Bijlage 1. Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026.
Tekst van het document
Begroting 2023 Meerjarenraming 2024 – 2026
Vastgesteld d.d. 4 oktober 2022
2
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
Inhoudsopgave
Inleiding
4
De financiële Begroting 2023 - 2026
10
De programma’s Programma 1 – Bestuur en Ondersteuning Programma 2 – Veiligheid Programma 3 – Beheer openbare ruimte Programma 4 – Economie Programma 5 – Onderwijs Programma 6 – Sport, cultuur en recreatie Programma 7 – Wmo en Jeugd Programma 8 – Werk en inkomen Programma 9 – Milieu Programma 10 – Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing
12 22 28 34 40 46 54 64 70 76
Structureel Begrotingssaldo
82
De paragrafen Paragraaf 1 – Duurzaamheid Paragraaf 2 – Dienstverlening Paragraaf 3 – Taakstellingen Paragraaf 4 – Lokale heffingen Paragraaf 5 – Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf 6 – Financiering Paragraaf 7 – Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 8 – Verbonden partijen Paragraaf 9 – Grondbeleid Paragraaf 10 – Bedrijfsvoering
88 90 91 93 103 110 115 119 148 151
Uitvoeringsplan 2023 – 2026
154
Afkortingenlijst
163
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
3
Inleiding Bergen op Zoom in de steigers Voor u ligt de eerste begroting van deze nieuwe bestuursperiode. Door de organisatie is hard gewerkt om deze begroting op een goede en leesbare wijze over het voetlicht te brengen. We zijn daarbij uitgegaan van realisme. Hoe staan we ervoor, wat zijn de risico’s en wat zijn de kansen? Met een betere toekomst voor Bergen op Zoom als ons gezamenlijke doel zetten we in 2023 Bergen op Zoom in de steigers.
Onzekere toekomst De toekomst is voorspelbaar onvoorspelbaar. De coronapandemie en de oorlog in Oekraïne hebben nog maar eens extra duidelijk gemaakt dat vanzelfsprekende zekerheden plots grote onzekerheden kunnen worden. Het toenemend gebruik van het woord “crisis” bij tal van onderwerpen duidt daar eveneens op. De grillige toestand in de wereld betekent dat voorzichtigheid geboden blijft. De krapte op de arbeidsmarkt stelt ons bovendien voor grote uitdagingen om vacatures ingevuld te krijgen en de organisatie kwantitatief en kwalitatief op orde te brengen.
Stabiliteit bieden Juist in deze roerige tijden willen we stabiliteit bieden: doen wat je belooft en afmaken waar je aan begonnen bent. Dat is onderdeel van de bestuurscultuur die we voorstaan. Mede
4
daarom herbevestigen we in het Bestuursakkoord “Samen Bergen Verzetten” de drie pijlers van het Focusakkoord: “financiën op orde”, “een nieuwe bestuurscultuur” en “organisatiekwaliteit”. Belangrijke stappen zijn al gezet, maar we zijn er nog niet. Daar gaan we dus mee door.
Vertrekpunt Op 19 juli jongstleden gaven we een toelichting aan de gemeenteraad waar we staan en wat het “vertrekpunt” is voor deze bestuursperiode. Vanuit dit vertrekpunt zetten we in 2023 Bergen op Zoom in de steigers. Dan wordt het fundament gelegd om in de volgende jaren met vertrouwen te kunnen gaan “bouwen”. Dat betekent dat we focus leggen op “in control” geraken. We dienen eerst de basis op orde te brengen, voordat we extra ambities of nieuwe taken op kunnen pakken. Daar zijn we open, eerlijk en transparant over.
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
We brengen bovendien in herinnering dat een fors pakket aan taakstellingen in de vorige bestuursperiode op papier al is ingeboekt, maar nog wel in praktijk dient te worden gebracht. Ook de businesscases cultuur en sport zijn daar voorbeelden van.
Financiële discipline Hoewel de begrotingscijfers langzaamaan positiever worden, blijft financiële discipline nodig. We rekenen onszelf op voorhand niet rijk. Als leidend principe werken we daarom met een begrotingsoverschot van 3 miljoen euro. Zo bouwen we de schuldenlast af en verbeteren we de solvabiliteit. De beperkte financiële ruimte in 2023 is dubbel en dwars nodig om een goed fundament te kunnen leggen. In de latere jaarschijven zien we mogelijkheden om hierop voort te bouwen en dan ook andere ambities te gaan verwezenlijken.
Voortbouwen op de Toekomstvisie Met de Toekomstvisie 2035 heeft het gemeentebestuur vorig jaar ervoor gekozen om van Bergen op Zoom een BeLeefstad te maken. Ook deze lijn bestendigen we. De Toekomstvisie 2035 is de overkoepelende visie waaronder we vier pijlers plaatsen. De Omgevingsvisie, de Economische visie, de Visie Sociaal Domein & Veiligheid en de Visie op Dienstverlening. Aan de hand van deze vier pijlers gaan we de bouwplannen voor de komende jaren uittekenen. De visies willen we op
hoofdlijnen opstellen om meer ruimte/vrijheid aan initiatiefnemers te geven om met plannen te komen. Door de focus op de vier pijlers willen we ook versnippering van visie- en beleidsdocumenten terugdringen. Waar mogelijk nemen we deelvisies op als paragrafen binnen de pijlers. We beogen daarmee te komen tot meer samenhang.
Indeling begroting Overigens zal het u wellicht opvallen dat de begroting een andere indeling kent dan voorheen. In plaats van 6 programma’s zijn er nu 10 programma’s opgenomen. Die indeling is in lijn met de nieuwe financiële verordening. Ze sluit ook beter aan bij de begrotingen van andere gemeenten. Dat maakt het makkelijker om onze begroting te vergelijken met die van andere gemeenten.
Samen Bergen Verzetten Ondanks alle onzekerheden zien we de toekomst voor Bergen op Zoom met vertrouwen tegemoet. Er zijn volop kansen om onze gemeente mooier en beter te maken zodat onze inwoners er op een prettige manier samen kunnen leven, werken en recreëren. Vanuit het samenwerkingsdualisme dat we nastreven voeren wij graag de dialoog met de gemeenteraad over deze eerste begroting van de nieuwe bestuursperiode. Samen hebben we Bergen te Verzetten.
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
5
Meerjarig financieel perspectief Programma
2023
2024
2025
2026
2.091
4.061
4.548
4.548
Structurele mutaties 1 CoBe 2022
-686
-686
-686
-686
Verbonden partijen
-897
-1.008
-857
-854
Beginsaldo
508
2.367
3.005
3.008
324
12
11
10
Beginstand Begroting 2023-2026 e
Mutaties bestaand beleid Diversen
Kapitaallasten (excl riolering)
Diversen
Salariskosten (incl reiskosten en aanvullende HR-budgetten)
-1.535
-1.504
-1.437
-1.437
Diversen
Indexeren
-3.537
-3.562
-3.559
-3.562
Diversen
Energielasten
-2.640
-2.640
-2.640
-2.640
Diversen
Algemene uitkering
16.029
21.396
23.631
11.008
Prog 1
Bijstelling opbrengst OZB
-290
-290
-290
-290
Prog 1
Resultaat renteomslag (lagere schuldenlast)
102
-121
439
534
Prog 3
Hogere lasten ivm inflatie voor IBOR
-230
-230
-230
-230
Prog 5
Huur noodlokalen
-185
-225
-210
-310
Prog 7
Huishoudelijke ondersteuning
-954
-954
-954
-954
Prog 7
Begeleiding
-811
-811
-811
-811
Prog 7
Indexatie jeugd
-674
-674
-674
-674
Prog 8
Bijstand levensonderhoud
774
774
774
774
Prog 10
Mutatie parkeerbeheer (PBB)
-189
-189
-189
-189
Diverse mutaties
215
20
4
-1.038
Opstellen visies
-600
0
0
0
Pijler "van -1 naar 0"
-313
-113
-113
-113
Totaal pijler Visie financien en dienstverlening
-385
-385
-385
-385
Totaal pijler Omgevingsvisie
-650
-200
-200
-200
Totaal pijler Economische visie
-200
-130
-70
0
Totaal pijler Visie sociaal en veiligheid
-630
-250
-230
-30
-386
0
0
0
Extra risico buffer
-742
0
0
0
Saldo begroting 2023-2026
3.000
12.292
15.872
2.472
Mutaties nieuw beleid
Taakstellingen Vastgoed Overig
6
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
Toelichting per regel Beginsaldo Begroting 2023-2026 Als start zijn de saldi uit de jaarschijven 2023 t/m 2026 van de begroting 2022 genomen inclusief de wijzigingen die t/m juni 2022 door de raad zijn vastgesteld. Omdat we dit jaar vanwege de verkiezingen geen Beleidskader hebben gehad, zijn de structurele mutaties uit het 1e Concernbericht 2022 verwerkt in de jaarschijven. Daarnaast zijn de bijdrage aan de Verbonden Partijen zoals die zijn opgenomen in de Begroting 2023 van de Verbonden Partijen in de jaarschijven verwerkt.
