Bijlage 1. Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
Tekst van het document
BEGROTING 2025
MEERJARENRAMING 2026-2028 (behorende bij het raadsvoorstel RVB24-0076 d.d. 1 oktober 2024)
INHOUDSOPGAVE
INLEIDING
3
1 PROGRAMMA’S
7
Programma 1 - Bestuur en Ondersteuning Programma 2 - Veiligheid Programma 3 - Beheer openbare ruimte (BOR) Programma 4 - Economie Programma 5 - Onderwijs Programma 6 - Sport, cultuur en recreatie Programma 7 - Wmo en Jeugd Programma 8 - Werk en inkomen Programma 9 - Milieu Programma 10 - Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing
7 16 23 29 36 40 46 53 58 62 62
2 DE FINANCIËLE BEGROTING 2025-2028
70
2.1 2.2 2.3 2.4
Overzicht van baten en lasten Structurele begrotingssaldo Incidentele baten en lasten Mutaties in de reserves
70 78 80 82
3 PARAGRAFEN
84
Paragraaf 1 - Duurzaamheid Paragraaf 2 - Dienstverlening Paragraaf 3 - Taakstellingen Paragraaf 4 - Lokale heffingen Paragraaf 5 - Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf 6 - Financiering Paragraaf 7 - Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 8 - Verbonden partijen Paragraaf 9 - Grondbeleid Paragraaf 10 - Bedrijfsvoering Paragraaf 11 - Openbaarheidsparagraaf
84 89 92 94 99 108 113 120 142 148 153
4 UITVOERINGSPLAN 2025-2028
155
5 AFKORTINGENLIJST
163
2
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
INLEIDING
DE BOUWSTENEN VOOR BERGEN OP ZOOM In het Beleidskader 2025-2028 hebben we de ambities voor 2025 uiteengezet aan de hand van de vier pijlervisies. Dat is in deze bestuursperiode ook als een van de belangrijkste uitgangspunten genoemd om ons algehele fundament te verbeteren en te verstevigen. De visies (de Omgevingsvisies, de visie op Dienstverlening, de Economische visie en de visie Sociaal & Veilig) zijn inmiddels klaar en worden nu in daden omgezet. Samen met de amendementen en de moties die door de raad zijn aangenomen, is deze begroting daar de uitwerking van. Een belangrijk thema in het Beleidskader was ook de ‘basis op orde’ brengen. En dat alles met een ‘Ravijnjaar’ 2026 aan de horizon, dat met de Voorjaarsnota gedeeltelijk werd vervroegd naar 2025.
Structureel sluitende begroting Desondanks is het gelukt om een structureel sluitende begroting voor 2025 met een positief saldo aan te bieden. Structureel ligt dat saldo boven de 4 miljoen euro. Door het negatieve incidentele saldo wordt het totale begrotingsbeeld voor 2025 ruim 1 miljoen euro positief. De latere jaren laten vooralsnog een tekort zien, maar ook die bedragen hebben we ten opzichte van het Beleidskader terug weten te brengen in volume. Deze verbetering komt onder andere door de stelpost ‘indexeren’ in de begroting 2024. Van de 4,6 miljoen euro die hiervoor apart was gezet, zien we dat 2,6 miljoen euro kan vrijvallen in 2025 met een structurele omvang van 2,2 miljoen euro. De maatregel heeft daarmee bijgedragen om ‘lucht’ uit de begroting te halen. Toch is er geen reden om al te vroeg te juichen. Financieel gezien blijven het lastige tijden. Ondanks dat we de afgelopen jaren de weg omhoog hebben gevonden en we belangrijke stappen voorwaarts hebben gezet, blijft er een redelijke mate van onvoorspelbaarheid bestaan in het financiële beeld. Ook de financiële vooruitzichten voor 2026 blijven aan verandering onderhevig. Het Ravijnjaar dat nog niet zo lang geleden werd aangekondigd als een periode waarin donkere wolken boven gemeenten zouden komen hangen, is voor Bergen op Zoom inmiddels wat afgezwakt.
Toch moet er voor de komende begrotingsjaren wel rekening mee worden gehouden. Het ziet er immers nog altijd naar uit dat gemeenten vanaf 2026 minder geld gaan krijgen om al hun taken uit te voeren. Dat zal dus ook voor Bergen op Zoom gelden. Toch verwachten we dat we structureel minder geld tekort hebben dan we aanvankelijk verwachtten.
Besparingen Onze voorzichtigheid die we al jaren propageren als het gaat om onze uitgaven, maakt dat we goed zien wat ons te doen staat en aan welke ‘knoppen’ we kunnen draaien om een sluitende begroting aan u aan te kunnen bieden. Het positieve saldo voor 2025 komt ons vanzelfsprekend niet zomaar aanwaaien. In de bladzijden die hierna volgen is te lezen hoe het saldo tot stand is gekomen. Voor de jaren daarna blijft een tekort op het saldo op de loer liggen. Na de grote ombuigingsronde die ten tijde van het Focusakkoord is ingezet, lijken nieuwe maatregelen nodig om de begroting komende jaren sluitend
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
3
te krijgen. Toch ziet het ernaar uit dat die besparingen niet zo draconisch hoeven te zijn dan die in de jaren 2020-2022. We kijken daarbij ook goed hoe andere gemeenten in den lande omgaan met die tekorten en welke maatregelen zij treffen. We zien dat verschillende gemeenten willen bezuinigen in het brede sociaal domein of op de bijstand door efficiënter uitvoeren van het proces of bezuinigen op onderdelen waarbij sprake is van gemeentelijke beleidsvrijheid. Daarnaast zijn er ook gemeenten die willen kijken naar de kosten voor het onderhoud van de openbare ruimte of naar de budgetten die er zijn voor duurzaamheid. Tenslotte wordt niet alleen de uitgavenkant onder de loep genomen, maar zien gemeenten ook kansen om de inkomstenkant te verhogen. Kortom, er liggen nog volop uitdagingen om ervoor te zorgen dat Bergen op Zoom ook na 2025 de BeLeefstad zal zijn waar het fijn wonen, werken en recreëren is en waarbij er tevens voldoende financiële middelen zijn om dat ook allemaal te kunnen betalen. Hierover willen we het komend jaar graag met uw raad in gesprek om gezamenlijk tot breed gedragen ideeën en maatregelen te komen.
Taakstellingen Op veel onderdelen zijn er forse stappen in de goede richting gezet. Maar we zijn nog niet waar we wezen willen. Deels komt dat ook omdat we bezuinigingen uit het verleden hebben liggen die (nog) niet zijn afgerond. In het meest recente Beleidskader gaven we daarvan al een stand van zaken aan. Van de 13 miljoen euro aan taakstellingen die we vanuit het
4
Focusakkoord hebben opgenomen, waren er al 9 miljoen euro gerealiseerd. Met de hierboven geschetste situatie voor de komende jaren is het duidelijk dat we die ombuigingen niet te lang meer met ons mee willen slepen om klaar te zijn voor de toekomst. In deze begroting is te zien hoe we daaraan hebben gewerkt en dat daarmee de omvang van het totale bedrag opnieuw is teruggebracht. Een van die taakstellingen die nog niet is ingevuld, is die van 918.000 euro op Sport. Door nu een voorziening voor grootonderhoud in te stellen zorgt dit voor een egaliserende werking op de begroting. Daarmee kunnen we de taakstelling structureel wegwerken, op een manier die de sportclubs geen pijn doet. Het betekent wel een incidenteel nadeel voor 2025 en 2026 waarvoor we de algemene reserve benutten. Die onttrekking willen we compenseren door een storting vanuit het verwachte resultaat voor 2024. Tenslotte hebben we ook inzet gepleegd op het verminderen van de overhead, conform het amendement dat daartoe is aangenomen bij het Beleidskader. Hierbij gaat het om een bedrag van 280.000 euro. Deze inzet zetten we voort in 2025. We geven daarmee tevens invulling aan de taakstelling ‘restformatie gemeentebreed’.
