CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

Raadsvergadering 9 november 2023, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Begroting 2024 en Meerjarenraming 2025-2027, RVB23-006843.203 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

BEGROTING 2024

MEERJARENRAMING 2025-2027

INHOUDSOPGAVE

INLEIDING

3

1 PROGRAMMA’S

7 Programma 1 - Bestuur en Ondersteuning 7 Programma 2 - Veiligheid 15 Programma 3 - Beheer openbare ruimte 20 Programma 4 - Economie 26 Programma 5 - Onderwijs 32 Programma 6 - Sport, cultuur en recreatie 37 Programma 7 - Wmo en Jeugd 43 Programma 8 - Werk en inkomen 49 Programma 9 - Milieu 53 Programma 10 - Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing 59

2 DE FINANCIËLE BEGROTING 2024-2027

2.1 Overzicht van baten en lasten 2.2 Structurele begrotingssaldo 2.2.1 Incidentele baten en lasten 2.2.2 Mutaties in de reserves

3 PARAGRAFEN

64 64 70 72 75

Paragraaf 1 - Duurzaamheid Paragraaf 2 - Dienstverlening Paragraaf 3 - Taakstellingen Paragraaf 4 - Lokale heffingen Paragraaf 5 - Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf 6 - Financiering Paragraaf 7 - Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 8 - Verbonden partijen Paragraaf 9 - Grondbeleid Paragraaf 10 - Bedrijfsvoering Paragraaf 11 - Openbaarheidsparagraaf

78 78 83 85 88 94 101 106 110 133 135 138

4 UITVOERINGSPLAN 2024-2027

140

5 AFKORTINGENLIJST

147

2 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

INLEIDING

DE BOUWSTENEN VOOR BERGEN OP ZOOM Dit is de tweede begroting die wij u aanbieden in deze bestuursperiode. In de vorige begroting maakten we een begin met het leggen van een stabiele basis. Niet voor niets werd de metafoor gebruikt van een gemeente die in de steigers staat. Er is nog altijd een hoop werk aan de winkel. Ook om die basis op orde te brengen. Daar zetten we elke dag onze schouders onder. Weg omhoog De eerste resultaten worden inmiddels zichtbaar. Zowel financieel als op de inhoud. Door duurzaam financieel beleid neemt de schuldenlast af en verbetert de solvabiliteit. De weg omhoog is ingezet, maar het volhouden van de financiële discipline blijft het devies, want zeker de solvabiliteit behoeft nog verdere verbetering. Ook zien we het fundament van de vier pijlervisies gestaag vorderen. De omgevingsvisie is al vastgesteld. De visie op dienstverlening is voorgelegd aan de gemeenteraad. En aan de pijlervisies Economie en Sociaal & Veilig wordt momenteel hard gewerkt. Noemenswaardig is de woningbouwversnelling waar vier concrete icoonprojecten in gang zijn gezet. Ook is onlangs de locatiestudie wonen en werken gepresenteerd. Verder maken we een duidelijke keuze door het budget voor veiligheid te vergroten (€ 843.000). Dat doen we structureel. En daarnaast geven we met de zogenoemde ‘Jetten-gelden’ een stevige impuls aan onze ambities op het vlak van duurzaamheid.

Ravijnjaar 2026 Tegelijkertijd blijkt de voorspelling dat de toekomst onvoorspelbaar blijft, nog iedere dag werkelijkheid. Die onvoorspelbaarheid wordt nog eens versterkt door de val van het kabinet. Na de verkiezingen en een periode van formeren zullen landelijk de kaarten opnieuw worden geschud. Daar zullen ook de gemeenten inhoudelijk en financieel mee te maken krijgen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) ziet dit en kijkt met grote zorgen naar het jaar 2026 (en de jaren daarna). Niet voor niets wordt dat jaar omschreven als het ‘Ravijnjaar’. In 2026 krijgen de lokale overheden 3,4 miljard euro minder om hun taken uit te voeren. De VNG verwacht dat gemeenten dan niet langer in staat zijn om adequaat hun werk te kunnen doen, tenzij het Rijk terugkomt op deze enorme bezuiniging. Daarom adviseert de VNG om duidelijk te maken met welke tekorten afzonderlijke gemeenten te maken gaan krijgen. Zulke tekorten kunnen immers niet zonder gevolgen voor inwoners blijven.

Voor 2024 en 2025 heeft Bergen op Zoom de zaken op orde: in 2024 hebben we een sluitende begroting en in 2025 is er zelfs een overschot van 3 miljoen. Maar door het rijksbeleid voorzien we een tekort van 8,5 miljoen in 2026 en een tekort van zelfs 11 miljoen in 2027. We ondersteunen het advies van de VNG. Net als veel andere gemeenten maken we daarom het effect van de enorme bezuiniging inzichtelijk. Tegelijkertijd gaan we er zeker niet op vooruitlopen dat de gesprekken met de rijksoverheid per se tot grote resultaten zullen leiden. Want hoe de kaarten bij de landelijke verkiezingen op 22 november ook worden geschud, ook een nieuwe regering zal met financiële krapte te maken krijgen. Daarom gaan we ons wel voorbereiden op 2026. Dat doen we door benchmarking en het uitvoeren van een rekeningscan.

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 3

Beleidskader Tijdens de behandeling van het Beleidskader 2024 is vanuit de gemeenteraad opgemerkt om toch nog eens kritisch te kijken naar de bekostiging van een aantal speerpunten. Vooral als gaat om overhead. Dat signaal hebben we opgepakt en in deze begroting stellen we daarom ook voor om de uitbreiding van de concernstaf op te vangen binnen de totale loonsom. Daarnaast dekken we kosten voor de Taskforce Duurzaamheid binnen de zogenoemde ‘Jetten-gelden’. We spreiden het budget voor het verder verbeteren van de informatiebeveiliging over 2024 en 2025. Aan het Beleidskader is door de gemeenteraad een speerpunt toegevoegd, namelijk het maken van een toekomstplan voor maatschappelijke zorg en gezondheidszorg “na” Bravis. Dit is opgenomen als actie in de begroting als A.7.1.2.

Speerpunt Veiligheidskader Ondanks de vooralsnog voorziene tekorten in 2026 en verder handhaven we de structurele versterking van de budgetten voor veiligheid met een bedrag van jaarlijks 843.000 euro. Daarmee geven we uitvoering aan de motie ‘Bergen moet veiliger’ en brengen we de veiligheids- en handhavingsorganisatie op orde.

NV Aangenaam In 2024 wordt de ontbinding van de NV Aangenaam voltooid. Dit leidt tot een eenmalig voor-deel van ongeveer 2 miljoen euro. Daarvan draagt 1 miljoen euro bij aan het begrotingssaldo, wordt 500.000 euro ingezet voor de plantbased campusontwikkeling en 50.000 euro voor de doorontwikkeling van VVV Brabantse Wal. Het restant wordt geoormerkt voor economische doeleinden en gestort in de algemene reserve.

Indexering Sinds 2021 is de inflatie fors gestegen. Hoewel de stijging inmiddels lijkt af te zwakken blijft de inflatie substantieel hoger dan voorgaande jaren. Voor de budgetten in de Begroting

2024 betekent dit een indexering van de inkomstenbudgetten met 3,9 procent (prijs materiële overheidsconsumptie). Ook voor de uitgavenbudgetten op de producten afval en riolering (gesloten systemen) hanteren we dit percentage. Echter, zien we dat de bijstelling vanuit de Meicirculaire 2023 onvoldoende is voor de overige uitgavenbudgetten. Hiervoor is een bedrag van 4,5 miljoen euro nodig te zijn, terwijl we daarvoor slechts 2,3 miljoen van het Rijk ont-vangen. De bijstelling vanuit de Septembercirculaire 2023 wordt nog separaat aan de gemeenteraad voorgelegd, maar een ruwe inschatting laat een aanvullende compensatie zien van circa 1,5 miljoen euro. Daarmee resteert dan nog een verschil van 700.000 euro. Het voorstel is om de indexatie van de uitgavenbudgetten (behoudens afval en riolering) terug te draaien en hiervoor een stelpost op te nemen op programma 1 (Bestuur en ondersteuning) van 2,3 miljoen euro. Tevens zullen we bij de behandeling van de Septembercirculaire voorstellen om de aanvullende compensatie toe te voegen aan deze stelpost.

