CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

1. Jaarstukken 2025 Gemeente Bergen op Zoom

Raadsvergadering 25 juni 2026, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Jaarstukken 202536.532 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

1.578

328

1.250

- Dotatie voorziening

475

469

469

-

- Regulier onderhoud

391

304

708

- 404

- Groot onderhoud

338

478

293

185

- Regulier onderhoud

803

504

707

- 203

- Groot onderhoud

305

548

748

- 200

- Regulier onderhoud

20

61

36

25

- Groot onderhoud

32

175

180

-5

- Regulier onderhoud

1.510

1.678

1.900

- 222

- Groot onderhoud

3.185

3.931

3.032

899

Water en riolering

Civieltechnische kunstwerken

Meubilair

Openbare verlichting

Recreatieve voorzieningen

Gemeentelijk vastgoed (inclusief sport)

- Dotatie voorziening Totaal

80 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

2.153

3.429

3.955

- 526

45.640

32.135

25.058

7.077

Onderstaand zijn de belangrijkste afwijkingen tussen begroting en realisatie toegelicht.

Verharding De uitvoering van het onderhoud blijft achter door een combinatie van factoren: beperkte capaciteit bij aannemers (inclusief uitblijven van inschrijvingen), samenloop met andere infrastructurele projecten en beperkte capaciteit bij inspectiebureaus. Ondanks deze achterstand zijn er concrete mogelijkheden om deze in te lopen. De interne uitvoeringskracht is verhoogd en in 2026 wordt een omvangrijk programma voor gesloten verharding (asfalt) uitgevoerd. Voor open verharding zijn 17 werkpakketten samengesteld met een omvang van circa € 300.000 tot € 500.000 per pakket. Deze opzet maakt de werkzaamheden aantrekkelijk voor zowel kleinere als middelgrote aannemers en zorgt voor relatief korte aanbestedingsen uitvoeringstermijnen.

Civieltechnische kunstwerken De onderbesteding hangt samen met het groot onderhoud aan het J.F. Kennedyviaduct. Het deel boven het viaduct is uitgevoerd. Voor het deel onder het viaduct moeten nog afspraken met ProRail worden gemaakt, aangezien hiervoor tijdelijke stillegging van het treinverkeer noodzakelijk is.

Gemeentelijk vastgoed Het groot onderhoud aan het Stadskantoor is doorgeschoven van 2025 naar 2026 (circa € 700.000), in middels is de planning vastgesteld. In de voorjaarsvakantie 2026 is gestart met een eerste fase van de werkzaamheden, waaronder onderhoud aan de Groene Serre. De verdere uitvoering vindt in 2026 plaats. Voor overige vastgoedobjecten geldt dat een deel van het geplande groot onderhoud is uitgesteld door planningsknelpunten en beperkte beschikbaarheid van aannemers. Deze werkzaamheden worden in 2026 alsnog uitgevoerd.

BELEID EN BEHEERPLANNEN Voor het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen beschikken we over verschillende beleidskaders en beheerplannen.

Deze plannen vormen de basis voor het beheer, het onderhoud en de financiële vertaling in de begroting.

Kapitaalgoed

Beleidskader

Vastgesteld

Looptijd

Openbare ruimte

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR)

December 2022

2023-2027

Riolering

Gemeentelijk Waterprogramma (GWP)

2023

2024-2027

Vastgoed

Gemeentelijk meerjarenonderhoudsplan vastgoed

November 2024 (begroting 2025)

2025-2029

Buitensportaccommodaties

Gemeentelijk meerjarenonderhoudsplan Buitensport

November 2024 (begroting 2025)

2025-2029

Deze kaders bepalen onder meer de kwaliteitsniveaus van het onderhoud en vormen de basis voor de programmering van

onderhoud en vervangingsinvesteringen. Het beleidskader is vastgesteld door de raad.

OPENBARE RUIMTE De kapitaalgoederen in de openbare ruimte omvatten een omvangrijk areaal aan wegen, riolering, groen, water en civieltechnische kunstwerken. De kwaliteit van deze kapitaalgoederen wordt bepaald door een combinatie van: • dagelijks onderhoud; • groot onderhoud; • vervangingsinvesteringen. Wanneer deze onderdelen goed op elkaar zijn afgestemd kan de gewenste kwaliteit worden gehandhaafd en wordt kapitaalvernietiging voorkomen.

