met bijbehorende Human Capital agenda.
vliegtuigen in Nederland zich in onze regio.
We zetten zoveel mogelijk in op ontwikkeling tot aantrekkelijke, groene campussen. Specialisatie in het onderwijs laten we nauw aansluiten bij behoeften in het regionale bedrijfsleven. Programmering van de woonopgave 40
INVESTERINGSAGENDA
laten we aansluiten op behoud/aantrekken van passend personeel. ^
waarde, en houden aandacht voor transitie & opgave in de andere
Roosendaal: Stedelijke spoorzone (inspireren, verblijven,
sectoren.
sporten, verzorgen en opleiden) ^
^ ^
^
herstructurering van (verouderde) bestaande bedrijventerreinen en de
Business (agrifood, groene chemie en circulaire economie) en
ontwikkeling van nieuwe terreinen (schuifruimte) dienen in de regio hand
binnenhaven
in hand te gaan. Daarbij is keuzes maken essentieel. Zonder een bepaalde
Moerdijk: Haven- en Industriegebied (groene chemie, circulaire
mate van 'marktdruk' (schaarste in aanbod ten opzichte van de vraag)
economie, duurzame logistiek en energie)
komt herontwikkeling lastig tot niet van de grond. Concentreren van XL-
Steenbergen: AFC Dinteloord, Cosun Innovation Center
werkgebieden t.b.v. bedrijfsvervoer- en OV-concepten
(agrifood) en ontwikkeling strategisch bedrijventerrein ^
We kiezen voor de juiste bedrijven op de juiste plek. Herontwikkeling en
Bergen op Zoom: Green Chemistry Campus, Delta Agrifood
^
Voor nieuwe bedrijventerreinen worden zorgvuldige ruimtelijke
Reinierpolder III (Agrofood, Biobased en Maintenance)
afwegingen gemaakt die passen bij de eisen van het BPLG, de
Woensdrecht: Aviolanda Business Park (aircraft maintenance)
GGA, de gemeentelijke omgevingsvisies, principes vanuit het verstedelijkingstraject en koppeling aan multimodale ontsluiting, waarbij
Passend Human Capital Aantrekken en behoud HC, opleiding & campusontwikkeling als onderdeel transitie (triple helix)
tevens economische vraaggerichte afwegingen worden gemaakt om op basis van marktdruk (schaarste in aanbod ten opzichte van vraag (her) ontwikkeling mogelijk te maken. Net als bij de woningbouwopgave,
Passend Human Capital Om in onze regio toekomstbestendig te kunnen groeien, moeten we
houden we voor toekomstbestendige bedrijventerreinen rekening met de signaleringskaart.
zorgen dat we ook de passende werknemers naar onze regio toe krijgen. en aantrekken van talent), in triple helix samenwerking tussen overheid,
Versterking cultuur, toeristische economie, recreatie (koppeling V thema klimaatadapt. etc) J
opleidingsinstituten en het bedrijfsleven. We zorgen daarmee voor
Versterking cultuur, toeristische economie, recreatie
aantrekking en behoud van werknemers, inclusief passende opleiding,
West-Brabant West biedt ook op toeristisch gebied volop kansen om van een
gekoppeld aan de ontwikkeling van onze topsectoren.
doorreisregio te veranderen naar een verblijfsregio. Gezamenlijk zetten we
Daarom voeren we een agenda met focus op human capital (behoud
in op het versterken van het toeristisch product. Het gaat hierbij om vitale Toekomstbestendige bedrijventerreinen
verblijfsrecreatie, krachtige dagattracties en een voor de toerist/recreant aantrekkelijke en ondersteunende omgeving. Het eigen DNA van de regio
Toekomstbestendige bedrijventerreinen
staat binnen dit toeristisch product voorop, zoals het religieus erfgoed, militair
^
Bedrijventerreinen revitaliseren we door intensivering (verdichting,
erfgoed, de waterlinie en fietsen (en overige sporten). Investeringen in deze
meervoudig ruimtegebruik) met aandacht voor beschikbaarheid van
sector dragen niet alleen bij aan een aantrekkelijk gebied voor bezoekers,
milieucategorieën, klimaatadaptatie, vergroening en beschikbaarheid
maar ook voor onze eigen inwoners. Bovendien zorgt een groeiend aantal
van grondstoffen, reststromen en energie infrastructuur. We
bezoekers voor het op peil houden van het voorzieningenniveau en draagt het
focussen op economische bedrijfstakken met een hoge toegevoegde
bij aan een goed leefklimaat. 41
REGIONALE INVESTERINGSAGENDA REGIO WEST-BRABANT WEST
B. Investeringen
Doorontwikkeling bestaande economie (doorontwikkeling logistiek, verduurzaming, etc.)
Versterken Roosendaal: Stedelijke spoorzone
Dóórontwikkeling bestaande economie (dóórontwikkeling logistiek, verduurzaming, etc.)
^
Het bestaande koesteren we. Tegelijkertijd staat de wereld om ons
Versterken Stedelijke spoorzones Onderdeel van een dynamische spoorzone is een passende economie,
heen niet stil. Daarom werken we aan het doorontwikkelen van
met een goede mix van wonen en bedrijvigheid. Enerzijds zorgen we dat
onze bestaande economie. Zo blijft de logistiek zich ontwikkelen:
verstedelijking mogelijk wordt (zoals door uitplaatsing emplacement),
Sneller, stiller, innovatiever, duurzamer, en soms ook via andere
anderzijds voegen we hier passende bedrijvigheid toe (zoals innovatieve start-ups en horeca).
transportmethoden of verdergaande automatisering. We zoeken daarbij continu de aankoppeling met de topsectoren.
De projecten die hieronder hangen: De projecten die hieronder hangen:
^
Masterplan Spoor- zones (O, F)
^
^
Uitplaatsen Emplacement Roosendaal. Onderzoeken van
Opstellen plan voor duurzame doorontwikkeling en innovatie logistiek ter versterking van de ontwikkelstrategie werklocaties,
mogelijkheden bij haven Moerdijk (R, N)
waaronder doorontwikkeling van automatisering van logistieke processen (O, F) ^
Verdere ingrediënten voor bovenstaande projecten zijn te vinden
^
Regionale inbreng- bepaling basisnet goederenvervoer (O)
^
Verdere ingrediënten voor bovenstaande projecten zijn te vinden in de bijlage.
in de bijlage.
