Bijlage 1. Bergen op Zoom - Bergse Nota Mobiliteit
Tekst van het document
BELEIDSNOTA Bergse Nota Mobiliteit 2025-2035 Bergen op Zoom Klant:
Gemeente Bergen op Zoom
Referentie:
BK3311-MI-RP-250619-1038
Status:
Definitief/0002
Datum:
13 november 2025
Projectgerelateerd
HASKONING NEDERLAND B.V. Contactweg 47 1014 AN Amsterdam Mobility & Infrastructure Trade register number: 56515154 Telefoon: +31 88 348 95 00 E-mail: info@rhdhv.com Website: ww.haskoning.com
Titel document: Ondertitel: Referentie: Uw kenmerk Status: Datum: Projectnaam: Projectnummer:
Bergse Nota Mobiliteit 2025-2035 Bergen op Zoom BK3311-MI-RP-250619-1038 Definitief/0002 13 november 2025 Bergse Nota Mobiliteit BK3311
Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. Haskoning Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van Haskoning Nederland B.V. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderszins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. 13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
ii
Projectgerelateerd
Voorwoord Deze Bergse Nota Mobiliteit 2025–2035 is het resultaat van een intensief en zorgvuldig proces waarin wij samen met inwoners, ondernemers, belangenorganisaties en collega’s binnen de gemeente hebben gewerkt aan toekomstbestendige kaders voor mobiliteit. Mobiliteit raakt ons allemaal. Of u nu dagelijks naar uw werk reist, voor uw bedrijf transporteert, uw kinderen naar school brengt, boodschappen doet in het centrum of geniet van een wandeling door onze prachtige omgeving. Verkeersveiligheid en goede bereikbaarheid zijn essentieel voor een leefbare stad. Juist nu, nu wij staan voor grote uitdagingen, zoals: een groeiende woningbouwopgave, een veranderende bevolkingssamenstelling, toenemend (werk)verkeer en de noodzaak om duurzaam en inclusief te denken en handelen, is het van belang de kaders en prioriteiten in onderlinge samenhang te bepalen. Daarbij zijn wij strategisch gelegen tussen Rotterdam en Antwerpen waarmee wij onze binnenhaven nadrukkelijk onderdeel uit laten maken van toekomstige ontwikkelingen. Dit alles op basis van datagedreven resources zodat wij aantoonbaar van toegevoegde waarde zijn in het meer verplaatsen van vervoer over weg naar water. De Bergse Nota Mobiliteit 2025-2035 wil ook van beleid dóór naar uitvoering en bevat een richtinggevend uitvoeringsprogramma als opmaat voor de periode 2025-2035.
Wij zetten in op meer ruimte voor langzaam verkeer, een robuust en veilig netwerk voor fietsers en voetgangers, goed doorstromend verkeer, een passend openbaar vervoeraanbod en een slimme inrichting van onze wegen en daarbij passend parkeerbeleid. We verliezen hierbij de balans tussen bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid niet uit het oog. “Ik wil iedereen bedanken in onze gemeente die heeft bijgedragen aan deze nota. Uw input, ideeën en zorgen zijn van grote waarde geweest. Samen maken we Bergen op Zoom klaar voor de toekomst. Laten we blijven investeren in een gemeente die uitnodigt tot bewegen, ontmoeten en verbinden.” Met vertrouwen kijk ik uit naar de uitvoering van deze nota en de samenwerking die daarbij hoort. Namens het college van burgemeester en wethouders, Hans Peter Verroen Wethouder Mobiliteit Gemeente Bergen op Zoom
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
iii
Inhoud Voorwoord
iii
1
Waarom een nota mobiliteit?
1
1.1
Aanleiding
1
1.2
Het proces
1
1.3
Wat leest u in deze nota?
2
2
Huidige situatie en doorkijk (waarom doen we dit?)
3
2.1
Het huidig mobiliteitsnetwerk
3
2.1.1 2.1.2 2.1.3
Langzaam verkeer (fiets en lopen) Openbaar vervoer (OV) Auto- en vrachtverkeer
3 5 6
2.2
Verkeersveiligheid anno 2025
7
2.3
Aandachtspunten bewoners en ondernemers
9
2.4
Onze woningbouwambitie versus mobiliteitsnetwerk
11
2.5
Onze belangrijksten mobiliteitsopgaven samengevat
12
3
Onze mobiliteitsambities (wat willen we bereiken)?
13
4
De maatregelen (hoe gaan we onze ambities realiseren?)
14
4.1
Ruimte voor langzaam verkeer
14
4.1.1 4.1.2
Het wandelnetwerk Het fietsnetwerk
14 15
4.2
Gemotoriseerd verkeer kiest de juiste route
21
4.2.1 4.2.2 4.2.3 4.2.4 4.2.5
Wegcategorisering Toekomstbestendig Verkeersmanagement Infrastructuur berekend op stedelijke groei Aanpak onveilige kruispunten Zwaar verkeer
21 24 24 26 26
4.3
Openbaar vervoer (OV) is een passende voorziening
27
4.3.1 4.3.2 4.3.3 4.3.4 4.3.5
Lobby voor behoud openbaar vervoer (bus en trein) We werken aan doorstroming van bussen We promoten Bravoflex Toegankelijkheid van het ov-netwerk Betere benutting parkeerterrein NS-Station
27 27 28 28 28
4.4
Mobiliteit is toekomstbestendig
29
4.4.1 4.4.2 4.4.3 4.4.4
Creëren van nabijheid Mobiliteitshub Plein 13 en parkeerregulering Deelmobiliteit Stadslogistiek
29 29 29 30
4.5
Bedrijventerreinen en logistiek
31
4.5.1 4.5.2
Vervoer over water Parkeren grote voertuigen
32 32
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
iv
4.6
Vraag en aanbod van parkeerplaatsen zijn in balans
33
4.6.1 4.6.2 4.6.3 4.6.4 4.6.5 4.6.6 4.6.7
Actualisatie parkeernormen De binnenstad als bestemming Een gebiedsgerichte aanpak van parkeren Parkeerregulering Parkeervoorzieningen voor gehandicapten Laadinfra Actualisatie gemeentelijke parkeerexploitatie
33 33 34 35 35 36 37
5
Het actieplan (wat gaan we wanneer doen?)
38
5.1
Toelichting
38
5.2
Een dynamisch uitvoeringspakket
38
5.3
Hoe betrekken we onze inwoners?
38
5.4
Uitvoeringspakket
39
Bijlage I - uitkomsten participatieproces
42
Bijlage II - relevante beleidskaders
45
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
v
1
Waarom een nota mobiliteit?
1.1
Aanleiding
Bergen op Zoom is een mooie plaats om te wonen. Een plek met een rijke historie en cultuur, goede infrastructuur, omringd door natuur, het spoor en het water. Aan de Zeeuwse Delta, op de grens van klei en zand en in de luwte van de steden Antwerpen en Rotterdam. De gemeente staat de komende jaren voor een aantal grote opgaven als gevolg van diverse ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen. Zo is sprake van een woningbouwambitie (+7.000 woningen), vergrijst de bevolking, worden wensen en ambities op het gebied van inclusiviteit en duurzaamheid steeds belangrijker en staat de bereikbaarheid onder druk. Ontwikkelingen die samenhangen met dergelijke opgaven zijn sterk van invloed op de mobiliteitsbehoefte en het gebruik van de infrastructuur. Denk daarbij bijvoorbeeld aan meer inwoners en dus meer verkeersbewegingen. Ook recreatieve behoeften (wandelen, fietsen, etc.) beïnvloeden de mobiliteitsvraag en het gebruik van de infrastructuur. Op hun beurt beïnvloeden mobiliteit en infrastructuur de manier waarop inwoners hun woon- en leefomgeving ervaren. Het gemeentelijke mobiliteitsbeleid lag tot nu toe vast in drie afzonderlijke nota’s: de Visie Verkeer en Parkeren 2012, de Beleidsnota Parkeren 2013 en het Verkeersplan 2014. De hierin opgenomen doelstellingen en uitvoeringsplannen zijn inmiddels gerealiseerd, dan wel aan herziening en/of harmonisatie toe.
In deze voorliggende nieuwe nota staat onze visie op mobiliteit voor de periode 2025-2035 beschreven en zijn concrete maatregelen en vervolgacties benoemd.