Het dagelijks onderhoud van wegen, water en groen wordt bekostigd vanuit de exploitatiebegroting. Voor groot onderhoud aan wegen en civieltechnische kunstwerken zijn voorzieningen gevormd zodat fluctuaties in het uitgavepatroon niet direct invloed hebben op de exploitatie. Voor het onderhoud van wegen en civieltechnische kunstwerken wordt gewerkt met meerjarenonderhoudsplannen. Aan het einde van de technische levensduur worden objecten vervangen. Deze vervangingsinvesteringen worden geactiveerd en via rente en afschrijving ten laste van de begroting gebracht.

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 81

RIOLERING Voor riolering geldt een vergelijkbare systematiek. Het belangrijkste verschil is dat bij riolering sprake is van een gesloten financiering. Alle kosten en investeringen die voortvloeien uit het gemeentelijk Waterplan worden gedekt uit de rioolheffing. Een positief of negatief jaarresultaat wordt binnen deze gesloten financiering opgevangen.

Binnen het Gemeentelijk Waterprogramma 2024-2027 wordt gewerkt met een meer risicogestuurde aanpak van het beheer van het rioolstelsel, met als doel de investeringen beter te spreiden en de lasten voor inwoners betaalbaar te houden.

INSPECTIES EN KWALITEITSNIVEAUS Vanuit wetgeving heeft de gemeente een aantal belangrijke zorgplichten voor de openbare ruimte. De gemeente beheert haar kapitaalgoederen op basis van een actueel areaalbestand. Dit vormt de basis voor het planmatig onderhoud en de onderbouwing van de benodigde middelen. In het IBOR-plan heeft de raad het gewenste beeldkwaliteitsniveau vastgesteld. Dit niveau is leidend voor onderhoud.

Voor een doelmatig beheer van de openbare ruimte is het belangrijk dat inzicht bestaat in de staat van onderhoud van de kapitaalgoederen. Hiervoor worden periodiek inspecties uitgevoerd. De uitkomsten hiervan worden gebruikt voor de onderhoudsplanning en het signaleren van eventuele onderhoudsachterstanden. Onderstaand overzicht toont de inspectiefrequentie per onderdeel.

Onderdeel

Frequentie

Riolering

Jaarlijks 10% van stelsel

Wegen

2-jaarlijks visuele weginspectie totale areaal

Civieltechnische kunstwerken

4-jaarlijks totale areaal

NEN 2767

Bomen

Jaarlijks 30% van areaal

Boomveiligheidscontrole

Openbaar groen

Jaarlijks 20% van areaal

CROW

In het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR 20232027) zijn de gewenste beeldkwaliteitsniveaus vastgelegd op basis van de CROW-systematiek. De CROW-beeldkwaliteitsniveaus worden onderscheiden in: • A+ = zeer goed; • A = goed; • B = voldoende en functioneel; • C = matig; • D = slecht.

82 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

Norm/kader Rioned CROW

De raad heeft gekozen voor een scenario waarbij de kapitaalgoederen worden onderhouden op een B-niveau, met uitzondering van de objecten in industrie- recreatie en buitengebieden (C-niveau). In december 2022 heeft de raad ervoor gekozen om op het thema reiniging de beeldkwaliteit in de binnenstad te verhogen naar A-kwaliteit en voor de industrierecreatie en buitengebieden naar niveau B. In het IBOR-plan is afgesproken om jaarlijks op basis van landelijke marktprijzen een nieuwe doorrekening te maken voor de benodigde onderhoudsbudgetten voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte op het door de raad vastgestelde beeldkwaliteitsniveau.

STAAT VAN ONDERHOUD Voor wegen en civieltechnische kunstwerken beschikken we over een actueel meerjarenonderhoudsplan voor het groot onderhoud (2025-2029) en met het uitvoeringsplan is inzicht in de vervangingsprogrammering met een horizon van tien jaar. Het inzicht in de kwaliteit van het areaal is overwegend op orde. Voor riolering zijn actuele inspecties beschikbaar. Voor wegen wordt dit inzicht geactualiseerd op basis van nieuwe inspecties. De uitvoering van het onderhoud staat onder druk door beperkte capaciteit bij zowel nutsbedrijven als civiele aannemers. Dit leidt tot vertragingen en vraagt om een aangepaste programmering en prioritering. Het (achterstallig) groot onderhoud wegen blijft een aandachtspunt. Om de opgelopen achterstand in te lopen, is de uitvoeringscapaciteit opgeschaald en is de aanbestedingsstrategie aangepast, onder andere door werkzaamheden op te knippen in kleinere opdrachten.