Mutaties bestaand beleid: Kapitaallasten De kapitaallasten (rente en afschrijving) komen lager uit dan begroot in de Begroting 2022-2025 omdat investeringen later gereed komen. Daardoor gaat de afschrijving op een later tijdstip in. Salariskosten De salariskosten zijn met 3,6% geïndexeerd hetgeen tot een stijging heeft geleid van € 1,6 miljoen. De indexatie is gebaseerd op het indexcijfer loonvoet overheid. Dit was bij de meicirculaire 3,6%. Indexeren Zowel de uitgaven als de inkomsten posten zijn geïndexeerd met het inflatiepercentage van 3,0%. De indexatie is gebaseerd op het prijspeil binnenlandsproduct uit de meicirculaire. Energiekosten De gemeente heeft voor haar gas en elektra een vast contract dat afloopt op 31 december 2022. Op basis van de marktprijzen op 19 juli van dit jaar is een inschatting gemaakt voor de kosten van gas- en elektra voor 2023. Dit resulteert in een toename van de kosten met € 2,6 miljoen. Algemene uitkering In de begroting zijn de mutaties vanuit de december en de meicirculaire verwerkt. Met name de meicirculaire kende forse plussen. De belangrijkste mutaties waren: • Een toename vanwege loon- en prijsstijging met € 6,2 miljoen. • Vanwege hogere rijksuitgaven is de omvang van de algemene uitkering in 2023 t/m 2025 fors hoger. De omvang van de algemene uitkering valt in 2026 behoorlijk terug (einde Rijksregeerperiode).
• In 2023 heeft de herijking van de algemene uitkering plaatsgevonden. De verdeling van de algemene uitkering is ingrijpend gewijzigd, om de nieuwe verdeling van de algemene uitkering beter te laten aansluiten op de
kostenontwikkeling van gemeenten. Bergen op Zoom heeft hier voordeel bij. Dit loopt in 3 jaar tijd op naar een voordeel van € 2,5 miljoen op jaarbasis. Renteresultaat Doordat de schuld is gedaald is er in 2023 een klein voor t.o.v. de geraamde rentekosten in de Begroting 2022. In 2024 is er een nadeel vanwege de oplopende rentekosten. Het voordeel in de latere jaren is dat deze hogere kosten ruimschoots worden gecompenseerd door de lagere schuld. Opbrengst OZB Vanwege de ingediende bezwaren tegen de waarde bij de niet-woningen en een iets hogere leegstand is de opbrengst OZB verder verlaagd. Contracten IBOR Als een gevolg van markt- en externe ontwikkelingen hebben leveranciers hun prijzen moeten indexeren. Het betreft o.a. contracten op onderhoud van openbare verlichting (+18,9%), levering van verkeersborden (+11,0%), intensief maaien (+7,8%). De meerkosten boven de standaard indexering van 3,0% bedragen € 230.000. Huur noodlokalen basisonderwijs Deze mutatie betreft de huur van de noodlokalen voor de Zeeridder in 2023 en 2024 en de huur van noodlokalen wanneer ook andere scholen verbouwd/gerenoveerd gaan worden. Huishoudelijke ondersteuning Het aantal cliënten is van 2.270 begin 2022 gestegen naar 2.350 medio 2022.
Door noodzakelijke werkzaamheden, om de achterstanden bij de indicatiestelling voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) weg te werken, is er minder tijd besteed aan het onderhouden van contacten met partners en het onderhouden van de benodigde kennis, cliëntopvolging en het werken aan projecten en businesscases die als doel hebben inwoners op een andere manier te ondersteunen. Dit zien we terug in de oplopende aantallen en kosten. Begeleiding Door het wegwerken van de achterstanden is het aantal cliënten gestegen van 1.340 begin 2022 naar 1.420 medio 2022. Daarnaast zijn de kosten met meer dan 3% gestegen. Jeugd De kosten van jeugd stijgen harder dan de algemene indexatie van 3%. Daarom moeten wij de budgetten voor jeugd nog met € 674.000 extra verhogen.
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
7
Bijstand levensonderhoud Het aantal bijstandsuitkeringen is nog verder gedaald dan begroot als gevolg van de grote vraag naar arbeidskrachten. De gebundelde uitkering (BUIG) vanuit het Rijk valt ook lager uit dan is begroot. Deze wordt voor 2023 in oktober pas bekend gemaakt en zal de exacte rijksbijdrage bekend worden. Per saldo betekenen deze twee bijstellingen een voordeel van €774.000. Volksgezondheid Het totale budget voor volksgezondheid voor 2022 is in de Begroting 2022 € 140.000 hoger dan in de Begroting 2021. Dit komt met name doordat door de het structureel maken van de bezuinigingen uit de uitgaven stop het budget voor de inspecties van de kinderopvang is wegbezuinigd. Dit is in de Begroting 2022 herstelt en leidt tot een verhoging van het budget met € 100.000. Parkeerbeheer De bijdrage aan parkeerbeheer neemt met € 189.000 toe. Dit komt vanwege hogere salariskosten van parkeerbeheer en hogere kosten voor lopende contracten.
Mutaties nieuw beleid:
Daarnaast is in 2023 een bedrag van € 742.000 opzij gezet om vertraging in het realiseren van de taakstellingen in 2023 op te kunnen vangen. Uitbreiding formatie griffie met 1 FTE
€ 110.000 (structureel)
Pijler omgevingsvisie Aanpassing IBOR Het IBOR plan zal worden herijkt volgens de principes schoon, heel en veilig. Voor deze herijking nemen we structureel € 200.000 op. Eind 2022 zal het herijkte IBOR plan worden aangeboden. Werkbudget bouw extra woningen Voor 2023 is een budget van € 450.000 opgenomen om de plannen voor de bouw van de extra woningen te kunnen gaan uitwerken. Pijler economische visie Verkoop/afstoten monumenten We willen de komende jaren werken om mogelijk meer monumenten en erfgoed objecten te verkopen/af te stoten. Om dit mogelijk te maken is er budget en capaciteit nodig om tot een onderhandeling/verkoop te komen met Stichting Monumenten Bezit of andere partijen.
Opstellen visies In 2023 worden de 4 visies die de pijlers vormen van de toekomstvisie uitgewerkt. De omgevingsvisie is al ver gereed. Pijler visie sociaal en veiligheid Voor de andere visies wordt € 600.000 beschikbaar gesteld in Extra budget Veiligheid Voor 2023 is een éénmalig extra budget opgenomen deze begroting. van € 200.000 voor veiligheid. Met dit budget willen wij bekijken hoe wij de begroting (met name capaciteit) in lijn Pijler “Van -1 naar 0” In control komen € 200.000 (2023) met de ambities uit het bestuursakkoord kunnen krijgen. Deze uitkomsten zullen in het Beleidskader 2024 worden Het belangrijkste onderdeel van deze pijler betreft het meegenomen. Daarnaast is het budget bedoeld om ook budget om in control te komen. We hebben een onderzoek al verbeteringen op het gebied van veiligheid in 2023 te uit laten voeren wat er moet gebeuren om beter in control kunnen doorvoeren. te kombeen. Voor de uitvoering van dit advies is € 200.000 beschikbaar in deze begroting. Voorliggend veld Voor het versterken van de samenwerking met het voorOverig liggend veld is voor 3 jaar lang een budget van € 200.000 Daarnaast is er structureel budget opgenomen voor: • Onderhoud van kunst in de openbare ruimte € 50.000 beschikbaar gesteld. De bedoeling is dat dit traject participa• Procesmanagement € 20.000 tief wordt vormgegeven.
