Aangepaste milieueffectrapportage d.d. 26 mei 2023.
Tekst van het document
Witteveen
=
Bos
Milieueffectrapportage Noordland
12 t/m 16 en Markiezaat Container Terminal
H. Essers Logistics Services Company 26 mei 2023
Nederland B.V.
Project
Noordland
Opdrachtgever
H. Essers Logistics Services Company Nederland B.V.
Document Status Datum Referentie
Milieueffectrapportage Definitief 26 mei 2023 115018_23-008.979
Projectcode
115018
Projectleider
12 t/m 16 en Markiezaat Container Terminal
Cd)
Projectdirecteur
fc
Auteur(s) Gecontroleerd door Goedgekeurd door
Cd Cd) Ce
Paraaf
Adres
Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. | Deventer Stationsweg 5 Postbus 3465 4800 DL Breda +31 (0)76 523 33 33 www.witteveenbos.com KvK 38020751
Het kwaliteitsmanagementsysteem van Witteveen+Bos is gecertificeerd op basis van ISO 9001 © Witteveen+Bos
Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Witteveen+Bos noch mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Witteveen+Bos aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enigerlei schade die voortvloeit uit of verband houdt met het wijzigen van de inhoud van het door Witteveen+Bos geleverde document.
INHOUDSOPGAVE
SAMENVATTING INLEIDING Aanleiding 1.2
Locatie en ligging projectgebied
1.3
Leeswijzer
KADERS 2.1
Nut en noodzaak
2.2
Planvormend kader 2:21 2.2.2 2.2.3.
2.3
Referentiesituatie 2.3.1 23,2 2.3.3
24
Vergunde situatie Noordland 12 en 13 Vergunde situatie MCT Vergunde situatie Noordland 12-16 en MCT gecombineerd
Referentiesituatie ‘huidige situatie’ Referentiesituatie ‘vergunde situatie’ Toetsing vanuit de m.e.r.
Wettelijk kader
VOORNEMEN Voornemen algemeen Beschrijving activiteiten aanlegfase Noordland 12 t/m 16 Beschrijving activiteiten aanlegfase MCT Beschrijving activiteiten gebruiksfase Noordland 12 t/m 16 Beschrijving activiteiten gebruiksfase MCT Alternatieven en varianten
41
3/93
3.6.1
Alternatieven
3.6.2
Varianten
GEVOLGEN VOOR HET MILIEU
45
Beoordelingskader
45
Witteveen+Bos | 115018 _23-008.979 | Definitief
Wijze van beoordelen
46
Verkeer en vervoer
47
Geur en luchtemissies
53
Geluid
54
Trillingen
57
Luchtkwaliteit
58
Natuur
62
Water
69
Bodem
72
Landschap, cultuurhistorie en archeologie
75
Externe veiligheid
78
Gebruiksfuncties
81
Energie, duurzaamheid en klimaatadaptatie
83
Gezondheid
84
Totaaloverzicht effecten en conclusie
84
Aanvullende mitigerende en compenserende maatregelen
87
OMGAAN
89
MET ONZEKERHEDEN
Inleiding
89
3:2
Leemten in kennis
89
333
Evaluatie programma
89
LITERATUURLIJST
91
BEGRIPPEN- EN AFKORTINGENLUST
92
Laatste pagina
93
Bijlage(n)
Aantal pagina’s
NRD advies
14
NRD advies in tabelvorm
5
Plattegrond van de nieuwe situatie Noordland
12 t/m 16 en MCT
1
Procesbeschrijving Opslaghoeveelheden gevaarlijke stoffen Natuurtoets N2000 Noordland
Verkeersonderzoek
4|93
Witteveen+Bos | 115018 _23-008.979 | Definitief
12 t/m 16 en MCT
310
Via
Akoestisch onderzoek
Vib
Akoestisch onderzoek elektrisch varen
87
Vic
Akoestisch onderzoek aanlegfase
31
Vil
Trilling onderzoek
25
Villa
Luchtkwaliteitsonderzoek gebruiksfase
63
Villb
Luchtkwaliteitsonderzoek elektrisch varen
63
Villc
Luchtkwaliteitsonderzoek gebruiksfase t.o.v. huidige situatie
IXa
Ecologisch onderzoek
IXb
Stikstofdepositieonderzoek gebruiksfase t.o.v. huidige situatie
IXc
Stikstofdepositieonderzoek elektrisch varen
IXd
Stikstofdepositieonderzoek aanlegfase
Xa
Watertoets
Xb
Waterveiligheid
Xc
Beoordeling effect op scheepsvaart
Xd
Ontwerp overkluizingscontructie
Xe
Ontwerp blusleiding
Xf
Ontwerp hemelwaterafvoer
Xg
Ontwerp bodembescherming en glooiing
Xh
Verkennend geotechnisch advies bouwrijp maken
Xi
Voorontwerp kadeconstructie
xj
Voortonwerp kraanbaan fundering
Xla
Vooronderzoek bodem
Xlb
Vooronderzoek (water)bodem
Xil
NRB-toets
xill
Onderzoek conventionele explosieven
xlVa
MRA
XIVb
QRA
XV
Energie-analyse
XVI
Gevolgen grote transities en wereldhandel voor de binnenvaart
XVII
Maatschappelijke kosten-baten analyse MCT
5/93
gebruiksfase t.o.v. huidige situatie
34
110
281
Noordland
12 t/m 16
MCT
Witteveen+Bos | 115018 _23-008.979 | Definitief
127
SAMENVATTING S.1. Inleiding H. Essers Logistics Services Company Nederland B.V. (kortweg H. Essers B.V.) is een logistiekbedrijf in Bergen op Zoom. Het bedrijf levert diensten als opslag, verpakken, ompakken en vervoeren. H. Essers B.V. wil in Bergen op Zoom op het bedrijventerrein Noordland een uitbreiding van de bedrijfslocaties en een nieuwe containerterminal realiseren. Deze ontwikkelingen volgen uit de groeiende capaciteitsvraag van de containerterminal in de huidige Theodorushaven nabij Noordland in Bergen op Zoom. De containerterminal in de huidige Theodorushaven heeft de technisch maximale capaciteit bereikt. In samenhang met de realisatie van de overslagcapaciteit wordt ook de opslagcapaciteit vergroot door de uitbreiding van de bestaande locatie Noordland 12A met Noordland 12B en uitbreiding van Noordland 12 en 13 met nieuwbouw op locatie Noordland 14, 15 en 16. Dit alles leidt tot de inrichting bestaande uit Noordland
12, 13, 14, 15 en 16 en de containerterminal Markiezaat Container Terminal (afgekort: MCT).
De containerterminal zoals deze nu is beoogd past niet volledig binnen de kaders zoals vastgelegd in het bestemmingsplan Theodorushaven-Noordland uit 2016. Om deze reden wordt via een omgevingsvergunning afgeweken van het bestemmingsplan om de containerterminal planologisch mogelijk te maken. Voor Noordland 12 t/m 16 en MCT is vanwege het aanvragen van een omgevingsvergunning voor afwijken van het bestemmingsplan en vanwege de opslag van chemische producten met een capaciteit van meer dan 100.000 ton een procedure voor project-milieueffectrapportage (project-m.e.r.) opgestart. Het doel van de m.e.r.-procedure is om milieu-informatie volwaardig mee te nemen bij de besluitvorming rondom de omgevingsvergunning afwijken van het bestemmingsplan.