De beschikbare middelen in de voorziening voor zowel het achterstallig als het regulier groot onderhoud wegen zijn toereikend voor de huidige programmering en worden periodiek gemonitord. In 2025 is gewerkt aan een breed palet van projecten in voorbereiding en uitvoering. Enkele projecten waaraan in 2025 is gewerkt, zijn hieronder weergegeven: • Noord- en Zuidzijde Haven kademuren • Gageldonk West • Scheldebalkon • Antwerpsestraatweg • Burgemeester Elkhuizenlaan • Nieuwe Molenweg • Stamriool • Vijverberg vijvers • en diverse riool-, groen- en vervangingsprojecten.

INTEGRAAL BEHEER OPENBARE RUIMTE Het beheer van de openbare ruimte ontwikkelt zich van een sectorale aanpak naar een integrale benadering. Hiervoor wordt gewerkt aan een Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK). Het IMBK zal in 2026 ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd. Dit kader verbindt het beheer van kapitaalgoederen met maatschappelijke doelen en maakt het mogelijk onderhoud, vervanging en investeringen beter op elkaar af te stemmen. Sinds 2019 beschikken we over een meerjarenprogrammering van tien jaar voor integrale projecten in de openbare ruimte. Deze programmering wordt jaarlijks geactualiseerd en biedt de mogelijkheid om in een vroeg stadium werkzaamheden

beter af te stemmen met externe partners zoals nutsbedrijven, woningbouwcorporatie of projectontwikkelaars. Doel is om projecten zo vroeg mogelijk gezamenlijk te programmeren en in tijd vast te leggen. Werkzaamheden worden waar mogelijk gecombineerd (‘werk met werk’), zodat synergievoordelen worden benut en de overlast voor inwoners wordt beperkt. Om als betrouwbare partner te opereren wordt gewerkt met een meerjarige programmering: 1-3 jaar vastgesteld, 4-6 jaar liggen samenwerkingsprojecten vast en 7-10 jaar oriëntatie op samenwerking.

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 83

RISICOPARAGRAAF Om de overlast voor bedrijven en inwoners bij het onderhoud in de openbare ruimte te minimaliseren, wordt zoveel mogelijk gekozen voor een integrale aanpak, zowel intern bijvoorbeeld meerdere disciplines die aanhaken (verharding en groen) of onderhoud in combinatie met projecten tot stedelijke vernieuwing, als extern in samenwerking met externe partners w.o. Stadlander en nutsbedrijven. Deze integraliteit zorgt voor langere voorbereiding, wat kan leiden tot vertragingen in het proces.

•

Naast de wens tot deze integrale samenwerking zijn er ook nog andere risicofactoren die in meer of mindere mate risicoverhogend werken.

Benoemde risico’s zijn in belangrijke mate van invloed op uitvoering van de noodzakelijke programmering.

• • •

Capaciteit en marktomstandigheden bij civieltechnische aannemers, inspectiebureaus en ingenieursbureaus Prijsontwikkelingen en inflatie Kwaliteit en tijdigheid van verwerken areaalgegevens in beheersysteem, omdat deze data de basis vormen van onze programmering en budgettering Omvang van programmering (achterstallig) groot onderhoud wegen en samenloop met andere infrastructurele projecten

GEMEENTELIJK VASTGOED De gemeente beschikt over een vastgoedportefeuille van circa 100.000 m² vastgoed. Deze portefeuille bestaat onder andere uit: • sportaccommodaties; • culturele accommodaties; • welzijnsaccommodaties; • dienstgebouwen; • commerciële accommodaties.

plaats op basis van het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) vastgoed. Vanuit het MJOP wordt een jaarplanning gemaakt waarbij de benodigde onderhoudsactiviteiten worden uitgevoerd. Op deze wijze voldoen onze accommodaties aan de gestelde conditieniveaus. Per pand is er een onderhoudsprogramma opgesteld dat de basis vormt voor het uit te voeren onderhoud. De beschikbare middelen voor onderhoud van het gemeentelijk vastgoed worden als toereikend beschouwd.

Het bezit van vastgoed is geen doel op zich, maar ondersteunt de uitvoering van gemeentelijke taken en maatschappelijke doelstellingen.