42
INVESTERINGSAGENDA
Versterken Haven- en Industriegebied
Versterken agrofood, plantbased economy
Versterken Haven- en Industriegebied
Versterken agrofood, plantbased economy
We werken aan de economische dóórontwikkeling van onze
We werken aan de economische doorontwikkeling van onze kloppende
kloppende harten. Voor Moerdijk wordt gewerkt aan de herijking van
harten. We zetten zoveel mogelijk in op campusontwikkelingen waarbij
de Havenstrategie 2030. Daarnaast zetten we in op ontwikkeling van
kwaliteit van leven en werken, kennisdeling, interactie en samenwerking
innovatie gericht op circulaire economie en vergroening van de chemische
centraal staan. We werken aan een transitie naar plantbased en
industrie, versterken van de innovatiekracht MKB en verbeterde aansluiting
huisvesten kennis en innovatie binnen de agrofood sector, waarbij we
onderwijs-arbeidsmarkt.
als kennis- en expertisecentrum gaan functioneren op het gebied van productontwikkeling, procestechnologie, analyse en onderzoek.
De projecten die hieronder hangen: ^
^
Opzetten geïntegreerde regionale (Brabantse) Havenstrategie, met
De projecten die hieronder hangen:
toekomst- perspectieven van de havens in Moerdijk en Bergen op
^
Doorontwikkelingsplan DAB (U)
Zoom (N, F)
^
Ontwikkelplan Green Chemistry Campus (U)
Verdere ingrediënten voor bovenstaande projecten zijn te vinden in de
^
Doorontwikkeling Campus AFC Nieuw Prinsenland-Cosun innovation Lab
bijlage.
(O,F) ^
Stimuleringsprogramma grondstoftransitie industrie à landbouwtransitie (R) (RWB/REWIN)
^
Verdere ingrediënten voor bovenstaande projecten zijn te vinden in de bijlage.
43
REGIONALE INVESTERINGSAGENDA REGIO WEST-BRABANT WEST
Versterken militair civiel aerospace cluster
*
Opstellen economische regiovisie/ ontwikkelstrategie incl. Human Capital Agenda
Versterken militair civiel aerospace cluster
*
Opstellen economische regiovisie/ ontwikkelstrategie incl. Human Capital Agenda
We werken aan de economische doorontwikkeling van onze kloppende
Om onze economie op de juiste manier te stimuleren en koploper te
harten. We zetten zoveel mogelijk in op campusontwikkelingen waarbij
kunnen worden/blijven binnen onze topsectoren, zorgen we dat we helder
kwaliteit van leven en werken, kennisdeling, interactie en samenwerking
beeld hebben hoe de nationale en mondiale economie zich ontwikkelt
centraal staan. Doel is om hét mondiale expertisecentrum te worden voor
en welke rol West-Brabant daarin speelt/kan spelen. Hierdoor blijven we
onderhoud in composieten en dé partner voor vliegtuigonderhoud en
ontwikkelingen, uitdagingen en opgaves voor, en zorgen voor een robuuste
aanverwante kennis.
economie. Onderdeel hiervan is een Human Capital Agenda, zodat we vroegtijdig sturen op aantrekken en behouden van passende werknemers.
De projecten die hieronder hangen: ^
Programma doorontwikkeling Aerospace cluster (R)
De projecten die hieronder hangen:
^
Campusontwikkeling Aviolanda (O, F)
^
^
Ontwikkeling defensiecluster Woensdrecht, Roosendaal, Rucphen
^
Opstellen economische regiovisie op basis van de kloppende harten van WBW ontwikkelstrategie (O)
Verdere ingrediënten voor bovenstaande projecten zijn te vinden in de
^
Opstellen Human Capital Agenda (R (RWB/Rewin)
bijlage.
^
Verdere ingrediënten voor bovenstaande projecten zijn te vinden in de bijlage.
44
INVESTERINGSAGENDA
Intensivering, profilering, toekomstbestendige bestaande terreinen & uitbreiding
*
Dóórontwikkeling Vrijetijdseconomie
Intensivering, profilering, toekomstbestendige bestaande terreinen & uitbreiding
*
Dóórontwikkeling Vrijetijdseconomie
Nieuwe bedrijventerreinen stellen we in dienste van intensivering,
De vrijetijdseconomie speelt een belangrijke rol in de regio. Daarom
profilering, het toekomstbestendiger en hoogwaardiger maken van onze
ontwikkelen we deze economie door. Dat betekent gezamenlijke inzet op
bestaande bedrijventerreinen. Nieuw en oud worden daarom hand in hand
versterking van het toeristisch product.
ontwikkeld. De projecten die hieronder hangen: De projecten die hieronder hangen: ^
Opstellen behoefteraming bedrijventerreinen en ontwikkelstrategie Opstellen integraal duurzaam doorontwikkelingsplan voor bestaande bedrijventerreinen (O)
^
Regionale agenda vrijetijdseconomie (O)
^
Verdere ingrediënten voor bovenstaande projecten zijn te vinden in de bijlage.
werklocaties WBW 2040 (R, U) ^
^
Verdere ingrediënten voor bovenstaande projecten zijn te vinden in de bijlage.
45
REGIONALE IN
ERINGSAGENDA REGIO WEST-BRABANT WEST
4.3. Energie
Zandgronden
Kleigronden Naad van Brabant
Natuur netwerk Kreken
Halderberge
Beken
Bedrijventerrein Bebouwd gebied Spoor Goederenspoor Snelweg
Roosendaal
Treinstation
Rucphen
Vaarwegen
©
Haven
©
Vliegveld Kloppende harten
Bergen op Zoom Warmt enet
380 kV station
150 kV station 380 kV netwerk
150 kV netwerk
Delta Rhine corrida
Buisleidingen Opgave zon op dak Generatie duurzaam energie koppelen aan belangrijk industriële locaties Innovatieve energie-oplossingen nodig om vraag te voldoen in zones die ver van het energienetwerk liggen
46
INVESTERINGSAGENDA
Prioritaire projecten zijn dikgedrukt/onderstreept.
Een nieuw toekomstperspectief voor West-Brabant West: Hoogwaardig robuust landschap van wereldklasse in balans met een vitale regio.