Sociaal domein De kosten in het sociaal domein nemen verder toe. Onder andere cao-ontwikkelingen zorgen voor een stijging van tarieven. Bijvoorbeeld 20 procent voor huishoudelijke ondersteuning. Uiteraard willen we reële prijzen betalen, maar de beperkte indexatie vanuit de overheid zorgt ervoor dat we als gemeente in een spagaat zitten. Daarom willen we, samen met onze buurgemeenten op de Brabantse Wal, het gesprek hierover voeren met de betrokken organisaties in het sociaal domein. Bij het Beleidskader is door de gemeenteraad een motie ingediend gericht op een verschuiving van maatwerkvoorzieningen ten gunste van het ‘voorliggend veld’. Dat is verwerkt in deze begroting. Om daar goed uitvoering aan te kunnen geven, vervangen we het eerdere speerpunt “pilot cliëntopvolging” door een intensivering van de transformatie van het sociaal domein. ‘Going concern’ zijn we prima in staat onze taken uit te voeren, maar de alsmaar oplopende meerkosten vragen om

4 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

een systeemherziening. Dat zal één van de grootste uitdagingen voor de komende jaren zijn. Hiervoor zetten we een kwartiermaker in.

we de gemeenteraad een update gegeven over de huisvesting van de bouwclubs.

Doelenboom Naast een nieuwe vormgeving zult u zien dat ook aan een verdere verbetering van de informatievoorziening is gewerkt. De tien programma’s en de paragrafen Duurzaamheid en Dienstverlening zijn alle voorzien van een doelenboom. Daarvoor is een compliment op z’n plaats richting de werkgroep van de auditcommissie die hiervoor actief aan de slag is gegaan en goede voorbeelden vanuit andere gemeenten heeft aangedragen. De doelenboom maakt snel inzichtelijk welke doelen we willen bereiken en welke acties daarvoor worden ondernomen. Waar mogelijk hebben we de acties van een concreet tijdspad voorzien. In de komende periode gaan we deze uitwerken in een jaaragenda voor 2024.

Belastingen Een andere nieuwigheid is dat we tegelijkertijd met de Begroting ook de belastingmaatregelen in een raadsvoorstel voorleggen. Voorheen volgden de belastingmaatregelen pas in december. Op verzoek van de gemeenteraad combineren we dat voortaan. Zoals eerder aangekondigd in de auditcommissie is er dit jaar nog wel een uitzondering voor de OZB. Dat doen we omdat er nog onvoldoende taxaties hebben plaatsgevonden voor een be-trouwbare inschatting van de waardeontwikkeling van woningen en bedrijfspanden. Daarom zal de Verordening onroerendezaakbelastingen dit jaar nog in december worden aangeboden.

Hoewel het met moeite is gelukt om de eindjes aan elkaar te knopen, lukt het door de hiervoor genoemde uitdagingen niet om de benodigde investering (circa 4,5 miljoen euro) in te passen zonder andere afspraken met de gemeenteraad te schenden. Daarom vragen we in het raadsvoorstel in december 2023 aan de hand van scenario’s om een richting hoe we hiermee dienen om te gaan en tot afronding van dit langlopende dossier kunnen gaan komen.

Financieel perspectief Een aantal jaren verkeerde Bergen op Zoom in zwaar weer. Inmiddels krabbelen we weer op. Na een flinke inspanning is het gelukt om een begroting te kunnen presenteren die voor de jaren 2024 en 2025 sluitend is. Toch zullen we meteen weer de hand aan de ploeg slaan, want de begroting bevat een fors pakket aan taakstellingen (op sport, cultuur en het sociaal domein) die nog wel gerealiseerd moeten worden. En zoals u ziet, zitten de investeringen in een heel strak keurslijf. Is met het ‘ravijnjaar’ in 2026 opnieuw zwaar weer op komst? We steunen de VNG in haar aanpak en gaan ons tegelijkertijd wel voorbereiden. Niet zwaarmoedig, maar vanuit een optimistische en realistische aanpak, want niet voor niets staat geschreven op de gevel van het stadhuis: mille periculis supersum. Duizend gevaren kom ik te boven.

Investeringen Sinds een aantal jaren werken we bij de investeringen met het begrip ‘moederkredieten’. In het Bestuursakkoord ‘Samen Bergen Verzetten’ is aangegeven dat we die systematiek willen verfijnen. Zo geven we voorrang aan vervangingsinvesteringen ten opzichte van uitbreidingsinvesteringen. Ook houden we vast aan het principe om niet meer te investeren dan dat we afschrijven. Dat doen we om de schuldenlast in bedwang te houden. Tegelijkertijd zien we dat dit keurslijf op termijn gaat schuren met het deugdelijk onderhouden van de gemeentelijke eigendommen op het afgesproken kwaliteitsniveau. Denk bijvoorbeeld aan wegen, bruggen, en straatmeubilair. Immers, een belangrijk principe is dat we gemeentelijke eigendommen kunnen onderhouden op een kwaliteitsniveau dat tenminste sober, degelijk en in elk geval veilig is. Voor de openbare ruimte wordt een structurele verruiming met 3 miljoen euro voorzien. Nader onderzoek is nodig hoe we de investeringsruimte - en ook de uitvoeringscapaciteit - kunnen vergroten en extra kapitaalslasten van een dekking kunnen voorzien.

Bouwkoten In de raadsinformatiebrief U23-006292 (11 juli 2023) hebben

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 5

Meerjarig financieel perspectief 2025

2026

Beginstand Begroting 2024-2027

2024 12.292

15.872

2.472

2.472

Leidend principe begrotingsoverschot

-3.000

-3.000

-3.000

-3.000

Begrotingswijzigingen 2023

2027

-416

-414

-345

-345

1e Concernbericht 2023

-2.634

-3.549

-205

-205

Beleidskader 2024-2027

-6.133

-3.591

-3.646

-3.584

110

5.318

-4.723

-4.661

Beginstand Begroting 2024-2027 mutaties Div. progr

kapitaallasten (excl riolering)

228

-580

-610

-937

Div. progr

salariskosten (incl reiskosten en aanvullende HR-budgetten)

-1.609

-1.664

-1.681

-1.695

Div. progr

Indexeren (incl stelpost van € 2.331.000)

-1.270

-1.165

-1.099

-1.099

Div. progr

Algemene uitkering

3.000

2.708

410

40

Div. progr

Speerpunten (verschuiven en andere dekking)

655

-250

Div. progr

Grootonderhoud gebouwen

-195

-195

-195

-195

Prog 1

Rente resultaat

49

-454

-280

-890

Prog 1

Overhead

190

190

190

190

Prog 1

Vastgoed

161

-76

-42

-54

Prog 3

degeneratievergoeding

200

200

200

200

Prog 3

IBOR areaaluitbreiding

0

0

0

-250

Prog 4

Liquidatie NV Aangenaam

1.050

0

0

0

Prog 6

Verkoop perceel Beeklaan

305

0

0

0

Prog 7

Indexering WMO

-2.130

-2.130

-2.130

-2.130

Prog 7

Jeugd (indexering en toename aantallen)

-1.618

-1.618

-1.618

-1.618

Prog 7

Hervormingsagenda Jeugd (bezuiniging Rijk)

Prog 8

Bijstand levensonderhoud

0

2.000

2.000

2.000

117

117

117

117

Prog 9 Prog 10

Afval en riool

323

605

574

791

Opbrengst parkeergelden

609

537

537

537

Diverse mutaties

-175

-356

-197

-1.500

0

3.187

-8.547

-11.154

Saldo incidentele baten en lasten

Saldo begroting 2024-2027

3.115

3.320

3.000

3.000

Structureel saldo begroting 2024-2027

3.115

6.507

-5.547

-8.154

Als start voor deze begroting zijn de saldi genomen waarmee het Beleidskader 2024-2027 is vastgesteld. Voor een nadere toelichting op de mutaties zoals hierboven genoemd verwijzen wij naar het onderdeel “Wat mag het kosten” wat per programma is opgenomen. Vanaf pagina 66 wordt de berekening van het structurele begrotingssaldo toegelicht. Het saldo van de begroting wordt hierbij gecorrigeerd van de incidentele baten en lasten.