Sociaal domein Hierboven spraken we al over ‘lucht halen uit de begroting’. Op andere plaatsen hebben we gezien dat er juist te krap begroot is. We weten dat er in de afgelopen jaren te krap is begroot in het sociaal domein voor WMO en Jeugdzorg. Vooral door
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
lonen die de laatste jaren zijn gestegen - en daarmee ook de tarieven. We kiezen ervoor om met eerlijke prijzen te werken die voldoen aan het advies vanuit de VNG. Daarnaast blijven de aantallen mensen die gebruik maken van de voorzieningen op WMO en op Jeugd nog altijd groeien en is er bovendien sprake van een achterstand die nu wordt ingehaald. Tegelijkertijd willen we zo realistisch als mogelijk begroten. Daarom verwerken we een toename van 6,4 miljoen euro op WMO en Jeugdzorg. Dit bedrag bestaat in ruime mate uit het budgettekort dat we in de afgelopen jaren telkens bij de jaarrekening hebben gezien. Dit niet verwerken zou de kop in het zand steken. Tegelijkertijd legt het sociaal domein een steeds groter beslag op de gemeentelijke begroting. Om die toenemende kosten in bedwang te houden, staan preventie en normaliseren als uitgangspunten centraal. Hierbij willen we dicht bij de inwoner zijn en de kracht van het netwerk ten volle gebruiken. Ook moet steeds goed worden bekeken onder welke wet ondersteuning kan worden geboden. Immers, niet alles is jeugdzorg en niet alles valt onder de WMO. Als we kijken naar onze eigendommen in de openbare ruimte dan zijn we in deze bestuursperiode volop aan de slag gegaan om achterstallig onderhoud weg te werken. Al eerder zetten we daar een deel van het overschot uit de Jaarrekening (9,3 miljoen euro) voor in.
Langzamerhand brengen we ook daar de basis op orde en werken we aan een mooiere en goed onderhouden gemeente. We zetten dat ook verder door, want met behulp van de nieuwe Nota ‘Investeren en afschrijven’ kiezen we voor meer ruimte om ook in de toekomst bij te blijven met
het noodzakelijk onderhoud. We zullen wel moeten beseffen dat alles valt of staat met onze uitvoeringskracht. Naast de benodigde euro’s zijn ‘handjes’ bepalend voor wat je kunt doen. Ook hier zien we positieve ontwikkelingen. Op veel plaatsen in de organisatie worden vacatures die wat langer openstonden nu met vast personeel ingevuld. Personeelswisselingen hebben er ook voor gezorgd dat er meer en meer jonge mensen het stadskantoor en de buitendienst bevolken. Ook dat zorgt voor nieuw elan. Ondanks dat blijft de uitvoeringskracht een punt van constante aandacht. Daarbij gaat het niet alleen om de beschikbare personele capaciteit binnen onze eigen organisatie, maar bijvoorbeeld ook de benodigde inzet van aannemers en leveranciers.
Financieel perspectief Het financiële herstel van Bergen op Zoom zet zich door. De afgenomen schuldenlast blijft op een stabiel niveau en de solvabiliteit komt met 25,4% in 2025 duidelijk boven de provinciale ondergrens van 20%. De weerstandsratio neemt verder toe tot 5,29 en kwalificeert daarmee als ‘uitstekend’. Naast een structureel sluitende begroting in 2025, is ook het negatief saldo voor 2026 verbeterd met 2 miljoen euro. Met het voortzetten van een financieel degelijk beleid en met voldoende discipline hebben we er alle vertrouwen in dat we, samen met de gemeenteraad, in het komende jaar ook oplossingen weten te vinden om de laatste tekorten van het ‘ravijn’ vanaf 2026 weg te werken en het structurele begrotingssaldo voor die jaarschijven op orde te brengen.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
5
Meerjarig financieel perspectief Beleidskader 2025-2028
2025
2026
2027
2028
-1.775
-8.388
-8.179
-7.775
mutaties Diverse programma's
Algemene uitkering
9.506
9.856
9.721
9.634
Diverse programma's
Personeelskosten
-2.919
-3.072
-3.094
-3.470
Diverse programma's
RVU Voorziening
221
43
-
-
Diverse programma's
Indexatie
-2.808
-2.756
-2.782
-2.774
Diverse programma's
Kapitaallasten
834
-153
-399
-1.046
Diverse programma's
MJOP Vastgoed
-296
-296
-296
-296
Diverse programma's
Overhevelingen 2024
-1.748
-
-
-
Diverse programma's
Dekking overhevelingen 2024 (alg.reserve)
1.748
-
-
-
Programma 1
Vrijval stelpost indexatie 2024
4.596
4.357
4.178
4.178
Programma 1
Vz inrichting stadskantoor
-530
-80
-80
-80
Programma 1
Personeelsinformatiesysteem
-502
-40
-40
-40
Programma 1
Rentemutaties
455
-131
403
397
Programma 1
OZB belasting
296
296
296
296
Programma 2
Brandweerkazerne
61
63
66
69
Programma 3
Areaal
-323
-323
-323
-573
Programma 6
Vooriening groot onderhoud buitensport
-374
-345
914
914
Programma 6
Aanpassing taakstelling programma 6
374
345
-1.038
-1.038
Programma 6
Aframing taakstelling programma 6
-1.292
-1.263
-
-
Programma 6
Dekking taakstelling programma 6
1.292
1.263
-
-
Programma 7
Bijstelling WMO-Jeugd
-6.457
-6.457
-6.457
-6.457
Prog 7
KCV taxi
260
260
260
260
Programma 9
C-Doke gelden
313
317
321
325
Programma 9
Afval en riool
-279
36
82
341
Programma 10
Parkeerbelasting
208
208
208
208
Programma 10
Exploitatie woonwagens
175
175
175
175
Diverse programma's
Diverse mutaties
7
215
214
240
Saldo begroting 2025-2028
1.042
-5.869
-5.848
-6.511
Saldo incidentele baten en lasten
-3.072
-1.737
-2.823
-2.823
Structureel saldo begroting 2025-2028
4.114
-4.132
-3.025
-3.688
Leeswijzer De begroting start met de programma’s in hoofdstuk 1. Elk programma begint met het onderdeel “Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode?”. Daarin is de tekst opgenomen uit het bestuursakkoord. Deze doelstellingen willen wij aan het einde van de bestuursperiode hebben gerealiseerd. In het onderdeel “Wat gaan we daarvoor doen in 2025?” vindt u de doelen en activiteiten terug die in 2025 worden uitgevoerd om de doelstellingen te bereiken. Deze zijn schematisch opgeno-
6
men in doelenbomen en vervolgens uitgeschreven. Per programma worden de indicatoren weergegeven, dit zijn veelal de wettelijk verplichte indicatoren. Onder “Wat mag het kosten?” worden de mutaties per programma toegelicht die leiden tot de budgetten in deze begroting. Vervolgens leest u in hoofdstuk 2 alles over de financiële begroting. In hoofdstuk 3 vindt u alle 11 paragrafen. Hoofdstuk 4 geeft het uitvoeringsplan weer voor 2025 en tot slot is in hoofdstuk 5 de afkortingenlijst opgenomen. Tenslotte danken wij iedereen die heeft bijgedragen aan de totstandkoming van dit document.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
1
PROGRAMMA’S
In dit hoofdstuk wordt per programma aangegeven wat we willen bereiken in deze bestuursperiode, wat we hiervoor specifiek gaan doen in 2025 en wat dit betekent voor de financiën van de gemeente. Per programma wordt gewerkt met
een doelenboom, die snel inzichtelijk maakt welke doelen we willen bereiken en welke acties daarvoor worden ondernomen. Waar mogelijk hebben we de acties van een concreet tijdspad voorzien.
PROGRAMMA 1 - BESTUUR EN ONDERSTEUNING
Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? SAMENWERKING
Wij voelen de noodzaak onze blik naar buiten te vergroten. Daarom gaan we al bestaande samenwerkingen activeren. Bij het aangaan van nieuwe samenwerkingen maken we een goede afweging op basis van de voor- en nadelen.
FINANCIËN EN BEDRIJFSVOERING Financiën We gaan door met het op orde houden van de gemeentelijke financiën. Vanuit een duurzaam financieel beleid zorgen we dat de schuldenlast niet te veel oploopt en zorgen we voor een betere solvabiliteit. We waken voor een passend risicoprofiel bij de grondexploitaties en houden de renteontwikkeling goed in de gaten. Achterstallig onderhoud werken we weg. En over onze financiële positie rapporteren we transparant.