Projecten
Projecten
^ Kennisuitwisseling opzetten (K)
^ Opstellen Integraal ontwikkelperspectief en afspraken Powerport Moerdijk (N) ^ Effecten Powerport Moerdijk bepalen ÍŬR)
Projecten ^ Elektriciteit: Auvergnepolder Bergen op Zoom: zowel repowering ^vervangen) als nieuw te plaatsen windmolens (R) ^ Elektriciteit: Volkeraksluizen Moerdijk-repowering (R ) ^ Elektriciteit: onderzoek naar zoekgebied opweek Zundert/Ruchpen na 2030 (R) ^ Warmte: SCAN onderzoek potentie geothermie Moerdijk ^ Verkenning Grensoverschrij dend benutten van restwarmte van industrie Antwerpen. (Facilex) (project loopa) ^ Onderzoeken Snowworld restwarmtenet (O)
Projecten ^ Uitwerken Groot schalige batterijopslag (verkenning juni a.s. afgerond) (R, O) ^ Initieren Waterstoffabriek Auvergnepolder (R,F)
Projecten ^ Elektriciteit: Realisatie 380/150/20kV station Moerdijk ^ Elektriciteit: Realisatie 380/150/20W station Halsteren ^ Warmtetransportleiding Moerdijk naar Amernet (PMIEK-project) ^ Publiek warmtebedrijf regio Bergen op Zoom ^ Uitbreiding warmtenet Roosendaal ^ Warmtenet Osiris Dinteloord en Steenbergen ^ Verkenningsproject naar de regionale distributie van waterstof via buisleidingen
47
Projecten ^ Elektriciteit: MajoppeveldRoosendaal (R) ^ Groen gas: Circus-project Roosendaal (R) ^ Groen gas: Circus-project Etten-Leur (R) ^ Groen gas: Circus-project Zundert/Rucphen (R) ^ Waterstofknooppunt regionale industrie Moerdijk (R, F) ^ Waterstofknooppunt regionale industrie Aviolanda (R, F)
Projecten
Projecten
^ Off grid oplossing energiecluster Aviolanda/vliegbasis (R, F) ^ TheodorushavenNoordland-De Poort
^ Opstellen integrale ontwerpcriteria voor energieinfrastructuur (O)
(Bergen op ZoomGrote Oogst project) (R) ^ Eurovast-Cosun, Steenbergen (R)
Roltoedeling en taken N R
O U K F
Projecten in samenwerking in het NOVEX-programma uitvoeren Deelnemen en regionaal verbinden op inhoud in die gevallen waar een andere partij primair verantwoordelijk is Onderzoeken vanuit de SRWBW Uitvoeren als SRWBW Kennisdeling (mee) Financieren of lobbyen
REGIONALE INVESTERINGSAGENDA REGIO WEST-BRABANT WEST
A. Stip op de horizon
Toelichting opbouw/ structuur: De investeringen in de RIA zijn opgebouwd als doelenboom. Startend met de brede ambitie vanuit de RIA volgt vervolgens de subambitie per thema. Vervolgens is deze ambitie geconcretiseerd in doelen, gevolgd door subdoelen. Als laatst worden de concrete projecten onder deze subdoelen
Energietransitie (o.a. waterstof, groene elektriciteit, circulariteit) met positieve impact op de brede welvaart (realiseren lokale meerwaarde, ook bij nieuwe energie-infrastructuur)
benoemd, het zogenaamde 'middel' op het doel te bereiken.
Energietransitie (o.a. waterstof, groene elektriciteit, circulariteit) met positieve
Ambitie
impact op de brede welvaart (realiseren lokale meerwaarde, ook bij nieuwe energieinfrastructuur) ^
We stimuleren de transitie naar waterstof, groene elektriciteit en circulaire grondstoffen en het hergebruik van warmte uit de industrie. Het flink minder uitstoten van CO2 is een tussenstap op weg naar volledig duurzame samenleving. Aardgas wordt vervangen door duurzame elektriciteit, aardwarmte, restwarmte of groene waterstof. Industrieën zullen niet alleen energie consumeren, maar ook energie bufferen en produceren.
^
De (nationale) energietransitie maakt dat er veel nieuwe ruimteclaims op
Eerst schetsen we de subambitie voor dit thema:
onze regio afkomen. Denk aan nieuwe aanlandingen van wind op zee,
f'
warmteleidingen, geothermieparken, windmolens, zonneparken,
nieuwe hoogspanningstracés , converterstations, waterstofcorridors,
C
Energie
Ambitie: Energietransitie is versneller en aanjager verstedelijkingsstrategie
elektrolysers, grootschalige batterijopslag en waterstofcentrales.
met een nadrukkelijk positieve impact op brede welvaart^
Bovengronds en ondergronds neemt de druk toe. Niet alleen voor onszelf maar ook om het energiesysteem van aangrenzende regio's en het
Er ligt een grote opgave op gebied van energie. De energietransitie gebruiken
nationale belang te dienen. Zorgvuldige inpassing van energie (concreet
we als een versneller en aanjager van de verstedelijkingsstrategie. Juist door
bijvoorbeeld in de Auvergnepolder Halsteren en in Moerdijk) vraagt om
op een slimme manier om te gaan met deze transitie creëren we kansen
het evenwichtig meenemen van de lokale ruimtelijke impact en brede
op de regio verder te brengen. We doen dit met een nadrukkelijk positieve
welvaart. We willen dat de introductie van nieuwe energie-infrastructuur
impact op brede welvaart. Het energie-vraagstuk gaat ook qua ruimte veel van ons vragen. We faciliteren graag de omschakeling naar schonere energie
in balans gaat met de omgeving waarbij realisatie van lokale meerwaarde en behoud van leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit randvoorwaardelijk is.
voor zowel onze regio als daarbuiten, maar die zien we wel graag hand in hand met een positieve impact op onze brede welvaart.
48
INVESTERINGSAGENDA
í"
Realiseren duurzame energie op energieknopen Bergen op Zoom, Roosendaal, Moerdijk, Dinteloord en Woensdrecht om economie en wonen mogelijk te maken (als transitieversneller)
''A
Energietransitie in het verstedelijkt gebied
V_____________ J
Ĵ
Realiseren duurzame energie op energieknopen Bergen op Zoom, Roosendaal,
Energietransitie in het verstedelijkt gebied
Moerdijk, Dinteloord en Woensdrecht
^
^
gebied. Binnen de wijken moet ruimte worden gereserveerd voor buffer
infrastructuur: om beschikbaarheid van de juiste soorten energie op
en opslag (denk aan transformatorhuisjes, nieuwe kabels en leidingen - in
de juiste plaatsen en in de juiste hoeveelheden. Grote energievragers
de komende jaren moet 500z0 van de straten open voor nieuwe kabels).
zullen we moeten alloceren op plekken waar energie beschikbaar is.
Nieuwbouw valt met de huidige stand van techniek energieneutraal- of
Potentie voor nieuwe energie-infrastructuur met regionale meerwaarde ligt op multimodale knooppunten van elektriciteit, water, buisleidingen,
zelfs energieleverend te maken. Bestaande bouw is daarentegen slecht geïsoleerd en heeft een hoge temperatuur verwarmingsvraag. Deze
en logistiek. De grootste energieknopen binnen de regio liggen bij de
verwarming is te verkrijgen via geothermie of via restwarmtenetten uit
hoofdknopen in het netwerk (Bergen op Zoom, Roosendaal, Moerdijk,
industrie, afvalverwerking en rioolwaterzuivering. Voor de regio ligt er
Dinteloord en Woensdrecht). Hier zijn ook grote industrieën gevestigd als Cosun en glastuinbouw Rijk Zwaan (Dinteloord ), Shell en Aterro
de ambitie om tot een warmtenet te komen die de stedelijke gebieden van Bergen op Zoom, Roosendaal, Breda en Tilburg aantakt op de
(Moerdijk), PreZero Energy (Roosendaal) en SABIC, Cargill en Lamb
Amercentrale, Moerdijk, PreZero, Sabic en de industrie rond Antwerpen.