Afbeelding S.1 Globale ligging van project en locaties van Noorland 12 t/m 16 en MCT
Theodorushaven sp
Bi unenschelde Esri Nederland, Community Map Contributors
6/93
Witteveen+Bos | 115018 _23-008.979 | Definitief
Global plangebied
S.2. Huidige situatie en vergunde situatie In 2002 is voor de realisatie en gebruiksfase van de buitenhaven al een m.e.r.-procedure doorlopen (met een aanvulling in 2009). Op basis van deze m.e.r.-procedure is het huidige bestemmingsplan TheodorushavenNoordland vastgesteld. Het huidige bestemmingsplan maakt de realisatie van Noordland 12 t/m 16 en een containerterminal mogelijk. In dit MER worden de effecten van het voornemen vergeleken met: 1 De huidige situatie (autonome ontwikkelingen zijn niet van invloed) 2 De vergunde situatie in het bestemmingsplan uit 2016 De effecten van het project ten opzichte van de huidige situatie zijn altijd groter vergeleken met de referentiesituatie, omdat de huidige situatie uitgaat van geen enkele invulling van activiteiten die binnen het bestemmingsplan mogelijk zijn. De toetsing van de milieuthema’s aan de huidige situatie geldt om die reden altijd als ‘worstcase’ beschouwing van de effecten in vergelijking met een toetsing aan de referentiesituatie. S.3. Voornemen, alternatieven en varianten
Op de Noordlandlocaties en MCT is de op- en overslag van chemische stoffen in emballage of containers voorzien. De nieuwe MCT is ontworpen met een kadelengte van circa 440 meter. Onderdeel van de terminal vormen twee kranen die de containerschepen kunnen laden en lossen. Voor de afmeting van containers wordt gebruik gemaakt van de eenheid Twenty Foot Equivalent Unit (TEU). De standaardafmetingen zijn 6,10 meter lang, 2,44 meter breed en meestal 2,59 meter hoog. Er wordt ook
gesproken van 2 TEU, dat zijn containers van 40 voet. De verwachting is dat jaarlijks circa 82.500 2TEU-containers via de terminal worden overgeslagen. De inrichting is 7 dagen per week en 24 uur per dag in werking. Verwacht wordt dat gemiddeld 3 schepen per dag arriveren. Aangezien
Noordland
12 t/m16 en MCT als één inrichting wordt ontwikkeld, is Noordland
12 t/m 16
integraal meegenomen in het voornemen van deze MER, ondanks dat Noordland 12 t/m 16 volledig binnen het huidige bestemmingsplan past. Parallel met de omgevingsvergunning zijn ook een vergunning Wet natuurbescherming (Wnb), ontheffing Wet natuurbescherming (Wnb), watervergunning en ontgrondingenvergunning aangevraagd voor de ontwikkeling van Noordland 12 t/m 16 en MCT. De Wnbvergunning, Wnb-ontheffing, watervergunning en ontgrondingenvergunningen zijn allemaal in het eerste kwartaal van 2023 verleend. Voorafgaand aan het MER in 2002 heeft de gemeente Bergen op Zoom een aantal (locatie)alternatieven voor een buitenhaven in de toegangsgeul bestudeerd. Naast de eventuele mogelijkheid van een insteekhaven zijn in deze studie vier alternatieven voor een langshaven in beschouwing genomen. De insteekhaven werd na een korte analyse op grond van zowel veiligheidsaspecten als milieu- en financiéle overwegingen als onhaalbaar beschouwd. De gemeente Bergen op Zoom concludeerde op grond van deze studie dat voor een nieuwe haven in de toegangsgeul, een langshaven, de meest kansrijke optie was. In het MER in 2002 is de langshaven getoetst aan drie alternatieven, die door de Commissie voor de m.e.r. zijn aangedragen.
Van de uit deze vergelijking resulterende voorgenomen activiteit zijn vervolgens de gevolgen voor het milieu bepaald en is aangegeven welke optimalisaties beschikbaar zijn, gericht op het verder voorkomen dan wel verder beperken van negatieve gevolgen. Het voorkeursalternatief heeft de basis gevormd voor het uiteindelijke bestemmingsplan. Het huidige voornemen omvat minder activiteiten (geen natte bulkkade, multipurposekade en roll-on/rolloff kade), waardoor ook de effecten eenvoudiger te bepalen zijn. Daarnaast is de lengte van de terminal in de huidige plannen korter, maar is de terminal in de breedte groter, zie de afbeelding hieronder. De rode lijn geeft de begrenzing van de functie containerterminal in het vigerende bestemmingsplan aan. Deze lijn komt overeen met de begrenzing van het ontwerp ten tijde van het opstellen van het MER in 2002 en 2009. Aangezien in het MER van 2002 en 2009 al een alternatievenafweging heeft plaatsgevonden, is dit niet opnieuw gedaan in deze m.e.r..
7|93
— Witteveen+Bos | 115018 23-008.979 | Definitief
Afbeelding S.2 Bovenaanzicht en 3D visualisatie voornemen
AW
\\
WILMNWASTINU
In deze MER zijn de milieueffecten van het planvoornemen beschreven. Hierbij is ook gekeken naar de verschillende milieueffecten mocht in plaats van de huidige scheepsvloot, de vioot volledig uit elektrisch aangedreven schepen bestaan.
8|93
— Witteveen+Bos | 115018_23-008.979 | Definitief
S.4. Effecten en effectbeoordeling Beoordelingsschaal Het MER beschrijft en beoordeelt de milieueffecten. Dit resulteert in één score per criterium. Dit oordeel kan variéren van sterk negatief tot en met sterk positief. Onderstaande algemene beoordelingsschaal toont de vijf beoordelingsklassen die het MER hanteert.
Tabel S.1 Beoordelingsschaal Score
Beoordeling
-
sterk negatief effect ten opzichte van de referentiesituatie, sterke achteruitgang die draagkracht van het gebied ondermijnt, normoverschrijding, er zijn mitigerende of compenserende maatregelen nodig
-
licht negatief effect ten opzichte van de referentiesituatie, achteruitgang die binnen de draagkracht van het gebied kan plaatsvinden, effect onder de norm, mitigerende of compenserende maatregelen zijn gewenst
0
neutraal, geen effect ten opzichte van de referentiesituatie
+
licht positief effect ten opzichte van de referentiesituatie, verbetering van de milieuomstandigheden in het gebied, bereiken nationale normen
sterk positief effect ten opzichte van de referentiesituatie, sterke verbetering van de draagkracht van het gebied (en omstreken), bereiken strenge normen bijvoorbeeld van WHO
Het totaaloverzicht van de effecten van het project is in onderstaande tabellen opgenomen. De effecten van het project zijn ten opzichte van de huidige situatie en de vergunde situatie vergeleken. De effecten ten opzichte van de huidige situatie zijn soms groter vergeleken met de vergunde situatie, omdat de huidige situatie uitgaat van geen enkele invulling van activiteiten die binnen het bestemmingsplan al mogelijk zijn. De meeste milieueffecten zijn als neutraal of licht negatief beoordeeld voor de beoogde situatie. Daar waar sprake zou kunnen zijn van een aanzienlijke negatieve effecten zijn op voorhand voldoende maatregelen getroffen om het effect te beperken tot licht negatief. Deze maatregelen zijn in het voornemen opgenomen en mee beoordeeld. De variant voor elektrisch varen scoort op alle beoordelingscriteria hetzelfde als de beoordeling van de plansituatie ten opzichte van de vergunde situatie, behalve op de criteria luchtkwaliteit, gebiedsbescherming Natura 2000, energie en gezondheid. Dit komt doordat elektrische varen minder uitstoot van stikstof en fijnstof tot gevolg heeft en gebruik kan maken van duurzame energie. Deze variant heeft een positief effect op het milieu, maar is nog geen haalbaar alternatief op korte termijn.
De technische ontwikkelingen op het viak van elektrisch varen gaan snel, maar maken elektrisch varen op grote schaal op dit moment nog niet mogelijk. De initiatiefnemer is daarnaast afhankelijk van derden om deze ontwikkeling op grote schaal toe te passen in Bergen op Zoom. Rederijen moeten namelijk investeren in de aanschaf van elektrische schepen. De MCT kan dit proces wel versnellen, aangezien elektrisch varen gefaciliteerd kan worden in Bergen op Zoom. Dit MER heeft het effect van deze variant inzichtelijk gemaakt om een perspectief voor de toekomst te schetsen.
9|93
— Witteveen+Bos | 115018 23-008.979 | Definitief
Tabel S.2 Totaaloverzicht effecten - gebruiksfase Milieuthema
verkeer en vervoer
Score beoogde situatie t.o.v. huidige
Beoordelingscriteria,
invloed op
situatie
vergunde situatie
elektrisch varen t.o.v. vergunde situatie
beperkte toename van het verkeer past binnen de huidige
beperkte toename van het verkeer past binnen de huidige
beperkte toename van het verkeer past binnen de huidige
wegcapaciteit (-)
wegcapaciteit (-)
wegcapaciteit (-)
beperkte toename van het verkeer past binnen de huidige
beperkte toename van het verkeer past binnen de huidige
wegcapaciteit (-)
wegcapaciteit (-)
beperkte toename van het verkeer past binnen de huidige wegcapaciteit (-)
beperkte toename van het verkeer leidt niet tot direct knelpunt in
beperkte toename van het verkeer leidt niet tot direct knelpunt in
verkeersveiligheid (0)
verkeersveiligheid (0)
geur
geen effect (0)
geen effect (0)
luchtemissies
beperkte uitstoot
beperkte uitstoot
beperkte uitstoot
onder de norm (-)
onder de norm (-)
onder de norm (-)
beperkte verhoging geluidsniveau binnen
beperkte verhoging geluidsniveau binnen
beperkte verhoging geluidsniveau binnen
de grenswaarde (-)
de grenswaarde (-)
de grenswaarde (-)
afstand tot kantoren en woningen te groot
afstand tot kantoren
afstand tot kantoren en woningen te groot
verkeersintensiteit
verkeersveiligheid
geluid
geluidsbronnen
trillingen
trillinghinder
luchtkwaliteit
Score variant
situatie t.o.v.