• Mobile device beleid (afschaffen eigen bijdrage) € 43.000 Cliëntondersteuning De afgelopen anderhalf jaar is alle aandacht uitgegaan naar het wegwerken van de wachtlijsten. Hierdoor is er geen Pijler financiën en dienstverlening Post onvoorzien € 275.000 (structureel) tijd besteed aan cliëntopvolging. Dit heeft gevolgen voor de kwaliteit van dienstverlening en voor de kosten van de onderIn juni van dit jaar is de geactualiseerde financiële verordesteuning. We willen hierdoor extra op inzetten in 2023 en het ning door de raad vastgesteld. Daarin is opgenomen om een post onvoorzien van 0,1% van het uitgaventotaal op te nemen. proces volledig in beeld brengen zodat de extra inzet en de Op basis van de Begroting 2022 hebben we een post onvoor- besparingen aangegeven kunnen worden. zien begroot van € 275.000.
8
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
Werkbudget onderwijs Er is structureel een werkbudget voor onderwijs opgenomen van € 20.000 per jaar. Hiervoor was nu niets beschikbaar. Daarnaast is voor 2024 € 20.000 extra opgenomen voor de schouw van de scholen in het kader van het IHP.
Leeswijzer
Mutaties taakstellingen:
In het onderdeel “Wat gaan we daarvoor doen in 2023” vindt u de activiteiten terug die in 2023 worden uitgevoerd om de doelstellingen te bereiken.
Vastgoed In de uitwerking van het focusakkoord is opgenomen dat we jaarlijks € 386.000 bezuinigen op het onderhoud van de panden die verkocht worden. De planning was dat er in 2022 panden verkocht zouden worden. Dit hebben we niet gerealiseerd. Er is nog niet bepaald wanneer deze verkopen wel gaan plaatsvinden. De structurele bezuiniging van € 386.000 voor 2023 is daarom geschrapt.
Overige mutaties:
Elk programma begint met het onderdeel “Wat willen we bereiken in 2026?”. Daarin is de tekst opgenomen uit het bestuursakkoord. Deze doelstellingen willen wij in 2026 hebben gerealiseerd.
Bij de indicatoren hebben we alleen de wettelijk verplichte indicatoren opgenomen. Bij het onderdeel “Begrotingsmutaties” worden de mutaties per programma toegelicht die hebben plaatsgevonden. Als beginstand is genomen de jaarschijven 2023, 2024 en 2025 in de begroting 2022. Het eindtotaal zijn de saldi van de jaarschijven uit de begroting 2023.
Extra buffer voor het realiseren van taakstellingen De exploitatie voor 2023 liet boven de doelstelling van een structureel overzicht van € 3 miljoen nog een positief saldo Tenslotte zien van € 724.000. Dit bedrag is gereserveerd als buffer om Wij danken eenieder die heeft bijgedragen aan de totstandtaakstellingen die in 2023 niet gerealiseerd kunnen worden op koming van dit document. te kunnen vangen. Bergen op Zoom, 4 oktober 2022, Het college van burgemeester en wethouders Structureel begrotingssaldo Vanaf pagina 82 wordt de berekening van het structurele begrotingssaldo toegelicht. Het saldo van de begroting wordt hierbij gecorrigeerd van de incidentele baten en lasten.
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
9
De financiële Begroting 2023 - 2026 Overzicht van baten en lasten Bedragen * € 1.000
Realisatie 2021
Begroting 2022
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Programma 1 Bestuur en ondersteuning
10.174
21.743
11.569
10.722
22.402
11.680
Programma 2 Veiligheid
7.015
946
-6.070
6.915
764
-6.151
Programma 3 Beheer openbare ruimte
14.411
1.265
-13.146
16.677
607
-16.070
Programma 4 Economie
9.414
8.606
-807
11.725
10.680
-1.045
Programma 5 Onderwijs
12.172
5.653
-6.518
11.978
5.073
-6.905
Programma 6 Sport, cultuur en recreatie
18.538
4.376
-14.162
20.673
6.218
-14.455
Programma 7 WMO en Jeugd
74.481
3.043
-71.438
75.761
3.456
-72.304
Programma 8 Werk en inkomen
57.932
35.284
-22.648
58.886
31.262
-27.624
Programma 9 Milieu
19.527
22.723
3.195
20.286
23.540
3.254
Programma 10 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing
34.138
36.600
2.463
29.038
30.084
1.047
Subtotaal programma’s
257.802
140.240
-117.562
262.661
134.087
-128.574
Programma’s
Taakveld 0109 Uitkeringen gemeentefonds
0
155.041
155.041
0
154.733
154.733
24.419
3.095
-21.324
26.554
2.451
-24.103
VPB
0
0
0
0
0
0
Onvoorzien
0
0
0
0
0
0
282.220
298.376
16.155
289.214
291.270
2.056
Onttrekkingen aan Algemene Reserve
0
2.840
2.840
0
8.207
8.207
Toevoegingen aan Algemene Reserve
6.181
0
-6.181
6.432
0
-6.432
288.402
301.216
12.814
295.646
299.476
3.830
Taakveld 0104 Overhead
Totaalsaldo van baten en lasten
Begrotingssaldo Uitgangspunt Bestuursakkoord Begrotingsresultaat
Het structurele begrotingssaldo wordt toegelicht vanaf pagina 82.
10
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
Meerjarenraming 2024 - 2026 Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
10.825
22.663
11.837
10.511
22.288
11.777
11.121
22.891
11.770
11.429
22.609
11.180
6.938
228
-6.711
6.658
228
-6.431
6.683
228
-6.456
6.711
228
-6.483
19.083
573
-18.510
19.610
547
-19.063
19.812
547
-19.265
20.033
547
-19.486
8.421
4.929
-3.492
5.690
1.983
-3.707
5.467
1.793
-3.674
5.317
1.612
-3.705
11.713
4.167
-7.546
11.558
3.747
-7.811
11.533
3.749
-7.784
11.746
3.751
-7.995
19.858
5.197
-14.661
17.937
5.127
-12.810
17.915
5.127
-12.788
17.776
5.127
-12.650
78.363
2.105
-76.258
76.931
2.061
-74.870
76.568
2.061
-74.507
76.383
2.061
-74.322
56.399
29.588
-26.811
55.768
29.588
-26.180
55.420
29.588
-25.832
55.414
29.588
-25.826
22.369
25.225
2.856
21.952
24.558
2.606
21.895
24.560
2.665
21.824
24.562
2.738
-678
419
1.097
12.630
13.267
637
8.581
7.268
-1.314
8.217
7.202
-1.015
233.293
95.094
-138.199
239.246
103.394
-135.852
234.995
97.811
-137.184
234.850
97.286
-137.564
0
166.863
166.863
0
172.105
172.105
0
175.060
175.060
0
162.428
162.428
27.859
2.752
-25.107
25.928
2.792
-23.136
25.224
2.832
-22.392
25.116
2.872
-22.243
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1.017
0
-1.017
275
0
-275
275
0
-275
275
0
-275
262.169
264.708
2.540
265.449
278.292
12.843
260.494
275.702
15.208
260.241
262.586
2.345
5.110
5.110
2.070
2.070
1.038
1.038
569
569
4.650
0
-4.650
2.621
0
-2.621
373
0
-373
442
0
-442
266.818
269.818
3.000
268.070
280.362
12.292
260.867
276.739
15.872
260.683
263.155
2.472
3.000
3.000
3.000
3.000
0
9.292
12.872
-528
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
11
Programma 1
Bestuur en Ondersteuning Wat willen we bereiken in 2026? Samenwerking Wij voelen de noodzaak onze blik naar buiten te vergroten. Daarom gaan we al bestaande samenwerkingen activeren. Bij het aangaan van nieuwe samenwerkingen maken we een goede afweging op basis van de voor- en nadelen.
Financiën en bedrijfsvoering Financiën We gaan door met het op orde brengen van de gemeentelijke financiën. Vanuit een duurzaam financieel beleid verkleinen we de schuldenlast en vergroten we de solvabiliteit. We hanteren een passend risicoprofiel bij de grondexploitaties en houden de renteontwikkeling goed in de gaten. Achterstallig onderhoud werken we weg. En onze financiële positie rapporteren we eerlijk.
12
Bedrijfsvoering De gemeente heeft moeilijke tijden achter de rug en is op weg naar een normale bedrijfsvoering. Dat er nog veel moet gebeuren, weten wij uit de presentatie en brief van jl. februari aan de gemeenteraad. Zowel op organisatievlak als op (materiële) onderhoudstoestand, die in de meerdere miljoenen loopt, zullen we eerst door een dal moeten voordat we het punt bereiken van wat als een acceptabele uitgangspositie kan worden gezien. De uitvoering van het focusakkoord heeft de eerste financiële nood op hoofdlijnen aangepakt. Nu is verder en dieperliggend onderzoek nodig. Dat zal ongeveer een half jaar beslaan. Op basis van de dan bekende en vastgelegde uitgangspositie zal een meerjarenaanpak voorgesteld worden om als een wendbare gemeente te kunnen opereren in een steeds veranderende toekomst. Het groeiproces om hier te komen, zal vier tot zes jaar vragen. Onze medewerkers mogen daarbij rekenen op goed werkgeverschap.