1.2
Het proces
Om te komen tot voorliggende nota is een proces gevolgd dat recht doet aan de verschillende doelstellingen en belangen binnen onze gemeenten. Voor de uitwerking is daarom gekozen voor een interactief proces, waarin inwoners (van alle kernen binnen de gemeenten), ondernemers en belangengroepen de ruimte hebben gekregen om ervaringen en wensen te delen. In februari 2025 is een digitale vragenlijst uitgezet onder belanghebbenden en is een eerste bijeenkomst met de klankbordgroep georganiseerd. Hierin hebben vertegenwoordigers van belangenorganisaties hun ervaringen en wensen op het gebied van mobiliteit en verkeersveiligheid aangedragen. Om het mobiliteitsbeleid goed aan te laten sluiten op overige beleidsthema’s is samengewerkt met medewerkers van verschillende afdelingen binnen de gemeente en is tijdens de inventarisatie van knelpunten en ontwikkelingen overlegd met de buurgemeenten, provincie Noord-Brabant en Rijkswaterstaat. De gemeenteraad is op verschillende momenten betrokken bij de totstandkoming van deze nota. Op 1 april 2025 hebben we tijdens een informatieve beeldvormende raadsbijeenkomst de huidige situatie en diverse dilemma’s met vertegenwoordigers van de gemeenteraad besproken. De uitkomsten van de inventarisatie (hoofdstukken 1, 2, 3 en 4) zijn vervolgens op 14 mei 2025 besproken in commissie RDE.
Vervolgens hebben we maatregelen uitgewerkt waarmee de beoogde mobiliteitsambities richting 2035 ook daadwerkelijk kunnen worden gerealiseerd. Deze maatregelen hebben we in juli 2025 besproken met de klankbordgroep. De concept Bergse Nota Mobiliteit heeft samen met de concept Beleidsregels Parkeernormen van 18 september tot en met 15 oktober 2025 ter inzage gelegen. Op maandag 29 september 2025 is een inloopbijeenkomst georganiseerd om eventuele vragen te beantwoorden en om reacties op de concept nota’s op te halen. De gemeenteraad heeft tijdens de beeldvormende raad van 2 oktober de mogelijkheid gehad om vragen te stellen en heeft de stukken besproken tijdens de commissievergadering van 22 oktober. De binnengekomen reacties zijn verwerkt in de voorliggende Bergse Nota Mobiliteit.
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
1
1.3
Wat leest u in deze nota?
In deze nota draait het om de ambities en wensen van de gemeente Bergen op Zoom rond het thema mobiliteit voor de periode tot en met 2035. •
Centraal in hoofdstuk 2 staat de ‘waarom doen we dit-vraag’. Hierin staat beschreven: de huidige situatie voor wat betreft bereikbaarheid en verkeersveiligheid, de woningbouwambitie en de consequenties voor mobiliteit. In dit hoofdstuk wordt ook kort ingegaan op het bovenliggend beleid. Deze vormen de randvoorwaarden en het kader voor het nieuwe mobiliteitsbeleid van Bergen op Zoom.
•
Hoofdstuk 3 bevat de ‘wat willen we bereiken-vraag’. Onze ambities voor de komende jaren staan in dit hoofdstuk centraal. Wat willen we in 2035 hebben bereikt? En hoe draagt dit bij aan het realiseren van de ambities zoals beschreven in de Omgevingsvisie 2035.
•
Hoofdstuk 4 geeft antwoord op de ‘hoe gaan we dit realiseren-vraag’. Welke maatregelen worden genomen om onze wensen en ambities waar te maken? Hierbij is een onderscheid gemaakt tussen een vijftal thema’s: 1. Ruimte voor langzaam verkeer 2. Gemotoriseerd verkeer kiest de juiste route 3. Openbaar vervoer is een passende voorziening 4. Mobiliteit is toekomstbestendig 5. Vraag en aanbod van parkeerplaatsen zijn in balans
•
Hoofdstuk 5 bevat een overzicht en acties voor de komende jaren. In dit hoofdstuk wordt antwoord gegeven op de ‘wanneer gaan we wat doen-vraag’.
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
2
2
Huidige situatie en doorkijk (waarom doen we dit?)
Een toekomstgericht mobiliteitsplan begint met een kijk op de huidige situatie én het geeft perspectief op de ontwikkelingen van morgen. Deze stap is uitgewerkt aan de hand van een brede inventarisatie: waar zitten de knelpunten, wat gaat goed, welke trends zijn zichtbaar en wat betekent dit voor de mobiliteit in Bergen op Zoom? Daarbij is gebruikgemaakt van zowel subjectieve input (via participatie) als objectieve gegevens (zoals netwerk- en ongevallenanalyses). Ook zijn beleidskaders en maatschappelijke trends richting 2040 meegenomen. Deze analyse vormt de inhoudelijke basis én het vertrekpunt voor de keuzes die in deze nota worden gemaakt.
2.1
Het huidig mobiliteitsnetwerk
2.1.1
Langzaam verkeer (fiets en lopen)
Actieve mobiliteit is zuinig in energie en ruimte. Goede voet- en fietsverbindingen zijn belangrijk in combinatie met het openbaar vervoer (OV). Binnen de gemeente is verplaatsen te voet of per fiets een goede optie vanwege de aanwezige infrastructuur: voetpaden en vrijliggende fietspaden. In de figuur hieronder is weergegeven welke gebieden tijdens de ochtendspits binnen 15, 30 en 45 minuten fietsend te bereiken zijn vanaf het NS-station. Onder andere Halsteren, Lepelstraat, Steenbergen, Roosendaal, Huijbergen, Hoogerheide, Ossendrecht en Tholen zijn met een gewone fiets binnen 45 minuten te bereiken vanaf het station. Met een elektrische fiets is binnen dezelfde periode in potentie een groter gebied bereikbaar.
Figuur 2-1
13 november 2025
Bereikbare gebieden met de fiets vanaf het NS-station in 15-30-45 minuten.
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
3
Er wordt gewerkt aan twee snelfietsroutes (zie ook paragraaf 4.1.2): •
Eind 2026 zullen de laatste gedeeltes van de SFR F58 worden gerealiseerd, zo ook de plaatsing van openbare verlichting op het Bergse gedeelte van de route.
•
We zijn gestart met de voorbereiding voor de doorfietsroute richting Hoogerheide, met als belangrijkste bestemmingen bedrijvenpark Aviolanda, bedrijventerrein De Kooi en het ‘fietssnelwegen’-netwerk van Vlaanderen (richting Antwerpse Haven). Doel van deze doorfietsroute is het fietsgebruik stimuleren richting met name de grote werklocaties. De ligging van deze doorfietsroute is voorzien vanaf de rotonde Markiezaatsweg – Antwerpsestraatweg in Bergen op Zoom langs de Antwerpsestraatweg richting Hoogerheide.
Onderstaande figuur bevat een overzicht van het provinciaal hoofdfietsnetwerk in West-Brabant.
Figuur 2-2
Uitsnede hoofdfietsnetwerk West-Brabant
Trend - meer fietsen en diversiteit in fietsen. Nederland telt inmiddels meer fietsen dan inwoners. Naast de klassieke fiets nemen vooral elektrische fietsen, speed pedelecs en bakfietsen sterk toe in gebruik. Dit vraagt om bredere, veilige en comfortabele fietsinfrastructuur, en aandacht voor de mix van snelheden op het fietspad. De druk op kruispunten en fietsoversteekplaatsen neemt toe.
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
4
2.1.2
Openbaar vervoer (OV)
Bergen op Zoom heeft een intercityverbinding met Vlissingen en Rotterdam/Amsterdam en een sprinterverbinding met Vlissingen en Roosendaal. Het streekvervoer (Bravo streeklijnen) bestaat uit de volgende lijnen: Rotterdam - Putte (360), Oud Gastel - Ossendrecht (361) en Wouw – Roosendaal (161). Daarnaast rijden er een aantal stadsbussen die de kernen met de stad Bergen op Zoom verbindt. In de figuur hieronder is weergegeven welke gebieden tijdens de ochtendspits binnen 15, 30 en 45 minuten met het openbaar vervoer te bereiken zijn. Hierbij is uitgegaan van vertrek van het treinstation op een doordeweekse dag om 07:30 uur. De trein- en buslijnen zijn duidelijk zichtbaar. Het openbaar vervoer is in vergelijking met de auto (zie volgende paragraaf) voor veel bestemmingen buiten de gemeente niet of nauwelijks concurrerend. Oftewel, veel bewoners zijn voor verplaatsingen buiten de gemeente aangewezen op de auto. Trend - minder reizen met OV: De corona-uitbraak in 2020 zorgde voor een compleet ander beeld op straat: de wegen waren door het thuiswerken en het sluiten van scholen, bedrijven en horeca zo goed als leeg. Dit is met het loslaten van alle maatregelen echter weer snel veranderd. Het gebruik van bus en trein ligt nog altijd onder het niveau van vóór 2020. Vooral forensen en scholieren maken minder gebruik van het openbaar vervoer.