Weston (Bergen op Zoom). De plekken met een grotere warmtevraag dan aanbod moeten we matchen met plekken waar een warmte-behoefte is. ^
Een andere grote uitdaging voor de energietransitie ligt in bestaand stedelijk
De energietransitie stelt nieuwe en zwaardere eisen aan de energie-
Om onze industrie en de logistiek te kunnen laten verduurzamen zijn er infrastructurele investeringen nodig, om zo werkgelegenheid en economische meerwaarde voor de toekomst te kunnen behouden. Een van de mogelijkheden daarvoor zijn extra 380+150 kV stations (Auvergnepolder, Moerdijk), om zo de elektrificatie van de lokale industrie tot 2040 te kunnen bedienen. Andere kansen op het gebied van energieinfrastructuur liggen in de Delta Corridor, door het aan aankoppelen op de waterstof- en CO2-leiding en aankoppeling op restwarmte vanuit Antwerpen. Idealiter via directe aankoppeling op deze infrastructuur, maar in ieder geval door het verzilveren van meekoppelkansen voor de verduurzaming van de regionale industrie bij de realisatie van dergelijke (inter) nationale infrastructuurprojecten. 49
REGIONALE INVESTERINGSAGENDA REGIO WEST-BRABANT WEST
B. Investeringen
Energietransitie in het verstedelijkt gebied versterken
Ontwikkelperspectief Powerport Moerdijk
Energietransitie in het verstedelijkt gebied versterken
Ontwikkelperspectief Powerport Moerdijk
We bevorderen duurzame energiebronnen, en verminderen de
We werken aan een integraal ontwikkelperspectief en afspraken voor
afhankelijkheid van fossiele brandstoffen in het verstedelijkte
de ontwikkeling van Powerport Moerdijk. Moerdijk en Geertruidenberg
gebied. Daarbij implementeren we technologische en beleidsmatige
vormen twee samenhangende knooppunten van (inter)nationale
veranderingen om deze energietransitie te versnellen.
energienetwerken, die van groot belang zijn voor de energietransitie in de regio en ver daarbuiten. Vanwege de dubbeloriëntatie en het
De projecten die hieronder hangen:
regio- overschrijdende karakter gaat deze ontwerptafel zowel WBW
^
Kennisuitwisseling opzetten (K)
als SRBT aan. In dit gebied staan diverse grote energie-infrastructuur
^
Ingrediënten voor bovenstaande projecten: Zie bijlage.
ontwikkelingen op stapel, waarmee een sterke bijdrage geleverd kan worden aan de (inter) nationale, provinciale en regionale klimaatdoelen (zoals vergaande CO2- reductie van de industrie), de energietransitie (in de gebouwde omgeving) en de aanvoer van biobased en circulaire feedstock voor de industrie. De projecten die hieronder hangen: ^
Opstellen Integraal ontwikkelperspectief en afspraken Powerport Moerdijk (N)
50
^
Effecten Powerport Moerdijk bepalen (O.R)
^
Ingrediënten voor bovenstaande projecten: Zie bijlage.
INVESTERINGSAGENDA
Opwekken van energie (aan de bron)
Ontwikkelen van Opslag
Opwekken van energie (aan de bron)
*
Ontwikkelen van Opslag
We zetten in op productie van energie op de plaats waar de energiebron
We verbeteren en innoveren de technologieën en systemen die
zich bevindt. Dit kan bijvoorbeeld zonne-energie betreffen die
worden gebruikt om energie op te slaan voor toekomstig gebruik. Dit
wordt opgewekt door zonnepanelen op het dak van een gebouw, of
omvat bijvoorbeeld batterijopslag. Het doel van deze ontwikkeling
windenergie die wordt opgewekt door windturbines op land of op
is om de betrouwbaarheid en efficiëntie van energieopslag te
zee dichtbij onze grote energieknopen- en verbruikers. We genereren
vergroten, wat essentieel is voor het ondersteunen van een groeiend
energie zo dicht mogelijk bij de bron, wat efficiëntie kan vergroten en de
aandeel van hernieuwbare energiebronnen en het stabiliseren van
noodzaak van langeafstandstransport van energie kan verminderen.
energievoorzieningssystemen.
De projecten die hieronder hangen:
De projecten die hieronder hangen:
^
^
Elektriciteit: Auvergnepolder Bergen op Zoom: zowel repowering ^vervangen) als nieuw te plaatsen windmolens (R)
Uitwerken Groot- schalige batterijopslag (verkenning juni a.s. afgerond) (R, O)
^
Elektriciteit: Volkeraksluizen Moerdijk-repowering (R )
^
Initieren Waterstoffabriek Auvergnepolder (R,F)
^
Elektriciteit: onderzoek naar zoekgebied opweek Zundert/
^
Ingrediënten voor bovenstaande projecten: Zie bijlage.
Ruchpen na 2030(R) ^
Warmte: SCAN onderzoek potentie geothermie Moerdijk
^
Verkenning Grensoverschrij- dend benutten van restwarmte van industrie Antwerpen. (Facilex) (project loopa)
^
Onderzoeken Snowworld restwarmtenet (O)
^
Ingrediënten voor bovenstaande projecten: Zie bijlage.
51
REGIONALE INVESTERINGSAGENDA REGIO WEST-BRABANT WEST
Versterken van de infrastructuur
Ontwikkelen van lokale Energiehubs
Versterken van de infrastructuur
*
Ontwikkelen van lokale Energiehubs
We zetten in op verbetering, uitbreiding en modernisering van de fysieke
We creëren lokale energiehubs die een belangrijke bijdrage kunnen
systemen en netwerken die nodig zijn voor de distributie en levering van
leveren aan de vraag naar energie, zowel als het gaat om opwek van
energie. Dit omvat bijvoorbeeld het upgraden van elektriciteitsnetwerken,
energie als distributie.
het verbeteren van de transportinfrastructuur voor hernieuwbare energiebronnen zoals wind- en zonne-energie, het implementeren van
De projecten die hieronder hangen:
slimme netwerken voor efficiënt energiebeheer en het versterken van
^
Elektriciteit: Majoppeveld- Roosendaal (R)
de veerkracht van de infrastructuur tegen natuurrampen en andere verstoringen. Het doel is om een robuuste en betrouwbare energie-
^
Groen gas: Circus-project Roosendaal (R)
^
Groen gas: Circus-project Etten-Leur (R)
infrastructuur te creëren die in staat is om te voldoen aan de groeiende
^
Groen gas: Circus-project Zundert/Rucphen (R)
vraag naar energie, terwijl tegelijkertijd de overgang naar duurzame
^
Waterstofknooppunt regionale industrie Moerdijk (R, F)
energiebronnen wordt ondersteund.