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
Wat gaan we daarvoor doen in 2023? Samenwerking 1. We maken een lobby-agenda en zetten de hele gemeentelijke organisatie in op subsidie-werving. Van provincie touropa. Waar dat onze positie kan versterken zoeken we bij die initiatieven de samenwerking met gemeenten in onze regio. Maken van een lobby-agenda Na de vaststelling van de lobby-agenda worden in Q1 2023 standaardproducten opgeleverd die voortkomen uit de lobbyagenda (waaier, prioritaire netwerkcontacten). We informeren de gemeenteraad hierover in Q1 2023. De lobbyagenda wordt in Q1 2023 gebruikt voor de input van het college richting Provinciale Staten en Waterschapsverkiezingen 2023. In Q4 2024 wordt de agenda gebruikt voor de input richting de geplande Tweede Kamer verkiezingen in 2025. De lobbyagenda is een dynamisch document dat om het half jaar herijking vraagt. Een dergelijke herijking zal dus in Q2 en Q4 van 2023 plaatsvinden. De organisatie inzetten op subsidie-werving Het college bespreekt de evaluatie van de huidige subsidie monitoring en werving. Daarna delen we die met de gemeenteraad. Het college stelt in Q1 2023 ook de prioriteiten van de subsidiëring voor dat jaar vast. In Q4 van 2023, en van de daaropvolgende jaren, wordt telkens de subsidie-werving van het jaar geëvalueerd en worden de nieuwe prioriteiten voor het jaar erna vastgesteld door het college.
We nemen de uitwerking hiervan mee in het beleidskader 2024.
We zorgen dat in alle uitwerkingen de (vak)taal dezelfde is als die van de Regionale Verstedelijkingsstrategie: Omgevingsvisie-Bestuursakkoord-Ontwikkelprincipes. We leren regionaal te denken en te doen: loslaten, aanhaken en vasthouden. Voor de opgaves waar de regio voor staat moet de blik naar buiten. Samen met Roosendaal werken we aan de eigenheid en eenheid van deze regio, waarbij onderscheidend is dat onze regio in een noord-zuid verbinding ligt tussen Rotterdam-Antwerpen-Vlissingen. We zijn aanvullend op wat in de andere stedelijke regio’s gebeurt. Planning: De Verstedelijkingsstrategie is klaar. Eind oktober 2022 ziet de Regionale Investeringsagenda (RIA) het licht. Het regionale verstedelijkingsakkoord verwachten we eind 2022. In Q2 2023 is de vertaling van de RIA in projectopdrachten gereed. 3. Wij benutten regionaal, provinciaal en over de grens de samenwerkingskansen. Bergen op Zoom neemt deel aan meer dan 40 verschillende samenwerkingsverbanden op diverse schaalgroten en beleidsonderwerpen. In opvolging van de installatie van het college in mei 2022 zijn de bestuurlijke posities bij onze samenwerkingsverbanden ingevuld en hebben bestuurders zich kandidaat gesteld voor posities waarbij derden hierin een selectie maken. Daarnaast zijn zowel het college als het DT bij diverse samenwerkingspartners op werkbezoek geweest. Dit wordt in 2023 gecontinueerd.
In Q2 2023 worden deze verbanden geëvalueerd. Er worden vervolgstappen bepaald (bijvoorbeeld het aangaan van nieuwe verbanden, beperken bestuurlijke invulling bij sommige samenwerkingsverbanden).
2. Wij willen een actieve rol gaan innemen in de 4e stedelijke regio van Noord-Brabant. 4. We maken werk van onze verbinding met de e De 4 stedelijke regio is een belangrijk onderwerp voor de regio Antwerpen. In het college worden de bestaande verbindingen, ontwikkeling van Bergen op Zoom in de komende jaren. kansen en prioriteiten in relatie tot de regio Antwerpen Bergen op Zoom heeft op dit moment al een actieve rol. besproken, en vervolgstappen bepaald. Op de uitWe richten de organisatie structureel (in plaats van incikomsten hiervan kan nog niet vooruitgelopen worden, denteel) in volgens de opgaven en ontwikkelprincipes van maar worden indien nodig meegenomen in het de Regionale Verstedelijkingsstrategie. We haken zo ook Beleidskader 2024. aan bij de ambities van het Bestuursakkoord.
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
13
Financiën
Bedrijfsvoering
1. We werken met een realistische begroting, volgens de indeling met “taakvelden”. We werken vanuit de discipline van een structureel begrotingsoverschot van 3 miljoen euro. De Begroting 2023 is opgesteld volgens de indeling op taakveld-niveau. We monitoren het begrotingsoverschot in de reguliere planning en control cyclus. Begrotingsdiscipline is de komende jaren erg belangrijk en past bij het reeds opgestelde plan: Balans in financiën. Vanuit een “plan-do-check-act” aanpak verbeteren we het financieel voorspellend vermogen en verkleinen we de afwijking tussen begroting en realisatie.
1. A. We continueren de realisatie van de afgesproken ombuigingen van de personele lasten. Het monitoren van de realisatie van de afgesproken ombuigingen op de personele lasten vindt periodiek plaats. Dat doen we met behulp van de personeelslastenmonitor en de stand van zaken personele bezuinigingen. Hierin worden de gerealiseerde personele bezuinigingen en nog uit te werken bezuinigingen inzichtelijk gemaakt.
2. Tekorten en begrotingswijzigingen worden als uitgangspunt opgevangen binnen de programma’s zelf. Meevallers worden niet ingezet voor nieuwe uitgaven, maar komen in de algemene reserve. Nieuwe beleidskeuzes maken we bij het beleidskader. In juni 2022 is de nieuwe financiële verordening vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin zijn alle genoemde uitgangspunten opgenomen. We monitoren deze uitgangspunten in de reguliere planning en control cyclus.
In de paragraaf Taakstellingen nemen we de stand van zaken van de taakstellingen op, waaronder ook de business cases en de bezuiniging op personeel. B. We toetsen op doelmatigheid en blijven daartoe periodiek monitoren. In Q3 2022 voeren we een nulmeting uit op de doelmatigheid van de organisatie. Op basis van de bevindingen wordt in Q4 2022 een actieplan opgesteld. De uitvoering hiervan vindt plaats in 2023 (meerjarig). Een 1e hermeting vindt plaats in Q4 2023.
2. We voeren een takendiscussie vanuit het perspectief van de Toekomstvisie 2035 en de pijlers van de a) 3. Lokale belastingen en heffingen mogen stijgen met maxiOmgevingsvisie, b) Economische visie, c) Visie sociaal maal de inflatie of vanwege kostendekkendheid. Domein en Veiligheid en d) Visie op Dienstverlening. Uitwerking vindt plaats in de belastingverordeningen. Dit Bij de vaststelling van de 4 visies lichten we de beïnuitgangspunt wordt daarin meegenomen. vloedbaarheid van de begrotingsonderdelen toe. Hiermee geven we een verdere uitwerking aan de takendiscussie. 4. We verfijnen de systematiek van de moederkredieten - inclusief het principe van niet meer investeren dan afschrijven - door in het uitvoeringsplan onderscheid te 3. We zorgen voor een doorontwikkeling in het werken met maken tussen vervangingsinvesteringen en uitbreidings“maatschappelijke businesscases”. Bij het rapporteren investeringen. We onderhouden de gemeentelijke eigenover de realisatie maken we meer gebruik van indicadommen op een kwaliteitsniveau dat minstens sober, toren (kpi’s) en dashboards. Om “in control” te geraken degelijk en in elk geval veilig is. optimaliseren we de informatievoorziening.
Een eerste verfijning van de systematiek van moederIn Q3 2023 leveren we een actieplan op voor de verbetekredieten vindt plaats bij het eerstvolgende uitvoering van de informatievoorziening, inclusief inzicht in de ringsplan. Daarna zullen we in samenwerking met de daarvoor benodigde middelen. Uitgangspunt hierbij is om Auditcommissie komen tot een nadere verfijning. eerlijk en transparant te vertellen over de geleverde prestaties en de kwaliteit van dienstverlening. Parallel aan de structurele aanpak worden “quick wins” (waar mogelijk) 5. We steunen alleen voorstellen en amendementen die al gedurende 2023 toegepast. zijn voorzien van een deugdelijke financiële dekking, die aansluiten op een langdurig stabiele financiële koers. De uitkomst van het raadsdebat over de P&C documenten beschouwen we als het democratisch resultaat dat we bij stemming zullen steunen. We doen samen met de griffie een procesvoorstel om de raad hierbij te ondersteunen.