Tegelijkertijd is het aanbod in sommige gebieden versoberd. Voor Bergen op Zoom vraagt dit om een heroverweging van het OV-netwerk: meer maatwerk, betere toegankelijkheid en aansluiting op de behoeften van specifieke doelgroepen (zoals ouderen en jongeren).
Figuur 2-3
Bereikbare gebieden met openbaar verver vanaf het NS-station in 15-30-45 minuten (situatie najaar 2024)
In alle gemeenten van West-Brabant rijdt vanaf 1 januari 2025 Bravoflex. Dit concept biedt een oplossing voor locaties waar de bus minder vaak komt of te ver weg is en maakt met name de kleine kernen in het buitengebied beter bereikbaar.
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
5
2.1.3
Auto- en vrachtverkeer
Bergen op Zoom heeft met de A4 en A58 directe verbindingen met Rotterdam, Roosendaal, Antwerpen en Middelburg. En vanuit daar met andere bestemmingen in zowel Nederland als België. In onderstaande figuur is weergegeven welke gebieden tijdens de ochtendspits (07:30 uur) binnen 15, 30 en 45 minuten vanaf het treinstation te zijn bereiken. Hierbij is rekening gehouden met de gemiddelde vertraging in de ochtendspits. Trend - meer auto’s: Het aantal personenauto’s in Nederland blijft groeien. Op 1 januari 2024 waren er 9,1 miljoen personenauto’s. Dat is 1,7% meer dan een jaar eerder. Vergeleken met vijf jaar geleden zijn er 7,4 procent meer personenauto’s. In centra van steden is het gemiddeld autobezit 0,6 auto's per huishouden. Dit heeft te maken met de nabijheid van werkplekken, voorzieningen, winkels en openbaar vervoer, maar ook vanwege parkeerregulering en parkeerdruk. Buiten de grote steden is het gemiddeld autobezit meer dan twee keer zo hoog. Hier is de beschikking over een auto vaak een noodzaak om bijvoorbeeld arbeidsplaatsen en sociale contacten te bereiken. Het gemiddeld autobezit in Bergen op Zoom lag op 1 januari 2023 op 1,0 personenauto's per huishouden. Dit komt overeen met het gemiddeld autobezit in Nederland.
Figuur 2-4
13 november 2025
Bereikbare gebieden met de auto vanaf het NS-station in 15-30-45 minuten.
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
6
2.2
Verkeersveiligheid anno 2025
In de periode 2022-2024 zijn er in onze gemeente 226 verkeersslachtoffers geregistreerd 1, waarvan 190 op gemeentelijke wegen (zie figuur 2-5 li). Als gevolg van de verkeersongevallen op onze gemeentelijke wegen vielen er 184 ernstige gewonden en 6 verkeersdoden. Veruit de meeste slachtoffers zijn op een 50 km/u weg betrokken geweest bij een ongeval (74 van de 190), waarbij geldt dat kruispunten de hoogste concentraties ongevallen hebben (69%). Ongeveer 30% van alle verkeersslachtoffers in deze periode was fietser of e-biker (zie figuur 2-5). Ten opzichte van 2020 is het aantal verkeersslachtoffers op gemeentelijke wegen in Bergen op Zoom met 21% toegenomen (van 53 naar 64). Landelijk wordt gesteld dat voor elke wegbeheerder geldt dat als we niks doen, het jaarlijks aantal doden stagneert en het jaarlijks aantal ernstige gewonden verdubbelt richting 2040. Verkeersveiligheid is hiermee een belangrijke pijler in de Mobiliteitsvisie.
Figuur 2-5 Verkeersongevallen Bergen op Zoom (2019 t/m 2023) op gemeentelijke wegen. De linker afbeelding toont alle ongevallen, de rechter afbeelding toont specifiek de (e-)fietsongevallen.
De gemeenteraad heeft op 1 februari 2024 een motie aangenomen die oproept tot verbetering van de fietsveiligheid in de gemeente. Hierbij werden de volgende punten genoemd: • Bij de aanleg van de snelfietsroute met uitzondering van de kruisingen is geen verlichting aangebracht en enkele gebruikers ervaren dit als onveilig. • Het aanbrengen van verlichting en belijning is niet in alle gevallen voldoende om kruisingen van fietsers en vrachtverkeer als veilig te benoemen (zoals besproken in de commissie aangaande de kruising van de uitrit van Attero met de snelfietsroute). • Uit onderzoek van de fietsersbond blijkt dat veel mensen zich onveilig voelen als ze in het donker fietsen en daarom de fiets laten staan. • Er zijn al langer klachten over de hoeveelheid fietsparkeervoorzieningen in het centrum. • De ontsluiting voor fietsers vanuit de wijk De Markiezaten naar bijvoorbeeld de Zeeland of Sportpark Rozenoord is indirect, onlogisch en deels ontbrekend.
1
Voor zowel doden als slachtoffers geldt: voor zover bekend. Bij de registratie van ongevallen is sprake van onderregistratie. Het werkelijke aantal dodelijke en letselslachtoffers ligt altijd hoger.
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
7
In de plannen voor het poortgebied is geen directe, goed verlichte fietsverbinding met de bebouwde kom voorzien. • Er zijn diverse verkeerssituaties die door fietsers als gevaarlijk worden ervaren. • De verkeerssituaties rondom scholen en sportclubs worden vaak door te hoge parkeerdruk gevaarlijk en onoverzichtelijk voor fietsers en wandelaars. De jeugdraad had al eerder aandacht gevraagd voor sociale veiligheid en goede verlichting van onder andere het tunneltje onder de Burgemeester Wittelaan. En de jeugdraad heeft verzocht om mogelijkheden om de rotonde Zoomdam veiliger te maken te onderzoeken. In hoofdstuk 6 wordt nader ingegaan op mogelijke maatregelen om bovenstaande knelpunten te verhelpen. •
Onderstaande figuur bevat het provinciaal hoofdfietsnetwerk met bijbehorend risicoprofiel (zie ook movemeter.com/hfn-brabant/#). Hierbij vallen de volgende wegvakken op: de fietsroute naar Roosendaal (Ruytershoveweg als tegelpad – niet de doorfietsroute), de Antwerpsestraatweg, de WassenaarstraatStationsstraat en de Halsterseweg-Steenbergseweg. Deze wegen komen ook terug in de ongevallenregistratie (zie ook figuur 2-5).
Figuur 2-6
Risicoprofiel Hoofdfietsnetwerk Brabant
Trend - vergrijzing en kwetsbare weggebruikers: De bevolking vergrijst. In 2035 zal ruim een kwart van de inwoners ouder zijn dan 65. Deze groep blijft langer mobiel, maar vraagt wel om veilige, toegankelijke infrastructuur. Denk aan voldoende rustpunten, drempelloze oversteken en duidelijke bebording. Het gemeentelijk mobiliteitsbeleid moet daarom rekening houden met comfort, veiligheid en sociale inclusie.