verkeersafwikkeling
geur en luchtemissies
Score beoogde
overschrijding grenswaarden
NO2,
PMioen
PMas
voor effecten (0)
en woningen te groot voor effecten (0)
beperkte toename
geen significant effect
van emissies van NO2, PM10 en PM2,5,
op luchtkwaliteit (0)
beperkte toename van het verkeer leidt niet tot direct knelpunt in verkeersveiligheid (0)
geen effect (0)
voor effecten (0)
op termijn afname van vervuilende uitstoot scheepvaart (+)
de berekende waarden liggen beneden de
grenswaarden (-) natuur
Natura 2000
overige effecten
effecten leiden niet
tot significante
geen effect (0)
geen effect (0)
verslechtering (-)
Natura 2000
maximale toename
stikstofdepositie
van 0,03 mol stikstofdepositie op
geen effect (0)
beperking stikstofuitstoot door elektrificatie vioot (+)
Brabantse Wal (-)
soortenbescherming
verdwijnen van vaste voortplanting-, rust-
geen aanvullend verlies van leefgebied |
geen aanvullend verlies van leefgebied
en verblijfplaatsen ,
(0)
(0)
geen NNB aanwezig
die desondanks niet tot achteruitgang van de soort leiden (-) Natuurnetwerk Brabant
geen NNB aanwezig
geen NNB aanwezig
houtopstanden
2 ha schor met begroeiing verdwijnt (s)
geen aanvullende kap | geen aanvullende kap van houtopstanden van houtopstanden (0) (0)
bergend vermogen en lozing Bergsche Diep
beperkte demping van het Bergsche
beperkte extra demping van het Bergsche Diep (-)
(NBB)
water
10 | 93
witteveen+Bos | 115018_23-008.979 | Definitief
(0)
Diep (-)
(0)
(0)
beperkte extra demping van het Bergsche Diep (-)
waterveiligheid primaire waterkering
geen invloed op sterkte waterkering
geen invloed op sterkte waterkering
geen invloed op
waterafvoer binnendijks
toename verhard opperviak (-)
geen effect (0)
geen effect (0)
scheepvaart
toevoeging van
geen effect (0)
geen effect (0)
(0)
sterkte waterkering (0)
(0)
schepen op deze locatie buiten Theodorushaven (-)
bodem
afvalwaterstromen
toename van hoeveelheden (-)
geen effect (0)
geen effect (0)
(water)bodemkwaliteit
geen sprake van
geen sprake van
geen sprake van
sanering
sanering
sanering (0)
bodembescherming
landschap, cul-
tuurhistorie en archeologie
(0)
(0)
verwaarloosbaar
verwaarloosbaar
verwaarloosbaar
bodemrisico (0)
bodemrisico (0)
bodemrisico (0)
conventionele explosieven
gebied onverdacht (0)
gebied onverdacht (0)
gebied onverdacht (0)
landschappelijke waarden
schor verdwijnt en de kering aangetast, schorrensysteem en dijk blijven beleefbaar
al aangetaste schor
al aangetaste schor
verdwijnt helemaal,
verdwijnt helemaal,
beleefbaar (-)
beleefbaar (-)
geen cultuurhistorische
geen cultuurhistorische
geen cultuurhistorische
waarden (0)
waarden (0)
waarden (0)
archeologische
geen archeologische
geen archeologische
geen archeologische
(verwachtings)waarden
waarden (0)
waarden (0)
waarden (0)
(milieu)risico’s
geen overschrijding van de norm door genomen
geen overschrijding van de norm door genomen
geen overschrijding van de norm door genomen
maatregelen (-)
maatregelen (-)
maatregelen (-)
doorsnijden
geen effect (0)
geen effect(0)
schorrensysteem blijft
schorrensysteem blijft
G) cultuurhistorische waarden
externe veiligheid
gebruiksfuncties
gebruiksfunctiebeperkingen
recreatieve route (-)
energie
energieverbruik en
beperkt
beperkt
positief effect van
duurzaamheid
energieverbruik (-)
energieverbruik (-)
verduurzaming scheepvaart (+)
beperkt energieverbruik op land (-)
klimaatadaptatie gezondheid
diverse
gezondheidsaspecten
inrichting robuust
inrichting robuust
inrichting robuust
vormgegeven (0)
vormgegeven (0)
vormgegeven (0)
grote afstand ten
geen effect (0)
afnamen uitstoot schepen (+)
opzichte van woningen
(0)
Tabel S.3 Totaaloverzicht effecten - aanlegfase Milieuthema
Beoordelingscriteria,
invloed op
Score beoogde situatie t.o.v. huidige situatie
verkeer en vervoer
verkeer en vervoer
beperkte toename van het verkeer past binnen de huidige wegcapaciteit, leidt niet tot verkeersknelpunt (-)
geluid
geluidsbronnen
| beperkte verhoging geluidsniveau binnen de grenswaarde (-)
trillingen
woningen en kantoren
| door grote afstand tot woningen en kantoren geen effecten (0)
11. | 93
Witteveen+Bos | 115018_23-008.979 | Definitief
luchtkwaliteit
natuur
overschrijding grenswaarden NO2, PM10
Tijdens de aanlegfase is tijdelijk sprake van een licht negatief effect door de uitstoot van bouwmaterieel (-). Dit zijn tijdelijke effecten die passen
en PM2,5
binnen de grenswaarden.
gebiedsbescherming
tijdelijke effecten op Natura 2000-gebied Zoommeer (-)
Natura 2000 overige
effecten
water
gebiedsbescherming Natura 2000 Stikstofdepositie
de effecten van de aanlegfase zijn hetzelfde als voor de gebruiksfase die zijn vastgesteld voor de beoogde situatie. (0)
scheepvaart
aanleg MCT vanaf het water aan de hand van scheepvaartmanagementplan, effect is licht negatief (-)
S.5 Aanvullende mitigerende en compenserende maatregelen Voor de aanleg van de MCT heeft voor het huidige bestemmingsplan al compensatie plaatsgevonden voor het verlies aan landschappelijke waarden. Voor de ontwikkeling van de MCT worden nadere afspraken gemaakt met de provincie over mogelijk aanvullende compensatie voor de ontwikkeling van de terminal buiten de mogelijkheden uit het bestemmingsplan. Het verlies aan houtopstanden wordt deels gecompenseerd als onderdeel van de compensatiemaatregelen voor. het leefgebied voor de wezel (compensatie als onderdeel van Wnb-ontheffing). Op basis van nader bodemonderzoek wordt bepaald of bodemvervuiling in het gebied aanwezig is en zo ja, op welke locatie en wat de status van de vervuiling is. Eventueel wordt aangegeven welk effect de bodemvervuiling op de ontwikkeling en de omgeving heeft en wat met het treffen van mitigerende maatregelen - zoals bodemsanering - wordt bereikt. Als sprake is van een bodemsanering, heeft dit een positief effect op huidige bodemkwaliteit.
12. | 93
Witteveen+Bos | 115018_23-008.979 | Definitief
INLEIDING 1.1
Aanleiding
H. Essers Logistics Services Company Nederland B.V. (kortweg H. Essers B.V.) wil een nieuwe containerterminal, genaamd Markiezaat Container Terminal (afgekort MCT) en een uitbreiding van de bedrijfslocaties 12 t/m 16 van H. Essers B.V. op het bedrijventerrein Noordland te Bergen op Zoom realiseren. Deze ontwikkelingen volgen uit de groeiende capaciteitsvraag van de containerterminal in de huidige Theodorushaven (nabij het bedrijventerrein Noordland). Om deze groeiende vraag te kunnen faciliteren is een uitbreiding van de havencapaciteit en faciliteiten noodzakelijk. Hierdoor kan de verwachte groei van bedrijvigheid en de bijbehorende vraag naar overslagcapaciteit opgevangen worden. De huidige Theodorushaven heeft de technisch maximale capaciteit bereikt. De beoogde buitenhaven dient ter vervanging en uitbreiding van de bestaande havencapaciteit en faciliteiten in de Theodorushaven. In samenhang met de realisatie van de overslagcapaciteit wordt ook de opslagcapaciteit vergroot door de uitbreiding van de bestaande Noordland 12A locatie met Noordland 12B en de uitbreiding van Noordland 12 en 13 met nieuwbouw op locatie Noordland 14, 15 en 16. Dit alles leidt tot de inrichting bestaande uit Noordland
12, 13, 14, 15 en 16 en containerterminal MCT.