14
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
4. We maken afspraken over het niveau van digitale veiligheid en nemen de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) in acht. De daaruit voortvloeiende kosten worden inzichtelijk gemaakt. De BIO bevat een omvangrijk pakket aan beheersmaatregelen. In 2023 bereiken we volwassenheidsniveau 3 (NOREA-model). Dit betekent dat alle beheersmaatregelen gedocumenteerd zijn, op gestructureerde wijze worden uitgevoerd en dat de uitvoering van de maatregelen aantoonbaar is en wordt getoetst. In Q1 2023 bereiken we dit niveau voor de processen: incidentmanagement, wijzigingsmanagement, patchmanagement en configuratiemanagement. In Q4 2023 bereiken we dit niveau voor de overige processen. De realisatie kan plaatsvinden binnen het bestaande budget. In Q3 2023 leveren we een actieplan op hoe volwassenheidsniveau 4 bereikt kan worden, inclusief inzicht in de daarvoor benodigde middelen. Volwassenheidsniveau betekent dat de effectiviteit van de beheersmaatregelen periodiek wordt geëvalueerd.
Overig a. We bereiden ons voor op de komende “reisdocumenten piek” In 2019 ontstond in Nederland de zogenaamde “reisdocumentendip” wat inhoudt dat er vanaf dat moment een langere geldigheidsduur van reisdocumenten werd ingevoerd. Deze dip eindigt op 1 januari 2024 en dan
ontstaat er een aanzienlijke toename van de vraag naar paspoorten en identiteitskaarten. We verwachten een verdubbeling van het aantal reisdocument aanvragen t.o.v. 2022. Deze percentages lopen ieder jaar op tot 2029. Vanaf Q3 2023 moeten we ons daarom voorbereiden op het voorkomen van wachttijden en het kunnen verstrekken van reisdocumenten binnen de gestelde termijnen. Hiervoor gaan we extra personeel inzetten. We zien een landelijke tendens dat gediplomeerd Burgerzaken personeel moeilijk te vinden is. Daarom moeten medewerkers die worden aangenomen extra lang ingewerkt worden waardoor dit ten koste gaat van de huidige capaciteit. Het is derhalve noodzakelijk om in Q3 2023 te starten met het werven van extra medewerkers om de reisdocumentenpiek op te vangen. Hierbij merken wij op, dat we nog steeds de hinder ondervinden van langdurig verzuim, vacatures, Covid-19 en de registratie van vluchtelingen uit Oekraïne, wat sowieso gevolgen heeft op onze dienstverlening (wachttijden). b. Het organiseren van de verkiezingen In maart 2023 vinden de verkiezingen voor Provinciale Staten en het Waterschap plaats. Evenals de laatste twee verkiezingen (Tweede Kamer en gemeenteraad) zetten wij hiervoor een projectorganisatie op en gaan we ons aanmelden voor het “centraal tellen”.
Wij gaan ervanuit dat het beschikbare budget toereikend is en dat we ingeval van eventuele aanvullende, landelijke randvoorwaarden wederom door het Rijk worden gecompenseerd.
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
15
Indicatoren Realisatie Omschrijving indicator*
Landelijk**
2018
2019
2020
2021
Gemiddelde WOZ-waarde,
290 (2021)
206
221
233
248
733 (2021)
780
797
823
848
919
810 (2021)
812
830
859
888
963
per €1.000,-
Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden, in €
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden, in €
2022
* De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. ** De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente.nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.
Wettelijke indicatoren
Jaarr. 2019
Jaarr. 2020
Jaarr. 2021
Begr. 2022
Begr. 2023
Formatie fte
7,8
8,1
8,0
8,0
7,9
7,5
7,4
7,0
6,7
6,6
646
667
645
719
752
18,6%
15,5%
15,9%
6,7%
7,5%
8,2%
9,9%
7,6%
8,6%
9,6%
5,4%
5,0%
per 1.000 inwoners
Bezetting fte per 1.000 inwoners
Apparaatskosten per inwoner (€)
Externe inhuur kosten als % van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen
Overhead % van totale lasten
Verzuim percentage
Noot: Het aantal inwoners is het aantal per 1-1-2022, namelijk 67.894 inwoners in de gemeente Bergen op Zoom.
Kaderstellende documenten voor het programma BeleidsnotaVastgesteld Toekomstvisie Bergen op Zoom 2021 Financiële verordening ex artikel 212 Gemeentewet 2022 Financiële verordening ex artikel 213 Gemeentewet (Controleverordening) 2015 Nota Investeren en Afschrijven 2018 Nota Reserves en Voorzieningen 2020
16
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
Verbonden partijen
Omschrijving hoe deze bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Belgisch-Nederlands grensoverleg (BENEGO)
Verbinden van lokale initiatieven bij Belgische en Nederlandse grensgemeenten om substantiële subsidiebijdragen te verwerven en informatie te delen over grensoverschrijdende thema’s.
Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB)
De uitvoering van de heffing en invordering waterschapsbelasting van gemeentelijke belastingen, de behandeling van bezwaar- en beroepschriften en het verzorgen van de informatieverstrekking aan burgers en bedrijven die woonachtig of gevestigd zijn in het grond- of werkgebied van een van de deelnemende partijen. Bijdrage voor de gemeente in 2023: €1.664.600. (€1.765.500 incl. btw)
NV Bank Nederlandse Gemeenten
De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging
PZEM NV
De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging
GBE Aqua NV
De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging
Enexis Holding NV
De gemeente houdt de aandelen aan als duurzame belegging
Publiek belang Elektriciteitsproductie BV en Claim Staat Vennootschap BV
Deze 2 NV’s zijn opgericht voor het vertegenwoordigen van de 136 verkopende aandeelhouders (diverse gemeenten en provincies) bij het beheer en de uitoefening van rechten en verplichtingen als gevolg van het aandelenpakket Essent nv.
GR West-Brabants Archief (GR WBA)
Via de GR bereiken we dat de zorg, het beheer, de bewaring en het ter beschikking stellen van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden tegen beheersbare kosten worden uitgevoerd. Bijdrage voor de gemeente in 2023: €841.635.
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
17
Wat mag het kosten? Baten/Lasten Bedragen * € 1.000,-
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Programma 1 Bestuur en ondersteuning Baten Lasten
179.879 34.593
179.585 37.275
192.277 39.701
197.186 36.714
200.782 36.620
187.909 36.820
Totaal saldo van baten en lasten Onttrekkingen reserves Stortingen reserves
145.286 2.435 126
142.310 5.926 0
152.576 2.223 0
160.472 1.300 0
164.162 663 0
151.089 442 0
Resultaat Programma 1
147.595
148.236
154.799
161.772
164.825
151.532
2023
2024
2025
2026
Baten Lasten
176.720 35.577
175.194 33.979
176.258 34.490
176.258 34.490
Saldo Personeelskosten Kapitaallasten Indexering 1e Concernbericht Verbonden partijen rente resultaat OZB Algemene uitkering Vastgoed Energiekosten Overhevelingen Opstellen visies Budget "in control komen" Post onvoorzien Overige mutaties
141.144 -731 541 288 132 -250 102 -290 16.593 -148 -429 0 -600 -200 -1.017 -336
141.215 -739 559 292 121 -254 -121 -290 22.022 -76 -429 0 0 0 -275 -254
141.767 -747 551 291 130 -254 439 -290 23.978 -76 -429 0 0 0 -275 -260
141.768 -747 551 291 130 -254 534 -290 11.346 -76 -429 0 0 0 -275 -1.018
Eindtotaal
154.799
161.772
164.825
151.532
Toelichting Beginstand Programma 1 Bedragen * € 1.000,-
18
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
Begrotingsmutaties Bestaand beleid Personeelskosten De salariskosten zijn met 3,6% geïndexeerd hetgeen tot een stijging heeft geleid van € 731.000.
Rente resultaat Doordat de schuld is gedaald is er in 2023 een klein voor t.o.v. de geraamde rentekosten in de Begroting 2022. In 2024 is er een nadeel vanwege de oplopende rentekosten. Het voordeel in de latere jaren is dat deze hogere kosten ruimschoots worden gecompenseerd door de lagere schuld.