^
Waterstofknooppunt regionale industrie Aviolanda (R, F) Ingrediënten voor bovenstaande projecten: Zie bijlage.
De projecten die hieronder hangen: ^
Elektriciteit: Realisatie 380/150/20W station Moerdijk
^
Elektriciteit: Realisatie 380/150/20W station Halsteren
^
Warmtetransport- leiding Moerdijk naar Amernet (PMIEKproject)
^
Publiek warmte- bedrijf regio Bergen op Zoom
^
Uitbreiding warmtenet Roosendaal
^
Warmtenet Osiris - Dinteloord en Steenbergen
^
Verkenningsproject naar de regionale distributie van waterstof via buisleidingen
^
Ingrediënten voor bovenstaande projecten: Zie bijlage.
52
INVESTERINGSAGENDA
Ontwikkelen van integrale energiehubs
Borgen en verankeren principes
Ontwikkelen van integrale energiehubs
*
Borgen en verankeren principes
We creëren geïntegreerde systemen op lokaal niveau waarbij
In de Verstedelijkingsstrategie zijn principes naar voren gekomen over
energieproductie, -opslag en -distributie worden gecentraliseerd.
de manier waarop we als regio met onze energie(voorziening) om willen
Deze energiehubs kunnen verschillende bronnen van energie, zoals
gaan. We borgen deze principes zodat ook komende jaren vanuit deze
zonne-energie, windenergie, en energie uit biomassa, combineren met
principes ontworpen wordt.
opslagfaciliteiten zoals batterijen of waterstofopslag. De projecten die hieronder hangen: De projecten die hieronder hangen: ^
Off grid oplossing energiecluster Aviolanda/vliegbasis (R, F)
^
Theodorushaven-Noordland-De Poort (Bergen op Zoom- Grote
^
(O) ^
Oogst project) (R) ^
Eurovast-Cosun, Steenbergen (R)
^
Ingrediënten voor bovenstaande projecten: Zie bijlage.
Opstellen integrale ontwerpcriteria voor energie- infrastructuur
53
Ingrediënten voor bovenstaande projecten: Zie bijlage.
REGIONALE INVESTERINGSAGENDA REGIO WEST-BRABANT WEST
Water
Zandgronden Kleigronden
Naad van Brabant Natuur netwerk
Kreken
Beken
Bebouwd gebied
Spoor Goederenspoor Snelweg Treinstation Vaarwegen Haven
Vliegveld
Kloppende harten
Vestingsteden
Watersporten
Natuur bruggen
Rijksprojecten woningbouw
Stads-land verbindingen Woondcal
ř
INVESTERINGSAGENDA
Een nieuw toekomstperspectief voor West-Brabant West: Hoogwaardig robuust landschap van wereldklasse in balans met een vitale regio.
Bodem en water sturend als randvoorwaarde Koppeling economie (Human Capital agenda) en energie/RES
Projecten
Projecten
Projecten
Projecten
Projecten
Roltoedeling en taken N
^ Overleg- en kennistafel economie (K) ^ Opstellen dorpenstrategie. Vitaal Platteland (O) ^ Koppelkansenkaart (O) ^ Uitvoering Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Roosendaal (R)
• Masterplan Spoorzones en woningbouwprogrammering Roosendaal en Bergen op Zoom,
• Wonen, zorg en welzijn (U) • Duurzame en toekomstbestendige woningvoorraad en bouw (U )
en sprinterstationzones Zevenbergen en Oudenbosch (R ) • Onderzoek mogelijkheden
• Wonen, zorg en welzijn (U) • Regionaal woonwagenbeleid (U) • Betaalbaarheid (U) ^ Regionaal woningmarktonder zoek (U) • Huisvesting statushouders (U) • Huisvesting arbeidsmigranten (U)
voormalige ziekenhuisterreinen Bergen op Zoom en Roosendaal
Prioritaire projecten zijn dikgedrukt/onderstreept.
55
• Uitvoeringsagenda Wonen (U) • Woningbouwmonitor (U) • Flexwonen (U)
R
O U K F
Projecten in samenwerking in het NOVEX-programma uitvoeren Deelnemen en regionaal verbinden op inhoud in die gevallen waar een andere partij primair verantwoordelijk is Onderzoeken vanuit de SRWBW Uitvoeren als SRWBW Kennisdeling (mee) Financieren of lobbyen
REGIONALE INVESTERINGSAGENDA REGIO WEST-BRABANT WEST
A. Stip op de horizon Versnellen woningbouwopgave Toelichting opbouw/ structuur: De investeringen in de RIA zijn opgebouwd als doelenboom. Startend met de brede ambitie vanuit de RIA volgt vervolgens de subambitie per thema. Vervolgens is deze ambitie geconcretiseerd in doelen, gevolgd door subdoelen. Als laatst worden de concrete projecten onder deze subdoelen
V_______________________________________ J Versnellen van de woningbouwopgave
benoemd, het zogenaamde 'middel' op het doel te bereiken.
^
De opgave is om de woningbouw te versnellen en in de breedte van de woningbouwopgave te zorgen voor aansluiting van het aanbod
Ambitie
bij de vraag. In maart 2023 is de Woondeal voor West-Brabant-West afgesloten met afspraken om tot 2030 netto 8.630 woningen toe te voegen aan de regionale voorraad. De sleutellocaties Spaense Scharen (Bergen op Zoom), Zevenbergen-Oost (Moerdijk) en Rondje Roosendaal (Roosendaal) hebben een financiële bijdrage van het Rijk toegewezen gekregen. In de regionale woondeal zitten daarnaast volop plannen om in alle regiogemeenten de komende jaren bij te bouwen. Ook heeft de regio in de woondeal gezamenlijk de ambitie afgesproken om voor de periode 2022-2030 met 3.300 flexwoningen een forse bijdrage te leveren aan de woningbouwversnelling. Hierbij geldt dat flexwoningen wordt gezien als Eerst schetsen we de subambitie voor dit thema:
instrument om te versnellen, het bouwen van flexwoningen is geen doel op zich. De ambitie voor flexwoningen kan zowel door woningcorporaties als door marktpartijen (ontwikkelaars en bouwers) worden opgepakt.
Als hogere ambitie wordt een hoogwaardig woon- en leefmilieu nagestreefd. Vanuit het kader van brede welvaart streven we naar goed wonen en leven voor onze inwoners, maar ook voor nieuwe inwoners van buiten de regio, om zo ook voldoende arbeidskracht de regio binnen te halen. Er wordt hierbij onder meer gestreefd naar het realiseren van een gevarieerd woonen leefmilieu, verduurzaming van de woningvoorraad, voldoende groen en ruimte voor bewegen en een goede aankoppeling op het omliggende landschap.