Leeswijzer De begroting start met de programma’s in hoofdstuk 1. Elk programma begint met het onderdeel “Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode?”. Daarin is de tekst opgenomen uit het bestuursakkoord. Deze doelstellingen willen wij aan het einde van de bestuursperiode hebben gerealiseerd. In het onderdeel “Wat gaan we daarvoor doen in 2024?” vindt u de

doelen en activiteiten terug die in 2024 worden uitgevoerd om de doelstellingen te bereiken. Deze zijn schematisch opgenomen in doelenbomen en vervolgens uitgeschreven. Bij de indicatoren hebben we alleen de wettelijk verplichte indicatoren opgenomen. Onder “Wat mag het kosten?” worden de mutaties per programma toegelicht die leiden tot de budgetten in deze begroting. Vervolgens leest u in hoofdstuk 2 alles over de financiële begroting. In hoofdstuk 3 vindt u alle 11 paragrafen. Hoofdstuk 4 weergeeft het uitvoeringsplan voor 2024 en tot slot is in hoofdstuk 5 de afkortingenlijst opgenomen. Tenslotte danken wij iedereen die heeft bijgedragen aan de totstandkoming van dit document. Bergen op Zoom, 3 oktober 2023, Het college van burgemeester en wethouders

6 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

1

PROGRAMMA’S

PROGRAMMA 1 - BESTUUR EN ONDERSTEUNING

Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? SAMENWERKING

Wij voelen de noodzaak onze blik naar buiten te vergroten. Daarom gaan we al bestaande samenwerkingen activeren. Bij het aangaan van nieuwe samenwerkingen maken we een goede afweging op basis van de voor- en nadelen FINANCIËN EN BEDRIJFSVOERING Financiën We gaan door met het op orde brengen van de gemeentelijke financiën. Vanuit een duurzaam financieel beleid verkleinen we de schuldenlast en vergroten we de solvabiliteit. We hanteren een passend risicoprofiel bij de grondexploitaties en houden de renteontwikkeling goed in de gaten. Achterstallig onderhoud werken we weg. En onze financiële positie rapporteren we eerlijk.

Bedrijfsvoering De gemeente heeft moeilijke tijden achter de rug en is op weg naar een normale bedrijfsvoering. Dat er nog veel moet gebeuren, weten wij uit de presentatie en brief van februari 2022 aan de gemeenteraad. Zowel op organisatievlak als op (materiële) onderhoudstoestand, die in de meerdere miljoenen loopt, zullen we eerst door een dal moeten voordat we het punt bereiken van wat als een acceptabele uitgangspositie kan worden gezien. De uitvoering van het focusakkoord heeft de eerste financiële nood op hoofdlijnen aangepakt. Nu is verder en dieperliggend onderzoek nodig. Dat zal ongeveer een half jaar beslaan. Op basis van de dan bekende en vastgelegde uitgangspositie zal een meerjarenaanpak voorgesteld worden om als een wendbare gemeente te kunnen opereren in een steeds veranderende toekomst.

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 7

Wat gaan we daarvoor doen in 2024? DOELEN EN ACTIES

D.1.1 De gemeente werkt samen met andere overheden

A.1.1.1 We rollen de lobbyaanpak verder uit (O2-Q4)

A.1.1.2 We zetten onze inzet op subsidiewerving voort (Q4)

A.1.1.3 Om maatschappelijke opgaven op te pakken, trekken we samen op met anderen over gemeentelijke, regionale en nationale grenzen heen (Q2-Q4)

D.1.2 De gemeente voert een duurzaam financieel beleid

A.1.2.1 We verbeteren het financieel voorspellend vermogen van de organisatie) (Q1-Q4

A.1.2.2 We voeren een solide financieel beleid waarbij we rekening houden met een begrotingsoverschot van 3 miljoen euro (Q1-Q4)

A.1.2.3 We hanteren een evenwichtig investeringsprogramma (Q1-Q4)

A.1.2.4 We minimaliseren de afwijking tussen begroting en realisatie

8 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

D.1.3 De bedrijfsvoering is in control

D.1.4. Het vastgoed is voldoende onderhouden

A.1.3.1 We voeren de rechtmatigheidsverantwoording in (Q1-Q3)

A.1.4.1 We voeren het noodzakelijk onderhoud uit aan het stadskantoor

A.1.3.2 We verhogen de digitale weerbaarheid (Informatieveiligheid) (Q1-Q4)

A.1.4.2 We actualiseren het gemeentelijk vastgoedbeleid

A.1.3.3 We breiden de concernstaf tijdelijk uit (Q1-Q4)

A.1.4.3 We werken aan onze vastgoedprojecten

A.1.4.4 We nemen zorgvuldige besluiten over onze monumenten

D.1.1 DE GEMEENTE WERKT SAMEN MET ANDERE OVERHEDEN A.1.1.1 We rollen de lobbyaanpak verder uit (Q2-Q4) De verkiezingen en daarop volgende regeer- of bestuursakkoorden op zowel provinciaal, landelijk als Europees vlak, bieden in 2024 kansen om de prioriteiten uit onze lobbyagenda onder de aandacht te brengen en hierop resultaten te boeken. Hiervoor ontwikkelen we onze Public Affairs vaardigheden organisatie breed verder. De lobbyagenda herijken we ieder half jaar (kwartaal 2 en 4).

A.1.1.2 We zetten onze inzet op subsidiewerving voort (Q4) Vanuit de subsidieprioriteiten die voor 2024 zijn vastgesteld, zetten we opnieuw in op het binnenhalen van extra financiële middelen voor de plannen die we hebben. Aan het eind van het jaar 2024 (kwartaal 4) delen we de evaluatie hiervan met de gemeenteraad. We geven op dat moment aan wat onze subsidieprioriteiten voor het daaropvolgende jaar zijn. Met extern advies bekijken we hoe we de organisatie beter kunnen inrichten op subsidiewerving, zodat dit efficiënter en succesvoller wordt.

A.1.1.3 Om maatschappelijke opgaven op te pakken, trekken we samen op met anderen over gemeentelijke, regionale en nationale grenzen heen (Q2-Q4) We continueren het regionale en grensoverschrijdende gesprek over in welke samenwerkingsverbanden en met welk doel we maatschappelijke opgaven samen met anderen oppakken. Waar noodzakelijk nemen we daarbij afscheid van samenwerkingsverbanden die hier voor ons niet (langer) aan bijdragen, of stellen we voor bij andere verbanden aan te sluiten. Dit is een continue proces, waarbij de inhoud (de maatschappelijke opgaven) leidend is. We informeren de raad over de ontwikkelingen bij samenwerkingsverbanden. In aanvulling op de bestaande informatiestromen voor de gemeenteraad sturen we ook ieder halfjaar (eind kwartaal 2 en kwartaal 4) een verzamelbrief toe over alle samenwerkingsverbanden.

D.1.2 DE GEMEENTE VOERT EEN DUURZAAM FINANCIEEL BELEID A.1.2.1 We verbeteren het financieel voorspellend vermogen van de organisatie (Q1-Q4) Om het voorspellend vermogen van de organisatie te verbeteren, gaan we ons focussen op juiste registratie in ons nieuwe financieel systeem. Nieuw is dat we hierin contracten kunnen koppelen aan financiële stromen. Daarnaast verbeteren we onze P&C cyclus waardoor we continu inzicht hebben in onze financiën, de organisatie en hoe onze processen lopen.

A.1.2.2 We voeren een solide financieel beleid waarbij we rekening houden met een begrotingsoverschot van 3 miljoen euro (Q1-Q4)

en prioritering gedurende het jaar.

A.1.2.4 We minimaliseren de afwijking tussen begroting en realisatie Op basis van ons financieel beleid monitoren we het begrotingssaldo. Waar nodig stellen we dit bij in de concernberichten. We kijken kritisch naar tekorten (hoe is dit ontstaan? wat kunnen we hiervan leren?) en durven overschotten af te ramen. Daarom voeren we een rekeningscan uit en voeren we opnieuw een benchmark uit op de taakvelden. Afwijkingen die buiten onze invloedsfeer liggen maken we inzichtelijk. Op dit moment investeren we in betere ontsluiting van data, zodat we hier nog meer stappen in zetten.

Ons financieel beleid baseren we op landelijke wet- en regelgeving en waar nodig hebben we de lokale verordeningen. Conform deze wetten, regels en afspraken voeren we ons financieel beleid. We continueren de monitoring van het begrotingsoverschot in de reguliere planning en control cyclus.