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
8
2.3
Aandachtspunten bewoners en ondernemers
Om goed inzicht te krijgen in de feitelijke problemen, wensen en kansen op het gebied van mobiliteit, is een online-enquête uitgezet. Dit om een zo breed mogelijke vertegenwoordiging van de bevolking te horen over de eigen behoeften en bezwaren. Ter validatie van de reacties is op dinsdag 25 maart 2025 een eerste bijeenkomst met klankbordgroep georganiseerd. In deze klankbordgroep zaten diverse vertegenwoordigers van bewoners uit de kernen, diverse ondernemers, Fietsersbond, Stichting Toegankelijkheid Bergen op Zoom en RSG ’t Rijks. De belangrijkste uitkomsten van deze enquête en de bijeenkomst staan in deze paragraaf gecombineerd beschreven. De enquête kon worden ingevuld in de periode van maart tot begin april 2025. Er zijn 353 valide reacties binnengekomen van zowel bewoners als ondernemers. De onderverdeling per kern is weergegeven in onderstaande figuur. 300 250 200 150 100 50 0
Bergen op Zoom
Kladde
Halsteren Bewoners
Lepelstraat
Heimolen
Ondernemer
Figuur 2-7 Onderverdeling woonplaats van de respondenten
Onderdeel van de online-enquête was een inventarisatiekaart waarop respondenten knelpunten en wensen met betrekking tot mobiliteit konden delen. Deze inventarisatie leverde 618 unieke opmerkingen op van specifieke locaties, verspreid door de hele gemeente. Naast locatie-specifieke knelpunten (zie bijlage I) zijn in de enquête en door de klankbordgroep ook generieke opmerkingen gemaakt: De meest genoemde staan hieronder samengevat. •
Verkeersveiligheid voor fietsers is een belangrijk thema in de gemeente, zoals blijkt uit verschillende bronnen, waaronder de knelpuntenkaart en de vragenlijst. Respondenten hebben meerdere knelpunten aangegeven waarbij verkeersveiligheid voor fietsers een probleem vormt. Dit beeld wordt ondersteund door de resultaten van de vragenlijst, waarin de verkeersveiligheid voor fietsers gemiddeld een 5,5 scoort. Inwoners geven aan dat ze veel gebruik maken van de fiets, die naast de auto het meest gebruikte vervoermiddel is binnen de gemeente. Vooral op school-thuisroutes is het druk op de fietspaden, wat leidt tot onoverzichtelijke situaties voor automobilisten. Fietsers ervaren hierdoor onveilige situaties, terwijl automobilisten aangeven dat ze moeite hebben om drukke situaties goed in te schatten en daardoor het overzicht verliezen.
•
De kwaliteit van de infrastructuur is beoordeeld in de vragenlijst, zowel voor de oudere dorpskernen als voor het centrum van Bergen op Zoom. Uit de resultaten blijkt dat het fietsnetwerk (5,7) en het voetgangersnetwerk (5,5) minder positief worden beoordeeld in vergelijking met het autonetwerk (6,2). Belangrijke redenen hiervoor zijn de beperkte toegankelijkheid van de fiets- en voetpaden, met name in Halsteren en Bergen op Zoom.
•
Doorstroming op kruispunten met verkeerslichten is een ander belangrijk thema. Verouderde of niet goed afgestelde verkeerslichten zorgen voor irritaties bij weggebruikers. Er heerst het gevoel dat er onnodig lang gewacht wordt en dat met betere instellingen winst behaald kan worden. Daarnaast zijn
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
9
gecombineerde richtingen tussen automobilisten en fietsers een punt van aandacht vanwege de verkeersveiligheid. •
Bereikbaarheid Openbaar Vervoer: In de vragenlijst scoort het openbaar vervoernetwerk een onvoldoende, met een gemiddeld cijfer van 4,8. Dit beeld is bevestigd door de klankbordgroep en tijdens de beeldvormende raadsessie. Belangrijke redenen voor deze lage score zijn het ontbreken van busverbindingen of het bestaan van onlogische routes, de afstand van woningen naar bushaltes, de frequentie van de busdienst en de aansluitingen op andere vervoerswijzen, waaronder de trein. Trend - meer ruimte voor langzaam verkeer: Nederlandse steden kiezen steeds vaker voor herinrichting van straten ten gunste van voetgangers, fietsers en verblijfskwaliteit. Denk aan 30 km/u als norm in de bebouwde kom, vergroening van straten, en het verminderen van doorgaand autoverkeer. Ook Bergen op Zoom staat voor keuzes: hoe maken we ruimte voor langzaam verkeer, zonder bereikbaarheid uit het oog te verliezen? Dit staat centraal in voorliggend mobiliteitsplan.
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
Trend – minder parkeren bij nieuwbouw: Diverse steden hanteren al langere tijd (fors) lagere parkeernormen. Dit heeft te maken met ondersteuning van onder andere ambities op het gebied van kwaliteit openbare ruimte, duurzame mobiliteit, beter benutten van bestaande parkeerplaatsen en realisatie van betaalbare woningen. Het verlagen van parkeernormen lijkt haaks te staan op de trend van alsmaar toenemend autobezit. Belangrijk aandachtspunt bij het toepassen van lagere parkeernormen bij woningen is dat dit veelal samen gaat met een sterk sturend parkeerregime.
BK3311-MI-RP-250619-1038
10
2.4
Onze woningbouwambitie versus mobiliteitsnetwerk
Bergen op Zoom kent een grote woningbouwambitie: er wordt ingezet op de toevoeging van 7.000 woningen. Er is binnen de gemeente geen ruimte voor een grootschalige uitbreiding, waardoor de uitbreiding van het woonaanbod vooral binnenstedelijk plaats moet vinden. Dit heeft uiteraard ook de nodige verkeersconsequenties. Om inzicht te krijgen in potentiële verkeersknelpunten die ontstaan door de ruimtelijke plannen, is opdracht gegeven aan Goudappel om middels een modelberekening en kruispuntanalyses de toekomstige situatie in kaart te brengen. Uit deze studie blijkt dat de gemeente Bergen op Zoom een robuust verkeersnetwerk heeft, wat in de basis kan mee ademen met de veranderingen in de toekomst. Rondom de stad ligt een verkeersnetwerk van waaruit wijken en de binnenstad bereikbaar zijn. De grootste aanvoer van verkeer is vanuit het oosten via de A58 en A4 en komt via de Wouwsestraatweg of Rooseveltlaan de stad in. In het verkeersmodel is hier ook de grootste verkeersgroei waargenomen. In deze studie zijn de effecten statisch beoordeeld. In werkelijkheid speelt de dagelijkse dynamiek een grote rol in de bereikbaarheid van wijken en binnenstad. Dit speelt zeker mee op de Wouwsestraatweg (spoorwegovergang) en de Rooseveltlaan (drukke fietsoversteken op rotondes in de voorrang).
Goudappel concludeert dat de woningbouwambitie in 2040 realiseerbaar is zonder al te grote verkeersproblemen. Van de 15 onderzochte kruispunten voldoen 13 locaties matig tot goed. Er zijn twee knelpunten waar in de avondspits zowel met als zonder woningbouw een knelpunt is geconstateerd. Dit zijn: • de rotonde Rooseveltlaan met de P. Jutenlaan: de maximale wachtrijlengte is niet zozeer een probleem, maar de gemiddelde vertraging per voertuig is wel hoog; •
het kruispunt van de Markiezaatsweg met de Calandweg: de huidige vormgeving voldoet niet om het verkeer in de avondspits in zowel de autonome als plansituatie met een goede cyclustijd af te wikkelen.
Het kruispunt Randweg Noord – Moerstraatsebaan / Marconilaan is in dit onderzoek niet expliciet als knelpunt opgenomen, maar had feitelijk wel benoemd moeten worden. Goudappel concludeert in oktober 2024 namelijk dat het kruispunt met de huidige vormgeving de toekomstige verkeersstromen (zowel in de referentie 2040, als in plansituatie 2040 +7.000 woningen) niet goed kan verwerken. Door de lange cyclustijd ontstaan lange wachtrijen die mogelijk andere opstelstroken blokkeren. Door de vormgeving van het kruispunt aan te passen is het volgens Goudappel mogelijk om de cyclustijden te verlagen naar een waarde binnen de acceptabele grenswaarden. Daarvoor dienen extra opstelstroken te worden gerealiseerd, zodat verkeer sneller en efficiënter kan worden afgewikkeld. Daardoor is er in de ochtendspits sprake van een goede verkeersafwikkeling en tijdens de avondspits sprake van een matige verkeersafwikkeling (maar wel ruim binnen de gestelde grenswaarden).