Hierin is meegenomen de uitbreiding met 1 FTE bij de griffie. Kapitaallasten De kapitaallasten in 2022 komen € 541.000 lager uit dan geraamd in de Begroting 2022-2025. Dit komt enerzijds, omdat niet alle moederkredieten 2022 afgesloten worden in 2022. Hierdoor zijn de kapitaallasten in 2023 lager uitgekomen. Anderzijds komt het, omdat de kapitaallasten van de moederkredieten op programma 1 worden begroot. Wanneer er een krediet beschikbaar wordt gesteld vanuit de moederkredieten, worden de kapitaallasten van dit krediet opgenomen in het programma waar het krediet verantwoord dient te worden. Per saldo heeft dit geen effect op de begroting, maar de kapitaallasten op programma 1 worden lager. Indexeren begrotingsposten Zowel de uitgaven budgetten als de inkomsten zijn met 3,0% geïndexeerd. Dit percentage is gebaseerd op het indexcijfer prijspeil bruto binnenlands product zoals dat in de meicirculaire is opgenomen. Per saldo nemen de baten met € 288.000 toe. Dit komt met name omdat de indexering van de OZB-opbrengst hierin is verwerkt. Structurele doorwerking 1e Concernbericht 2022 Normaal worden de structurele mutaties uit het 1e Concernbericht meegenomen in het Beleidskader. Omdat we dit jaar vanwege de verkiezingen geen Beleidskader hebben aangeboden, worden de structurele mutaties uit het 1e Concernbericht 2022 nu in de begroting verwerkt.
De hogere inkomsten komen met name voort uit de doorwerking van de algemene uitkering. Verbonden Partijen De bijdrage aan de verbonden partijen is conform de begroting 2023 van de verbonden partijen in onze begroting opgenomen. Dit betreft de Belastingsamenwerking West-Brabant en West-Brabants Archief. Dit heeft tot hogere lasten in de komende jaren geleid.
OZB Vanwege de ingediende bezwaren tegen de waarde bij de niet-woningen en een iets hogere leegstand is de opbrengst OZB verder verlaagd. Algemene uitkering De meicirculaire is verwerkt in de Begroting 2023. Deze heeft grote voordelen, omdat het rijk in deze kabinetsperiode meer uitgeeft. Daarnaast is Bergen op Zoom voordeelgemeente bij de herverdeling van het gemeentefonds. Vastgoed De onderhoudskosten voor het vastgoed komen hoger uit. Daarnaast zijn de begrote verkopen uit het Focusakkoord in 2022 niet gerealiseerd. Hierdoor is de gepland bezuiniging op de exploitatielasten van panden voor 2023 teruggedraaid. Energiekosten De gemeente heeft voor haar gas en elektra een vast contract dat afloopt op 31 december 2022. Op basis van de marktprijzen op 19 juli van dit jaar is een inschatting gemaakt voor de kosten van gas- en elektra voor 2023. Voor dit programma betekent dit een toename van de kosten met € 429.000. Overheveling budget 2022 In het 2e Concernbericht 2022 wordt voorgesteld om het budget voor het werkbudget I&P en Wet Open Overheid en het budget voor het opstellen van de aanpak voor het schrijven van de visies over te hevelen naar 2023. In totaal betreft dit € 287.000. Daarnaast is de uitputting van het frictiekostenbudget in 2022 lager dan begroot. Dit komt doordat de BC cultuur en sport minder snel worden uitgevoerd dan ingeschat.
De uitputting van het frictiekostenbudget schuift nu door naar 2023 en latere jaren. Overhevelingen van budgetten worden gedekt door een onttrekking aan de algemene reserve.
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
19
Nieuw beleid Opstellen visies In 2023 worden de 4 visies die de pijlers vormen van de toekomstvisie uitgewerkt. De omgeveingsvisie is al ver gereed. Voor de andere visies wordt € 600.000 beschikbaar gesteld in deze begroting. In control komen We hebben een onderzoek uit laten voeren wat er moet gebeuren om eter in control te komen. Voor de uitvoering van dit advies is € 200.000 beschikbaar in deze begroting.
20
Post onvoorzien In juni van dit jaar is de geactualiseerde financiële verordening door de raad vastgesteld. Daarin is opgenomen om een post onvoorzien van 0,1% van het uitgaventotaal op te nemen. Op basis van de Begroting 2022 hebben we een post onvoorzien begroot van € 275.000. Daarnaast is in 2023 een bedrag van € 742.000 opzij gezet om vertraging in het realiseren van de taakstellingen in 2023 op te kunnen vangen.
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
Specificatie per taakveld Lasten Nr.
Taakveld (conform BBV)
R 2021
B 2022
B 2023
B 2024
B 2025
B 2026
01.01
0.1 Bestuur
2.879
3.683
3.206
3.226
3.256
3.256
01.02
0.2 Burgerzaken
2.271
2.375
2.361
2.337
2.349
2.361
01.03
0.10 Mutaties reserves
0
0
0
0
0
0
01.04
0.4 Overhead
24.419
26.554
27.859
25.928
25.224
25.116
01.05
0.5 Treasury
1.425
1.228
1.241
484
492
115
01.06
0.61 OZB woningen
856
882
1.004
1.004
1.004
1.004
01.07
0.62 OZB niet-woningen
139
156
177
177
177
177
01.08
0.64 Belastingen overig
0
0
0
0
0
0
01.09
0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds
0
0
0
0
0
0
01.10
0.8 Overige baten en lasten
182
0
1.174
878
1.438
2.110
01.11
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten
0
0
0
0
0
0
01.12
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
2.421
2.397
2.680
2.680
2.681
2.681
Totaal lasten
34.593
37.275
39.701
36.714
36.620
36.820
Nr.
Taakveld (conform BBV)
R 2021
B 2022
B 2023
B 2024
B 2025
B 2026
01.01
0.1 Bestuur
79
0
0
0
0
0
01.02
0.2 Burgerzaken
1.115
1.162
1.299
1.299
1.299
1.299
01.03
0.10 Mutaties reserves
0
0
0
0
0
0
01.04
0.4 Overhead
3.095
2.451
2.752
2.792
2.832
2.872
01.05
0.5 Treasury
2.314
1.831
2.532
2.020
2.622
2.341
01.06
0.61 OZB woningen
7.686
7.868
8.198
8.261
8.261
8.261
01.07
0.62 OZB niet-woningen
9.298
9.045
9.026
9.026
9.026
9.026
01.08
0.64 Belastingen overig
93
186
192
192
192
192
01.09
0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds
155.041
154.733
166.863
172.105
175.060
162.428
01.10
0.8 Overige baten en lasten
5
0
0
0
0
0
01.11
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten
0
0
0
0
0
0
01.12
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
1.153
2.310
1.416
1.490
1.490
1.490
179.879
179.585
192.277
197.186
200.782
187.909
Baten
Totaal baten
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
21
Programma 2
Veiligheid Wat willen we bereiken in 2026? Onze inwoners behoren zich veilig te voelen. Zichtbare handhaving kan hier een bijdrage aan leveren.
22
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
Wat gaan we daarvoor doen in 2023? Thema Toezicht en Handhaving
Vanaf 1 januari 2023 is de boa-pool Brabantse Wal & Tholen beëindigd. We blijven wel samenwerken. Daar waar mogelijk trekken deze gemeenten ambtelijk samen op ten aanzien van inkoop, werving en selectie en, waar nodig, inzet op elkaars grondgebied. Uiterlijk in het eerste kwartaal van 2023 sluiten de colleges voor dat laatste aspect een samenwerkingsconvenant af.