A.1.2.3 We hanteren een evenwichtig investeringsprogramma (Q1-Q4) Jaarlijks stellen we een nieuw uitvoeringsplan op bij de begroting. Op dat moment beoordelen we kritisch welke investeringen nodig zijn, waarom en welke de hoogste prioriteit krijgen. Wanneer het nodig is, stellen we het uitvoeringsplan in het 1e concernbericht bij. Op dit moment ervaren we krapte in het uitvoeringsplan, we hebben meer plannen dan financiële ruimte. Dit betekent dat we kritisch zijn op de programmering

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 9

D.1.3 DE BEDRIJFSVOERING IS IN CONTROL In het Bestuursakkoord wordt onderkend dat de gemeentelijke organisatie niet volledig ‘in control’ is. Daarop is onderzoek uitgevoerd wat er moet gebeuren om dit te verbeteren. Het onderzoek noemt een breed spectrum aan maatregelen die de komende jaren geïmplementeerd worden. Een aantal maatregelen zijn het aannemen van business controllers, het verbeteren van de stuurinformatie, het implementeren van procesmanagement en de ontwikkeling van risicomanagement.

A.1.3.1 We voeren de rechtmatigheidsverantwoording in (Q1-Q3) In 2023 heeft de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording plaats gevonden. In de jaarrekening 2023 moet hierover voor het eerst verantwoording worden afgelegd. Dit betekent dat in 2024 interne controles uitgevoerd moeten worden die de rechtmatigheidsverantwoording 2023 onderbouwen. De raad heeft hiervoor inmiddels de kaders vastgesteld. Verdere inbedding in de organisatie zal in 2024 nodig zijn.

A.1.3.2 We verhogen de digitale weerbaarheid (Informatieveiligheid) (Q1-Q4) Voor de continuïteit in de dienstverlening en bedrijfsvoering is een solide niveau van informatieveiligheid nodig. Inwoners moeten ervanuit kunnen gaan dat hun persoonsgegevens veilig zijn bij de gemeente. We streven komende jaren naar een situatie waarin beheersmaatregelen op het vlak van informatieveiligheid gedocumenteerd zijn, op gestructureerde wijze worden uitgevoerd en dat de uitvoering van de maatregelen aantoonbaar is en wordt getoetst (PDCA). Ook hebben wij een applicatie in gebruik, waarin dit wordt vastgelegd. Om de ICT-omgeving beschikbaar, integer en vertrouwelijk te

maken en houden, is het allereerst van belang om te weten wat er zich allemaal binnen die ICT-omgeving bevindt. Om deze reden starten we een inventarisatie en documentatie van alle ICT-onderdelen en hun onderlinge relaties. Hierbij brengen we onder andere alle applicaties, koppelingen, processen en data in beeld. Om deze basis in kaart te brengen en te documenteren wordt een externe IT-architect ingehuurd. Na de inventarisatie en documentatie van de ICT-omgeving richten wij ons op bedrijfscontinuïteit in relatie tot onze ICT-omgeving. In 2024 starten wij met het inrichten van een beheersproces waarbij de gemeente maatregelen treft om de continuïteit van de meest kritische bedrijfsprocessen te garanderen, bij een ICT-uitval of verstoring. De inrichting van dit beheersproces raakt de hele organisatie en medewerkers moeten hiervoor getraind worden.

A.1.3.3 We breiden de concernstaf tijdelijk uit (Q1Q4) Bij het Beleidskader 2024 is besloten om concernstaf tijdelijk uit te breiden in 2024. Hierbij was de verwachting dat dit na 2024 binnen de formatie van het nieuwe sturingsmodel kan worden opgevangen. Inmiddels denken we dat ook voor 2024 binnen de huidige begroting op te vangen. De tijdelijke uitbreiding is gericht op het versterken van de bestuurskracht. Dit omvat het verder verdiepen van de organisatieontwikkeling, het ondersteunen van de goede relatie met de ondernemingsraad en het op orde brengen en onderhouden van de verschillende besluitvormingsprocessen. Ook geven we uitvoering aan de vastgestelde aanbevelingen uit de evaluatie van de langetermijnplanning.

D.1.4 HET VASTGOED IS VOLDOENDE ONDERHOUDEN A.1.4.1 We voeren het noodzakelijk onderhoud uit aan het stadskantoor In de afgelopen jaren zijn we terughoudend omgegaan met het uitvoeren van onderhoud aan het Stadskantoor. Dit kwam enerzijds door de bezuinigingsopgave, anderzijds door geluiden over het concept ‘Huis van de Stad’, waarbij mogelijk sprake was van huisvesting op een andere locatie. Inmiddels zijn er urgente onderhoudswerkzaamheden noodzakelijk om de bedrijfsvoering en een redelijke werkomgeving te borgen. De werkzaamheden bestaan op hoofdlijnen uit de volgende activiteiten: het vervangen van de buitenzonwering, partieel vervangen van de kozijnen, vervangen van de lichtstraat, overlagen van de dakbedekking, vervangen van de cv-ketels. Dit zijn uitgestelde werkzaamheden en kunnen niet als investering worden gezien. De kosten hiervan worden gedekt vanuit de voorziening. Het concept ‘Huis van de stad’ is losgelaten en zal op korte

termijn niet worden uitgevoerd. Wel dient er op lange termijn te worden gekeken naar het gebouw van het Stadskantoor in relatie tot de ontwikkelingen bij Plein 13. Dit heeft uiteraard ook gevolgen voor grote investeringen in dit gebouw. Met betrekking tot de verduurzaming van het pand zal met name gekeken worden naar investeringen met een korte terugverdientijd.

A.1.4.2 We actualiseren het gemeentelijk vastgoedbeleid Ons huidige vastgoedbeleid dateert uit 2012. Gezien de recente ontwikkelingen, bijvoorbeeld de wens om de vastgoedportefeuille te optimaliseren, moeten we het vastgoedbeleid actualiseren. Ook verduurzaming van vastgoed dient hierbij te worden opgenomen als speerpunt. Om tot een goede vastgoedportefeuille te komen, dient er vanuit de pijlervisies te worden bepaald welke doelen voor de

10 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

gemeente belangrijk zijn zodat daarbij de juiste huisvesting kan worden gezocht dan wel behouden. Het hebben van gemeentelijk vastgoed in eigendom is geen doel op zich maar vastgoed is een middel om doelen te realiseren. Deze niet enkel financieel gedreven aanpak betekent dat de taakstelling van €286.000, die was voorzien om te realiseren in 2024 met het verkopen van vastgoed, nog niet gerealiseerd kan worden. Tevens wordt er gekeken welke panden verkocht kunnen worden in 2024 om de taakstelling alsnog in 2025 te realiseren. De eerdergenoemde 15 objecten vanuit het Focusakkoord kunnen hierbij wellicht gedeeltelijk worden losgelaten en worden ingevuld door andere panden.

A.1.4.3 We werken aan onze vastgoedprojecten In In 2024 wordt gewerkt aan vastgoedprojecten die voor dit jaar en volgende jaren staan gepland (financiering o.a. vanuit de moederkredieten). Een project wat in 2024 wordt uitgevoerd is het lekvrij maken van Parkeergarage Grote Markt, de laatste fase van de gehele verbouwing van deze parakeergarage dient nog te worden uitgevoerd. De realisatie van de bouwkoten/ ruimte voor culturele huisvesting is tevens een project wat in de komende jaren (vanaf 2024) wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking met de diverse private partners en partijen. Een

raadsvoorstel hierover zal nog in 2023 worden aangeboden. In 2024 moeten we de brandweerkazerne aan het Havenplein 1 terugkopen. In 2013 is de nieuw gebouwde kazerne verkocht aan de Veiligheidsregio, waarbij er is afgesproken dat de gemeente het gebouw zou terugkopen wanneer de Veiligheidsregio dit verzoek zou doen. Inmiddels is dit verzoek gedaan. De voorbereiding is in 2023 gestart en in 2024 dient de aankoop van de kazerne gerealiseerd te worden.

A.1.4.4 We nemen zorgvuldige besluiten over onze monumenten In 2024 vindt ook besluitvorming plaats over de in eigendom zijnde monumenten. Hierbij kijken we naar een betere inzet van de monumenten zowel op exploitatiegebied als het creëren van een maatschappelijke meerwaarde voor de inwoners en bezoekers. Immers, onze monumenten en bijbehorende historie maken Bergen op Zoom, Halsteren en Lepelstraat uniek en bijzonder. We willen onze monumenten beschermen en er zorgvuldig mee om gaan. Per monument bekijken we met gebruikers, belanghebbenden en andere stakeholders hoe we onze monumenten kunnen laten bijdragen aan de doelen uit de pijlervisies, aan onze historische culturele waarde en aan het verbeteren van de beleving in de binnenstad.