De containerterminal zoals deze nu is beoogd past niet volledig binnen de kaders zoals vastgelegd in het bestemmingsplan Theodorushaven-Noordland uit 2016. Om deze reden wordt via een omgevingsvergunning afgeweken van het bestemmingsplan om de containerterminal planologisch mogelijk te maken. Voor Noordland 12 t/m 16 en MCT is vanwege het aanvragen van een omgevingsvergunning voor afwijken van het bestemmingsplan en vanwege de opslag van chemische producten met een capaciteit van meer dan 100.000 ton een project-m.e.r. opgestart. Het resultaat is een projectmilieueffectrapport, in dit rapport verder MER genoemd. Het doel van de m.e.r.-procedure is om milieu-informatie volwaardig mee te nemen bij de besluitvorming rondom de omgevingsvergunning afwijken van het bestemmingsplan.
1.2.
Locatie en ligging projectgebied
Het initiatief is om een containerterminal te bouwen langs de oever van het Bergsche Diep in Bergen op Zoom (zie afbeelding 1.1). De uitbreiding van opslaglocaties Noordland 12 t/m 16 vindt plaats op het bedrijventerrein Noordland. Tussen de planlocatie van MCT en Noordland 12 t/m 16 ligt een primaire waterkering, in beheer bij waterschap Brabantse Delta. Aan de noordwestelijke zijde van de MCT ligt de Buitenhaven met de vaarroute naar de Theodorushaven.
13 | 93
witteveen+Bos | 115018_23-008.979 | Definitief
Afbeelding 1.1 Globale ligging van project en locaties van Noorland 12 t/m 16 en MCT
Theodorushaven
Binnenschelde
Esri Nederland, Community Map Contributors
‘ks
\
©
Global plangebied
J
Leeswijzer
Hoofdstuk 2 benoemd
de kaders waarbinnen deze m.e.r. is uitgevoerd, waaronder de nut en noodzaak van
deze m.e.r., het planvormend
kader, de referentiesituatie en het wettelijke kader. In hoofdstuk 3 is het
voornemen beschreven en is beschreven hoe de alternatieven en varianten voor dit plan zijn afgewogen. Hoofdstuk 4 beschrijft de gevolgen voor het milieu en geeft per milieuthema een beoordeling van het effect van de beoogde situatie ten opzichte van de huidige situatie en de vergunde situatie. Hoofdstuk 5 beschrijft als laatste hoe met onzekerheden in de MER wordt omgegaan.
14 | 93
witteveen+Bos | 115018_23-008.979 | Definitief
KADERS 2.1
Nut en noodzaak
Bestaande situatie H. Essers B.V. heeft momenteel een containerterminal in de Theodorushaven in gebruik (zie afbeelding 2.1). Deze terminal beschikt over een kade van circa 110 meter. De oppervlakte van de terminal is circa 6 hectare. Containers worden hier met stapelaars (reachstackers) van en op schepen geladen en tot vijf hoog opgestapeld. Daarnaast heeft Essers B.V. momenteel Noordland 12 en Noordland 13 in gebruik (afbeelding 2.1). Noordland 12, in het nieuwe plan 12A, bestaat uit 8 opslaghallen en 4 expeditieruimten (de ruimte waarin goederen worden geladen en gelost), bestemd voor de (tijdelijke) opslag van stoffen, waaronder gevaarlijke stoffen. Noordland 12A kent een beschermingsniveau 1. Verder bestaat Noordland 12A uit een palletopslag, acculaadruimte, kantoor, kantine, twee technische ruimten en sanitaire voorzieningen.
Noordland 13 bestaat uit 7 opslaghallen en 3 expeditieruimten, eveneens bestemd voor de (tijdelijke) opslag van stoffen, waaronder gevaarlijke stoffen. Noordland 13 kent een beschermingsniveau 3. Verder bestaat Noordland
13 uit acculaad- en technische ruimten, een kantoor en kantine.
Afbeelding 2.1 Overzicht van bestaande locaties (rood: Theodorushaven containerterminal, paars: Noordland 13, blauw: Noordland
12A)
Planologische situatie Binnen het plangebied geldt het bestemmingsplan BP Theodorushaven-Noordland (vastgesteld 2016 door de gemeente Bergen op Zoom). Op afbeelding 2.2 zijn de enkelbestemmingen te zien: bedrijf: bedrijven behorende tot de aangeduide categorie van de Staat van bedrijfsactiviteiten, dit is hier bedrijf tot en met categorie 5.2. Er is sprake van een groot bouwvlak;
15. | 93
wWitteveen+Bos | 115018_23-008.979 | Definitief
-
overig- Waterstaatswerken: bestemd voor onder meer waterkering en waterbeheersing, behoud, herstel en/of ontwikkeling van landschappelijke en natuurwaarden, wegen en paden, en hier geldt ook ter plaatse van de aanduiding ‘specifieke vorm van bedrijf - terminal’ ook voor aan zee- en binnenvaart gebonden overslag (cat. 3 - 5.2).
Daarnaast is er buitendijkse de dubbelbestemming waterstaat- waterbergingsgebied. Deze gronden zijn mede bestemd voor waterberging bij een verwachte overschrijding van het waterpeil van NAP +2,6 meter op het Hollandsch Diep (Rak Noord), met bijbehorende voorzieningen. Dit gebied heeft ook de functie van
vaarweg.
Verder zijn er gebiedsaanduidingen, zoals geluidszones en vrijwaringszones voor radar.
Afbeelding 2.2 Enkelbestemmingen in bestemmingsplan Theodorushaven - Noordland
Wi recreate sport Buin TW verkeer Wiwater |
cuttuur en ontspanning [3 overig
() <all other values>
Voornemen Zoals in de inleiding aangegeven wil H. Essers B.V. een nieuwe containerterminal bouwen en een uitbreiding van de bedrijfslocaties Noordland 12 t/m 16 realiseren. Deze ontwikkelingen volgen uit de groeiende capaciteitsvraag in de huidige Theodorushaven. Om deze groeiende vraag te kunnen faciliteren is een uitbreiding van de havencapaciteit en faciliteiten noodzakelijk. Hierdoor kan de verwachte groei van bedrijvigheid en de bijbehorende vraag naar overslagcapaciteit opgevangen worden. De huidige Theodorushaven heeft de technisch maximale capaciteit bereikt.
16 | 93
Witteveen+Bos | 115018_23-008.979 | Definitief
Behoefte aan de voorgenomen ontwikkeling H. Essers B.V. breidt de capaciteit van de nieuwe MCT verder uit om aan de groeiende vraag naar containertransport te kunnen voldoen. Uit een studie van RoyalHaskoningDHV' (december 2019) blijkt een verwachte groei van containertransport in de binnenvaart van circa 2 % per jaar. Op basis van dit groeicijfer is de verwachting dat de benutte capaciteit van de nieuwe MCT van 45 % naar 85 % groeit in de komende 20 jaar. Dit rapport is bijgevoegd in Bijlage XVI. Daarnaast blijkt uit een recent (2022) uitgevoerde maatschappelijke kosten baten analyse de haalbaarheid en behoefte van MCT en dat de ontwikkeling een positief maatschappelijk effect heeft. Dit rapport is bijgevoegd in Bijlage XVII. De havens van Rotterdam en Antwerpen zijn bezig met het ontwikkelen van meer kaderuimte voor container-, bulk- en stukgoedoverslag. Rotterdam is bezig met de verbreding / verdieping van de vaargeul om op deze manier nog meer en grotere schepen binnen te krijgen. Hiermee is een verdere explosieve groei verwacht van op- en overslag van containers van 70.000 naar 500.000 containers per jaar in de Bergsche haven. Onder andere vanuit de nieuwe containerterminal op de Tweede Maasvlakte bij Rotterdam?, die in 2026 operationeel moet zijn. De haven van Bergen op Zoom ligt hiervoor strategisch tussen de grote zeehavens van Rotterdam en Antwerpen.