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
11
2.5
Onze belangrijksten mobiliteitsopgaven samengevat
De onderstaande punten vormen het vertrekpunt voor de maatregelen die we de komende jaren gaan nemen. Daarmee werken we stap voor stap toe naar de ambities die in het volgende hoofdstuk worden toegelicht. •
We hebben komende jaren een grote woningbouwambitie. Meer woningen en meer inwoners geeft uiteraard de nodige verkeersconsequenties. We hebben een robuust verkeersnetwerk dat mee kan ademen met de veranderingen in de toekomst. Uit onderzoek blijkt dat de woningbouwambitie in 2040 realiseerbaar is zonder al te grote verkeersproblemen, mits het huidig netwerk niet verslechtert. Er zijn hierbij drie knelpunten geconstateerd: de rotonde Rooseveltlaan met de P. Jutenlaan, het kruispunt Markiezaatsweg met de Calandweg en kruispunt Randweg Noord – Moerstraatsebaan / Marconilaan. De verkeersafhandeling op de rotonde Rooseveltlaan is een serieuze opgave voor de komende jaren; hier is vooralsnog geen passende oplossing voor gevonden.
•
Tussen 2019 en 2023 zijn in de gemeente Bergen op Zoom 289 mensen slachtoffer geworden van een verkeersongeval, waarvan 7 mensen zijn overleden. Voetgangers en fietsers vormen de meest kwetsbare verkeersdeelnemers. Veruit de meeste ongevallen vinden plaats op wegen met een maximumsnelheid van 50 km/u en dan vooral op kruispunten. De toename van het aantal inwoners en dus verkeersdeelnemers vereist blijvende aandacht voor verkeersveiligheid.
•
Voor verplaatsingen tot 2 kilometer is lopen een goed alternatief voor andere vervoerswijzen. De aanwezigheid van mensen op straat verlevendigt het straatbeeld en heeft een positief effect op de leefbaarheid, duurzaamheid en het veiligheidsgevoel. Het voetgangersnetwerk is niet overal voor iedereen goed toegankelijk.
•
Het aantal fietsen en de diversiteit aan fietsen is de afgelopen jaren fors toegenomen. Er zijn al langer klachten over de hoeveelheid fietsparkeervoorzieningen in het centrum van de kern Bergen op Zoom. In de zomer van 2024 zijn op diverse locaties in de binnenstad extra fietsenrekken geplaatst. Om bezoekers te stimuleren de binnenstad op de fiets te (blijven) bezoeken is er extra aandacht voor fietsenstallingen in het hart van de binnenstad, waarbij ook wordt gekeken naar een bewaakte fietsenstalling (zie ook paragraaf 4.1.2)
•
Het openbaar vervoer wordt minder positief beoordeeld dan andere modaliteiten. Dit valt samen met het ontbreken van directe busverbindingen naar voorzieningen in de gemeente en onlogische routes, de afstand van woning naar bushalte, de frequentie van de busdienst en de aansluitingen op andere vervoerswijzen. Arriva heeft aangegeven dat voor haar het grootste knelpunt de krappe infrastructuur in het centrum van de kern Bergen op Zoom is, en de kruising bij het huidige ziekenhuis. Ook krijgen ze regelmatig stremmingen erg laat of helemaal niet doorgestuurd, waardoor ze hier de dienstregeling niet optimaal op kunnen aanpassen.
•
Met twee parkeergarages en een aantal parkeerpleinen is er voldoende parkeergelegenheid voor bezoekers van de binnenstad van de kern Bergen op Zoom. Echter, bij bezoekers van de binnenstad zijn de twee parkeergarages momenteel minder geliefd dan de parkeerpleinen. De parkeergarages kunnen beter benut worden door de vindbaarheid (garage Grote Markt) en de toegankelijkheid (garage De Parade) te verbeteren. Door het aantal auto’s in de openbare ruimte, met name op de pleinen, te verminderen kan ruimte worden gecreëerd voor groen en verblijven in de binnenstad (zie ook paragraaf 4.6.2). Aan de noordzijde (locatie Mineurplein) is potentie om extra capaciteit te creëren in de vorm van een parkeerhub.
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
12
3
Onze mobiliteitsambities (wat willen we bereiken)?
De wereld om ons heen heeft de afgelopen jaren niet stil gestaan en de ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit gaan snel. Het aantal inwoners, de woningbouw en de bedrijvigheid met bijbehorende nieuwe werklocaties, nemen richting 2035 verder toe. Dit zorgt voor een groei van het autoverkeer, maar ook het aantal verplaatsingen met fiets en openbaar vervoer neemt toe. Dit vraagt om keuzes zodat iedereen zich veilig en zo duurzaam mogelijk kan verplaatsen. Daarnaast heeft Bergen op Zoom door de unieke ligging een functie als draaischijf. Het is een belangrijke verbinding over het water tussen de havens van Antwerpen en Rotterdam. Ook daar vindt intensivering plaats die vraagt om keuzes. Centraal in deze nota staat de volgende mobiliteitsambitie: “De gemeente Bergen op Zoom heeft als doel een bereikbare, leefbare, inclusieve, verkeersveilige en duurzame gemeente te zijn. Mobiliteit wordt hierbij niet als doel op zich gezien, maar als middel om bredere ruimtelijke, maatschappelijke en economische doelen te realiseren. Met voorliggende nota mobiliteit dragen we bij aan het behalen van deze doelstelling in een veranderende omgeving en maatschappij. Wij benaderen mobiliteit hierbij integraal met ruimte voor de wandelaar, fietser en automobilist. Verbetering van de verkeersveiligheid heeft hierbij prioriteit.
Sturend op goederenstromen is de transitie van weg naar water vanuit de ligging noodzakelijk met aandacht voor alle modaliteiten op basis van datagedreven output.” Bovenstaande impliceert dat iedereen zich op een veilige manier binnen de gemeente moet kunnen verplaatsen. Hier wordt al actief aan gewerkt. In 2035 is Bergen op Zoom echter nog meer verkeersveilig, zowel objectief (het aantal geregistreerde ongevallen) als subjectief (de beleving van verkeersdeelnemers). Hiervoor blijft structurele aandacht nodig door middel van preventie, educatie en evaluatie van ongevallen. Waarbij we uiteraard extra aandacht besteden aan de kwetsbare verkeersdeelnemers, in het bijzonder op routes waar verschillende modaliteiten samenkomen. Een risico-gestuurde knelpuntenaanpak (SPV 2030) en Duurzaam Veilig principes blijven de basis vormen voor verbetering en inrichting van de openbare ruimte. We blijven de komende jaren ook inzetten op verbetering van de multimodale bereikbaarheid van onze gemeente voor inwoners, werknemers en bezoekers. Een inrichting van de openbare ruimte die gericht is op veilig bewegen en verblijven vormt de kern van het mobiliteitsbeleid. Daarbij geldt dat voorzieningen binnen de gemeente bereikbaar moeten zijn en blijven. De focus ligt hierbij meer dan voorheen op lopen en fietsen.
Dit heeft niet alleen een mobiliteitseffect; lopen en fietsen dragen ook bewezen bij aan de fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners. Tegelijkertijd zorgen we voor goede auto-ontsluitingen binnen en tussen de kernen. Hiermee dragen we bij aan de aantrekkelijkheid van onze gemeente voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Voor onze (nieuwe) werklocaties geldt als uitgangspunt dat deze multimodaal bereikbaar worden, gelegen aan het water met interactie op de kademuren. Hiermee sturen wij nog nadrukkelijker op een transitie van goederenvervoer van de weg naar vervoer over water. Daarnaast zijn voor alle modaliteiten data-gedreven resources de basis van beleidsmatige keuzes. De woningbouwopgave vraagt om een mobiliteitsnetwerk dat bijdraagt aan een inclusieve, duurzame en bereikbare leefomgeving. Mobiliteit ondersteunt de volkshuisvestingsdoelen door nabijheid van voorzieningen zoals onderwijs, zorg en winkels te faciliteren, met name voor ouderen, jongeren en aandachtsgroepen. Binnenstedelijke verdichting, transformatie en inbreiding zijn leidend, maar uitbreiding wordt niet uitgesloten. Juist in kernen als Halsteren en Lepelstraat biedt uitbreiding kansen om woningaanbod én voorzieningen te versterken. Door toepassing van moderne parkeeroplossingen, mobiliteitshubs en deelmobiliteit ontstaat ruimte voor betaalbare woningbouw, vergroening en ontmoeting.