INDICATOREN Omschrijving indicator

Landelijk*

Realisatie 2019

2020

2021

2022

2023

Gemiddelde WOZ-waarde, per €1.000

369 (2023)

221

233

249

270

304

Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden, in €

860 (2023)

797

823

848

919

956

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden, in €

942 (2023)

830

859

888

963

1.003

Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente. nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen. Wettelijke indicatoren

R 2020

R 2021

R 2022

B 2023

B 2024

Formatie fte per 1.000 inwoners

8,1

8,0

8,1

7,9

7,7

Bezetting fte per 1.000 inwoners

7,4

7,0

7,0

6,6

6,9

Apparaatskosten per inwoner (€)

667

645

668

752

794

Externe inhuur kosten als % van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen

15,5%

15,9%

19,7%

7,5%

7,6%

Overhead % van totale lasten

9,9%

7,6%

7,7%

9,6%

7,9%

Verzuim percentage

5,4%

5,0%

6,4%

-

-

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 11

KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota

Vastgesteld

Financiële verordening ex artikel 212 Gemeentewet

2023

Financiële verordening ex artikel 213 Gemeentewet (Controleverordening)

2023

Nota Investeren en Afschrijven

2018

Nota Reserves en Voorzieningen

2020

Toekomstvisie Bergen op Zoom

2021

Vastgoedbeleid

2012

VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij

Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente

Bijdrage van de gemeente in 2024

Belgisch-Nederlands grensoverleg (BENEGO)

Verbinden van lokale initiatieven bij Belgische en Nederlandse grensgemeenten om substantiële subsidiebijdragen te verwerven en informatie te delen over grensoverschrijdende thema’s.

Belastingsamenwerking West-Brabant De uitvoering van de heffing en invordering waterschaps(BWB) belasting van gemeentelijke belastingen, de behandeling van bezwaar- en beroepschriften en het verzorgen van de informatieverstrekking aan burgers en bedrijven die woonachtig of gevestigd zijn in het grond- of werkgebied van een van de deelnemende partijen. NV Bank Nederlandse Gemeenten

De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging

PZEM NV

De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging

GBE Aqua NV

De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging

Enexis Holding NV

De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging

Publiek belang Elektriciteitsproductie BV en Claim Staat Vennootschap BV

Deze 2 NV’s zijn opgericht voor het vertegenwoordigen van de 136 verkopende aandeelhouders (diverse gemeenten en provincies) bij het beheer en de uitoefening van rechten en verplichtingen als gevolg van het aandelenpakket Essent nv.

€1.211.000 (De kosten voor het opleggen van de afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn hierin niet meegenomen)

WAT MAG HET KOSTEN? Baten/Lasten (Bedragen *€1.000)

R 2022

B 2023

B 2024

B 2025

B 2026

B 2027

Baten

198.585

196.342

202.672

205.304

192.960

192.473

Lasten

36.895

41.676

38.678

38.007

38.263

39.123

Totaal saldo van baten en lasten programma 1

161.691

154.666

163.994

167.297

154.697

153.349

3.309

2.832

1.228

572

372

372

557

0

3.000

3.000

3.000

3.000

164.443

157.498

162.222

164.869

152.069

150.721

Onttrekkingen aan reserves Stortingen in reserves Resultaat programma 1

12 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

TOELICHTING Beginstand Programma 1

2024

2025

2026

2027

Baten

199.073

201.622

192.094

192.014

Lasten

38.849

37.570

37.808

37.808

Saldo

160.224

164.052

154.287

154.206

Kapitaallasten

399

349

364

364

Salarissen

-768

-781

-794

-794

Index

659

697

750

750

-2.403

-2.331

-2.331

-2.331

Energiekosten

Stelpost indexering

207

207

207

207

Algemene uitkering

4.717

5.291

2.030

1.551

Publieksdioensten

-27

83

138

138

Rentelasten

49

-454

-280

-890

Vastgoed

314

30

30

30

Frictiekostenbudget

670

91

70

70

Overhead

196

196

196

196

Speerpunten

380

-150

0

0

Overheveling budgetten uit 2023

-595

0

0

0

Overige mutaties

-28

17

30

-148

163.994

167.297

154.697

153.349

Eindtotaal

BEGROTINGMUTATIES Personeelskosten Op basis van het Beleidskader 2024 zijn de salariskosten met 5,2 procent geïndexeerd. Dit leidt tot een stijging van de personeelskosten van €768.000. Kapitaallasten De kapitaallasten in 2024 komen €399.000 lager uit dan geraamd in de Begroting 2023. De kapitaallasten van de moederkredieten worden begroot op programma 1. Wanneer kredieten vanuit het moederkrediet beschikbaar worden gesteld, worden deze kapitaallasten begroot op het product waar ze betrekking op hebben (verschuiving). Per saldo heeft dit geen effect op de begroting, maar de kapitaallasten op programma 1 worden lager. Indexeren van uitgaven en inkomsten Het prijspeil materiële overheidsconsumptie, dat in de Meicirculaire 2023 is opgenomen, bedraagt 3,9 procent. De inkomsten zijn hiermee verhoogd, de uitgaven niet. De indexatie van de uitgavenbudgetten is verwerkt in de stelpost op programma 1. De belastingen, waaronder de OZB, zijn op basis van het beleidskader met 3,0 procent verhoogd. Per saldo zorgt dit voor een toename in de baten van €659.000. Wel is er een stelpost opgenomen van € 2.403.000 waarop een beroep kan worden gedaan als blijkt dat de budgetten in

2024 ontoereikend zijn en er geen compensatiemogelijkheden binnen het programma zijn. Energiekosten Op basis van het huidige contract, de verwachte prijsontwikkeling voor 2024 en de afrekening over 2022 is een inschatting gemaakt voor de kosten van gas en elektra in 2024. Voor dit programma betekent dit dat de lasten met €207.000 verlaagd worden. Algemene uitkering Dit voordeel betreft de verwerking van de meicirculaire. Enerzijds is de algemene uitkering voor de jaren 2024 tot en met 2027 verhoogd voor loon- en prijscompensatie. Anderzijds ontvangen we extra geld voor nieuwe taken. Dit betrof bijna €2 miljoen. Deze extra middelen hebben we ook als uitgaven opgenomen voor de taken waar ze betrekking op hebben. Per saldo zijn deze taakmutaties dus budgettair neutraal. Publieksdiensten In het Beleidskader 2024 is aangegeven dat er vanaf 2024 voor vijf jaar een piek zal zijn in de afgifte van reisdocumenten. De verwachte aantallen zijn doorgerekend in deze begroting en leveren een voordeel op, omdat de te betalen leges door de gemeente aan het Rijk lager zijn dan de leges die de gemeente ontvangt.

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 13

Dit voordeel is ter dekking van de extra personeelskosten. Daarnaast kunnen kinderen vanaf 1 januari 2024 de achternaam van beide ouders aannemen. In de wet is een overgangsregeling opgenomen voor kinderen die na 1 januari 2026 zijn geboren. Zij kunnen in 2024 nog voor een dubbele achternaam kiezen. Voor de uitvoering van deze wettelijke taak (met name de overgangsregeling) zullen er in 2024 extra werkzaamheden verricht moeten worden. Hiervoor is €75.000 extra budget opgenomen in 2024. Rentelasten De rentelasten voor 2024 komen iets lager uit dan in de Begroting 2023. Dit komt doordat het financieringstekort in 2022 is afgenomen. Gevolg is dat we minder leningen hoeven aan te trekken. In deze begroting hebben we de verwachte begrotingssaldi voor 2024 tot en met 2027 bijgesteld. Deze verslechteren en daardoor moeten we meer leningen aantrekken. Tevens is het rentepercentage het laatste jaar toegenomen, waardoor de rentelasten in 2025 tot en met 2027 hoger zijn dan eerder begroot. Vastgoed De taakstelling Vastgoed was onjuist verwerkt in de Begroting 2023. Dit is nu gecorrigeerd en levert een voordeel op van €284.000. Daarnaast levert de doorbelasting van de salariskosten vanuit vastgoed naar de voorziening groot onderhoud en de kredieten een voordeel op van €30.000, vanwege hogere personeelskosten. Frictiekostenbudget In de Begroting 2023 is ruim €1,2 miljoen aan frictiekosten

begroot. Op basis van de tot nu toe gemaakte frictiekosten hebben we een inschatting gemaakt van de nog te maken frictiekosten voor 2024 en volgende jaren. De verwachting is dat de frictiekosten in 2024 €560.000 zullen zijn. Dit is €670.000 lager dan we bij de Begroting 2023 hadden verwacht. Ook in de latere jaren zullen de frictiekosten lager zijn. Per saldo levert dit geen voordeel op, omdat de frictiekosten door een onttrekking uit de algemene reserve worden gedekt. Overhead De doorbelasting van de overheadkosten naar de grondexploitaties en kredieten levert een voordeel op van €196.000. Vanwege hogere personeelskosten en hogere overige lasten (o.a. software, huisvesting) is de doorbelasting van de overheadkosten toegenomen. Speerpunten Bij het Beleidskader 2024 zijn speerpunten benoemd en is voor een aantal speerpunten (eenmalig) budget beschikbaar gesteld. Om de Begroting 2024 sluitend te maken zijn een aantal speerpunten doorgeschoven naar 2025 of is op andere wijze dekking gevonden voor het budget. Het budget voor de tijdelijke uitbreiding concernstaf (€ 180.000) wordt gevonden binnen het totaal aan loonkosten en van het budget van informatieveiligheid is € 150.000 doorgeschoven naar 2025. Voor de aanpassing van de entree i.v.m. de dienstverlening is nu een krediet opgenomen in het Uitvoeringsplan 2024.