Voor de haven van Antwerpen geldt dat deze haven ook verder groeit, mede vanuit de ontwikkelingen voor de vaarverbinding vanuit Antwerpen naar Parijs. Hiervoor loopt het project Seine-Schelde?. Momenteel heeft H. Essers B.V. de enige containerterminal in de Theodorushaven met een grote trouwe klantenkring in en rond Bergen op Zoom. Het is aannemelijk dat deze klantenkring blijft bestaan en meegroeit, dan wel zelfs verder wordt uitgebouwd met nieuwe mogelijkheden vanuit andere aanbieders. Deze extra volumes worden opgevangen in de extra ruimte die is voorzien voor autonome groei, circa 4.000 m?. Toekomstige ontwikkelingen nabij de huidige locatie De verplaatsing van de terminal aan de Theodorushaven naar de buitenhaven is gewenst vanwege ruimtelijke ontwikkelingen nabij de Theodorushaven (waaronder woningbouw in de wijk Nieuwe Vesting, bestemmingsplan 21 november 2013). De plannen voor verplaatsing van de terminal bestonden al voordat de wijk Nieuwe Vesting is ontwikkeld. Met de verplaatsing van de terminal als uitgangspunt heeft de gemeente de herontwikkeling van bedrijfsgrond naar woonwijk opgepakt. Hieruit blijkt dat de terminalactiviteiten niet meer gewenst zijn op de huidige locatie aan de Theodorushaven. Uitbreiding versus inbreiding
Er is sprake van groei van containertransport en ook is sprake van een toenemende vraag naar grotere
aantallen af te leveren of te ontvangen containers per terminal (‘call sizes’) in de havens van Rotterdam en Antwerpen’. Dit wordt gedaan met schepen die langer zijn dan 110 meter. De huidige Theodorushaven en de te passeren sluis zijn niet geschikt voor schepen langer dan 110 meter. Door de locatie van de containerterminal te verplaatsen naar de Buitenhaven kunnen in Bergen op Zoom schepen met 110 meter lengte wel afgehandeld worden. Daarnaast levert de verplaatsing naar de Buitenhaven winst op in vaartijd (want de schepen hoeven niet door de sluis) en maakt dit de scheepvaart duurzamer, omdat minder scheepvaartbewegingen nodig zijn. De nieuwe locatie van de MCT geeft de mogelijkheid containers van kleinere schepen te verzamelen’ op een groter schip en hiermee de verbinding met de havens van Antwerpen en Rotterdam te vormen. De nieuwe MCT speelt in op de toenemende behoefte om containers te verladen van kleine naar grotere schepen in de
’ Gevolgen grote transities en wereldhandel voor de binnenvaart, 2020-2040, Topsector Logistiek. ? Kogel-is-door-de-kerk-apmt-verdubbelt-terminal-maasvlakte 3 Project-Seine-Schelde
4
Het rapport van RoyalHaskoningDHV schrijft hierover het volgende: ‘Op het terrein van de containerbinnenvaart heeft de afgelopen periode een rationalisatie plaatsgevonden, waarbij de zeehaventerminals zoveel mogelijk met grotere schepen en grotere ‘call sizes’ (aantallen af te leveren of te ontvangen containers per terminal) worden bediend. Kleinere ‘call sizes‘ worden vermeden om congestie in de zeehaven te voorkomen. Deze ontwikkeling zal versterkt doorzetten en tot nieuwe samenwerkingsverbanden in de containervaart leiden.’
17 | 93
witteveen+Bos | 115018_23-008.979 | Definitief
regio’s Rotterdam en Antwerpen. Ook kan de ontwikkeling van de nieuwe MCT hiermee samengaan met mogelijke andere ontwikkelingen van overslagactiviteiten in de Theodorushaven. Op dit moment zijn de beperkende factoren in de Theodorushaven, zoals aangegeven, de brug bij de sluis, de Burgemeester Peterssluis zelf en de zwaaikom in de haven. De sluis heeft een breedte van 12 meter en de (gesloten) brug een doorvaarhoogte van 4,2 meter +NAP. De zwaaikom aan het einde van de haven heeft een maximale draaicirkel van 120 meter bij een onbezette kade. Met deze beperkende factoren is het grootste schip dat veilig binnen zou kunnen varen, een schip van klasse Va / M8 (110 meter x 11,4 meter). Op een dergelijk schip kunnen maximaal 3 lagen containers geplaatst worden met een totaal van maximaal 144 TEU. TEU is de aanduiding voor de afmetingen van containers. De afkorting staat voor ‘Twenty Foot Equivalent Unit’. De standaardafmetingen zijn 6,10 meter lang, 2,44 m breed en meestal 2,59 m.
Om het aantal schepen bij de containerterminals in de haven van Rotterdam en Antwerpen terug te brengen, wordt de minimale ‘call-size’, waarmee containerschepen vanuit de binnenvaart de havens van Antwerpen en Rotterdam in mogen varen bij de grotere containerterminals, opgerekt tot 150 TEU. De in de Theodorushaven toelaatbare klasse Va / M8 is daarvoor te klein.
Er dient in de toekomst dus altijd een consolidatieslag (verzamelen van voldoende containers op een containerschip) gemaakt te worden op de vaarweg van en/of naar Antwerpen en Rotterdam. Vanuit de locatie Bergen op Zoom betekent dit in de huidige situatie: binnen de sluis is er de beperking datje geen vierde laag containers op een Va schip kan zetten. Dit past namelijk niet ook niet onder een openstaande brug door, omdat hier dan nog steeds een doorvaarthoogtebeperking is door de scheefstand van de brug in combinatie van de breedte van het schip;
-
geen / weinig consolidatiemogelijkheden binnen de sluis: beperkte openingstijden van de brug; extra handelingen / overlast voor bewoning tegen het industrieterrein; duurt te lang om ‘even’ binnen te varen;
kosten havengeld zijn relatief hoog. Aanpassingen aan de Theodorushaven, in de vorm van aanpassingen aan de sluis of haveninrichting, vergen enorme investeringen en worden niet realistisch geacht. Zonder consolidatiemogelijkheden gaan meer containers over de weg, waardoor het milieu en de bestaande infrastructuur nog meer worden belast. Met de nieuwe buitendijkse terminal is deze consolidatie mogelijk. Dat geldt voor zowel containers die over de weg als over het water naar de Theodorushaven worden vervoerd. In de Theodorushaven zijn activiteiten die zich richten op de kleinere binnenvaart voor onder andere de routes Roosendaal ,Tholen en de West Brabant corridor. Vanuit de Theodorushaven zijn daarmee
consolidaties mogelijk naar de nieuwe buitendijkse MCT-terminal. De nieuwe locatie van de MCT in het bestemmingsplan Theodorushaven-Noordland is grotendeels bestemd voor een terminal. De capaciteit van de nieuwe terminal wordt voor circa 45 % ingevuld uit de behoefte van bestaande klanten van H. Essers B.V. van de huidige terminal aan de Theodorushaven. De nieuwe terminal vervangt de huidige terminal, waarmee H. Essers B.V. de bestaande klanten gaat bedienen vanuit de nieuwe terminal. De activiteiten op de bestaande terminal kunnen pas beéindigd worden op het moment dat de nieuwe terminal operationeel is. Ruimte buiten vigerende bestemmingsplan Theodorushaven - Noordland De voorziene terminal, zie afbeelding 2.3, is 16.700 m? groter ten opzichte van het in het vigerende bestemmingsplan aangegeven gebied. Dit oppervlak is nodig voor de volgende ontwikkelingen: voorzieningen van het elektrisch varen: de wens om elektrisch te varen wordt ondersteunt door alle voorzieningen die nodig zijn voor het elektrisch varen op de terminal mogelijk te maken. Het gaat dan over extra ruimte voor het opladen en opslaan van de accupakketten van de elektrische schepen. Deze benodigde ruimte betreft in totaal ongeveer 1.000 m?. Daarbovenop komt nog de benodigde kaderuimte voor het verwisselen van de accupakketten in de schepen.
Hiervoor is een totale ruimte van 4.600 m? extra nodig voor de multifunctionele kade;
18 | 93
witteveen+Bos | 115018_23-008.979 | Definitief
-
vergroten van veiligheid op de terminal voor het manoeuvreren van vrachtwagens en reachstackers die nu in het nieuwe plan ook over de terminal rijden, en niet alleen onder de kraan zoals in het oude plan was voorzien, vraagt nog eens 1.000 m? extra ruimte;
-
-
-
extra eisen vanuit BRZO: bedrijven waar grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen aanwezig zijn boven een bepaalde drempelwaarde, vallen onder de werking van het Besluit risico’s zware ongevallen 2015 (BRZO). Omdat de gehele inrichting (Noordland 12 t/m 16 en MCT) een BRZO-inrichting is, zijn extra calamiteitenvoorzieningen geéist. Zoals meer ruimte tussen de containers, meer blusvoorzieningen en calamiteitenplaatsen. Doordat de inrichting onder BRZO regelgeving valt, kan deze voorzien in het opslaan van gevaarlijke stoffen. Hierdoor is meer aanbod is voor bestaande en (nieuwe) potentiéle klanten. Dit aanbod is er momenteel ook niet binnen de Theodorushaven aanwezig. Hiervoor is een extra opperviakte van 1.475 m? nodig; locatie voor fumigeren en ontgassen: op de terminal komt ook ruimte voor het fumigeren en ontgassen van containers. Ook dit neemt extra ruimte in beslag ter grootte van 4.300 m2. Dit is een service waarin de huidige bedrijven in de Theodorushaven en op het Noordlandterrein nog niet in voorzien. Door dit op de terminal te doen worden er meer bedrijven naar Bergen op Zoom gebracht, omdat ze dat op hun eigen terrein niet kunnen of mogen doen; autonome groei: er is een extra ruimte van 4.000 m? gereserveerd voor autonome groei.