Tegelijkertijd wordt gewerkt aan verkeersveiligheid, toegankelijkheid en nabijheid. Actualisatie van de gemeentelijke parkeernormen vormt een belangrijk kader voor het realiseren van toekomstbestendige woonmilieus en ondersteunt zo (in lijn met het nog vast te stellen volkshuisvestingsprogramma) direct de volkshuisvestelijke ambities van de gemeente: een inclusieve, gezonde en toekomstbestendige woonomgeving voor iedereen. In het volgende hoofdstuk is de ambitie uitgewerkt in maatregelen. Hoe ziet het mobiliteitssysteem van Bergen op Zoom er in de toekomst uit? Hoe houden we de binnenstad van de kern Bergen op Zoom bereikbaar en aantrekkelijk? Hoe maken we de woonwijken en kernen leefbaarder en veiliger? En hoe houden we de werklocaties bereikbaar? Altijd met de eindgebruiker in ogenschouw genomen. Hoe wij tot de doelen komen zal altijd voor en met onze gemeenschap zijn waarbij focus en uitleg centraal staan. 13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
13
4
De maatregelen (hoe gaan we onze ambities realiseren?)
4.1
Ruimte voor langzaam verkeer
4.1.1
Het wandelnetwerk
De laatste jaren komt er steeds meer aandacht voor de voetganger omdat dit bijdraagt aan de bereikbaarheid, leefbaarheid, duurzaamheid en gezondheid van woon-, werk- en recreatiegebieden. Voor verplaatsingen tot 2 kilometer is lopen een goed alternatief voor andere vervoerswijzen. Hoe beter voorzieningen te voet bereikbaar zijn, hoe aantrekkelijker het voor mensen wordt om (een deel van) hun verplaatsing niet met de auto af te leggen. De aanwezigheid van mensen op straat verlevendigt het straatbeeld en heeft een positief effect op de leefbaarheid, duurzaamheid en het veiligheidsgevoel. En zelfs als je uiteindelijk een ander vervoermiddel gebruikt, zoals een fiets of auto, begin je meestal lopend vanaf huis of om van je vervoermiddel naar je bestemming te lopen. Comfort, veiligheid en toegankelijkheid We verbeteren de komende jaren bij herinrichtingen van straten het comfort en de veiligheid van het wandelnetwerk. Dit betreft concreet: een voldoende breed trottoir (in de historische binnenstad is dit uiteraard niet overal mogelijk), een comfortabel wegdek, goed onderhoud (geen losliggende tegels, geen ongewenste begroeiing), goede oversteekbaarheid van wegen en de toegankelijkheid voor mensen met een beperking. Oftewel, schoon-heel-veilig.
Relatief eenvoudige aanpassingen met grote impact zijn onder andere het aanbrengen van opritten of het gelijkvloers maken van plaatsen waar wordt overgestoken, het aanbrengen van voorzieningen ter geleiding en waarschuwing van In 2016 is het verdrag van de slechtzienden bij openbaar vervoerhaltes en complexe rechten van de mens door oversteekplaatsen. Nederland geratificeerd. Voor de toegankelijkheid van de openbare ruimte geldt in principe Dit verdrag stelt dat bij iedere dat de richtlijnen van het CROW 2 worden gevolgd. Slechts bij ontwikkeling en/of aanpassing er uitzondering wordt hiervan gemotiveerd afgeweken, bijvoorbeeld nagedacht dient te zijn over door een onmogelijke ruimtelijke inpassing of indien het volgen van inclusiviteit waarbij mindervaliden de richtlijnen (te) hoge kosten met zich meebrengt. zo goed als mogelijk deel kunnen Ook kwaliteitsbewaking bij de aanleg en het beheer van de openbare nemen aan de samenleving. ruimte is belangrijk, omdat een kleine kuil bij de overgang van weg Bergen op Zoom heeft voor naar stoep al een moeilijke hindernis wordt voor mensen met een nieuwe ontwikkelingen een rollator en een losliggende stoeptegel kan leiden tot ernstige ‘protocol toegankelijkheid’ valpartijen. Het eventueel toepassen van lagere kwaliteitsniveaus in opgesteld. Hiermee borgen we dat de openbare ruimte leidt tot meer hinder en ongevallen.
in een ontwerp ook echt rekening De Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) is de basis voor de wordt gehouden met kwaliteit van het gemeentelijk voetgangersnetwerk. We actualiseren toegankelijkheid en verbetering de LIOR voor een kwaliteitsslag in het wegontwerp met structurele worden doorgevoerd waar nodig. aandacht voor toegankelijkheid en comfort van het wandelnetwerk. Pilot toekomstig straatontwerp Klimaatverandering en technologische ontwikkelingen hebben tenslotte effect op de openbare ruimte. Denk aan duurzame energie, innovaties rondom mobiliteit, wateroverlast en hittestress. De ‘Straat van de Toekomst’ is erop gericht om deze thema’s dichter bij bewoners te brengen. Samen met inwoners gaan we op één of meerdere locaties onderzoeken welke winst te behalen is door nieuwe ontwikkelingen mee te nemen in het ontwerp. Denk hierbij aan autodelen in combinatie met minder reguliere parkeerplaatsen (zie ook paragraaf 4.6.3), voorzieningen voor elektrisch rijden, fietsparkeren, waterberging, meer ruimte voor 2
CROW is het nationale kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte.
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
14
spelen, bewegen en meer groen op straat. De mogelijke locaties worden door de gemeente onderzocht, waarbij we onder andere aan Heimolen denken. De potentiële locaties zijn wegen waar de komende jaren wegwerkzaamheden zijn gepland (werk-met-werk-maken) of locaties waar ruimtelijke aanpassingen een oplossing kunnen bieden voor een concreet probleem. De spelregels voor het ontwerp en het beschikbare budget voor uitvoering worden hierbij altijd van tevoren door de gemeente bepaald. De binnenstad van Bergen op Zoom is geen geschikte locatie hiervoor.
4.1.2
Het fietsnetwerk
De ambitie is dat alle fietspaden binnen de gemeente in 2035 egaal en comfortabel voor fietsers zijn. Daarom wordt bij onderhoudswerkzaamheden van fietspaden tegelverharding zoveel mogelijk vervangen door vlakke, rode verharding. Dit vergroot het rijcomfort en de verkeersveiligheid en maakt het voor bewoners aantrekkelijker om de fiets in plaats van de auto te pakken voor verplaatsingen binnen de gemeente. Ook wordt gekeken of de breedte van het fietspad aansluit bij het gebruik / het aantal en soort fietsers. We gaan bijvoorbeeld de fietspaden langs de Steenbergseweg in Halsteren de gewenste breedte geven en van rood asfalt voorzien. Langs de doorfietsroute naar Roosendaal komt openbare verlichting. En We gaan aan de slag met de fietsontsluiting van De Markiezaten (zie ook paragraaf 2.2). Om de verkeersveiligheid voor fietsers te vergroten wordt het fietsnetwerk de komende jaren beoordeeld op de vergevingsgezindheid van de infrastructuur. Dat betekent dat we kijken of aanwezige palen, hekjes en andere objecten noodzakelijk zijn of kunnen worden verwijderd. Objecten die noodzakelijk worden gevonden en dus blijven staan, worden beter ingeleid met markering. Ook wordt gekeken of zichtlijnen goed zijn, bijvoorbeeld bij aanwezig groen.
In Nederland ligt naar schatting meer dan 43.000 kilometer aan fietspaden en in totaal zo’n 153.000 kilometer aan wegen en paden waarop gefietst kan worden, zoals fietsstroken en vrijliggende fietspaden. Het nationaal wetenschappelijk instituut voor verkeersveiligheidsonderzoek geeft in haar rapportage ‘Kiezen of delen’ (SWOV, 2022) aan dat het vergevingsgezind inrichten van fietsinfrastructuur een belangrijke maatregel is om de fietsveiligheid te verbeteren. Naar schatting is 60% van de fietspaden in Nederland nog niet breed genoeg ingericht (Sweco, 2023). Een volledig vergevingsgezinde inrichting kan naar verwachting een derde van de slachtoffers bij fietsongevallen zonder motorvoertuigen voorkomen, zoals eenzijdige ongevallen onder ouderen. Ook maatregelen die de kwetsbaarheid voor gemotoriseerd verkeer verminderen – zoals het verlagen van de maximumsnelheid of het inrichten van wegen als fietsstraat – dragen bij aan een veiliger verkeerssysteem. Bron: Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Meerjarenplan Fietsveiligheid 20252029.