1. Onze handhavers zetten we slim in. Daarom willen wij méér projectmatige handhaving, elektronische middelen en combinaties van verschillende handhavende functies in pilots. We willen een betere samenwerking met buurtpreventie en andere betrokken organisaties. In ons Uitvoeringsplan Toezicht & Handhaving wordt bepaald op welke thema’s en projecten de boa’s worden In 2023 onderzoeken we daarnaast hoe we onze ambities ingezet. In het eerste kwartaal van 2023 bieden wij u uit het Bestuursakkoord ten aanzien van veiligheid en de evaluatie van het Uitvoeringsplan 2022 ter kennishandhaving kunnen realiseren. De verschillende name aan. In tegenstelling tot voorgaande jaren worden scenario’s leggen wij in 2023 aan u voor. de accenten voor de boa’s niet meer verwerkt in het Uitvoeringsplan Toezicht & Handhaving, maar in een afzonderlijk jaarplan voor de boa’s in samenwerking met 2. Wij gaan de inzet van de bestuurlijke boete onderzoeken. het integraal veiligheidsplan. In het jaarplan nemen we Wij kijken daarbij ook hoe andere gemeenten dat doen. vier thema’s op, waarop we in een bepaalde periode extra In het tweede kwartaal van 2023 bieden wij een business projectmatige inzet plegen. Binnen deze projectmatige case bestuurlijke boete aan. Hierbij worden het nieuwe aanpak werken we samen met de ketenpartners.
boa-ambitieniveau en het onderzoek naar de inrichting van de handhaving- en toezichtstaken binnen De integrale handhavingsacties blijven wij continueParkeerbeheer B.V. betrokken. ren en daarmee ook de samenwerking met de politie, buurtpreventieteams, Veiligheidsregio, het RIEC, de 3. Wij blijven werken aan een weerbaar bestuur door Belastingdienst, diverse partners uit het sociaal domein drempels op te werpen tegen ondermijning, onder andere (zoals Novadic-Kentron) en interne organisatieonderdelen. door de inzet van een Bibob-coördinator. Wij willen onze inzet op een weerbaar bestuur in de strijd We blijven nauw samenwerken met onze buurtpreventietegen ondermijning continueren en waar mogelijk verteams. Jaarlijks evalueren wij deze samenwerking en de sterken. De reeds eerder opgestelde aanpak Radix wordt uitkomsten daarvan delen wij u in het vierde kwartaal van voorzien van een concrete uitvoeringsagenda 2023 die wij 2023 met u. voortvarend uitvoeren. Dit betekent ook dat we actief en zo breed mogelijk toetsen op alle aspecten die onder de In het eerste kwartaal van 2023 werken wij het advies uit wet Bibob vallen, waaronder het vergroten van bewustvan het onderzoek naar de wijze waarop de handhavingzijn binnen onze gemeentelijke organisatie. en toezichtstaken binnen Parkeerbeheer B.V. in onze gemeente het best worden ingericht.
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
23
Indicatoren Realisatie Omschrijving indicator*
Landelijk**
2018
2019
2020
2021
8 (2021)
20
23
15
9
1,8 (2021)
2,9
2,9
2,8
3,2
4,3 (2021)
6,1
6,7
5,7
5,0
1,3 (2021)
1,4
1,4
2,1
1,7
6,1 (2021)
6,6
7,4
6,2
5,7
Verwijzingen Halt (aantal per 1.000 jongeren)
Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners)
Geweldsmisdrijven (aantal per 1.000 inwoners)
Diefstallen uit woning (aantal per 1.000 inwoners)
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) (aantal per 1.000 inwoners)
* De gebruikte bron is www.waarstaatjegemeente.nl. Zij gebruiken bronnen van waaruit de indicator wordt opgenomen. Deze extra informatie is beschikbaar, maar is voor de leesbaarheid niet opgenomen. ** De cijfers vermeld bij het onderdeel ‘Landelijk’ kunnen afwijken van de cijfers vermeld op de website www.waarstaatjegemeente.nl. Deze cijfers worden namelijk aangepast op het moment dat er, gedurende het jaar, meer cijfers beschikbaar komen.
Kaderstellende documenten voor het programma BeleidsnotaVastgesteld Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 District De Markiezaten (in voorbereiding) 2022 Regionaal Beleidsplan ZWB 2019-2021 (hele politie-eenheid) 2018 Integrale handhavingsnota 2019-2022 (Wordt vervangen door VTH-beleidsplan 2023-2027 (in voorbereiding; datum invoering afhankelijk van datum inwerkingtreding Omgevingswet)) 2019 Beleidsplan Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant 2019-2023 2019 Convenant Bondgenootschap van gemeentelijke en provinciale overheden tegen ondermijning in Brabant-Zeeland 2020 Beleidskader cameratoezicht 2022 2022 Convenant Samenwerking tussen ketenpartners in het ZVH De Markiezaten & privacy protocol 2020 Beleidslijn Bibob 2015 2015 Convenant ten behoeve van Bestuurlijke en Geïntegreerde Aanpak Georganiseerde Criminaliteit, bestrijding Handhavingsknelpunten en Bevordering Integriteitsbeoordelingen (RIEC-convenant) 2020 Algemene Plaatselijke Verordening (incl. gerelateerde beleidsdocumenten en uitvoeringsrichtlijnen) Divers Aanpak Verward gedrag 2018 Uitvoeringsplan gemeentelijke taken Wet verplichte ggz van de gemeenten in West-Brabant 2020
Verbonden partijen
Omschrijving hoe de verbonden partij bijdraagt aan doelstelling van de gemeente
Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant
Door afstemming tussen hulpdiensten bereiken we grotere slagkracht en betere dienstverlening. Bijdrage voor de gemeente in 2023: €4.375.934
24
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
25
Wat mag het kosten? Baten/Lasten Bedragen * € 1.000,-
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Programma 2 Veiligheid Baten Lasten
946 7.015
764 6.915
228 6.938
228 6.658
228 6.683
228 6.711
Totaal saldo van baten en lasten Onttrekkingen reserves Stortingen reserves
-6.070 0 0
-6.151 0 0
-6.711 155 0
-6.431 0 0
-6.456 0 0
-6.483 0 0
Resultaat Programma 2
-6.070
-6.151
-6.555
-6.431
-6.456
-6.483
Toelichting Beginstand Programma 2 Bedragen * € 1.000,-
2023
2024
2025
2026
Baten Lasten
506 6.783
506 6.735
506 6.832
506 6.832
Saldo Personeelskosten Verbonden Partijen Indexeren Extra budget Veiligheid Huur brandweerkazerne Overheveling budget 2022 Overige mutaties
-6.277 -22 -88 -30 -200 82 -155 -21
-6.229 -21 -130 -30 0 0 0 -21
-6.326 -20 -31 -30 0 0 0 -49
-6.326 -20 -74 -30 0 0 0 -33
Eindtotaal
-6.711
-6.431
-6.456
-6.483
26
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
Begrotingsmutaties Bestaand beleid Personeelskosten De salariskosten zijn met 3,6% geïndexeerd hetgeen tot een stijging heeft geleid van € 22.000. Daarnaast is vanaf de Begroting 2023 de BOA-pool met Steenbergen, Woensdrecht en Tholen beëindigd. Hierdoor ontvangen we € 283.000 minder, maar deze mutatie is budgettair neutraal verwerkt. De salariskosten nemen met € 100.000 af en de inhuurkosten met € 156.000. Daarnaast werden er nog overheadkosten doorberekend zoals de voertuigen. Verbonden Partijen De bijdrage aan de Veiligheidsregio is conform de begroting 2023 van de Veiligheidsregio in onze begroting opgenomen. Dit heeft tot hogere lasten in de komende jaren geleid. Indexeren begrotingsposten Zowel de uitgaven budgetten als de inkomsten zijn met 3,0% geïndexeerd. Dit percentage is gebaseerd op het indexcijfer prijspeil bruto binnenlands product zoals dat in de meicirculaire is opgenomen. Per saldo nemen de lasten met € 30.000 toe.
voor 2023 verlaagd. In 2024 moeten wij de brandweerkazerne weer terugkopen van de Veiligheidsregio. Om deze reden is het budget alleen voor 2023 aangepast. Overheveling budget 2022 In het 2e Concernbericht 2022 wordt voorgesteld om het budget voor een WABO-toezichthouder en een handhavingsjurist over te hevelen. In totaal betreft dit € 155.000. Overhevelingen van budgetten worden gedekt door een onttrekking aan de algemene reserve.
Nieuw beleid Extra budget Veiligheid Voor 2023 is een éénmalig extra budget opgenomen van € 200.000 voor veiligheid. Met dit budget willen wij bekijken hoe wij de begroting (met name capaciteit) in lijn met de ambities uit het bestuursakkoord, wettelijke taken en onze lokale veiligheid situatie kunnen krijgen. Deze uitkomsten zullen in het Beleidskader 2024 worden meegenomen. Daarnaast is het budget bedoeld om ook al verbeteringen op het gebied van veiligheid in 2023 te kunnen doorvoeren.
Reserves Dit betreft de onttrekking vanwege de overheveling van budgetten uit 2022.
Huur brandweerkazerne De bijdrage aan de Veiligheidsregio voor de brandweerkazerne is op basis van de begroting van de Veiligheidsregio
Specificatie per taakveld Lasten Nr.