Overhevelingen In het 2e Concernbericht 2023 zijn budgetten overgeheveld naar 2024 en 2025.

RESERVES Bij het 2e Concernbericht zijn de budgetten voor duurzame digitale dienstverlening overgeheveld (in totaal € 50.000) en het budget voor het opstellen van de visies € 545.000. Daarnaast is aan de algemene reserve onttrokken i.v.m. de frictiekosten. Voor 2024 € 561.000.

Jaarlijks wordt er nog €72.000 onttrokken ter dekking van de investering virtuele werkplek. Op basis van het Bestuursakkoord is er ter realisatie van een duurzaam financieel beleid en resultaat jaarlijks € 3 miljoen in de algemene reserve gestort.

14 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

PROGRAMMA’S

PROGRAMMA 2 - VEILIGHEID

Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? Onze inwoners behoren zich veilig te voelen. Zichtbare handhaving kan hier een bijdrage aan leveren.

Wat gaan we daarvoor doen in 2024? DOELEN EN ACTIES

D.2.1 Inwoners voelen zich veilig

A.2.1.1 We implementeren het veiligheidskader (Q1)

A.2.1.2 We breiden het aantal handhavers uit en zetten deze slim in (Q1-Q4)

D.2.2 Criminaliteit wordt daadkrachtig aangepakt en veiligheidsrisico's worden goed beheerst

A.2.2.1 We maken en implementeren een aanpak ondermijning en blijven werken aan een weerbaar bestuur (Q1-Q4)

A.2.2.2 We maken en implementeren een aanpak voor jeugdcriminaliteit en -overlast (loopt – Q1)

A.2.2.3 We ontwikkelen een veiligheidsaanpak voor het havengebied (Q1-Q4)

A.2.2.4 We zetten in op doorontwikkeling van de crisisbeheersing (loopt -Q4)

D.2.3 Inwoners wonen in een veilige buurt

A.2.3.1 We gaan wijkgericht werken (Q2-Q4)

A.2.3.2 We zetten de veiligheidsmarinier in (Q1-Q4)

A.2.3.3 We maken en implementeren een aanpak woonoverlast (Q1-Q3)

A.2.3.4 We stellen een plan van aanpak jaarwisseling op (Q2-Q3)

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 15

D.2.1 INWONERS VOELEN ZICH VEILIG A.2.1.1 We implementeren het Veiligheidskader (Q1) Op 30 maart 2023 is de Veiligheidsstrategie vastgesteld en als gevolg hiervan zijn in deze begroting structureel financiële middelen beschikbaar gesteld om de formatie van onze afdeling Openbare Orde en Veiligheid op niveau en daarmee de basis op orde te brengen. In het eerste kwartaal van 2024 wordt wederom een Lokale Veiligheidsagenda (met een geïntegreerd boa-jaarplan) vastgesteld. Daarin wordt onze inzet en de prioriteiten voor de verschillende veiligheids- en handhavingsthema’s nader uitgewerkt. In deze begroting zetten wij de hoofdlijnen van een aantal voorgenomen aanpakken uiteen. De algemene uitgangspunten voor de werkwijze bij de uitvoering van onze

veiligheids- en handhavingstaak borgen wij (integraal afgestemd) in de Pijlervisie Sociaal en Veilig.

A.2.1.2 We breiden het aantal handhavers uit en zetten deze slim in (Q1-Q4) Er vindt meer toezicht en handhaving plaats. Het aantal boa’s wordt verdubbeld naar 12 Fte. Naast het reguliere werk krijgen zij allemaal een taakaccent, zoals jeugd, afval, ondermijning, horeca en personen met onbegrepen gedrag. Boa’s worden waar nodig ook projectmatig en/of op basis van data ingezet. Daarnaast worden zij ingezet na 22.00 uur, bijvoorbeeld tijdens evenementen (omgeving), in horecagebieden en in geval van jeugdoverlast.

D.2.2 CRIMINALITEIT WORDT DAADKRACHTIG AANGEPAKT EN VEILIGHEIDSRISICO’S WORDEN GOED BEHEERST A.2.2.1 We maken en implementeren een aanpak ondermijning en blijven werken aan een weerbaar bestuur (Q1-Q4) We stellen in de Lokale Veiligheidsagenda een nieuwe Radix-agenda op, waarin we onze activiteiten om ondermijnende activiteiten tegen te gaan, prioriteren. Hierin worden in ieder geval de integrale controles meegenomen die wij, met onze veiligheidspartners, gaan uitvoeren. We gaan twee controles uitvoeren op garageboxen en controles op horecabedrijven. Daarnaast gaat er gestart worden met controles op autoverhuurbedrijven. Dit zijn bedrijven die onder de vergunningsplicht vallen. Deze vergunningsplicht is in 2019 ingevoerd, omdat autoverhuurbedrijven, bewust of onbewust, ondermijnende criminaliteit faciliteren. Daarnaast gaan wij verder uitvoering geven aan de Brabantse Norm Weerbare Overheid. Alle gemeenten in Brabant committeren zich aan deze norm. Door deze norm te implementeren wordt de weerbaarheid van bestuurders en ambtenaren tegen ondermijning verhoogd en voorkomen we een waterbedeffect. Daarvoor gaan we de volgende activiteiten uitvoeren: • Om de informatiepositie te verbeteren gaan we het centrale interne meldpunt ondermijning intern communiceren en organiseren we een periodiek overleg over ondermijningssignalen.

Dit meldpunt wordt in het vierde kwartaal 2023 gecommuniceerd, maar hier wordt ook terugkerend over gecommuniceerd. • Medewerkers, waaronder toezichthouders en boa’s, worden verder geïnformeerd en opgeleid om ondermijningssignalen te herkennen. • Het geactualiseerde Bibob-beleid wordt onder de aandacht gebracht bij de medewerkers die aanvragen voor beschikkingen in behandeling nemen en Bibob-medewerkers worden voldoende toegerust om uitvoering te geven aan het beleid.

•

College en gemeenteraad worden meegenomen in thema’s, zoals bestuurlijke weerbaarheid en omgaan met (digitale) agressie en geweld.

A.2.2.2 We maken en implementeren een aanpak voor jeugdcriminaliteit en -overlast (loopt - Q1) Om ervoor te zorgen dat jongeren niet afglijden richting de criminaliteit, moeten wij samen met onze ketenpartners zicht hebben op jongeren die overlastgevend en/of crimineel gedrag vertonen. Om dit zicht te behouden en waar nodig overlast gevende of crimineel gedrag aan te pakken wordt er een “groepsaanpak overlast gevende en criminele jongeren”

16 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

opgesteld op basis van het landelijk 7-stappenmodel. In Q3 van 2023 is er gestart met het opstellen van deze groepsaanpak en deze is naar verwachting in Q1 2024 opgesteld en geïmplementeerd. Daarnaast zal er, in de regio, aangehaakt worden bij de aanpak “Preventie met Gezag”. Om effectief met ketenpartners samen te kunnen werken wordt er ook een privacy convenant opgesteld om onderling gegevens uit te kunnen wisselen. Dit convenant wordt districtelijk opgesteld en is naar verwachting begin 2024 afgerond en getekend.