Bedrijfsvoering We zijn bezig met het verder opbouwen van de organisatie en hard op weg naar een normale bedrijfsvoering. Dit betekent dat we stappen zetten om in control te komen, dat we de organisatie aandacht geven. De komende jaren zal de bedrijfsvoering meebewegen met de realisatie van de taakstellingen maar ook nog steeds in ontwikkeling blijven om aan de huidige standaard te kunnen blijven voldoen. Dit vraagt ook het komend jaar extra inspanning om de doelstellingen waar te kunnen maken. Daarbij is niet alleen aandacht voor het financiële beleid belangrijk, maar zeker ook het blijven volgen van technologische ontwikkelingen, personele ontwikkelingen, ontwikkelingen op gebied van communicatie, facilitair en dienstverlening.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
7
Wat gaan we daarvoor doen in 2025? DOELEN EN ACTIES
D.1.1 De gemeente werkt samen met andere overheden
A.1.1.1 Om maatschappelijke opgaven op te pakken, trekken we samen op met anderen over gemeentelijke, regionale en nationale grenzen heen (Q1-Q4)
A.1.1.2 We zetten onze lobbykracht in voor Bergen op Zoom (Q1-Q4)
D.1.2 De gemeente voert een duurzaam financieel beleid
A.1.2.1 We verbeteren het financieel voorspellend vermogen van de organisatie (Q1-Q4)
A.1.2.2 We voeren een solide financieel beleid waarbij we rekening houden met een begrotingsoverschot van 3 miljoen euro (Q1-Q4)
D.1.3 De bedrijfsvoering is in control
A.1.3.1 We implementeren procesen risicomanagement (Q1-Q4)
A.1.4.1 We voeren het juiste onderhoud uit op het juiste moment (Q1-Q4)
A.1.3.2 We verhogen de digitale weerbaarheid (Informatieveiligheid) (Q1-Q4)
A.1.4.2 We actualiseren periodiek de meerjaren onderhoudsplannen (Q1-Q4)
A.1.2.3 We hanteren een evenwichting investeringsprogramma (Q1-Q4)
A.1.2.4 We minimaliseren de afwijking tussen begroting en realisatie (Q1-Q4)
8
D.1.4. Het vastgoed is voldoende onderhouden
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
A.1.4.3 We onderhouden onze buitensport accommodaties op basis van een meerjaren onderhoudsplan (Q1-Q4) A.1.4.4 We richten het onderhoud op duurzame instandhouding (Q1-Q4)
D.1.1 DE GEMEENTE WERKT SAMEN MET ANDERE OVERHEDEN A.1.1.1 Om maatschappelijke opgaven op te pakken, trekken we samen op met anderen over gemeentelijke, regionale en nationale grenzen heen (Q1-Q4) De grote maatschappelijke opgaven zoals klimaatadaptatie, de wooncrisis en arbeidsmarktparticipatie houden zich lang niet altijd aan de bestuurlijke indeling van Nederland. De aanpak van deze opgaven vraagt samenwerking tussen gemeenten en andere partijen (maatschappelijke organisaties, bedrijven en onderwijs). Daarbij zetten we steeds in op de schaal die voor de opgave het meest effectief is. We kiezen voor actieve rollen in samenwerkingsverbanden om ook daar ervoor te zorgen dat de belangen van de inwoners van Bergen op Zoom en onze (sub)regio behartigd worden, en die ons helpen om onze ambities te realiseren. Dit is een continu proces waarbij de inhoud (de maatschappelijke opgaven) leidend is.
A.1.1.2 We zetten onze lobbykracht in voor Bergen op Zoom (Q1-Q4) Met overtuiging brengen wij onze ambities en vraagstukken onder de aandacht van andere overheden om hiermee het verschil te kunnen maken voor onze gemeente. We werken systematisch aan het verder versterken van onze netwerken, maar ook aan de boodschap die we daar willen brengen. Bij de dynamiek van interne en externe ontwikkelingen hoort een flexibele en adaptieve aanpak.
D.1.2 DE GEMEENTE VOERT EEN DUURZAAM FINANCIEEL BELEID A.1.2.1 We verbeteren het financieel voorspellend vermogen van de organisatie (Q1-Q4)
A.1.2.4 We minimaliseren de afwijking tussen begroting en realisatie (Q1-Q4)
Om het voorspellend vermogen van de organisatie te verbeteren, gaan we ons focussen op juiste registratie in ons nieuwe financieel systeem. De implementatie heeft veel gevraagd van de organisatie en moet verder geoptimaliseerd worden, zodat de juiste informatie sneller beschikbaar is.
Op basis van ons financieel beleid monitoren we het begrotingssaldo. Waar nodig stellen we dit bij in de concernberichten. We kijken kritisch naar tekorten (hoe is dit ontstaan? Wat kunnen we hiervan leren?) en durven overschotten af te ramen. Op dit moment investeren we in betere ontsluiting van data, zodat we hier nog meer stappen in zetten.
A.1.2.2 We voeren een solide financieel beleid waarbij we rekening houden met een begrotingsoverschot van 3 miljoen euro (Q1-Q4) Ons financieel beleid baseren we op landelijke wet- en regelgeving en waar nodig hebben we de lokale verordeningen. Conform deze wetten, regels en afspraken voeren we ons financieel beleid. We continueren de monitoring van het begrotingsoverschot in de reguliere planning en control cyclus.
A.1.2.3 We hanteren een evenwichtig investeringsprogramma (Q1-Q4) Jaarlijks stellen we een nieuw uitvoeringsplan op bij de begroting. Op dat moment beoordelen we kritisch welke investeringen nodig zijn, waarom en welke de hoogste prioriteit krijgen. Wanneer het nodig is, stellen we het uitvoeringsplan in het 1e concernbericht bij. Het is een uitdaging om zo te plannen dat én rekening wordt gehouden met de financiële kaders én de beschikbare uitvoeringkracht. Daarnaast zijn we tevens afhankelijk van de voortgang van de projecten van onze partners.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
9
D.1.3 DE BEDRIJFSVOERING IS IN CONTROL In het Bestuursakkoord wordt onderkend dat de gemeentelijke organisatie niet volledig ‘in control’ is. Daarop is onderzoek uitgevoerd wat er moet gebeuren om dit te verbeteren. Het onderzoek noemt een breed spectrum aan maatregelen die de komende jaren geïmplementeerd worden. Als organisatie ‘in control’ zijn betekent dat de juiste discussie met behulp van de juiste informatie op het juiste moment op het juiste niveau wordt gevoerd zodat de doelstellingen worden gerealiseerd en, indien nodig, tijdig kan worden bijgestuurd. Voor dit doel zijn, aanvullend op onderstaande acties, ook acties opgenomen in paragraaf 10 Bedrijfsvoering.
A.1.3.1 We implementeren proces- en risicomanagement (Q1-Q4) Naast het feit dat de gemeente periodiek inzicht nodig heeft in de compliance (het voldoen aan eisen die worden gesteld) ten aanzien van diverse normenkaders wil de gemeente kunnen (bij)sturen op risico’s. Het (bij)sturen doen we met beheersmaatregelen. Over die maatregelen leggen we verantwoording af. Proces- en risicomanagement is belangrijk voor de voorspelbaarheid, het kunnen waarmaken van ambities en het blijven binnen de vastgestelde kaders. Op dit moment ontbreekt een voldoende stabiele basis en borging binnen de organisatie voor het vastleggen van processen, risico’s en maatregelen. In 2025 brengen wij alle processen in beeld en wordt een plan gemaakt voor het beschrijven van een deel van deze processen. Zie voor een verdere uitwerking actiepunt A.13.2.2 in paragraaf 10 Bedrijfsvoering.
A.1.3.2 We verhogen de digitale weerbaarheid (Informatieveiligheid) (Q1-Q4) Voor de continuïteit in de dienstverlening en bedrijfsvoering is een solide niveau van informatieveiligheid nodig. Inwoners moeten ervanuit kunnen gaan dat hun persoonsgegevens veilig zijn bij de gemeente. We streven komende jaren naar een situatie waarin beheersmaatregelen op het vlak van informatieveiligheid gedocumenteerd zijn, op gestructureerde wijze worden uitgevoerd en dat de uitvoering van de maatregelen aantoonbaar is en wordt getoetst (PDCA). In 2025 richten wij ons binnen het ‘Programma Verhoogde Digitale Weerbaarheid (VDW)’ op netwerksegmentatie, het aanscherpen van technische maatregelen, het verbeteren van toegangsrechten en maken wij een start met bedrijfscontinuïteit. Voordat we ons kunnen richten op bedrijfscontinuïteit, moeten we eerst de basismaatregelen voor informatieveiligheid goed op orde hebben. We moeten bijvoorbeeld precies weten welke software we gebruiken en welke versies daarvan geïnstalleerd zijn, een overzicht hebben van alle software met een toegewezen eigenaar en standaardprocessen hebben om verouderde software veilig te verwijderen. Pas als deze basismaatregelen zijn geïmplementeerd en goed werken, kunnen we effectief aan de slag gaan met plannen voor bedrijfscontinuïteit.