Zeker met de huidige ontwikkelingen in de containervaart, zoals de eerder benoemde nieuwe containerterminal op de Tweede Maasvlakte, waardoor nog meer containers over het water vervoerd worden en er daarmee extra
opslagcapaciteit voor containers nodig is. Daarnaast is extra ruimte beschikbaar voor bijvoorbeeld een laad- en losplaats voor groot stukgoed. Voor groot stukgoed valt te denken aan het verladen van onderdelen van windturbines en transport van defensiematerieel uit Woensdrecht. De terminal wordt ook voorzien van een multifunctionele kade met substantiéle afmetingen die gevarieerd ingezet kan worden. Dit is in de Theodorushaven niet mogelijk, omdat deze te klein is voor de schepen voor het transport van bijvoorbeeld de windmolens van en naar de schepen.
Afbeelding 2.3 MCT buiten bestemming in bestemmingsplan Theodorushaven - Noordland
Opperviakte buiten huidig
bestemmingsplan: 16.700 m2
Huidige grens bestemmingsplai
Verbinding over water en met het achterland Naast het voorzien in de behoefte van de overslag van kleinere naar grotere call sizes, voorziet nieuwe locatie in een knooppunt tussen transport over water en de weg (multimodaal). De inrichting is bereikbaar voor verschillende type schepen en vrachtwagens. Daarnaast zorgt de MCT in combinatie met de Noordland opslaglocaties voor een combinatie om goederen tijdelijk op te slaan. In Bergen op Zoom zijn daarnaast diverse multinationale bedrijven gevestigd. Deze bedrijven zijn gebaad bij een goede (multimodale) ontsluiting met de regio en daarbuiten. MCT maakt de groei van deze bedrijven in Bergen op Zoom mogelijk. Daarnaast is momenteel geen sprake van uitbreiding of nieuwe containerterminals in de Theodorushaven die onder het BRZO mogelijkheden bieden voor de op- en overslag van gevaarlijke stoffen.
19 | 93
wWitteveen+Bos | 115018_23-008.979 | Definitief
De terminal buiten de Theodorushaven is gunstig voor verduurzaming van elektrisch varen, omdat hier accupakketten snel gewisseld kunnen worden. De locatie buiten de Theodorushaven voorkomt namelijk dat schepen door de sluis bij de ingang van de haven moeten varen. Dit bespaart tijd en uitstoot van schepen en is 24/7 beschikbaar. Schepen afkomstig van het Schelde-Rijnkanaal kunnen op de locatie van de nieuwe MCT makkelijk een accupakket wisselen, gezien de ligging van de nieuwe MCT tussen de Theodorushaven de vaarroute van het Schelde-Rijnkanaal. De uitbreiding van de havens in Rotterdam en Antwerpen en het groter worden van de zeeschepen, leidt ertoe dat de achterlandverbinding (ook) verder mee moet groeien. Extra of nieuwe binnenvaartschepen komen er niet zomaar bij. Om dit te realiseren dient gewerkt te worden aan efficiency. Efficiency waarbij consolidatie in het achterland het ‘sleutelwoord’ gaat zijn. Vanuit de ‘EU Green Deal’ en ‘Smart & Sustainable mobility strategie’ wordt erop ingezet dat in de toekomst meer containers niet meer over land vervoerd worden. Er komt een grote focus op kort vervoer over water, en vervoer per spoor (et cetera). Ook de Europese doelstellingen voor het voorkomen van uitstoot van uitlaatgassen, hebben tot doel dat het
transport over de weg afneemt en transport via trein en water toeneemt.
Om dit te kunnen realiseren zijn strategische locaties in het achterland met goede en toegankelijke verbindingen met de grote zeehavens van Antwerpen en Rotterdam nodig. De buitendijkse terminal in Bergen op Zoom kan hierin uitstekend voorzien, Hiermee moet ook de focus liggen op stedelijke logistiek, want juist met slimme strategische hubs ga je naar duurzame oplossingen. De nieuwe terminal wordt voorzien van walstroom voor de afgemeerde schepen. Een dergelijke voorziening is op de huidige locatie in de Theodorushaven niet aanwezig. Met deze voorziening draagt de nieuwe terminal nog eens extra bij aan de Europese doelstellingen voor het voorkomen van uitstoot van uitlaatgassen. Conclusie De containerterminal voorziet in de behoefte aan de groeiende vraag naar containertransport en de daarmee gepaard gaande groei van op- en overslag van containers. In de havens van Antwerpen en Rotterdam groeit de vraag naar grotere schepen en grotere ‘call sizes’. Met de voorziene uitbreiding van deze containerterminal in Bergen op Zoom is het mogelijk om containers te verzamelen op een schip dat wel een grotere ‘call-size’ heeft en daarmee geschikt is voor de havens van Antwerpen en Rotterdam. Dit in tegenstelling tot de huidige containerschepen in de Theodorushaven.
De verplaatsing van de containerterminal naar de buitenhaven draagt tevens bij aan een duurzamere scheepvaart, doordat minder vaartijd nodig is en minder scheepvaartbewegingen zijn. De voorziene uitbreiding maakt het mogelijk om voorzieningen voor elektrisch varen te realiseren en een veiligere inrichting van de containerterminal te realiseren. Daarmee kan ook voldaan worden aan extra eisen vanuit BRZO wetgeving in verband met calamiteitenvoorzieningen. Ook voorziet de nieuwe buitendijkse terminal in een goede strategische locatie in het achterland met goede en toegankelijke verbindingen met de grote zeehavens van Antwerpen en Rotterdam.
22
Planvormend kader
In 2002 is voor de realisatie en gebruiksfase van de buitenhaven al een m.e.r.-procedure doorlopen. In deze m.e.r.-procedure heeft een alternatievenafweging plaatsgevonden. In 2005 is het bestemmingsplan van Theodorushaven-Noordland onherroepelijk geworden. Deze is herzien in 2009 waarbij een aanvulling op het MER is gemaakt, ‘Bergen op Zoom- Theodorushaven/Noordland- aanvullend milieueffectrapport’ (27 augustus 2008). Op basis van deze m.e.r.-procedure is het bestemmingsplan Theodorushaven-Noordland opnieuw vastgesteld. Dit bestemmingsplan is in 2016 geconsolideerd. Het huidige bestemmingsplan maakt de realisatie van Noordland 12 t/m 16 en een containerterminal mogelijk.
20 | 93
Witteveen+Bos | 115018 23-008.979 | Definitief
De containerterminal zoals deze nu is beoogd past echter niet volledig binnen de kaders zoals vastgelegd in het bestemmingsplan van 2016. Om deze reden wordt via een omgevingsvergunning afgeweken van het bestemmingsplan om de containerterminal planologisch mogelijk te maken (artikel 2.1, lid 1, onder c, Wabo). Ook wordt de bestaande inrichting Noordland 12 en 13 uitgebreid met een groter magazijn voor Noordland 12 en nieuwbouw van magazijnen Noordland 14, 15 en 16. In deze magazijnen en op de terminal worden gevaarlijke en niet-gevaarlijke stoffen op- en overgeslagen. Deze uitbreiding past wel binnen het bestemmingsplan, maar heeft wel een revisie van de omgevingsvergunning milieu nodig (artikel 2.1, lid 1, onder e, Wabo). Ondanks dat Noordland 12 t/m 16 past in het bestemmingsplan wordt Noordland 12 t/m16 wel meegenomen
in deze MER, omdat Noordland
12 t/m16 en MCT als één inrichting wordt
beschouwd en de effecten integraal worden beschreven. De omgevingsvergunning milieu ziet ook toe op de oprichting van MCT. In onderstaande tabel 2.1 is een overzicht gegeven van de verschillende procedures die voor de MCT en Noordland 12 t/m 16 zijn doorlopen.
21| 93
Witteveen+Bos | 115018 23-008.979 | Definitief
Tabel 2-1 Overzicht van vergunde situatie en bestemmingsplansituatie Noordland 12 t/m 16 en MCT Procedure
Datum
| Onderwerp
MCT
m.e.r.-procedure
2002
| me.r-procedure realisatie en gebruiksfase van een buitenhaven
Bestemmingsplan
2005
| bestemmingsplan Theodorushaven-Noordland onherroepelijk
Aanvullend project-MER
2008 | aanvulling voor bestemmingsplanwijziging Theodorushaven-Noordland
Bestemmingsplan herziening
2009
| bestemmingsplan is herzien met aanvullend projectMER
Bestemmingsplan geconsolideerd (definitief)
2016
| bestemmingsplan containerterminal geconsolideerd
Wnb-vergunning
2019 | voor aanleg en ingebruikname inrichting containerterminal MCT
Noordland 12 t/m 16
Bestemmingsplan
2016
| bestemmingsplan van de Theodorushaven
Omgevingsvergunning
2017 | oprichting en ingebruikname Noordland 12
Wnb vergunning Noordland 12A
2017
Omgevingsvergunning Noordland 12 en 13
2022 | uitbreiding inrichting en ingebruikname van Noordland 13
Wnb-vergunning Noordland 13
2022
| de Wnb vergunning betreft een positieve afwijzing. In de vergunningaanvraag is de stikstofdepositie intern gesaldeerd waaruit volgt dat ten opzichte van de referentiesituatie geen sprake is van een toename van stikstofdepositie.