A.2.2.3 We ontwikkelen een veiligheidsaanpak voor het havengebied (Q1-Q4) De omvang en het gebruik van ons havengebied wordt de komende jaren enorm uitgebreid. Het is van groot belang om tijdig te anticiperen op de veiligheidsrisico’s die hiermee gepaard gaan. Op basis van een risico-inventarisatie wordt vanaf het eerste kwartaal gestart met een specifieke veiligheidsaanpak voor het havengebied, waarbij de publiek private samenwerking verder wordt geformaliseerd. Ook wordt de samenwerking binnen Brabant Port verder uitgewerkt.

A.2.2.4 We zetten in op doorontwikkeling van de crisisbeheersing (loopt-Q4) Conform de nieuwe regionale uitgangspunten gaan wij in 2024 verder om de nieuwe crisisorganisatie in te richten en te trainen. Er vinden op verschillende niveaus oefeningen plaats en we zorgen dat het kennisniveau op niveau is en blijft.

D.2.3 INWONERS WONEN IN EEN VEILIGE BUURT

A.2.3.1 We gaan wijkgericht werken (Q2-Q4) Om ervoor te zorgen dat de leefbaarheid en veiligheid in een wijk verbetert, gaan we wijkgericht werken. Onder regie van een wijkveiligheidsregisseur wordt in het tweede kwartaal samen met de wijkboa, wijkagent, buurtpreventieteam en andere betrokkenen voor de wijken waar dit het meest nodig is, per wijk een wijkveiligheidsplan opgesteld en vervolgens uitgevoerd.

A.2.3.2 We zetten de veiligheidsmarinier in (Q1Q4) Daarnaast en aanvullend op onze reguliere organisatie zetten wij overeenkomstig het Bestuursakkoord de Bergse Veiligheidsmarinier in. De veiligheidsmarinier is in feite aanjager en verbinder als andere aanpakken niet meer (voldoende) werken. Met zijn aanpak bestrijdt hij de meest urgente en hardnekkige veiligheidsvraagstukken in een kwetsbare wijk. De wijkgerichte aanpak in de Wijk Oost (Gageldonk en Warande) wordt gecontinueerd. Vanaf 2024 wordt er ook een Veiligheidsmarinier ingezet in de historische binnenstad en rondom winkelgebieden waar veel overlast is. Voorts kan een veiligheidsmarinier worden ingezet bij urgente, acute (dreigende) onveilige situaties/incidenten.

A.2.3.3 We maken en implementeren een aanpak woonoverlast (Q1-Q3) Wij zijn samen met verschillende ketenpartners verantwoordelijk voor de aanpak van woonoverlast. Dit gaat van geluidsoverlast tot en met ernstige overlast waar veiligheid en leefbaarheid in het geding komen. Om woonoverlast tegen te gaan maken wij een aanpak woonoverlast, waarbij onder meer een gemeentelijk meldpunt wordt ingericht, een casusoverleg periodiek plaatsvindt en een privacy convenant met betrokken instanties wordt opgesteld. Deze aanpak is in het derde kwartaal 2024 operationeel.

A.2.3.4 We stellen een plan van aanpak jaarwisseling op (Q2-Q3) Tijdens de vorige bestuursperiode is aangegeven om gefaseerd toe te werken naar een vuurwerkvrije gemeente in 2025. Mede door de Covid-19 pandemie (landelijke regelgeving m.b.t. vuurwerk en viering van de jaarwisselingen) is de behoefte ontstaan om dit streven opnieuw te bezien. Daarom wordt in het tweede kwartaal een nieuw plan van aanpak opgesteld en met de gemeenteraad besproken. Hierin worden de landelijke ontwikkelingen en eventuele pilots van andere gemeenten meegenomen.

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 17

INDICATOREN Omschrijving indicator

Landelijk*

Realisatie 2019

2020

2021

2022

Verwijzingen Halt (aantal per 1.000 jongeren)

8 (2022)

23

15

9

9

Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners)

2,3 (2022)

2,9

2,8

3,2

2,6

Geweldsmisdrijven (aantal per 1.000 inwoners)

4,6 (2022)

6,7

5,7

5,0

4,6

Diefstallen uit woning (aantal per 1.000 inwoners)

1,4 (2022)

1,4

2,1

1,7

1,8

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) (aantal per 1.000 inwoners)

6,0 (2022)

7,4

6,2

5,7

5,7

Bron: De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. * De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente. nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.

KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR HET PROGRAMMA Beleidsnota

Vastgesteld

Aanpak Verward gedrag

2018

Algemene Plaatselijke Verordening (incl. gerelateerde beleidsdocumenten en uitvoeringsrichtlijnen)

Divers

Beleidskader cameratoezicht 2022

2022

Beleidslijn Bibob 2023

(Gepland) 2023

Beleidsplan Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant 2023-2027

2023

Convenant Bondgenootschap van gemeentelijke en provinciale overheden tegen ondermijning in Brabant-Zeeland

2020

Convenant Samenwerking tussen ketenpartners in het ZVH De Markiezaten & privacy protocol

2020

Convenant ten behoeve van Bestuurlijke en Geïntegreerde Aanpak Georganiseerde Criminaliteit, bestrijding Handhavingsknelpunten en Bevordering Integriteitsbeoordelingen (RIEC-convenant)

2020

Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 District De Markiezaten (in voorbereiding)

2023

Regionaal Beleidsplan ZWB 2023-2026 (hele politie-eenheid)

2023

Uitvoeringsplan gemeentelijke taken Wet verplichte ggz van de gemeenten in West-Brabant

2020

Veiligheidsstrategie (Veiligheidskader)

2023

VERBONDEN PARTIJEN Verbonden partij

Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente

Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant

Door afstemming tussen hulpdiensten bereiken we grotere slagkracht en betere dienstverlening.

18 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

Bijdrage van de gemeente in 2024 €4.652.000

WAT MAG HET KOSTEN? Baten/Lasten (Bedragen *€1.000) Baten

R 2022

B 2023

B 2024

B 2025

B 2026

B 2027

389

228

143

143

143

143

Lasten

6.327

6.921

8.695

8.730

8.768

8.730

Totaal saldo van baten en lasten programma 2

-5.938

-6.694

-8.552

-8.587

-8.626

-8.588

0

155

0

0

0

0

Stortingen in reserves

198

0

0

0

0

0

Resultaat programma 2

-6.136

-6.539

-8.552

-8.587

-8.626

-8.588

B 2024

B 2025

Onttrekkingen aan reserves

TOELICHTING Beginstand Programma 2

B 2026

B 2027

Baten

228

228

228

228

Lasten

7.875

7.906

7.937

7.937

Saldo

-7.647

-7.678

-7.709

-7.709

657

661

664

667

Personeelskosten BOA-pool drank en horeca Doorbelasting naar andere programma's Overige mutaties Eindtotaal

-53

-53

-53

-53

-1.473

-1.480

-1.492

-1.492

-36

-37

-36

-1

-8.552

-8.587

-8.626

-8.588

BEGROTINGSMUTATIES Personeelskosten De personeelskosten op dit programma zijn per saldo met €657.000 afgenomen. Dit wordt met veroorzaakt doordat de formatie die ingezet wordt voor de omgevingsvergunningen (7,15 FTE), vanaf de Begroting 2024, verschuift en direct op programma 10 wordt begroot. Voorheen werd deze formatie op veiligheid begroot en daarna doorbelast. Daarnaast zijn de salariskosten op basis van het Beleidskader 2024 met 5,2 procent geïndexeerd (ruim €100.000). Doorbelasting Voorheen belastten wij kosten van veiligheid door naar verschillende onderdelen in de begroting. Inmiddels worden er

geen werkzaamheden meer verricht voor milieuzorg, ruimtelijke plannen en afval vanuit veiligheid. De doorbelasting van €1.473.000 is daarom ook niet meer opgenomen. De formatie (7,14 FTE) voor die werkzaamheden voor de omgevingsvergunningen wordt vanaf 2024 rechtstreeks op dat programma begroot. Voor het begrotingsresultaat heeft dit geen gevolgen omdat het een verschuiving is tussen andere programma’s. BOA-pool drank en horeca Op 1 mei 2023 is de BOA-pool gericht op het toezicht op drank- en horeca gestopt. Hiervoor ontvingen we jaarlijks een vergoeding van €53.000, welke komt te vervallen. De kosten zijn ook lager.

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 19

PROGRAMMA’S

PROGRAMMA 3 - BEHEER OPENBARE RUIMTE

Wat willen we bereiken in deze bestuursperiode? Al onze inwoners moeten kunnen wonen en verblijven in een buurt die bereikbaar is en goed wordt onderhouden. Daarom zorgen we, samen met de buurt, voor groene, schone wijken. We realiseren veilige routes naar school of werk, pakken zwerfvuil aan en zorgen ervoor dat de parkeerproblematiek niet verergert.