Dit alles is des te belangrijker in het licht van de NIS2-richtlijn en de aankomende cybersecuritywetgeving die in 2025 van kracht wordt. De NIS2-richtlijn stelt strengere eisen aan de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen, wat betekent dat onze aanpak niet alleen moet voldoen aan onze eigen standaarden, maar ook aan de verplichte Europese normen.
D.1.4 HET VASTGOED IS VOLDOENDE ONDERHOUDEN A.1.4.1 We voeren het juiste onderhoud uit op het juiste moment(Q1-Q4) In 2024 is het meerjarenonderhoudsplan voor ons vastgoed geactualiseerd. Zoals eerder door de gemeenteraad is vastgesteld hanteren we hiervoor de NEN2767 systematiek waarbij we de gebouwen onderhouden op conditieniveau 3, Uitzondering hierop zijn de monumentale panden, deze onderhouden we op conditieniveau 1-2. Op basis van het geactualiseerde meerjarenonderhoudsplan maken we een uitvoeringsplan voor het jaar 2025 en zorgen we ervoor dat het benodigde onderhoud wordt uitgevoerd.
A.1.4.2 We actualiseren periodiek de meerjaren onderhoudsplannen(Q1-Q4) Voor wat betreft het gemeentelijk vastgoed werken we met een voorziening. Per gebouw is een meerjarig onderhoudsplan aanwezig waaruit afgeleid kan worden welk onderhoud gepland is met de daarbij behorende kosten. De benodigde budgetten zijn opgenomen in de begroting. Elke 5 jaar dienen
10
de meerjarig onderhoudsplanningen geactualiseerd te worden. Afhankelijk van de daadwerkelijke onderhoudsvraag om te voldoen aan de NEN 2767 norm stellen we, indien nodig de planning jaarlijks op details bij.
A.1.4.3 We onderhouden onze buitensport accommodaties op basis van een meerjaren onderhoudsplan (Q1-Q4) Met betrekking tot het grootonderhoud ten behoeve van de buitensportaccommodaties is voor de jaren 2025 - 2034 een meerjarig onderhoudsplan opgesteld met een reële planning en is een calculatie gemaakt op basis van de uitgevoerde inspecties. Wat betreft de sportelementen dienen deze te voldoen aan de eisen van de NOC*NSF en de betreffende sportbonden. Voor de ondersteunende infrastructuur hanteren we voor het bepalen en beoordelen van het kwaliteitsniveau de CROW systematiek. Voor de buitensportaccommodaties zijn we uitgegaan van niveau B/C (sober en doelmatig). Op basis van het meerjarig onderhoudsplan maken we een uitvoerings-
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
plan voor het jaar 2025 en zorgen we ervoor dat het benodigde onderhoud wordt uitgevoerd.
A.1.4.4 We richten het onderhoud op duurzame instandhouding (Q1-Q4) Het beheer en onderhoud van het gemeentelijk vastgoed en de buitensportvoorzieningen is gericht op duurzame instandhouding van de (voldoende) kwaliteit van de voorzieningen. Het beheer en onderhoud bestaat zowel uit het reguliere onderhoud (exploitatie) als uit groot onderhoud. In
de financiële spelregels voor gemeenten (voorschriften besluit, begroting en verantwoording (BBV)), is opgenomen dat voor het groot onderhoud ten behoeve van gemeentelijk vastgoed en buitensport accommodaties jaarlijks het benodigde bedrag in de begroting moet worden opgenomen of dat jaarlijks een bedrag in een voorziening groot onderhoud kan worden gestort. Met de eerder omschreven werkwijze bij de punten A.1.4 (1-3) geven we hier invulling aan en voldoen we aan de wettelijke verplichtingen.
INDICATOREN Omschrijving indicator
Landelijk*
Realisatie 2020
2021
2022
2023
2024
Gemiddelde WOZ-waarde, per €1.000
379 (2024)
233
249
270
304
312
Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden, in €
860 (2023)
823
848
919
956
982
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden, in €
942 (2023)
859
888
963
1003
1030
Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente. nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen. Wettelijke indicatoren
R 2021
R 2022
R 2023
B 2024
B 2025
Formatie fte per 1.000 inwoners
8,0
8,1
7,6
7,7
7,8
Bezetting fte per 1.000 inwoners
7,0
7,0
6,8
6,9
7,2
645
668
678
794
769
Externe inhuur kosten als % van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen
Apparaatskosten per inwoner (€)
15,9%
19,7%
23,2%
6,8%
7,0%
Overhead % van totale lasten
7,6%
7,7%
7,8%
7,9%
8,1%
Verzuim percentage
5,0%
6,4%
5,2%
-
-
Noot: Het aantal inwoners in de gemeente Bergen op Zoom is het aantal per 01-07-2024, namelijk 70.068.
KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota
Vastgesteld
Financiële verordening ex artikel 212 Gemeentewet
2023
Financiële verordening ex artikel 213 Gemeentewet (Controleverordening)
2023
Nota Investeren en Afschrijven (nog vast te stellen door de gemeenteraad)
2024
Nota Reserves en Voorzieningen
2020
Toekomstvisie Bergen op Zoom 2035
2021
Vastgoedbeleid
2012
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
11
VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij
Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Bijdrage van de gemeente in 2025
Belgisch-Nederlands grensoverleg (BENEGO)
Grensoverschrijdende samenwerking tussen Nederlandse en Vlaamse gemeenten in onze regio.
€2950
Belastingsamenwerking West-Brabant De uitvoering van de heffing en invordering waterschaps(BWB) belasting van gemeentelijke belastingen, de behandeling van bezwaar- en beroepschriften en het verzorgen van de informatieverstrekking aan burgers en bedrijven die woonachtig of gevestigd zijn in het grond- of werkgebied van een van de deelnemende partijen. NV Bank Nederlandse Gemeenten
De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging
PZEM NV
De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging
GBE Aqua NV
De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging
Enexis Holding NV
De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging
Publiek belang Elektriciteitsproductie BV en Claim Staat Vennootschap BV
Deze 2 BV’s zijn opgericht voor het vertegenwoordigen van de 136 verkopende aandeelhouders (diverse gemeenten en provincies) bij het beheer en de uitoefening van rechten en verplichtingen als gevolg van het aandelenpakket Essent nv.