56
INVESTERINGSAGENDA
Verduurzaming bestaande woningvoorraad
Realiseren schaalsprong verstedelijking
V________________________________________J V_______________________________________ -
Realiseren schaalsprong verstedelijking
Verduurzaming bestaande woningvoorraad
^
Bergen op Zoom en Roosendaal zetten in op stedelijke milieus passend
De bestaande woningvoorraad verduurzamen we, bijvoorbeeld door
bij de ligging in het Stedelijk Netwerk Brabant. Woningbouwopgave in
verbetering van isolatie, energie-efficiënte systemen en duurzame
stedelijke gebieden concentreren we op de 15-minuten locaties van het
energiebronnen. Dit vermindert niet alleen de CO2-uitstoot, maar verlaagt ook
treinstation. Daarmee voegen we een nieuw (hoog-)stedelijk milieu toe aan onze woontypologieën.
energiekosten en verbetert het binnenklimaat. Succes vereist samenwerking tussen overheden, woningcorporaties, inwoners en de bouwsector, ondersteund door beleidsmaatregelen en bewustwording.
57
REGIONALE INVESTERINGSAGENDA REGIO WEST-BRABANT WEST
í Woningbouw gebruiken als motor ' voor de opgaven van wijken en dorpen
V________________________ J Woningbouw Woningbouw gebruiken als motor voor de opgaven van wijken en
verduurzamen en het voorzieningendraagvlak te vergroten.
dorpen
We stellen onszelf als opgave om te bouwen voor de veranderende
^
Tot 2040 wordt volgens de provinciale prognose een autonome groei van
behoefte en in te zetten op bouwen voor de doorstroming. Daarom
bijna 12.000 woningen (f90z0) verwacht. Deze groei wordt bijna volledig
leggen we de nadruk op bouwen voor kleinere huishoudens,
verklaard door vergrijzing, huishoudensverdunning en buitenlandse
nieuwe woonvormen, collectieve woonvormen, het realiseren van
migratie (waaronder asielzoekers, lage lonenarbeiders, kenniswerkers en
levensloopbestendige appartementen voor ouderen (die veelal in hun
specifiek voor deze regio ook Belgen uit de grensstreek).
dorp of wijk willen blijven wonen), zorgcombinaties en door betaalbare
Als gevolg van huishoudensverdunning (leefstijlvoorkeur) en vergrijzing
woningen voor starters en jongeren te realiseren (die zo in de regio
^
(demografie) stijgt het aandeel kleine huishoudens van 1 of 2 personen
kunnen blijven na hun studie). De opgave is om, door overwegend
(in 2040 is 40Zo van onze inwoners alleenstaand). Grofweg 800z0 van onze
te bouwen voor kleine huishoudens en ouderen, te zorgen dat in de
huidige woningvoorraad bestaat uit eengezinswoningen. Er is dus sprake
bestaande voorraad woningen beschikbaar komen voor gezinnen. Zo
van een mismatch tussen vraag en aanbod tussen 1 gezinswoningen
pakken we de kwalitatieve én kwantitatieve woningopgave op de meest
en een- en tweepersoonshuishoudens en dat verschil zal in de komende
duurzame en toekomstbestendige manier aan.
jaren sterk toenemen. We zien dat na de steden ook in de dorpen deze 'verdunning' in toenemende mate aan de orde is. Getalsmatig kan gesteld worden dat we voldoende woonruimte hebben voor gezinnen maar te weinig voor kleine huishoudens. Dit blokkeert de mobiliteit op de woningmarkt. Een tweede effect is dat deze huishoudensverdunning ook leidt tot verlies aan draagvlak voor voorzieningen in de stad en, steeds manifester, in de dorpen. Afgelopen 50 jaar hebben we onze steden en dorpen uitgebreid maar de bevolkingsdichtheid is fors verminderd. De hefboom van nieuwe woningen kan worden ingezet om mismatch op de woningmarkt te herstellen, de bestaande voorraad toekomstgericht te
58
INVESTERINGSAGENDA
Woonpallet kleurrijker maken, gekoppeld aan Human Capital agenda, lokale kwaliteiten accentuerend
V___________________________ Ĵ Woonpallet kleurrijker maken, gekoppeld aan Human Capital agenda, lokale
We zetten in op meer nabijheid rondom onze Sprinter-stations (en
kwaliteiten accentuerend
HOV-haltes) - dit speelt met name in Zevenbergen en Oudenbosch.
^
We handelen vanuit de opvatting dat West-Brabant-West een
We zetten in op revitalisering van de naoorlogse wijken omdat daar de
samenhangende regio is; een daily urban system waarin gezamenlijk
hefboomwerking groot is. We zetten in op de leefbaarheid en vitaliteit van
^
aan brede welvaart wordt gewerkt. Dit leidt tot de opstelling dat om in
dorpen en kleine kernen (inclusief versterking sociale samenhang).
de veranderende behoeften en de regionale dynamiek te voorzien, alle
Twaalf procent van de woningen uit onze regionale voorraad staat in
kernen (dorps en stedelijk) een rol hebben en daarom programmatische
kwetsbare buurten. We moeten hier werken aan de leefbaarheid. Met
ruimte hebben voor de duurzame, op een leefbare omgeving gerichte
name in Roosendaal-stad (via het Nationaal Programma Leefbaarheid en
ontwikkeling.
Veiligheid).
We hanteren hierbij het nabijheidsprincipe. Door de woningbouwopgave
We bouwen op locaties die veilig zijn en een gezonde omgeving
zoveel mogelijk te realiseren binnen het bestaand bebouwd gebied in
bieden, waarbij we in de afweging om opgaven te spreiden ook de
nabijheid van bestaande voorzieningen vergroten we het draagvlak voor
signaleringskaart gebruiken.
deze voorzieningen en maken we het mogelijk om andere opgaven
Na afronding van reeds vastgestelde grootschalige uitleglocaties, is er
gelijktijdig aan te pakken vanuit het principe 'werk-met-werk-maken'.
in de regio (in de logica van de NOVI) alleen ruimte voor grootschalige
Zo kunnen sociaal-maatschappelijke opgaven (kwetsbare buurten en
uitleglocaties, als er essentiële meekoppelopgaven zijn. Zo wordt
wijken) hand in hand gaan met vergroenen (gezonde leefomgeving,
woningbouw benut als motor voor meerdere maatschappelijke doelen.
klimaatadaptatie), transitie van het energienetwerk, dragen ze bij aan de leefbaarheid van kernen draagvlak voor voorzieningen en aan de mobiliteitstransitie. Op deze manier dragen nieuwe woningen ook direct bij aan de verbetering van de bestaande woningvoorraad.
59
REGIONALE INVESTERINGSAGENDA REGIO WEST-BRABANT WEST
B. Investeringen
Regionale woondeal en bestuursopdracht
0
Regionale woondeal en bestuursopdracht
Hoe ervoor zorgen dat je niet overal ongeveer hetzelfde bouwt.