Wat gaan we daarvoor doen in 2024? DOELEN EN ACTIES

D.3.1 De gemeente heeft een duurzame Openbare Ruimte

D.3.2 Door gedragsverandering bevorderen we schone buurten

D.3.3 De gemeente levert een goede dienstverlening naar de inwoner

D.3.4 De gemeente zorgt dat eigendommen in de openbare ruimte voldoende onderhouden worden

A.3.1.1 We passen biobased toe bij investeringen in de openbare ruimte

A.3.2.1 We zorgen voor een aanpak op overlast hondenpoep door aanpassing van het beleid

A.3.3.1 We onderzoeken naar het functioneren van het huidige meldingensysteem

D.3.4 We verbeteren het inzicht in voldoende middelen voor dagelijks- en groot onderhoud

A.3.1.2 We verduurzamen het beheer van de openbare ruimte

A.3.2.2 We pakken overlast van zwerfvuil aan door belonen, preventie en handhaving

A.3.3.2 We optimaliseren van de dienstverlening n.a.v. het onderzoek onder A.3.3.1

A.3.1.3 We promoten de adoptie van boomspiegels en geveltuinen

A.3.2.3 We gaan ongewenste graffiti & stickers tegen door preventie en gamification

A.3.4.2 We zoeken naar voldoende middelen voor de noodzakelijke vervangingsinvesteringen op langere termijn

A.3.1.4 We ondersteunen initiatieven als maaimeiniet en schoffelmijniet

A.3.1.5 We verhogen de biodiversiteit van het openbaar groen

A.3.2.4 We voltooien de vervanging van de zwerfafvalbakken A.3.2.5 We stimuleren de beleving openbare ruimte d.m.v. samenwerking met inwoners en bedrijven

20 Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

A.3.3.3 We onderzoeken het fonds “groene inwoners” A.3.3.4 We reduceren het aantal terugbelnotities en openstaande meldingen

A.3.4.3 We starten de reparatie van de kademuren

D.3.1 DE GEMEENTE HEEFT EEN DUURZAME OPENBARE RUIMTE A.3.1.1 We passen biobased toe bij investeringen in de openbare ruimte

A.3.1.3 We promoten de adoptie van boomspiegels en geveltuinen

Bergen op Zoom is een broedplaats voor duurzame initiatieven. De Green Chemistry Campus en het DAB lab zijn hier goede voorbeelden van. In de openbare ruimte vind je nu al een aantal bioabased producten zoals banken (Anton van Duinkerkenpark), viaductonderdelen (viaduct Gareelweg) en een biobased trap (Nonnekesdreef). We willen de komende jaren nog meer biobased producten toepassen, om meer mensen in aanraking te laten komen met alternatieve grondstoffen.

Het gros van de boomspiegels wordt nog onderhouden door de gemeente. Wij hanteren de CROW-normeringen als het gaat om beeldbestekken, wat neerkomt op lege boomspiegels. Het beplanten van boomspiegels werkt niet, door de groei van de boom, het inzaaien werkt wel, maar vergt veel onderhoud. Een perfect onderdeel van de openbare ruimte dat kan worden geadopteerd door onze bewoners. De gemeente heeft in samenwerking met een politieke partij de zogenoemde boomadoptie tegels in het leven geroepen om aan te geven of een boomspiegel geadopteerd is. Ook geveltuinen zijn een manier om in smalle straten te vergroenen. Ook de gemeente gaat hier in de binnenstad op inzetten om middels geveltuinen klimgroen te introduceren, naar voorbeeld van een bewonersinitiatief in de Engelsestraat. Door als gemeente zelf het goede voorbeeld te geven, hopen we dat inwoners dit voorbeeld volgen.

A.3.1.2 We verduurzamen het beheer van de openbare ruimte In 2016 heeft de Europese Unie mede namens Nederland het Klimaatakkoord van Parijs ondertekend. Doel van het akkoord is om de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder 2 graden Celsius. Om dit doel te bereiken, zijn grootschalige investeringen nodig in de energievoorziening en in verduurzaming. Ook onze gemeente heeft duurzaamheid hoog in het vaandel staan. Om hierin een bijdrage te leveren hebben zien wij mogelijkheden om het areaal van conventionele verlichting om te vormen naar LED-verlichting. Het huidige investeringsniveau hierin is niet toereikend, additionele middelen zijn hiervoor nodig. We kijken of we het resterende conventionele verlichting areaal op een termijn van 5 jaar kunnene vervangen, waarbij deze omvorming nagenoeg budgetneutraal kan worden gerealiseerd, door besparingen op vervanging van conventionele verlichting en op energiekosten. Een ander beheeronderdeel waar we flink op duurzaamheid kunnen inzetten is verharding. Veel wijken zijn aangelegd in de tijd dat onkruid nog chemisch werd bestreden, wat resulteerde in brede stoepen, parkeervakken, fietspaden en wegen in gesloten betonverhardingen. Daarnaast zie je ook in de jaren 90 een flinke toename van het gebruik van halfverhardingsmaterialen zoals te zien is op de Bergse Plaat en de Kiek in de Pot.

Door overbodige verharding weg te halen, verkoeld de openbare ruimte. Filtreert hemelwater daar waar het valt en krijgt biodiversiteit een boost. Door de openbare ruimte ook volgens de leidende principes van de LIOR in te richten, komen excessen in het onderhoud steeds minder voor.

A.3.1.4 We ondersteunen initiatieven als maaimeiniet en schoffelmijniet In 2023 zijn we gestart met het niet maaien van gazons in mei. Dit willen we in 2024 voortzetten op de grotere gazons. Het niet maaien van gazons in mei levert veel extra bloemen en dus nectar op voor insecten. Naast dit initiatief is er sinds dit jaar ook Schoffelmijniet in het leven geroepen. Deze actie roept op om plantvakken niet meer te schoffelen. Wij onderzoeken als gemeente in welke beheergroep dit initiatief zou kunnen landen, om zo ook in dit doel te kunnen voorzien.

A.3.1.5 We verhogen de biodiversiteit van het openbaar groen De biodiversiteit willen we verhogen door meer gebruik te maken van vaste plantenconcepten in de themagebieden bijzondere gebieden en historische binnenstad van het IBOR. We willen in 2024 vijf locaties inplanten met de vernieuwde vaste plantenconcepten. Deze zijn net zo fraai als traditionele vaste plantenvakken, alleen kennen zij veel lagere onderhoudskosten dan de traditionele vaste plantenvakken. Zo kunnen we toch meer bloemen in de wijken brengen, zonder dat de onderhoudskosten enorm toenemen in de vorm van het jaarlijkse accres.

D.3.2 DOOR GEDRAGSVERANDERING BEVORDEREN WE SCHONE BUURTEN Onze inwoners willen buurten en wijken die schoon, heel en veilig zijn. Voor 2024 willen we de kwaliteit van de openbare ruimte verder verbeteren. Zwerfafval, hondenpoep en graffiti zijn grote ergernissen voor zowel onze inwoners als de politiek. Veel inwoners zijn zich terdege ervan bewust dat we op een goede manier om moeten gaan met onze omgeving. Het scheiden van afval is daar een goed voorbeeld van. Om nog

meer inwoners te motiveren, willen we het plan stimulering gedragsverandering uitvoeren. We gaan onder andere voorlichting geven, projectmatig handhaven op reinigingsthema’s, goed gedrag stimuleren en communicatie verder vormgeven. Te denken valt aan het geven van voorlichting, het waarderen van de inzet van participanten, maar ook het op projectbasis handhaven op zwerfafval en hondenpoep.

Gemeente Bergen op Zoom – Begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 21

A.3.2.1 We zorgen voor een aanpak op overlast hondenpoep door aanpassing van het beleid Door educatie, communicatie, belonen, preventie en projectmatig handhaven gaan we proberen de bron van de overlast weg te nemen. In 2024 gaan we het hondenlosloopbeleid herijken. Gaan we deze hondenlosloopgebieden voorzien van borden. We gaan samen met OOV handhaven op het opruimen van de hondenpoep in daarvoor speciaal ingerichte weken. De mensen die de hondenpoep niet opruimen krijgen een bekeuring, de mensen die wel netjes de hondenpoep opruimen krijgen een beloning. De cijfers over het aantal boetes delen we achteraf met de gemeenteraad.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=1811da82-899e-499a-aad5-48e0f829bcac