€1.211.000 (De kosten voor het opleggen van de afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn hierin niet meegenomen)
WAT MAG HET KOSTEN? Baten/Lasten (Bedragen *€1.000)
R 2023
B 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
Baten
202.863
214.726
218.289
211.332
213.412
213.359
Lasten
39.975
39.274
38.260
37.849
38.442
39.136
Totaal saldo van baten en lasten programma 1
162.888
175.452
180.029
173.483
174.970
174.222
Onttrekkingen aan reserves
981
1.389
891
603
604
606
Stortingen in reserves
1084
4.155
3.000
3.000
3.000
3.000
Resultaat programma 1
162.785
172.687
177.921
171.086
172.574
171.828
12
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
TOELICHTING Beginstand Programma 1
2025
2026
2027
2028
Baten
206.253
198.865
201.085
201.085
Lasten
-43.067
-42.913
-43.517
-43.428
Saldo
163.186
155.952
157.568
157.657
Algemene uitkering
11.728
11.996
11.856
11.803
Vrijval stelpost indexatie 2024
4.596
4.357
4.178
4.178
Personeelskosten
-1.094
-1.299
-1.304
-1.467
Kapitaallasten
-548
-418
-749
-1.363
Voorziening groot onderhoud binnenkant stadskantoor
-530
-80
-80
-80
Personeelsinformatiesysteem
-502
-40
-40
-40
Rente lasten
455
-131
403
397
Lease auto's
357
354
353
354
Onroerende zaakbelasting
296
296
296
296
Overhevelingen
-290
0
0
0
Indexeren van uitgaven en inkomsten
120
129
133
133
Voorziening RVU
118
11
0
0
Groot onderhoud gebouwen
-108
-108
-108
-108
Overhead
-73
-73
-73
-73
Overige mutaties
-109
-91
-91
-91
177.601
170.855
172.342
171.594
Subtotaal Overhevelingen uit algemene reserve
290
0
0
0
Aanpassing frictiekosten tlv reserve
29
231
232
234
177.921
171.086
172.574
171.828
Eindtotaal
BEGROTINGMUTATIES Algemene uitkering De mutaties in de meicirculaire 2024 van de algemene uitkering (brief 21 juni U24-005664) zijn verwerkt in de begroting en meerjarenraming. De ontvangsten van de algemene uitkering zijn opgenomen onder programma 1. De algemene uitkering bevat ook taakmutaties. Deze mutaties geven ook op de andere programma’s een bijstelling. De invoering van het nieuwe bekostigingsmodel beschermd wonen is wederom uitgesteld door het Rijk. Wel ontvangen we, zoals afgesproken met het Rijk, ten minste tot aan het nieuwe verdeelmodel, een aanvullende bijdrage. Deze bijdragen zijn verwerkt in de algemene uitkering. Op programma 7 staan de lasten opgenomen van beschermd wonen. Vrijval stelpost indexatie 2024 In de begroting 2024-2027 is er in programma 1 een stelpost indexering opgenomen, in plaats van verhoging op alle programma’s. Bij het 2e Concernbericht 2024 wordt een deel van de stelpost structureel ingezet (Wmo, Jeugd en Beheer openbare ruimte) en valt een deel structureel vrij ten gunste
van het resultaat. Vanaf 2025 kiezen we weer voor de reguliere verwerking van de indexatie door alle programma’s te verhogen. Personeelskosten Op basis van het beleidskader 2025 zijn de personeelskosten met 4,4 procent geïndexeerd. Daarnaast is rekening gehouden met de uitwerking van de reguliere CAO-voorwaarden, waaronder salarisgroei en waardering binnen de functieschaal. Dit leidt tot een stijging van de personeelskosten van € 1.094.000. Kapitaallasten De kapitaallasten in 2025 komen € 548.000 hoger uit dan geraamd in de begroting 2024. Dit wordt veroorzaakt door de stijging van het investeringsvolume als gevolg van de nieuwe nota investeren en activeren. Voorziening groot onderhoud binnenkant stadskantoor Voor het onderhoud aan het interieur van het stadskantoor (het onderhoud voor de gebruiker) werd tot 2024 een budget
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
13
op de exploitatie opgenomen. In 2024 is voor dit onderhoud een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) opgesteld. Dit MJOP is gericht op een standaard/gemiddeld kwaliteitsniveau van inrichting waarbij rekening gehouden is met mogelijkheden van hergebruik (duurzaamheid) Wij willen voor de kosten van groot onderhoud een voorziening vormen zodat jaarlijks eenzelfde bedrag in de begroting kan worden opgenomen voor het groot onderhoud voor de inrichting/binnenkant van het stadskantoor. De lasten van groot onderhoud voor het eigenaarsgedeelte van het stadskantoor zijn al in de begroting opgenomen. In de jaren 2025 en 2026 staat relatief veel groot onderhoud gepland (onder andere vervanging van vloerbedekking en schilderwerk). Omdat de voorziening niet negatief mag komen te staan, dient er bij aanvang € 450.000 in de voorziening gestort te worden. Daarna kan met een jaarlijkse storting van € 80.000 worden volstaan. Personeelsinformatiesysteem Met ingang van 1 januari 2026 zal ons huidige Personeelsinformatiesysteem (PIS) niet meer beschikbaar zijn omdat de leverancier het programma niet meer zal beheren en updaten. Het is daarom noodzakelijk dat we overstappen naar een ander systeem zodat tijdig de data van de personeels- en salarisadministratie (PSA) kan worden overgezet en alle PSA-processen per 1 januari 2026 in het nieuwe systeem volledig operationeel zijn.
Regionaal is er daarom begin 2024 een gezamenlijk aanbestedingsproject gestart om tot een keuze te komen voor een nieuwe leverancier. De aanbesteding staat momenteel uit, gunning vindt in het najaar van 2024 plaats. De regionale aanbesteding en de implementatie van het nieuwe PIS brengen eenmalige kosten met zich mee. Voor de begroting 2025 is het noodzakelijk om deze eenmalige kosten (€ 502.000) op te nemen en structureel € 40.000 per jaar van 2026 t/m 2028. Rentelasten De rentelasten (de rente die we betalen over de aangetrokken financiering) dalen in 2025 ten opzichte van 2024. Dat komt omdat we minder leningen aan moeten trekken door de dalende schuld. Daarnaast is het aantrekken van langlopende financiering ook iets goedkoper geworden ten opzichte van de voorgaande begroting. De dalende schuld wordt veroorzaakt doordat we minder investeren dan aanvankelijk voorzien, maar ook door een hogere algemene reserve dan eerder geraamd. De algemene reserve is de afgelopen tijd vooral gestegen door positieve saldi bij jaarrekeningen en concernberichten. Dat betekent dat je geld in kas houdt waardoor we minder hoeven te lenen. Lease auto’s In het beleidskader is aangegeven dat de gemeente vanaf 2024 haar voertuigen gaat leasen. Op termijn is leasen voordeliger dan het in eigendom hebben. Voor 2025 is bij het beleidskader € 291.000 beschikbaar gesteld voor het tekort in 2025. Deze
14
is als stelpost op programma 1 opgenomen in het beleidskader en nu bij de begroting verdeeld naar de programma’s waar de voertuigen voor worden ingezet. Daarnaast zijn een aantal voertuigen nu rechtstreeks toebedeeld aan de programma’s waar ze voor worden ingezet. Per saldo is het voor dit programma een voordeel van € 357.000, maar voor de gehele begroting betreft dit een budgettair neutrale mutatie. Onroerendezaakbelasting Op basis van de halfjaarsverantwoording van de Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) zijn de baten in 2024 voor de onroerendezaakbelasting bijgesteld. De werkelijke baten in 2024 zijn € 229.000 hoger dan de begrote baten in 2024. Dit wordt onder andere veroorzaakt door een sterkere stijging van de WOZ-waarde, minder leegstand en een grote areaaluitbreiding. Op basis van de werkelijke cijfers 2024 is ook de begroting 2025 bijgesteld met € 296.000. Hierbij is rekening gehouden met de verwachte areaaluitbreiding voor 2025 van € 60.000 en een indexering over de volledige baten met 2,3%. Overhevelingen In het 2de concernbericht 2024 zijn budgetten overgeheveld naar 2025. Het betreft de volgende overhevelingen: • In 2025 hebben we € 200.000 nodig voor de aanbe steding van een nieuw zaaksysteem. Het huidige zaaksysteem moet vervangen worden. • Voor de ontwikkeling van duurzame digitale dienst verlening doen we in 2025 een aanbesteding voor een DMS/zaaksysteem.
Dit is noodzakelijk om uit voering te geven aan de visie op dienstverlening, de ontwikkeling van wet- en regelgeving en is inhoudelijk opgenomen in beleidskader en begroting. Hiervoor is een kwartiermaker dienstverlening benodigd van € 90.000. Indexeren van uitgaven en inkomsten Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2024 is opgenomen, bedraagt 2,3 procent. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo bedraagt dit een voordeel van € 120.000. Voorziening RVU Sinds 2023 kunnen werknemers gebruikmaken van de Regeling Vervroegd Uittreden (RVU). Deze regeling biedt de mogelijkheid om voor de AOW-leeftijd vervroegd met pensioen te gaan. Om de financiële verplichtingen die hieruit voortvloeien te dekken, is een voorziening opgenomen in de begroting. Hiermee zijn de uitkeringen aan werknemers die gebruik maken van de regeling afgedekt. In 2025 verwachten we een onttrekking van € 118.000. Groot onderhoud gebouwen Op basis van actualisatie van het MJOP dient de storting in de voorziening groot onderhoud gebouwen met € 108.000 te worden verhoogd.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
Overhead De doorbelasting van de overheadkosten naar de grondexploitaties en kredieten levert een nadeel op van € 73.000. Vanwege hogere personeelskosten en hogere overige lasten is de doorbelasting van de overheadkosten toegenomen.