Wnhb vergunning
2023
| de Wnb vergunning betreft een positieve afwijzing. In de vergunningaanvraag is aangetoond dat voor alle effecten op natuur geen andere of grotere effecten aan de orde zijn dan in de eerdere Wnb-vergunningen zijn vergund. Specifiek voor stikstofdepositie is intern salderen toegepast, waaruit volgt dat ten opzichte van de referentiesituatie geen sprake is van een toename van stikstofdepositie.
Wnb ontheffing
2023 | ontheffing verstoring wezel ten behoeve van bouw MCT
Watervergunning
2023
| vergunning voor het uitvoeren van werken
Ontgrondingenvergunning
2023
‘| vergunning voor ontgronden van de waterbodem in het Bergsche Diep ten behoeve van bouw MCT
| Wnb-vergunning aangehaakt bij omgevingsvergunning Noordland 12
Noordland 12 t/m 16 en MCT
nabij de primaire waterkering, lozen van waterstromen, verlies van bergend vermogen, toename van verhard oppervlakte, het uitvoeren van werkzaamheden in het stormseizoen en mogelijk invioed op de scheepvaart. Vergunning ziet toe op zowel het beheersgebied van Waterschap Brabantse Delta als Rijkswaterschap.
In de volgende paragrafen wordt toegelicht welke onderdelen van Noordland 12 en 13, de MCT en de beoogde situatie van Noordland 12 t/m 16 en MCT reeds vergund zijn.
2.2.1
Vergunde situatie Noordland 12 en 13
Noordland 12 Op 17 maart 2017 heeft Omgevingsdienst Midden- en West Brabant namens Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant een omgevingsvergunning voor de activiteit milieu afgegeven voor de oprichting en ingebruikname van Noordland 12 met een opperviakte van 14.577 m?. De vergunning Wet natuurbescherming is aangehaakt bij deze omgevingsvergunning die eveneens is verleend voor de aangevraagde activiteiten nabij het Natura 2000-gebied ‘Zoommeer’ en de mogelijke effecten op het Natura 2000-gebied ‘Brabantse Wal’.
22 | 93
Witteveen+Bos | 115018 23-008.979 | Definitief
Noordland 13 Op 5 februari 2021 is een aanvraag omgevingsvergunning voor de activiteit milieu ingediend voor Noordland 13 bij Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant. Noordland 13 heeft een opperviakte van 21.102 m*. Op 2 februari 2022 is een beschikking afgegeven voor de uitbreiding en ingebruikname van Noordland 13 naast Noordland 12. Op 17 juni 2022 is voor Noordland 13 een beschikking afgegeven voor de Wnb. De beschikking betreft een positieve afwijzing. In de vergunningaanvraag is de stikstofdepositie intern gesaldeerd waaruit volgt dat ten opzichte van de referentiesituatie geen sprake is van een toename van ammoniakemissie en/of stikstofdepositie op de Natura 2000-gebieden. Uit de beschikking blijkt dat er, naast de effecten van stikstof, geen andere negatieve effecten te verwachten zijn die de natuurlijke kenmerken van de diverse beschermde gebieden kunnen aantasten.
2.2.2
Vergunde situatie MCT
Op 14 januari 2019 is een vergunning Wet natuurbescherming verleend door de Omgevingsdienst Brabant Noord namens Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant voor de aanleg en ingebruikname van de inrichting containerterminal MCT. De vergunning is afgegeven op het aangevraagd voornemen van 2019.
2.2.3
Vergunde situatie Noordland 12-16 en MCT gecombineerd
Voor de gecombineerde inrichting Noordland 12-16 en MCT zijn diverse vergunningen aangevraagd door H. Essers B.V. Een watervergunning is verleend op 16 februari 2023 door Waterschap Brabantse Delta voor het uitvoeren van werken nabij de primaire waterkering, lozen van waterstromen, verlies van bergend vermogen, toename van verhard opperviakte, het uitvoeren van werkzaamheden in het stormseizoen en mogelijk invioed op de scheepvaart. De bevoegdheid ten aanzien van deze onderdelen ligt deels bij het waterschap en deels bij Rijkswaterstaat. De watervergunning is gecoordineerd door Waterschap Brabantse Delta. In het kader van de Wet natuurbescherming is een ontheffing verleend op 3 februari 2023 voor verstoring van de wezel door de provincie Noord-Brabant. In het kader van de Wet natuurbescherming is tevens een aanvraag voor een vergunning voor gebiedsbescherming ingediend bij de provincie Noord-Brabant. Op 31 maart 2023 is een positieve afwijzing afgegeven. In de vergunningaanvraag is de stikstofdepositie intern gesaldeerd waaruit volgt dat ten opzichte van de referentiesituatie geen sprake is van een toename van stikstofdepositie. Tevens is voor overige effecten op Natura 2000-gebieden beoordeeld dat geen sprake is van andere of grotere effecten dan vergund in de vergunningen van 2019 en 2022.
Een ontgrondingenvergunning is verleend door Rijkswaterstaat op 25 april 2023 voor het verlagen van de waterbodem in het Bergsche Diep om de containerterminal aan te leggen. Voor het deel wat in het droge oevergebied ligt, waarvoor de provincie Noord-Brabant bevoegd gezag is, is een vrijstelling van de vergunningplicht aan de orde.
2.3
Referentiesituatie
Een MER vergelijkt de effecten van een plan met de referentiesituatie. De referentiesituatie bestaat uit de huidige situatie én de autonome ontwikkeling. Dit hoofdstuk beschrijft de huidige situatie, autonome ontwikkelingen en referentiesituatie voor dit project en hoe de toetsing in de m.e.r. plaats vindt.
2.3.1
Referentiesituatie ‘huidige situatie’
De huidige situatie bestaat uit de al ontwikkelde locaties Noordland 12 en 13. Beide locaties zijn vergund, gebouwd en in gebruik. De rest van het Noordlandterrein dat is beoogde voor Noordland 12 t/m 16 bestaat
23 | 93
Witteveen+Bos | 115018 23-008.979 | Definitief
uit een opslagplaats voor containers, bestrating waar trailers worden geparkeerd en braakliggend terrein. In de huidige situatie is geen containerterminal aanwezig, maar alleen een waterkering, schor en opperviaktewater. Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkeling die gepland zijn en die kunnen worden uitgevoerd binnen besluitvorming die daarover heeft plaatsgevonden ofwel beschikken over een definitieve omgevingsvergunning of Wnb-vergunning. De autonome ontwikkeling omvat alle ontwikkelingen en activiteiten die met enige zekerheid plaats vinden, ook al gaat de voorgenomen activiteit niet door. De naastliggende terreinen op het Noordlandterrein zijn al in gebruik door bedrijven voor diverse activiteiten. Wel zijn wijzigingen binnen deze bedrijven mogelijk, maar deze worden niet specifiek als autonome ontwikkelingen beschouwd. Op verzoek van de gemeente Bergen op Zoom zijn alleen aanvullende verkeersbewegingen beschouwd voor de mogelijke terminal van derden aan de Theodorushaven om de belasting op het wegennet inzichtelijke te maken. Over de autonome ontwikkelingen binnen het plangebied is wel besloten, maar omdat deze niet zijn uitgevoerd maken ze deel
uit van het voornemen.
De referentiesituatie bestaat in principe uit de huidige situatie én de autonome ontwikkeling. Aangezien in dit geval geen autonome ontwikkelingen zijn voorzien, wordt uitgegaan van de huidige situatie.