De belangrijkste uitgevoerde werkzaamheden in 2025 zijn: • Groot onderhoud Stadhuis; • Groot onderhoud Brandweerkazerne; • Groot onderhoud Markiezenhof, incl. bibliotheek; • Groot onderhoud Parkeergarage Koepelstraat; • Groot onderhoud Molen ‘De twee vrienden’; • Groot onderhoud/verduurzaming sporthal Tuinwijk.

Uitgangspunt is dat gebouwen worden onderhouden op conditieniveau 2-3 volgens NEN 2767. Voor monumentale panden wordt conditieniveau 1-2 gehanteerd. Het onderhoud van het gemeentelijk vastgoedbezit vindt

BUITENSPORTACCOMMODATIES De sportelementen moeten voldoen aan de eisen van NOC*NSF en de betreffende sportbonden. Voor de infrastructuur wordt gewerkt met de CROW-systematiek. Voor het onderhoudsniveau voor buitensportaccommodaties gaan we uit van niveau B (sober en doelmatig).

Vanuit het MJOP wordt een jaarplanning gemaakt waarbij de benodigde onderhoudsactiviteiten worden uitgevoerd. Op deze wijze voldoen onze accommodaties aan de gestelde conditieniveaus. De beschikbare middelen voor onderhoud van buitensportaccommodaties worden als toereikend beschouwd.

Voor buitensportaccommodaties is vanaf 2025 een voorziening voor groot onderhoud opgenomen in de begroting. Als basis voor deze voorziening werken we met een meerjarenonder-houdsplan. Bij het onderhoud wordt onderscheid gemaakt tussen: • sportelementen zoals een voetbalveld; • ondersteunende infrastructuur op een sportpark zoals een weg tussen de velden en kleedaccommodaties.

De belangrijkste uitgevoerde werkzaamheden in 2025 zijn: • Sportparken algemeen, verduurzaming en onderhoud veldverlichting; • Sportpark De Beek, renovatie hoofdveld; • Diverse sportparken, onderhoud beregeningsinstallaties; • Sportpark Rozenoord, groot onderhoud velden 1 en 1a; • Sportpark Rozenoord, groot onderhoud tennisbaan 11.

84 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

BODEMSANERING KUNSTGRAS VOETBALVELDEN De gemeente beschikt over vijf kunstgrasvoetbalvelden. Uit onderzoek is gebleken dat rondom deze velden bodemverontreiniging is ontstaan door verspreiding van rubberkorrels. De saneringskosten worden geraamd op € 500.000. Hiervoor is een voorziening gevormd van € 500.000. De saneringswerkzaamheden worden waar mogelijk gecom-

bineerd met het gepland groot onderhoud (de sportparken De Beek in 2027, Rozenoord in 2028 en Meilust 2029). De sanering van de omgeving van het kunstgrasveld bij sportpark De Markiezaten en veld 3 op Rozenoord wordt separaat opgepakt of gecombineerd met één van de andere werkzaamheden.

VERDUURZAMING ACCOMMODATIES De gemeente werkt aan verduurzaming van haar vastgoed in lijn met de doelstellingen uit het Klimaatakkoord van Parijs. De doelstellingen zijn: • 55% CO₂-reductie in 2030; • 100% CO₂-reductie in 2050. Duurzaamheid vormt een belangrijk uitgangspunt bij het beheer van het gemeentelijk vastgoed. In lijn met het Klimaatakkoord wordt gewerkt aan een routekaart voor het CO₂-arm en aardgasvrij maken van het vastgoed richting 2030 en 2050. Deze routekaart geeft inzicht in de benodigde maatregelen, investeringen en randvoorwaarden. In 2025 is ingezet op het verbeteren van het inzicht in energiegebruik en CO₂-uitstoot. De uitkomsten worden betrokken bij de verdere programmering en prioritering van onderhoud en investeringen.

Voor verduurzaming van vastgoed is in het uitvoeringsplan jaarlijks € 700.000 opgenomen. Daarnaast kunnen investeringen die financieel rendabel zijn worden bekostigd uit besparingen op energielasten. De belangrijkste uitgevoerde werkzaamheden in 2025 zijn: • Via monitoring het energieverbruik en CO₂-uitstoot in beeld gebracht; • Onderzoek gestart naar mogelijkheden efficiënt toepassen zonnepanelen in relatie tot verdere elektrificatie installaties (warmtepompen) met inzet CDOKE-middelen; • Voorbereiding verduurzaming Gebouw-T; • Sporthal Tuinwijk gerenoveerd en verduurzaamd; • Buitensport, vervangen conventionele veldverlichting door LED-armaturen.