He thema wonen wordt al veel langer regionaal opgepakt. Onder meer
Dat het woonmilieu van bijvoorbeeld Steenbergen tot wezenlijk
vanuit de Werkgroep Wonen is er al gewerkt aan de Woondeal en de
andere woonproducten leidt dan die van Roosendaal. 0
Bestuursopdracht. Een groot deel van de investeringen vanuit deze
Hoe een stap maken in ruimtelijke kwaliteit. Ten opzichte van
RIA vallen daarmee ook onder dat mandaat. Het belangrijkste waar we
andere regio's zijn buurten hier weinig onderscheidend wat zich
komende jaren verder in willen investeren luidt als volgt:
doorvertaald naar een grotere moeite voor het aantrekken en behouden van talent.
De projecten die hieronder hangen: ^
^
woningbouwopgave niet alleen in om aan de kwantitatieve
2030 (conform de woondeal) netto minimaal 8.630 woningen
taakstelling te voldoen maar willen we werken aan het vergroten
toe aan de regionale voorraad, in de volgende verdeling: Bergen
van de leefbaarheid van bestaande dorpen en steden en aan een
op Zoom (1.990 woningen), Halderberge (795), Moerdijk
woningvoorraad die passend is. Te bouwen aantallen zijn daarbij
(1.290), Roosendaal (2.940), Rucphen (475), Steenbergen
geen doel op zich maar volgend aan de voorliggende opgaven
(720) en Woensdrecht (420). Ambitie is bovendien om 3.300
en regionale meerwaarde. We focussen daarbij op kwalitatieve
fexwoningen te bouwen. We zien daarbij de woondeal als
toevoegingen ten opzichte van het bestaande. En we focussen op
minimum, waarbij we inzetten op een aanvullende kwantitatieve
binnenstedelijke revitaliserings- en herstuctureringsopgaven
en kwalitatieve behoefte. ^
Om aan bovenstaande opgaven te werken zetten we de
Woondeal - versnellen de woningbouwopgave. We voegen tot
^
(1) Uitwerking regionale sleutellocaties. We koppelen daarbij
We maken aanvullend kwalitatieve regionale afspraken (voor de
locaties rondom spoorzones (Roosendaal, bergen op Zoom,
periode tot 2050). We constateren dat de regio voor 3 cruciale
Zevenbergen) om tot een grotere ambitie te komen richting Rijk.
kwalitatieve vragen staat:
Vanuit opgaven, kansen en reële mogelijkheden wordt in beeld
0
Hoe binnendorps en binnenstedelijk te reageren op
gebracht wat kwalitatief en kwantitatief nodig, mogelijk en gewenst
huishoudensverdunning vergrijzing en grote opgaven
is. Onderdeel daarvan zijn noodzakelijke ingrepen in infrastructuur
rondom onderhoud, energietransitie, klimaatadaptatie,
(zoals IC-verbinding), herplaatsingen, etc. om tot een haalbare
verduurzaming woningvoorraad etc.
gebiedsontwikkeling te komen. Doel is om tot een gedragen ontwikkelvisie en afspraken daarover te komen.
60
INVESTERINGSAGENDA
0
0
Roosendaal heeft de ambitie om 10.000 woningen te bouwen
houdend met de economische ontwikkeling à transitie opgaven
in de spoorzone om hier tot stedelijke interactie te komen en
verwachten en de woonbehoefte die deze doelgroep heeft
om de regionale mobiliteitstransitie aan te jagen.
(aantallen typologie, nabijheid).
Bergen op Zoom heeft de ambitie voor het realiseren van 7.000 woningen op sleutellocaties aan de westkant
^
^
De projecten die hieronder hangen:
(ontwikkelen van een waterfront aan de Binnenschelde),
^
Overleg- en kennistafel economie (K)
oostkant (verbinding van naoorlogse buurten met de
^
Opstellen dorpenstrategie. Vitaal Platteland (O)
Brabantse Wal) en de entree (nabijheid station) van de stad
^
Koppelkansenkaart (O)
(waarbij momenteel ook een Bergse locatie-studie loopt).
^
Uitvoering Nationaal Programma
Moerdijk heeft de ambitie voor 500 extra woningen om tot meer
^
Leefbaarheid en Veiligheid Roosendaal (R)
nabijheid te komen nabij het sprinterstation en om het gebied
^
Masterplan Spoorzones en woningbouwprogrammering
rondom de oude suikerfabriek op de kaart te zetten.
Roosendaal en Bergen op Zoom, en sprinterstationzones
(2) Overleg- en kennistafel. SRWBW organiseert een overleg- en
Zevenbergen en Oudenbosch (R )
kennistafel voor de revitaliserings- en herstructureringsopgaven
^
in samenwerking met de regionale woningbouwcorporaties en
^
Onderzoek mogelijkheden voormalige ziekenhuisterreinen Bergen op Zoom en Roosendaal
met een sterke koppeling met het sociale domein. De nadruk ligt
^
Wonen, zorg en welzijn (U)
daarbij in eerste instantie bij de steden, waarbij Roosendaal vanuit
^
Duurzame en toekomstbestendige woningvoorraad en bouw (U )
het Landelijk Programma Leefbaarheid en Veiligheid input kan
^
Regionaal woonwagenbeleid (U)
geven. In het kader van een duurzame dorpsontwikkeling en het
^
Betaalbaarheid (U)
vitaal Buitengebied werkt de SRWBW een regiospecifiek dorpen
^
Regionaal woningmarktonderzoek (U)
en leefbaarheidsprogramma uit (ook wel 'dorpenstrategie').
^
Huisvesting statushouders (U)
(3) We stellen een regionale integrale visie op huisvesting
^
Huisvesting arbeidsmigranten (U)
arbeidsmigranten. Hierin worden reeds lopende projecten
^
Uitvoeringsagenda Wonen (U)
(o.a. 1.500 plekken in Moerdijk, 1.000 plekken in Bergen op
^
Woningbouwmonitor (U)
Zoom) geïntegreerd. Doelstelling is het realiseren van 4.000
^
Flexwonen (U)
pekken tot 2030. In samenwerking met VNO-NCW en de
^
Ingrediënten voor bovenstaande projecten: Zie bijlage.
woningbouwcorporaties zet de SRWBW een onderzoek op naar de arbeidsmarktvraag (type 7 aantallen) die we rekening
61
REGIONALE IN
4.5.