RESERVES Bij het 2e Concernbericht 2024 zijn de budgetten voor het nieuwe zaaksysteem en de kwartiermaker dienstverlening overgeheveld (in totaal € 290.000) naar 2025. Voor de frictiekosten die voortkomen uit de taakstellingen van het Focusakkoord is € 3,5 miljoen beschikbaar gesteld (exclusief WW-verplichtingen). Op basis van de tot nu toe gemaakte frictiekosten hebben we een inschatting gemaakt van de nog te maken frictiekosten voor 2025 en volgende jaren. De ver-
wachting is dat de frictiekosten in 2025 € 529.000 zullen zijn. Dit is € 29.000 hoger dan we bij de Begroting 2024 hadden verwacht. Dit hogere bedrag wordt nu uit de blokkering binnen de algemene reserve voor frictiekosten onttrokken. In de jaren 2026 t/m 2028 verwachten we ruim € 230.000 meer aan frictiekosten dan de eerder begrote € 300.000. Voor de volledige toelichting op de reservemutaties wordt verwezen naar paragraaf 2.4.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
15
PROGRAMMA’S
PROGRAMMA 2 - VEILIGHEID
Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? Onze inwoners behoren zich veilig te voelen. Zichtbare handhaving kan hier een bijdrage aan leveren.
Wat gaan we daarvoor doen in 2025? DOELEN EN ACTIES
D.2.1 . Inwoners wonen in een veilige wijk én voelen zich veilig
A.2.1.1 We stellen een lokale veiligheidsagenda op (Q1)
A.2.1.2 We geven verder vorm aan wijkgericht werken (Q1-Q4)
A.2.1.3 We zetten de Bergse Veiligheidsmarinier in (Q1-Q4)
A.2.1.4 We gaan verder met de implementatie aanpak woonoverlast (Q1-Q4)
D.2.2 Criminaliteit wordt daadkrachtig aangepakt
A.2.2.1 We blijven inzetten op de aanpak van ondermijning (Q1-Q4)
A.2.2.2 We blijven werken aan een weerbaar bestuur (Q1-Q4)
A.2.2.3 We stellen een plan van aanpak straatintimidatie op en starten met de uitvoering (Q2-Q4)
D.2.3 De verbinding tussen Zorg en Veiligheid wordt versterkt
D.2.4. Risico's in de fysieke leefomgeving worden goed beheerst
A.2.3.1 . We starten met de uitvoeringfase Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag (Q1-Q4)
A.2.4.1 We blijven crisisbeheersing doorlopend ontwikkelen (Q1-Q4)
A.2.3.2 We gaan door met vroeg-signalering en inzet van de wijk GGD/GGZ (Q1-Q4) A.2.3.3 We geven uitvoering aan het plan van aanpak acute hulpvragen onbegrepen gedrag (Q1-Q4) A.2.3.4 We geven uitvoering aan de levensloopaanpak (Q1-Q4) A.2.3.5 We intensiveren de integrale aanpak van jeugd(overlast) (Q1-Q4) A.2.3.6 We stellen een integrale aanpak jeugdcriminaliteit op en voeren deze uit (PmG) (Q1-Q4)
16
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
A.2.4.2 We stellen een plan van aanpak jaarwisseling op (Q3) A.2.4.3 We starten de uitvoeringsfase van het plan van aanpak Vastenavend (Q1+Q4) A.2.4.4 We starten de uitvoeringsfase van het plan van aanpak Krabbenfoor (Q2-Q3)
D.2.1 INWONERS WONEN IN EEN VEILIGE WIJK ÉN VOELEN ZICH VEILIG A.2.1.1 We stellen een lokale veiligheidsagenda op (Q1) In de lokale veiligheidsagenda beschrijven we onze prioriteiten en de activiteiten die we in 2025 gaan uitvoeren op het gebied van veiligheid. De uitvoeringsactiviteiten vinden plaats in lijn met de Veiligheidsstrategie “Bergen moet veiliger” en binnen de kaders van de Pijlervisie Sociaal en Veilig en het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 De Markiezaten.
gesprek met inwoners en proberen te achterhalen wat nodig is om het veiligheidsgevoel te verbeteren. Ook houden we bij gelegenheid samen met ketenpartners een pop-upspreekuur in de wijk. Omdat de verschillende partijen dan tegelijkertijd op één locatie op straat aanwezig zijn is dit voor inwoners een uitgelezen moment om op laagdrempelige wijze vragen te kunnen stellen over wonen en de leefbaarheid en veiligheid in hun wijk.
A.2.1.2 We geven verder vorm aan wijkgericht werken (Q1-Q4)
A.2.1.3 We zetten de Bergse Veiligheidsmarinier in (Q1-Q4)
Inwoners van Bergen op Zoom behoren zich veilig te voelen. Om ervoor te zorgen dat de leefbaarheid en veiligheid in een wijk verbetert, gaan we verder uitvoering geven aan het wijkgericht werken. We geven samen met onze veiligheids- en welzijnspartners uitvoering aan de opgestelde wijkveiligheidsplannen en aan een zichtbare wijkaanpak. Dit doen we preventief waar het kan en repressief waar het moet. Onze boa’s en veiligheidsadviseurs zijn zichtbaar in de wijk aanwezig en laagdrempelig aanspreekbaar voor inwoners. Door wijkgericht te werken streven we ernaar om de kloof/ afstand tussen gemeente en inwoners te verkleinen. Middels onze zichtbaarheid, laagdrempelige benaderbaarheid en out reachende wijze van werken zullen we nog meer in contact komen met onze inwoners. Hierdoor kunnen we ook proactief en sneller reactief acteren op criminaliteit en andere veiligheidsvraagstukken in de wijk. We zetten in op de instandhouding van buurtpreventieteams en streven ernaar overlast in (kwetsbare) wijken te verminderen. Na grote incidenten, waarbij de openbare orde en veiligheid (en daarmee het veiligheidsgevoel) van inwoners ernstig is aangetast, houden we een zogenaamde pop-up en zijn we met onze partners zichtbaar op straat aanwezig. We gaan in
De veiligheidsmarinier, die we voortaan veiligheidsregisseur noemen omdat dit een meer herkenbare benaming is in relatie tot de functie, is in feite aanjager en verbinder als andere aanpakken niet meer (voldoende) werken. De veiligheidsregisseur bestrijdt de meest urgente en hardnekkige veiligheidsvraagstukken in een (kwetsbare) wijk. Voorts wordt een veiligheidsregisseur ingezet bij urgente, acute (dreigende) onveilige situaties/ incidenten en heeft hij een regisserende rol bij het verder vorm geven van wijkgericht werken. Om de benaderbare rol, zichtbaarheid en herkenbaarheid te vergroten begeeft de veiligheidsregisseur zich in de haarvaten van de wijk.
A.2.1.4 We gaan verder met de implementatie aanpak woonoverlast (Q1-Q4) Voor de aanpak van woonoverlast borduren we voort op het eerder vastgestelde plan van aanpak. We gaan verder met het implementeren van een gemeentelijk meldpunt, het initiëren van casus overleggen en het opstellen van samenwerkingsafspraken met betrokken instanties. Na de volledige implementatie zullen periodiek evaluaties plaatsvinden om de gehele aanpak, zowel op procesmatig gebied als in de samenwerking, te optimaliseren.
D.2.2 CRIMINALITEIT WORDT DAADKRACHTIG AANGEPAKT A.2.2.1 We blijven inzetten op de aanpak van ondermijning (Q1-Q4)
•
We hebben het plan van aanpak Ondermijning vastgesteld en gaan in 2025 verder met het implementeren van deze aanpak. We blijven de aanpak door ontwikkelen naar aanleiding van nieuwe inzichten en/of ontwikkelingen binnen de aanpak ondermijning. Dit gaan we doen: • We voeren (integrale) controles uit op verschillende thema’s, enerzijds signaal gestuurd en anderzijds om onze informatiepositie te versterken. • We hebben samen met onze partners oog voor ondermijnende criminaliteit, brengen dit in kaart en zorgen indien nodig voor een integrale aanpak (RIEC). • We blijven onze informatiepositie versterken en kunnen hierdoor meer informatie gestuurd werken.
•
We verkennen nog onbekende gebieden op het gebied van de aanpak ondermijning. We zorgen voor het creëren van meer bewustzijn op het gebied van Contraterrorisme, Extremisme en Radicalisering (CTER).