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 85

PARAGRAFEN

3.8 VERBONDEN PARTIJEN

Verbonden partijen zijn organisaties waarin een gemeente zowel een bestuurlijk als financieel belang heeft. Van een financieel belang is sprake wanneer de gemeente risico loopt op het niet terugontvangen van verstrekte of wanneer financiële problemen bij de verbonden partij (mede) op de gemeente kunnen worden verhaald. Van een bestuurlijk belang is sprake wanneer de gemeente zeggenschap heeft, bijvoorbeeld via

een zetel in het bestuur of stemrecht als aandeelhouder. Met de Nota Verbonden Partijen en overige samenwerking in West-Brabant 2024 zijn nadere afspraken gemaakt over de beleidsmatige en financiële sturing en beheersing van verbonden partijen.

TOELICHTING PER VERBONDEN PARTIJ (PUBLIEKE VERBONDEN PARTIJEN) Belgisch-Nederlands Grensoverleg (BENEGO) Doel

Op 28 juni 2007 is besloten BENEGO in een gewijzigde vorm te continueren. De doelen die BENEGO nastreeft zijn: • Het zeer actief verbinden van lokale initiatieven bij zowel Belgische als Nederlandse grensgemeenten met als doel hiervoor substantiële subsidiebijdrages te verwerven onder andere via Interreg; • Het in stand houden van een platformfunctie die minimaal éénmaal per jaar een conferentie belegt voor de deelnemende grensgemeenten en tevens op verzoek van de leden concrete samenwerking c.q. informatie-uitwisseling over grensoverschrijdende actuele thema’s actief entameert; • Het in stand houden van de rechtspersoon (GOL).

Betrokkenen

Deelnemende gemeenten behorend tot het samenwerkingsgebied: Bergen op Zoom, Roosendaal, Rucphen, Woensdrecht en Halderberge. Geen vestigingsplaats, alleen overlegvorm. Deelnemende gemeenten niet behorend tot het samenwerkingsgebied: Alphen-Chaam, Antwerpen, Arendonk, Baarle-Hertog, Baarle-Nassau, Breda, Essen, Etten-Leur, Goirle, Hilvarenbeek, Reusel-De Mierden, Hoogstraten, Kalmthout, Kapellen, Ravels, Tilburg, Turnhout, Wuustwezel, Zundert.

Risico

Jaarlijkse bijdrage van het gemeentelijk belang in grensoverschrijdende projecten

GR Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) Doel

Gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemende gemeenten en het waterschap op het gebied van de heffing en invordering van belastingen en de uitvoering van de Wet waardering Onroerende Zaken.

Betrokkenen

Waterschap Brabantse Delta en gemeenten Bergen op Zoom, Breda, Dongen, Etten-Leur, Halderberge, Loon op Zand, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Woensdrecht en Zundert. Vestiging Etten-Leur.

Risico totaal

• •

De gemeente is verplicht een – jaarlijks te bepalen – bijdrage te betalen. De gemeente staat, gezamenlijk met de overige deelnemers, garant voor de juiste betaling van rente, aflossing, boeten en kosten van de door het BWB af te sluiten langlopende leningen, kasgeldleningen en in rekening courant op te nemen gelden, naar verhouding van voornoemde bijdrage aan de begroting.

86 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

GR West-Brabants Archief (WBA) Doel

1. De belangen van de deelnemers met betrekking tot de zorg, het beheer, de bewaring en het ter beschikking stellen van de in de archiefbewaarplaats en het e-depot berustende archiefbescheiden en collecties van de deelnemende gemeenten te behartigen alsmede het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van de deelnemers voor zover deze niet zijn overgebracht. 2. Het in het samenwerkingsgebied vervullen van de functie van regionaal kennis- en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis middels het opbouwen en beheren van een zo breed mogelijke collectie regionaal-historisch bronnenmateriaal en deze op een zo actief mogelijke wijze beschikbaar stellen aan en dienstbaar maken voor een breed publiek.

Betrokkenen

Deelnemende gemeenten: Bergen op Zoom (vestigingsplaats), Etten-Leur, Roosendaal, Moerdijk, Halderberge, Rucphen, Steenbergen, Woensdrecht, Zundert

Risico

De gemeente draagt bij in een eventueel nadelig saldo

GR Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (VRMWB) Doel

Afstemming tussen hulpdiensten voor het bereiken van grotere slagkracht en betere dienstverlening

Betrokkenen

In de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant wordt deelgenomen door de 24 gemeenten, de Brandweer Midden- en West-Brabant, De GHOR Midden- en West-Brabant en de Gemeenschappelijke Meldkamer. Vestiging Bergen op Zoom.