ERINGSAGENDA REGIO WEST-BRABANT WEST
Mobiliteit
Water Zandgronden
Kleigronden
Halderberge
Naad van Brabant
Natuur netwerk
Steenbergen
Kreken
Beken Bedrijventerrein
Roosendaal
Bebouwd gebied
Rucphen Spoor Goederenspoor Snelweg
o
Treinstation Vaarwegen Haven
Vliegveld -
Kloppende harten
Nieuwe treinstation
Woensdrecht
HOV verbindingen HOV haltes
-
Regionaal netwerk fietsroutes
Uitbreiding regionaal netwerk fietsroutes Maatwerk aanpak lokale verkeersoverlast Mobiliteitshub Infrastructurele interventies
Ontwikkeling ziekenhuis
INVESTERINGSAGENDA
Een nieuw toekomstperspectief voor West-Brabant West: Hoogwaardig robuust landschap van wereldklasse in balans met een vitale regio.
Projecten
Projecten
^ Verhoging IC-frequenties vanuit Bergen op Zoom en Roosendaal (R) • Realisatie extra sprinterhaltes (Rucphen, Bosschenhoofd, Roosendaal-Zuid), gepaard met
^ Onderzoek bereikbaarheid werklocaties (O) • Spoorontsluiting van industrieterrein/-haven Moerdijk verbeteren (O) • Bravis locatie Bulkenaar
passende hubvoorzieningen en P+R plekken.(O, R) ^ Opwaarderen regionale HUB-functies stations Roosendaal en Bergen op Zoom (O) • Uitplaatsen emplacement Roosendaal en spoorse functies naar haven Moerdijk (O, N)
inclusief alle benodigde aanpassingen (R) ^ Modal Split Bergen op Zoom (R) ^ Let op: Sterke samenhang met OV-concessie
^ Spoorwegbarrières opheffen: Onderzoek naar meer ongelijk vloerse spoorwegkruisingen ten behoeve van opheffen barrière spoorlijn Roosendaal - België en Roosendaal-Vlissingen. (O, N) • Mobiliteitstransitie binnenstad Roosendaal (O, N) ^ Onderzoek optimalisatie randweg Bergen op Zoom (O, N) ^ Aanleg verbindingsweg Zuid Roosendaal (R) • Pilot Stadslogistiek Roosendaal en Bergen op Zoom (R)
Projecten • Opwaarderen sprinterstations van Oudenbosch, Zevenbergen en Lage Zwaluwe groeien tot mobiliteitshubs (O, N) • Verkenning vervoersbehoefte in kleine kernen met passende maatwerkoplossingen en mogelijkheden deelmobiliteit, gedeeld vervoer (O) • Verbeteren bereikbaarheid Steenbergen, Rucphen, Woensdrecht vanaf regionale stations • Uitbouw en versterking snelfietsroutenetwerk met goede aansluiting kernen en bedrijventerreinen op mobiliteitshubs (IC-stations en sprinterstations met P&R-faciliteiten), o.a. SFR BoZ-Woensdrecht-Antwerpen (O) • Werkgeversaanpak op deelmobiliteit (O) • Realisatie noordelijke HOV-lijn (hoogwaardige verbinding tussen Moerdijk/Zevenbergen, Steenbergen/Dinteloord, Bergen op Zoom, Woensdrecht en Antwerpen), kijkend naar potentie en haalbaarheid. (O, N)
Prioritaire projecten zijn dikgedrukt/onderstreept.
63
Projecten ^ Omlegging A58 Roosendaal (R, N) • Onderzoek naar Corridoraanpak A4 tussen Numansdorp en Belgische grens, inclusief kijken naar truckparkings (O, N) ^ Lobby, gevaarlijke stoffen Vlissingen - Rotterdam bespreekbaar maken onder verluid van externe veiligheid en verwacht groepsrisico (O, N, F) • Onderzoek uitbreiding capaciteit Bergse Diepsluis • Lobby versterken omtrent snelle verbinding Vlissingen Antwerpen om de kernen in WBW te ontlasten (O,N,F)
Roltoedeling en taken N R
O U K F
Projecten in samenwerking in het NOVEX-programma uitvoeren Deelnemen en regionaal verbinden op inhoud in die gevallen waar een andere partij primair verantwoordelijk is Onderzoeken vanuit de SRWBW Uitvoeren als SRWBW Kennisdeling (mee) Financieren of lobbyen
REGIONALE INVESTERINGSAGENDA REGIO WEST-BRABANT WEST
A. Stip op de horizon Beter benutten Roosendaal en Bergen op Zoom - de centrale OV-poorten naar binnen en buiten
Toelichting opbouw/ structuur: De investeringen in de RIA zijn opgebouwd als doelenboom. Startend met de brede ambitie vanuit de RIA volgt vervolgens de subambitie per thema. Vervolgens is deze ambitie geconcretiseerd in doelen, gevolgd door subdoelen. Als laatst worden de concrete projecten onder deze subdoelen
V_______________________________________ J Beter benutten Roosendaal en Bergen op Zoom - de centrale OV-poorten naar
benoemd, het zogenaamde 'middel' op het doel te bereiken.
binnen en buiten ^
Ambitie
We zijn een netwerkregio met internationale, bovenregionale en intraregionale verbindingen. Minimaal 4x per uur met de trein naar Rotterdam, Brabantstad en Zeeland en vanuit Roosendaal internationaal kunnen reizen richting Antwerpen. Dat is voor ons de standaard. Het railnetwerk zien we als drager van het totale vervoersnetwerk. We verhogen de vervoerwaarde voor de bestaande stations, waarbij we sterk inzetten op stedelijke ontwikkeling van de spoorzones van Bergen op Zoom en Roosendaal. Hier is het mogelijk om binnen 15 minuten onze stedelijke woningen en werkplekken te bereiken te voet, per fiets of (maatwerk-)openbaar vervoer zodat we stevig onderdeel worden van het Nationaal Stedelijk Netwerk. Doordat er vanuit de steden meer van de
Eerst schetsen we de subambitie voor dit thema:
r
trein gebruik gemaakt wordt, blijft er ruimte vrij op het wegennet voor de resterende mobiliteit.
Mobliteit
Ambitie: Hoogwaardig mobiliteitssysteem, voorwaardescheppend voor hoogwaardig woon- en leefklimaat
We streven naar een hoogwaardig mobiliteitssysteem, waarmee we enerzijds onze regio leefbaar en bereikbaar houden, maar anderzijds ook de voorwaarde creëren om hoogwaardig woon- en leefklimaat te realiseren. We kijken hier naar vanuit Brede Welvaart: Mobiliteit kan daarin de brede welvaart van mensen verhogen (een betere toegang tot werk, basisvoorzieningen en sociale contacten), maar ook verlagen (denk aan geluidsoverlast, milieuvervuiling, onveilig verkeer en klimaatverandering). Doel is toe te werken naar een hoogwaardig woon- en leefklimaat.
64
INVESTERINGSAGENDA
Verbeteren bereikbaarheid - HOV-oplossing voor de westrand van de regio - ontsloten werklocatie's
Toekomstbestendiger mobiliteitssysteem Mobiliteitstransitie maatwerk in stad en dorp
V___________________________ Ĵ