2.3.2
Referentiesituatie ‘vergunde situatie’
Aangezien al veel onderzoeken zijn uitgevoerd voor de vergunde situatie is ook gekeken naar de effecten ten opzichte van de vergunde situatie. De referentiesituatie ‘vergunde situatie’ is de situatie die in de toekomst ontstaat zonder afwijking van het bestemmingsplan, waarvoor een omgevingsvergunning is aangevraagd, te weten de volledige ontwikkeling van bedrijventerrein Noordland en de containerterminal binnen de aanduiding in het bestemmingsplan. Over ontwikkelingen die in het bestemmingsplan mogelijk zijn gemaakt heeft al bestuurlijke besluitvorming plaatsgevonden door het bevoegd gezag. Binnen deze besluitvorming heeft een afweging plaatsgevonden of de ontwikkelingen passen binnen beleidskaders en of de omgevingseffecten aanvaardbaar zijn. In dit geval dus de ontwikkeling Noordland 128, 14, 15 en 16 en daarbij het grootste deel van MCT alsmede de bestemming terminal, die buitendijks ligt.
2.3.3.
Toetsing vanuit de m.e.r.
In de MER worden de effecten van het voornemen vergeleken met: 1
de huidige situatie;
2
de vergunde situatie.
Hierdoor volgt uit dit MER een volledig beeld van de milieueffecten ten opzichte van de huidige feitelijke situatie en de beoordeling van milieueffecten ten opzichte van de vergunde situatie.
24
Wettelijk kader
Deze paragraaf beschrijft het relevante wettelijk kader. Het geeft inzicht in de relevante wetten en de te volgen procedures. Besluit milieueffectrapportage Op grond van het Besluit m.e.r. geldt een verplichting tot het opstellen van een MER voor activiteiten met in potentie belangrijke, nadelige gevolgen voor het milieu. Het Besluit m.e.r. kent enerzijds de verplichting tot het direct opstellen van een MER, te weten de m.e.r.-plicht uit onderdeel C. Anderzijds kent het Besluit m.e.r.
24 | 93
Witteveen+Bos | 115018 23-008.979 | Definitief
de verplichting om te beoordelen of een MER moet worden opgesteld vanwege bijzondere omstandigheden van een activiteit en omdat de activiteit niet onder onderdeel C valt, de zogenaamde
m.e.r.-
beoordelingsplicht uit onderdeel D. Het bevoegd gezag is in dit geval de provincie Noord-Brabant. Reden m.e.r.-plicht De voorgenomen activiteiten hebben betrekking op de volgende categorieén: categorie C4 betreft ‘De aanleg, wijziging of uitbreiding van een haven voor de binnenscheepvaart’ indien sprake is van schepen met een laadvermogen van 1.350 ton of meer. Dit is voor de containerterminal aan de orde;
-
categorie D25.1 betreft ‘De oprichting, wijziging of uitbreiding van een installatie bestemd voor de opslag van aardolie, petrochemische of chemische producten’. Vanwege de opslag van chemische producten met een capaciteit van meer dan 100.000 ton op Noordland 12 t/m 16 en MCT samen is deze categorie van toepassing. Dit betekent een overschrijding van de genoemde drempelwaarde.
Ondanks dat een deel van de activiteiten onder categorie D valt, is deze MER opgesteld voor de inrichting als geheel. De reden hiervoor is dat Noordland 12 t/m16 én MCT worden gezien als één inrichting en daarom worden de activiteiten van categorie D ook als onderdeel van het voornemen meegenomen in het MER, evenals alle andere activiteiten binnen het project die mogelijk aanzienlijke milieueffecten kunnen veroorzaken. M.e.r.-procedure Voorafgaand aan de m.e.r. is een NRD (Notitie Reikwijdte en Detailniveau) in procedure geweest. In Bijlage | is het advies op de NRD opgenomen. Het MER gaat gelijktijdig met de aanvraag omgevingsvergunning in procedure. Op basis van de Wabo geldt voor de benodigde omgevingsvergunning een beslistermijn van 26 weken. Deze mag door het bevoegd gezag eenmalig verlengd worden met 6 weken. Daarnaast geldt een beroepstermijn van 6 weken. Het MER wordt daarbij parallel beoordeeld met de aanvraag omgevingsvergunning en gelijktijdig ter inzage gelegd. De aanvraag voor de omgevingsvergunning is hierbij het zogenaamde ‘moederbesluit’ waarvoor het MER wordt opgesteld. De provincie Noord-Brabant is bevoegd gezag voor deze omgevingsvergunning. De aanvraag is op 15 april 2022 ingediend. De verwachting is dat in juni 2023 sprake is van een definitieve vergunning en in augustus 2023 een onherroepelijke vergunning.
De bouw van de containerterminal start nadat de omgevingsvergunning onherroepelijk is. Er bestaat een uitgebreide m.e.r.-procedure en een beperkte m.e.r.-procedure. De m.e.r.-procedure betreft een andere procedure dan de uitgebreide voorbereidingsprocedure uit de Awb. Voor deze m.e.r. is de beperkte m.e.r.-procedure van toepassing. Het voornemen is ook niet wettelijk verplicht om een uitgebreide procedure te doorlopen. Wet natuurbescherming De Wet natuurbescherming (Wnb) beschermt Nederlandse natuurgebieden en planten- en diersoorten. De Wnb moet ervoor zorgen dat de verschillende planten- en diersoorten in de natuur blijven bestaan. Ook kwetsbare soorten mogen niet verdwijnen. Wet ruimtelijke ordening De Wet ruimtelijke ordening (Wro) regelt hoe ruimtelijke plannen tot stand komen en welke bestuurslaag voor deze plannen verantwoordelijk is. Daarnaast regelt de Wro de verhoudingen in het ruimtelijk domein tussen de verschillende overheden en bestuursorganen in Nederland. Ter plaatse van Noordland 12 t/m 16 en MCT geldt het vigerende bestemmingsplan ‘BP Theodorushaven-Noordland’ van de gemeente Bergen op Zoom, vastgesteld op 28 januari 2016. Veel delen van het voornemen passen binnen het bestemmingsplan, alleen een deel in het waterbergingsgebied van Rijkswaterstaat niet. Hiervoor is een omgevingsvergunning aangevraagd voor het afwijken van het bestemmingsplan.
Deze vergunning is op 15 april 2022 aangevraagd. Deze procedure loopt nog.
25 | 93
Witteveen+Bos | 115018 23-008.979 | Definitief
Besluit ruimtelijke ordening (Bro) Artikel 3.1.6 lid 2 van het Bro schrijft voor dat voor elke stedelijke ontwikkeling die met een omgevingsvergunning om af te wijken van het bestemmingsplan wordt gerealiseerd, moet worden aangetoond dat sprake is van een actuele regionale behoefte. De behoefte moet worden afgewogen tegen het bestaande aanbod. Hierbij moet worden gemotiveerd of rekening is gehouden met het voorkomen van leegstand. Vervolgens moet worden onderbouwd of de stedelijke ontwikkeling mogelijk is binnen bestaand stedelijk gebied en indien dat niet het geval is, dat de locatie multimodaal ontsloten is of kan worden voor de regionale behoefte. Paragraaf 2.1 gaat hierop in. Wet algemene bepaling omgevingsrecht De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) regelt de omgevingsvergunning. De omgevingsvergunning is één geintegreerde vergunning voor bouwen, wonen, monumenten, ruimte, natuur en milieu. In de Wabo staat wanneer een omgevingsvergunning nodig is. Voor verschillende activiteiten is een omgevingsvergunning nodig. Deze vergunning is op 15 april 2022 aangevraagd. Deze procedure loopt nog. Waterwet De Waterwet (Wtw) regelt in hoofdzaak het beheer van watersystemen, waaronder waterkeringen, opperviaktewater- en grondwaterlichamen.
De Waterwet is gericht op het voorkomen dan wel beperken van overstromingen, wateroverlast en waterschaarste, de bescherming en verbetering van kwaliteit van watersystemen en de vervulling van maatschappelijke functies door watersystemen. Ontgrondingenwet De Ontgrondingenwet regelt het winnen van zand, grind, klei en andere materialen uit de Nederlandse bodem. Graven in de Nederlandse (water)bodem mag niet zomaar. Voor de aanleg van de terminal wordt de waterbodem in het Bergsche Diep verlaagd. Voor het deel dat in het droge oevergebied ligt, waarvoor de provincie Noord-Brabant bevoegd gezag is, is een vrijstelling van de vergunningplicht aan de orde. Bevi en BRZO Voor MCT en NL 12 t/m16 is het Besluit externe veiligheid inrichtingen (afgekort: Bevi) van toepassing, omdat de inrichting valt onder het Besluit risico’s zware ongevallen 2015 (Brzo 2015). De inrichting valt onder het Brzo 2015 vanwege de hoeveelheden opgeslagen gevaarlijke stoffen. Aangezien die hoeveelheden de hoge drempelwaarden uit bijlage | van de Seveso Ill-richtlijn overschrijden, is sprake van een hogedrempelinrichting als bedoeld in het Brzo 2015. Om deze reden is het opstellen van een veiligheidsrapport verplicht. Het veiligheidsrapport is opgesteld bij de aanvraag omgevingsvergunning.