A.2.2.2 We blijven werken aan een weerbaar bestuur (Q1-Q4) We zorgen voor een weerbare organisatie en blijven ons op dit gebied ontwikkelen. Denk hierbij aan bewustwording door middel van training en voorlichting aan de gemeenteraad, het college en ambtenaren, maar aan ook ondernemers en inwoners. Daarnaast geven we uitvoering aan het vastgestelde Bibob-beleid en worden medewerkers die zijn belast met Bibob-toetsen verder opgeleid.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
17
A.2.2.3 We stellen een plan van aanpak straatintimidatie op en starten met de uitvoering (Q2-Q4) Bij straatintimidatie vinden er ongewenste uitlatingen of gedragingen plaats in de openbare ruimte. We vinden het belangrijk dat iedereen veilig en ongehinderd over straat kan gaan. De aanpak van straatintimidatie draagt bij aan de veiligheid van onze inwoners. We stellen daarom een plan van aanpak straatintimidatie op om ongewenst en intimiderend gedrag de komende jaren aan te pakken. Op 1 juli 2024 is de ‘Wet Seksuele misdrijven’ in werking getreden. Met deze nieuwe wet is
ook seksuele intimidatie in het openbaar strafbaar gesteld. De politie heeft de bevoegdheid om de nieuwe wet te handhaven. In drie gemeenten is een pilot gestart met handhaving van seksuele intimidatie in de openbare ruimte door boa’s, in aanvulling op de handhaving door de politie. Naar verwachting duurt deze pilot minimaal 1 jaar. De pilot zal worden geëvalueerd. Aan de hand hiervan zal handhaving van seksuele intimidatie en de rol van boa’s hierin landelijk verder worden vormgegeven. Wij volgen deze ontwikkelingen nauwlettend en zullen het plan van aanpak hierop zo nodig aanpassen.
D.2.3 DE VERBINDING TUSSEN ZORG EN VEILIGHEID WORDT VERSTERKT A.2.3.1 We starten met de uitvoeringfase Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag (Q1-Q4)
A.2.3.4 We geven uitvoering aan de levensloopaanpak (Q1-Q4)
Na afronding van de opstartfase van de Regionale Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag West-Brabant (RKOG) starten we in 2025 met de uitvoeringsfase. Binnen de RKOG vindt integrale inzet plaats, gericht op het realiseren van een passend ondersteuningsaanbod voor een brede doelgroep personen met onbegrepen gedrag die zich in een kwetsbare situatie bevinden. Hiermee kan worden voorkomen dat zij onnodig met politie en justitie in aanraking komen.
De levensloopaanpak zorgt voor betere ondersteuning en zorg aan mensen met een psychische stoornis, verslaving en/ of verstandelijke beperking én een hoog veiligheidsrisico. Dit is mogelijk door verbetering van de (keten)samenwerking in het district de Markiezaten. Doordat de inwoner zijn hele leven, of zo lang als nodig, gemonitord wordt, krijgt hij/zij de kans om mee te doen in de samenleving en is er minder kans op risico’s gericht op de openbare orde en veiligheid en maatschappelijke onrust. Na de implementatie in 2024 zullen we in 2025 deze aanpak structureel blijven uitvoeren.
A.2.3.2 We gaan door met vroeg-signalering en inzet van de wijk GGD/GGZ (Q1-Q4) We gaan door met vroeg-signalering en opvolging in de wijk door regionale inzet van de wijk-GGZ en wijk-GGD. Bij deze inzet wordt gefocust op vroege signalering van personen met problemen op meerdere levensgebieden. Als dat tijdig gebeurt kan worden voorkomen dat de situatie escaleert. Hierdoor wordt ook escalatie van overlast of onveilige situaties in de wijk beperkt of voorkomen. De wijk GGD’er en/of wijk GGZ ’er kan daar een belangrijke rol in spelen door het verbinden van partijen in het zorg- en veiligheidsdomein. Deze nieuwe aanvullende vorm van inzet betreft een versterking van het aanbod van zorg aan onze inwoners. In de 2e helft van 2025 wordt de regionale inzet van de wijk GGZ ‘er en wijk GGD’er geëvalueerd. Bij bewezen effectiviteit wordt deze inzet structureel geborgd.
A.2.3.3 We geven uitvoering aan het plan van aanpak acute hulpvragen onbegrepen gedrag (Q1-Q4) Met name door de toenemende overlast op straat en het stijgend aantal meldingen van personen met verward gedrag bij de politie is de volgende ambitie gesteld: “Iedere inwoner die zelf of in de omgeving te maken krijgt met een (acute) vraag over onbegrepen gedrag kan deze laagdrempelig en 24 uur per dag stellen met als resultaat een tijdig, passend en deskundig antwoord. We streven ernaar om de triage en directe opvolging voor het gehele zorg/hulp domein uit te werken.” Indien ZonMw subsidie toekend voor ons plan van aanpak, dan gaan wij dit in 2025 uitvoeren met het doel deze ambitie te realiseren.
18
A.2.3.5 We intensiveren de integrale aanpak van jeugd(overlast) (Q1-Q4) Om overlast gevende jongeren aan te pakken en ervoor te zorgen dat jongeren niet (dreigen) af(te)glijden richting criminaliteit of in de georganiseerde misdaad terecht te komen, zullen we intensief inzetten op de “groepsaanpak overlast gevende en criminele jongeren”. Deze aanpak is opgesteld op basis van het landelijk gehanteerde 7-stappenmodel. Daarnaast wordt er een privacy convenant opgesteld, zodat er efficiënt met (keten) partners kan worden samengewerkt.
A.2.3.6 We stellen een integrale aanpak jeugdcriminaliteit op en voeren deze uit (PmG) (Q1-Q4) We gaan het programma Preventie met Gezag (PmG) implementeren door de integrale samenwerking met (keten)partners en andere domeinen binnen de gemeente te intensiveren. We gaan evidence based interventies inzetten, gericht op preventie, repressie en rehabilitatie/ re-integratie voor de doelgroep 8 - 27 jaar. Dit betreffen niet alleen interventies waarvan in wetenschappelijk onderzoek is aangetoond dat ze werken, maar ook interventies op basis van goede ervaringen in andere gemeenten en praktijkkennis van professionals. Door beschikbare kennis over “wat werkt” te benutten kunnen we samen effectiever inzetten op jeugdcriminaliteit en het voorkomen hiervan.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
D.2.4 RISICO’S IN DE FYSIEKE LEEFOMGEVING WORDEN GOED BEHEERST A.2.4.1 We blijven crisisbeheersing doorlopend ontwikkelen (Q1-Q4) Conform de regionale uitgangspunten gaan wij in 2025 verder om onze gemeentelijke crisisorganisatie in te richten en te trainen. Er vinden op verschillende niveaus oefeningen plaats en we zorgen dat het kennisniveau op peil is en blijft. Daarnaast onderhouden we de intensieve samenwerking met onze partners op het gebied van crisisbeheersing.
A.2.4.2 We stellen een plan van aanpak jaarwisseling op (Q3) Zoals elk jaar houden we ons bezig met het opstellen van een integraal plan van aanpak jaarwisseling. Dit doen wij door intensief samen te werken met onze partners op het gebied van openbare orde. We evalueren het plan van aanpak van voorgaande jaren, nemen verbeterpunten mee en stellen onze plannen bij. Via deze stappen wordt een nieuw plan van
aanpak opgesteld en met de gemeenteraad besproken. Hierin worden de landelijke ontwikkelingen en eventuele pilots van andere gemeenten meegenomen.
A.2.4.3 We starten de uitvoeringsfase van het plan van aanpak Vastenavond (Q1+Q4) We gaan uitvoering geven aan het integraal opgestelde plan van aanpak voor Vastenavond. Na afloop van de Vastenavendperiode zal op basis van de opgedane ervaringen en evaluatie het plan van aanpak verder worden geoptimaliseerd.
A.2.4.4 We starten de uitvoeringsfase van het plan van aanpak Krabbenfoor (Q2-Q3) We gaan ook uitvoering geven aan het plan van aanpak voor de Krabbenfoor. Ook hiervoor geldt dat naar aanleiding van het verloop van het evenement het plan indien nodig zal worden bijgesteld.
INDICATOREN (VERPLICHT O.G.V. BBV) Omschrijving indicator
Landelijk*
Realisatie 2020
2021
2022
2023
Verwijzingen Halt (aantal per 1.000 jongeren)
8 (2022)
15
9
9
8
Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners)
2,3 (2022)
2,8
3,2
2,6
2,3
Geweldsmisdrijven (aantal per 1.000 inwoners)
4,6 (2022)
5,7
5,0
4,6
5,1
Diefstallen uit woning (aantal per 1.000 inwoners)
1,4 (2022)
2,1
1,7
1,8
1,3
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) (aantal per 1.000 inwoners)
6,0 (2022)
6,2
5,7
5,7
6,4
Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente. nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
19
AANVULLENDE INDICATOREN hebben de ambitie om het registreren, meten en inzicht geven met indicatoren de komende jaren verder door te ontwikkelen. In welke mate dat realiseerbaar is zal mede afhankelijk zijn van de beschikbare middelen en capaciteit voor de doorontwikkeling van de informatie gestuurde veiligheids- en handhavingszorg.