Taakveld (conform BBV)
R 2021
B 2022
B 2023
B 2024
B 2025
B 2026
02.01
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
5.219
4.886
5.094
5.180
5.201
5.244
02.02
1.2 Openbare orde en veiligheid
1.797
2.029
1.844
1.478
1.482
1.466
Totaal lasten
7.015
6.915
6.938
6.658
6.683
6.711
Nr.
Taakveld (conform BBV)
R 2021
B 2022
B 2023
B 2024
B 2025
B 2026
02.01
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
51
27
28
28
28
28
02.02
1.2 Openbare orde en veiligheid
894
737
200
200
200
200
Totaal baten
946
764
228
228
228
228
Baten
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
27
Programma 3
Beheer openbare ruimte Wat willen we bereiken in 2026? Al onze inwoners moeten de mogelijkheid hebben om een huis binnen hun mogelijkheden te kunnen vinden. In een buurt die bereikbaar is en goed wordt onderhouden. Daarom zorgen we, samen met de buurt, voor groene, schone wijken.
28
We realiseren veilige routes naar school of werk, pakken zwerfvuil aan en zorgen ervoor dat de parkeerproblematiek niet verergert.
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
Wat gaan we daarvoor doen in 2023? 1. We herijken het IBOR-plan (Integraal Beheer Openbare Ruimte) volgens de principes schoon, heel en veilig. Het aantal afvalbakken verhogen we op hotspots. We stellen het IBOR-plan jaarlijks bij en verhogen zo nodig het budget. Het opstellen van een geactualiseerd IBOR-plan gebeurt volgens de principes schoon, heel en veilig, waarbij de raad inspraak heeft in het gewenste kwaliteitsniveau, dan wel nuances kan aanbrengen binnen beheergroepen, structuurgebieden en hotspots. In het 2e halfjaar 2022 wordt een nieuw IBOR-plan met een looptijd van 2023 tot en met 2027 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Dit betreft een regulier proces, waarbij het wel nieuw is dat er jaarlijks een moment van bijstelling is. Met ingang van de begroting 2023 is binnen het IBOR structureel een uitzetting van 200.000 euro opgenomen. Deze middelen worden aangewend om de gewenste gedragsbeïnvloeding te bewerkstelligen op de grootste maatschappelijke ergernissen, zoals hondenpoep en zwerfafval. Afvalbakken • Het zwerfafvalbakkenplan, het plaatsingsplan en het uitvoeringsplan worden geactualiseerd. Hierin wordt ook de evaluatie van de kwaliteit van de huidige dienstverlening meegenomen. Op basis van die evaluatie wordt een voorstel meegenomen voor ledigingsfrequentie. In dit voorstel worden de financiële consequenties meegenomen. Oplevering vindt plaats medio 2023.
• Na implementatie en uitvoering van het (her)plaatsingsplan (3e en 4e kwartaal 2023) worden de resultaten periodiek gemonitord (1e halfjaar 2024).
2. We geven buurtbewoners de mogelijkheid om hun omgeving zelf met groen in te richten en te onderhouden. We ondersteunen mensen die willen helpen bij het onderhouden en opruimen van hun wijk. Wij geven concreet invulling aan burgerparticipatie omdat dit van essentieel belang is om burgers bij hun leefomgeving te betrekken en daarmee de sociale cohesie en betrokkenheid te vergroten. De intentie is om passief beleid om te buigen naar actief beleid, waarbij directe samenwerking wordt gezocht met belangrijke stakeholders (Stadlander en Wij zijn Traverse groep en scholen) maar ook intern, waarbij samenwerking gevonden dient te worden tussen Beheer & Onderhoud, Buitendienst, Wijkverbinders en Maatschappelijke Ontwikkeling. 3. Voor de laadbehoefte van elektrische auto’s past de gemeente maatwerk per buurt toe. Voor het opladen van elektrische voertuigen in de openbare ruimte zijn wij aangesloten bij de provinciale concessie voor de komende 2 jaar. De concessiehouder gaat op basis van lokale, regionale en landelijke cijfers proactief laadpalen in de openbare ruimte plaatsen. Maatwerk per buurt is hierbij het uitgangspunt. Hiermee komen in een grid van rond de 300 meter laadpalen voor elektrische voertuigen te staan. Daarnaast kunnen inwoners nog een verzoek doen om een laadpaal te plaatsen. Met de concessie zijn wij voorbereid op onze laadbehoefte voor 2025.
Over 2 jaar wordt bezien hoe wij verder moeten met openbaar laden en wat onze behoefte voor 2030 gaat zijn.
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
29
Indicatoren Niet van toepassing op dit programma.
Kaderstellende documenten voor het programma BeleidsnotaVastgesteld Visie Verkeer en Parkeren 2012 Verkeersplan2014 Beleidsnota Parkeren 2013 Nota Parkeernormering 2015 Strategische visie Theodorushaven 2009 Ruimtelijke Visie West-Brabant 2009 Gebiedsvisie Brabantse Wal – Bergen op Zoom Oost 2010 Structuurvisie Bergen Op Zoom 2030 2011 Beleidsvisie Materieel erfgoed 2013 Meerjaren ontwikkeling Programma Stedelijke Vernieuwing 2010-2014 2010 Detailhandelsstructuurvisie2016 Integrale aanpak leegstand 2016 Visie en actieplan Brede aanpak binnenstad 2016 Startfoto lokale economie 2016 Notitie Woonwagenbeleid Bergen op Zoom 2015 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2017 Nota gemeentelijk Vastgoed 2012 Nota Grondbeleid 2017 Nota Kostenverhaal 2019 Grondprijzenbrief 2021 2021 Nota Ruimtelijke kwaliteit 2019 Nota Detailhandel 2003 Woonvisie2020 Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2019 Visie Duurzame Ontwikkeling 2014 Afvalstoffenbeleidsplan2016 IBOR-Plan2017 Groenstructuurplan2006 Actieplan Biobased Economy 2016
Verbonden partijen Niet van toepassing op dit programma.
30
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
Wat mag het kosten? Baten/Lasten Bedragen * € 1.000,-
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Programma 3 Beheer openbare ruimte Baten Lasten
1.265 14.411
607 16.677
573 19.083
547 19.610
547 19.812
547 20.033
Totaal saldo van baten en lasten Onttrekkingen reserves Stortingen reserves
-13.146 77 0
-16.070 77 0
-18.510 77 0
-19.063 77 0
-19.265 77 0
-19.486 77 0
Resultaat Programma 3
-13.069
-15.994
-18.433
-18.986
-19.188
-19.409
Toelichting Beginstand Programma 3 Bedragen * € 1.000,-
2023
2024
2025
2026
Baten Lasten
435 16.516
435 16.730
435 16.930
435 16.930
Saldo Personeelslasten Kapitaallasten Indexeren Energiebudget Aanpassing contracten 1e Concernbericht Aanpassing IBOR Mutatie 6
-16.081 -123 -191 -308 -910 -230 -338 -200 -129
-16.295 -125 -521 -316 -910 -230 -338 -200 -128
-16.495 -126 -514 -323 -910 -230 -338 -200 -129
-16.495 -127 -514 -323 -910 -230 -338 -200 -349
Eindtotaal
-18.510
-19.063
-19.265
-19.486
Gemeente Bergen op Zoom - Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
31
Begrotingsmutaties Bestaand beleid Personeelskosten De salariskosten zijn met 3,6% geïndexeerd hetgeen tot een stijging heeft geleid van € 123.000. Kapitaallasten De kapitaallasten nemen in 2023 toe met € 191.000 en de jaren daarna met ongeveer € 520.000. De toename wordt veroorzaakt doordat de kapitaallasten van de moederkredieten worden begroot op programma 1. Wanneer kredieten vanuit het moederkrediet beschikbaar worden gesteld, worden deze kapitaallasten begroot op het product waar ze betrekking op hebben. De toename in 2023 is lager dan in latere jaren, omdat in 2022 is gebleken dat een aantal kredieten later wordt afgesloten dan verwacht bij het opstellen van de Begroting 2022. Dit levert een éénmalig voordeel op in 2023. Indexeren begrotingsposten Zowel de uitgaven budgetten als de inkomsten zijn met 3,0% geïndexeerd. Dit percentage is gebaseerd op het indexcijfer prijspeil bruto binnenlands product zoals dat in de meicirculaire is opgenomen. Per saldo nemen de lasten met € 308.000 toe. Energiekosten De gemeente heeft voor haar gas en elketra een vast contract dat afloopt op 31 december 2022. Op basis van de marktprijzen op 19 juli van dit jaar is een inschatting gemaakt voor de kosten van gas- en elektra voor 2023. Voor dit programma betekent dit een toename van de kosten met € 910.000.