Richting de toekomst dient er vanuit de visie Toekomstbeeld Binnenstad, de bewaakte fietsenstalling en de stad als BeLeefStad, nagedacht te worden over het juridische verkeersregime in de binnenstad. Hierbij onderzoeken wij de verdere mogelijkheden, waarbij fietsen in het voetgangersgebied mede onderdeel is van het onderzoek. Dit maakt de binnenstad aantrekkelijker en verkeersveiliger. Belangrijk aandachtspunt hierbij is dat fietsers een logisch, snel en veilig alternatief voor de route door de binnenstad hebben. Dit heeft een directe relatie met het vervangen van de verouderde verkeerslichten in de gemeente met nieuwe en slimmere verkeerslichten ten behoeve van een betere doorstroming en prioritering (zie ook paragraaf 4.2.2) en de locatie van één of meerdere bewaakte fietsenstallingen in het kernwinkelgebied (zie vervolg). Sociale veiligheid speelt uiteraard ook een belangrijke rol. De haalbaarheid van een nachtnet-fiets -met goed verlichte en zichtbare fietspaden- door en tussen de kernen wordt komende jaren onderzocht (zie ook paragraaf 2.2).
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
15
Figuur 4-1
13 november 2025
Wensbeeld Wegencategorisering Bergen op Zoom Fiets 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
16
Doorfietsroutes We hebben de afgelopen jaren ingezet op duurzame (middel)langeafstand verbindingen voor fietsers. Deze zogenaamde doorfietsroutes verbinden regionaal belangrijke bestemmingen met hoogwaardige fietsinfrastructuur, om daarmee het fietsgebruik te stimuleren. Wanneer meer mensen de auto laten staan ten behoeve van de fiets levert dit een positieve bijdrage aan de bereikbaarheid, maar ook aan de leefbaarheid van de leefomgeving en de gezondheid van de bewoners. Een doorfietsroute is een kwalitatief hoogwaardige fietsverbinding binnen een groter netwerk van fietsroutes. Het realiseren van een doorfietsroute kan deels door bestaande fietsverbindingen te optimaliseren, maar ook deels door nieuwe fietsverbindingen te realiseren. Het maken van een tracékeuze met zoveel mogelijk fietspotentie is daarbij belangrijk; hoe meer mensen gebruik kunnen gaan maken van een fietsroute (en daarmee de auto laten staan) hoe groter de maatschappelijke baten zijn. De doorfietsroute F58 richting Roosendaal is zo goed als gereed en biedt daarmee een hoogwaardig alternatief voor fietsers ten opzichte van autoverkeer. In 2022 startte de aanleg van het Bergse deel van de snelfietsroute. Het doel is om de F58 in de loop van 2026 klaar te hebben.
Richting gemeente Woensdrecht wordt gewerkt aan de voorbereiding van de doorfietsroute richting Hoogerheide (met als belangrijkste bestemmingen bedrijvenpark Aviolanda en bedrijventerrein De Kooi) en het ‘fietssnelwegen’-netwerk van Vlaanderen (richting Antwerpse Haven). Doel van deze doorfietsroute is het fietsgebruik stimuleren richting met name de grote werklocaties. De ligging van deze doorfietsroute is voorzien vanaf de rotonde Markiezaatsweg – Antwerpsestraatweg in Bergen op Zoom langs de Antwerpsestraatweg richting Hoogerheide. Op dit tracé zal de fietsinfrastructuur worden opgewaardeerd naar de kwaliteitseisen van een doorfietsroute. Andere kansrijke doorfietsroute-verbindingen zijn routes richting Tholen en Steenbergen. Met name de schoolgaande jeugd uit deze regio is aangewezen op de De gemeente heeft als werkgever een middelbare scholen in Bergen op Zoom. Ook voor voorbeeldfunctie en gaat het gebruik van de forensen zijn dit verbindingen waarvoor in potentie de fiets voor woon-werkverkeer de komende fiets een goed alternatief kan bieden voor de auto. Het in jaren blijven stimuleren via het gemeentelijk beeld brengen van de potentieel toegevoegde waarde personeelsbeleid. van deze (door)fietsroutes is een eerste stap naar het verder ontwikkelen van het regionale fietsnetwerk.
Fietsparkeren Om fietsgebruik verder te stimuleren is het niet alleen noodzakelijk dat het fietsnetwerk comfortabel en compleet is, maar er moeten bij bestemmingen ook goede en veilige stallingsvoorzieningen aanwezig zijn. Gebruikers willen hun fiets graag veilig kunnen stallen en eventueel opladen. Hierin is ruimte voor verbetering, met name in de binnenstad van de kern Bergen op Zoom. Onder ander het Toekomstbeeld Binnenstad (zie bijlage II) stelt dat een van de belangrijkste opgaven het goed bereikbaar houden van de binnenstad is. We gaan daarom komende jaren één of meerdere bewaakte fietsvoorzieningen, met voldoende oplaadvoorzieningen voor elektrische fietsen, in de historische binnenstad realiseren. Hierbij speelt vooral de locatie van de fietsvoorzieningen een belangrijke rol. We streven ernaar dat fietsparkeerplaatsen dichter bij de voorziening liggen dan autoparkeerplaatsen en dat deze ook daadwerkelijk fietsend (veilig en direct) bereikbaar zijn. Hiermee benadrukken we het belang dat we geven aan de fiets. De grenzen van het voetgangersgebied sluiten we aan op de fietsenstallingen zodat voor iedereen duidelijk is waar gefietst mag worden en waar niet. De voormalige bewaakte fietsparkeerlocatie aan het Pastoor Joorenplein wordt op korte termijn (zie uitvoeringspakket – hoofdstuk 5) opnieuw als bewaakte fietsparkeerlocatie opengesteld voor winkelend publiek.
De hoog-laagrekken vervangen we door fietsvriendelijke stallingsmogelijkheden, er wordt een toezichthouder geworven en we werken uit hoe richting de toekomst vorm en inhoud wordt gegeven aan deze fietsparkeerlocatie. Een eventueel tweede locatie voor horeca-bezoekers of één nieuwe centrale plek wordt als onderzoeksvraag verder opgepakt.
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
17
Bij het treinstation, in woonwijken en de overige kernen zorgen we voor goede en voldoende fietsvoorzieningen bij openbaar vervoer haltes. Op deze manier stimuleren we duurzaam vervoer per fiets en openbaar vervoer. Daar waar nodig verhogen we op een kosteneffectieve wijze de beschikbare fietsparkeercapaciteit. We geven hierbij prioriteit aan fietsers die hun fiets vaak gebruiken. Het aantal ongebruikte fietsen dat de bestaande fietsvoorzieningen bezet houdt, wordt tot een minimum beperkt. Dit begint met het beter benutten van bestaande fietsvoorzieningen. Als voorzieningen voor een deel bezet worden gehouden door ongebruikte fietsen (zoals fietswrakken), dan zijn nieuwe fietsparkeerplaatsen immers niet altijd nodig. Het beter benutten van de bestaande capaciteit is in veel gevallen (kosten)effectiever dan het bijplaatsen van fietsparkeerplaatsen. Dit vereist uiteraard structurele handhavingscapaciteit. We gaan er kortom voor zorgen dat fietsers gebruik (kunnen) maken van de verschillende fietsvoorzieningen: (gratis, bewaakte) fietsenstallingen, fietsparkeervakken en fietsrekken. Hiermee zorgen we voor een rustiger straatbeeld, een hoogwaardige openbare ruimte, goede bereikbaarheid voor fietsers en voldoende en veilige fietsparkeervoorzieningen voor elk type fiets.
Aansluiten bij het provinciaal verkeersveiligheidsplan Ieder slachtoffer is er één te veel. Daarom is de ambitie van de Provincie Noord-Brabant NUL verkeersslachtoffers. Deze ambitie komt overeen met de landelijke ambitie uit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SP2030). In het Brabants Verkeersveiligheidsplan staan de meest opvallende risicothema’s van het SPV die spelen in de hele provincie. Echter, niet alle provinciale risico’s spelen ook in elke regio of gemeente. Daarom is het van belang dat ook elke regio en gemeente een eigen risicoanalyse uitvoert om de voor hen relevante risicothema’s te benoemen en zo ook op regionale en lokale schaal een effectieve verkeersveiligheidsaanpak te ontwikkelen.