Aanvullende Indicator
Aanvullende Indicator
Rapportcijfer algemene beleving veiligheid
Afgehandelde overlastmeldingen boa’s
10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0
4000
7,5
aantal
aantal
In aanvulling op de hiervoor genoemde wettelijk verplichte indicatoren, hebben we in deze begroting voor het eerst een aantal extra (niet verplichte) indicatoren benoemd. Door middel van extra meetbare waardes geven we meer inzicht in de effecten van onze inzet en de voortgang in relatie tot onze doelstellingen. Data gedreven werken is hierbij essentieel. We
7,2
3.570
3500 3000 2500
2.452
2000 1500 1000 500 Landelijk 2023
0
Realisatie 2019 2021 2023
2022
2023
Bron: Veiligheidsmonitor (2-jaarlijks onderzoek)
Aanvullende indicator
Aanvullende indicator
Realisatie overlast gevallen (in aantallen)
Afhandeling meldingen boa’s binnen afhandeltermijn (%)
Overlast personen met onbegrepen gedrag 1200
Overlast daken thuislozen
1004
1000 800
Overlast jeugd
85%
2023
87%
95%
80%
100%
2023
1004
0 784
452
400 290
200
343
275
60%
2021 2022 2023
KPI*
85%
2023
88%
2021 2022 2023
88%
2023 0
Bron: Veiligheidsmonitor (2-jaarlijks onderzoek)
20
40%
403 169
2021 2022 2023
20%
Klanttevredenheid afhandeling meldingen boa’s (%)
600
0
KPI
20%
40%
60%
80%
* Betreft % tevreden of geen reactie (gemeten vanaf juli 2022)
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
100%
KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota
Vastgesteld
Aanpak Verward gedrag
2018
Algemene Plaatselijke Verordening (incl. gerelateerde beleidsdocumenten en uitvoeringsrichtlijnen)
Divers
Beleidskader cameratoezicht 2022
2022
Beleidslijn Bibob 2023
2023
Beleidsplan Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant 2023-2027
2023
Convenant Bondgenootschap van gemeentelijke en provinciale overheden tegen ondermijning in Brabant-Zeeland
2020
Convenant Samenwerking tussen ketenpartners in het ZVH De Markiezaten & privacy protocol
2020
Convenant ten behoeve van Bestuurlijke en Geïntegreerde Aanpak Georganiseerde Criminaliteit, bestrijding Handhavingsknelpunten en Bevordering Integriteitsbeoordelingen (RIEC-convenant)
2020
Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 District De Markiezaten
2023
Regionaal Beleidsplan ZWB 2023-2026 (hele politie-eenheid)
2023
Uitvoeringsplan gemeentelijke taken Wet verplichte ggz van de gemeenten in West-Brabant
2020
Veiligheidsstrategie (Veiligheidskader)
2023
Pijlervisie Sociaal en Veilig
2024
VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij
Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant
Door afstemming tussen hulpdiensten bereiken we grotere slagkracht en betere dienstverlening.
Bijdrage van de gemeente in 2025 €4.948.930
WAT MAG HET KOSTEN? Baten/Lasten (Bedragen *€1.000)
R 2023
B 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
Baten
189
407
617
617
367
117
Lasten
6.301
8.938
9.520
9.578
9.286
8.997
Totaal saldo van baten en lasten programma 2
-6.112
-8.531
-8.904
-8.961
-8.919
-8.880
73
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-8.531
-8.904
-8.961
-8.919
-8.880
Onttrekkingen aan reserves Stortingen in reserves Resultaat programma 2
-6.039
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
21
TOELICHTING Beginstand Programma 2
2025
Baten
2026
143
143
Lasten
-9.001
Saldo
-8.858
2027
2028 143
143
-9.055
-9.010
-8.953
-8.912
-8.868
-8.811
Brandweerkazerne
61
63
66
69
Lease auto's
-42
-42
-42
-42
Indexeren van uitgaven en inkomsten
-23
-23
-23
-23
Personeelskosten
-21
-27
-32
-53
MJOP Vastgoed
-20
-20
-20
-20
-8.904
-8.961
-8.919
-8.880
Eindtotaal
BEGROTINGSMUTATIES Brandweerkazerne Eind 2024 wordt de brandweerkazerne weer teruggekocht van de Veiligheidsregio. Hierdoor vervalt de bijdrage aan de Veiligheidsregio voor de kosten die zij hadden voor de brandweerkazerne. Hiervoor in de plaats hebben wij nu zelf kapitaallasten voor de brandweerkazerne in onze begroting opgenomen en is er budget opgenomen voor calamiteiten onderhoud. Per saldo een voordeel van ruim € 61.000 per jaar. Lease auto’s In het beleidskader is aangegeven dat de gemeente vanaf 2024 haar voertuigen gaat leasen. Op termijn is leasen voordeliger dan het in eigendom hebben. Voor 2025 is bij het beleidskader € 291.000 beschikbaar gesteld voor het tekort in 2025. Deze is als stelpost op programma 1 opgenomen in het beleidskader en nu bij de begroting verdeelt naar de programma’s waar de voertuigen voor worden ingezet. Daarnaast zijn een aantal voertuigen nu rechtstreeks toebedeeld aan de program-
22
ma’s waar ze voor worden ingezet. Per saldo is het voor dit programma een nadeel van € 42.000, maar voor de gehele begroting betreft dit een budgettair neutrale mutatie. Indexeren van uitgaven en inkomsten Het prijspeil bruto binnenlands product, dat in de meicirculaire 2024 is opgenomen, bedraagt 2,3 procent. De inkomsten en uitgaven zijn hiermee verhoogd. Per saldo nemen nu de lasten met € 23.000 toe. Personeelskosten Op basis van het beleidskader 2025 zijn de personeelskosten met 4,4 procent geïndexeerd. Daarnaast is rekening gehouden met de uitwerking van de reguliere CAO-voorwaarden, waaronder salarisgroei en waardering binnen de functieschaal. Dit leidt tot een stijging van de personeelskosten in 2025 van € 21.000.
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
PROGRAMMA’S
PROGRAMMA 3 - BEHEER OPENBARE RUIMTE (BOR)
Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? Al onze inwoners moeten kunnen wonen en verblijven in een buurt die bereikbaar is en goed wordt onderhouden. Daarom zorgen we, samen met de buurt, voor groene, schone wijken. We realiseren veilige routes naar school of werk, pakken zwerfvuil aan en zorgen ervoor dat de parkeerproblematiek niet verergert.
Wat gaan we daarvoor doen in 2025? DOELEN EN ACTIES
D.3.1 De gemeente heeft een duurzame Openbare Ruimte
D.3.2 De gemeente zorgt voor een verder optimalisatie van de openbare ruimte
D.3.3 De gemeente levert een goede dienstverlening naar de inwoner
A.3.1.1 We inventariseren overbodige verhardingen (Q1)
A.3.2.1 We verbeteren de kwaliteit van gemeentelijke nuts/schakelkasten (Q2-Q4)
A.3.3.1 We handelen 60% van de terugbelnotities af binnen de gestelde termijn (Q4)
A.3.1.2 We nemen deel aan het NK Tegelwippen en promoten bij onze inwoners (Q2-Q4)
A.3.2.2 We pakken ongewenste graffiti aan op onder andere tunnels en viaducten (Q2-Q3)
A.3.1.3 We verhogen biodiversiteit van het openbaar groen (Q1 – Q4)
A.3.2.3 We optimaliseren het gebruik van sierheesters en vaste planten (Q1 en Q4)
A.3.3.2 We verbeteren de communicatie over het beheer in de openbare ruimte (Q1-Q4)
A.3.3.3 We optimaliseren de informatie over het beheer van de openbare ruimte op de website (Q1)
Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
23
D.3.1 DE GEMEENTE HEEFT EEN DUURZAME OPENBARE RUIMTE A.3.1.1 We inventariseren overbodige verhardingen (Q1)
A.3.1.2 We nemen deel aan het NK Tegelwippen en promoten bij onze inwoners (Q2-Q4)