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
18
Het provinciaal beleid is in de stedelijke Regio West-Brabant vertaald in het Bergse Strategisch Plan Verkeersveiligheid (2024). Dit plan vormt komende jaren de basis voor onze acties op het gebied van verkeersveiligheid. Onderstaande tabel bevat de prioritaire risicothema’s van de gemeente Bergen op Zoom. Beleidsthema
Risico-subthema’s
Veilige infrastructuur
50 km/u wegen
Kwetsbare verkeersdeelnemers
Fiets/e-bike, snor- en bromfiets (incl. 16-17 jarigen)
Onervaren verkeersdeelnemers
Oudere (e-)fietser
Rijden onder invloed Snelheid in het verkeer Afleiding in het verkeer Verkeersovertreders
In aanvulling op bovenstaande tabel, jongeren zijn steeds vaker in het bezit van een fatbike. Deze groep vertoont relatief vaak risicogedrag. Het is belangrijk om extra aandacht te hebben voor bewustwording van de risico’s van een fatbike in het verkeer. De komende jaren zetten we als gemeente in op het uitwerken van een plan van aanpak op voorkomen van ongewenst gedrag, veroorzaakt door doelgroep fietsers in onder andere voetgangersgebieden (overeenkomstig pijlervisie Sociaal en Veilig). Ook handhaving speelt hierbij uiteraard een rol. Speciale aandacht gaat uit naar het kruispunt van de Randweg Noord en de Halsterseweg. Hier komen dagelijks veel verschillende stromen samen. We voeren een nieuwe verkeerstelling uit om inzicht te krijgen in het exact aantal motorvoertuigen en fietsers. Dit is een van de kruispunten waar we de verkeersveiligheid gaan verbeteren (zie ook paragraaf 4.2.4). Hierbij kijken we, mede vanwege de komst van een extra supermarkt, ook naar de omliggende straten zoals de Fort Pinsenweg. Hierbij bekijken we hoe het zicht op de kruispunten kan worden verbeterd, of bij groot onderhoud verkeersremmende maatregelen kunnen worden genomen en/of de volledige Fort Pinsenweg in Halsteren niet binnen de bebouwde kom kan worden gebracht.
We gaan ook onderzoeken of de Steenovenwegbrug niet als enkel langzaam verkeersfunctie kan dienen ten faveure van de grote stroom scholieren die de Randweg dagelijks kruist. Hierbij is uiteraard wel een uniforme openbare voorbereidingsprocedure vereist vanwege de uiteenlopende gebruikers die nu gebruik maken van de brug.
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
19
Blijvende aandacht voor kwetsbare verkeersdeelnemers Kinderen zijn kwetsbare verkeersdeelnemers die extra moeten worden beschermd. De afgelopen jaren is hier veel aandacht aan besteed. De belangrijkste knelpunten rondom de basisscholen en VO-scholen zijn gemeentebreed geïnventariseerd, waarna passende maatregelen zijn genomen. Ook de komende jaren is blijvende aandacht voor verkeersveiligheid rondom scholen vereist (o.a. omgeving RSG ’t Rijks). Dit doen we enerzijds door via infrastructurele maatregelen goed gedrag af te dwingen (reactief op basis van klachten en meldingen), anderzijds door het laten verzorgen van verkeerseducatie aan peuters, basisschoolleerlingen en leerlingen in het voortgezet onderwijs. Hierbij wordt, samen met de scholen, ingezet op gedrag veranderende campagnes gericht op ouders, leerlingen en overige weggebruikers in schoolomgevingen. Verkeersveiligheid speelt uiteraard niet alleen rondom schoolomgevingen (zie ook paragraaf 2.2). Ook sportclubs, buurthuizen en winkelcentra trekken bijvoorbeeld dagelijks veel bezoekers, waaronder jeugd en ouderen. Ook hier gaan we komende jaren aan de slag met verkeersveiligheid (waaronder goede verlichting), zodat bewoners direct, logisch en veilig met de fiets of lopend naar deze locaties kunnen gaan.
Fietsdata De komende jaren zetten we in op verdere verbetering van de fietspaden in onze gemeente en de realisatie van één of meerdere bewaakte fietsenstallingen in het kernwinkelgebied. We willen het fietsgebruik de komende jaren hiermee verder stimuleren. Hiervoor zijn uiteraard investeringen nodig. We hebben om deze investeringen op een verantwoorde wijze te kunnen doen behoefte aan een cijfermatige onderbouwing van het fietsgebruik. Er komen gelukkig steeds meer gegevens over fietsgebruik beschikbaar. We gaan samen met provincie en regio aan de slag met het verzamelen en delen van fietsdata om fietsen komende jaren veiliger, sneller en aantrekkelijker te maken. We starten met het project ‘Samen Slim in Beweging’ met gemeente Roosendaal, BUAS-opleiding en Stratopo een innovatie- en ontwikkelproject om te bezien hoe wij met data fietspromotie nog verder kunnen benutten.
De landelijke overheid heeft per 1 juli 2025 een kentekenplicht ingevoerd voor zogenaamde bijzondere bromfietsen, waaronder elektrische steps. Dit betekent dat elektrische steps die op de openbare weg rijden vanaf 1 januari 2026 een kenteken moeten hebben. De Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) controleert en keurt of e-steps voldoen aan de veiligheidsen technische eisen. Alleen goedgekeurde steps krijgen een kenteken. Het kenteken maakt het voor handhavers makkelijk om te zien welke steps legaal op de weg rijden. Op de elektrische step hoeft men niet te steppen en het voertuig gaat niet harder dan 25 kilometer per uur. Voor het gebruik van een e-step is geen rijbewijs nodig, de bestuurder moet 16 jaar of ouder zijn en hoeft geen helm op. Op de openbare weg geldt een minimumleeftijd van 16 jaar. En met een e-step moet men gebruiken maken van het fietspad of fiets/bromfietspad. De e-step is dus niet toegestaan op trottoirs en in voetgangersgebieden! Het toestaan van de e-steps brengt komende jaren onzekerheid met zich mee. Wie gaan er gebruik van maken? Wat is het effect op het aantal en de ernst van verkeersongevallen in de gemeente? En zorgt de e-step -net als de fatbike- door roekeloos gedrag van een deel van de gebruikers voor overlast? We monitoren dit de komende jaren. En treffen als nodig en waar mogelijk maatregelen.
13 november 2025
BERGSE NOTA MOBILITEIT
BK3311-MI-RP-250619-1038
20
4.2
Gemotoriseerd verkeer kiest de juiste route
De auto heeft een belangrijk aandeel in de dagelijkse verplaatsingen van mensen op gebied van wonen, werken en recreëren. Omdat de auto ook in de toekomst een belangrijk vervoersmiddel blijft voor onze inwoners is het essentieel dat de bereikbaarheid van bestemmingen voor gemotoriseerd verkeer binnen en buiten de gemeente goed geregeld is. Dit vraagt om keuzes in de infrastructuur, wat de beschikbare ruimte voor andere vervoersmiddelen beïnvloedt. Een goede autobereikbaarheid heeft hiermee in zekere zin dan ook een keerzijde: meer auto's betekenen minder ruimte voor andere (duurzamere) modaliteiten. Omdat we het netwerk integraal beschouwen, moeten we daarom nadenken over waar we ruimte geven aan gemotoriseerd verkeer en waar niet. Om het gemotoriseerd verkeer op de juiste plek in het netwerk te hebben, ofwel autoverkeer op de daarvoor bestemde wegen, zijn een aantal keuzes nodig.
4.2.1
Wegcategorisering Om gemotoriseerd verkeer in goede banen te leiden, denken we als gemeente goed na over de inrichting van het wegennet. We streven daarbij naar een gebalanceerde wegcategorisering, gebaseerd op het principe van Duurzaam Veilig. Binnen dit kader onderscheiden we drie typen wegen: stroomwegen, gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen.
• Stroomwegen zijn bedoeld voor de vlotte doorgang van regionaal en landelijk verkeer, met een maximumsnelheid van 130 km/h tenzij anders aangegeven (100 overdag). •
Gebiedsontsluitingswegen verbinden het regionale, gemeentelijke en lokale verkeer met deze stroomwegen en kennen afhankelijk van de locatie snelheden van 80 km/u (buiten de bebouwde kom) of 70/50 km/u en soms 30 km/u (binnen de bebouwde kom).