Risico

Bijdrage o.b.v. Cebeon maatstaven

GR Regio West-Brabant (RWB) Doel

De focus van de samenwerking van de colleges van de 16 gemeenten in de Regio West‐Brabant (RWB), ligt op het versterken van het economisch vestigingsklimaat. In de Strategische Agenda en het Actieprogramma 2024-2028 zijn doelen vastgesteld waar de 16 gemeenten samen met samenwerkingspartners aan werken. Hierbij gaat het om de programma’s en opgaven waar de overheid voor verantwoordelijk is. Dat gebeurt door middel van de programma’s Circulaire Regio, Innovatieve Regio en Plantaardige Regio. Daarbij is de Economische Agenda West-Brabant van de Economic Board West-Brabant (EBWB) het vertrekpunt.

Betrokkenen

Deelnemende gemeenten behorend tot het samenwerkingsgebied: Alphen-Chaam, Altena, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Breda, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Halderberge, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Woensdrecht en Zundert. Vestiging Etten-Leur.

Risico

Bijdrage in het tekort op basis van ons aandeel

GR schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten (RBL) Doel

Regionale centrale leerlingenadministratie; Centralisering van het gegevensbeheer Doorstroompunt en leerplicht (wettelijke taak) voor betere controle op voortijdig schoolverlaters en schoolverzuim, eenduidige cijfers en werkwijze in regio en betere aansluiting bij (regionaal georganiseerde) partners als het Voortgezet Onderwijs/MBO zelf, maar ook Zorg, Veiligheidspartners.

Betrokkenen

14 gemeenten nemen deel aan de GR waaronder de Gemeente Bergen op Zoom. Vestiging Breda.

Risico

Bergen op Zoom blijft zelf eindverantwoordelijk voor deze wettelijke taak. Breda wordt gemandateerd om de centrale leerlingenadministratie te voeren. Risico blijft beperkt tot maximaal de jaarlijkse bijdrage.

GR GIA (Geweld in Afhankelijkheidsrelaties) Doel

Het doel van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) is om de samenwerking te verankeren tussen de West-Brabantse gemeenten bij de aanpak van het voorkomen en bestrijden van GIA en de zorg voor één Meldpunt Crisiszorg in de regio West-Brabant.

Betrokkenen

Onderdeel van de GR GIA zijn de gemeenten uit jeugdhulpregio West-Brabant West en West-Brabant Oost, te weten: Alphen-Chaam, Halderberge, Altena, Moerdijk, Baarle-Nassau, Oosterhout, Bergen op Zoom, Roosendaal, Breda, Rucphen, Drimmelen, Steenbergen, Etten-Leur, Woensdrecht, Geertruidenberg en Zundert. Gemeente Breda is de centrumgemeente voor de GR als centrumgemeente voor de regio.

Risico

Huidige financiering leidt bij continuering van inzet en beleid tot een tekort voor 2026 (en verder).

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 87

GR Openbare Gezondheidszorg West-Brabant (GROGZ) Doel

Gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van de gezondheid(szorg)

Betrokkenen

Gemeenten Alphen-Chaam, Altena, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Breda, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Halderberge, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Woensdrecht, Zundert. Vestiging Breda.

Risico

1. De gemeente draagt bij in het nadelig saldo 2. De geneeskundige zorg afstemmen op de aanvaardbare kosten

GR Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord (RAV) Doel

• • • • • •

Het instellen en in standhouden van een Regionale Ambulancevoorziening voor het werkgebied Midden en West-Brabant; Het instellen en in standhouden van een Regionale Ambulancevoorziening voor het werkgebied Brabant-Noord; Het in standhouden van een meldkamer ambulancezorg voor het werkgebied Midden- en West-Brabant; Het in standhouden van een meldkamer ambulancezorg voor het werkgebied Brabant-Noord; Het vaststellen en (doen) uitvoeren van regionale ambulanceplannen van de regio Midden- en West-Brabant en Brabant-Noord; Het (doen) leveren van een bijdrage aan de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen ten behoeve van de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant en Hulpverleningsdienst Brabant-Noord.

Betrokkenen

Gemeenten Alphen-Chaam, Altena, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Bernheze, Boekel, Boxmeer, Boxtel, Breda, Cuijk, Dongen, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Goirle, Grave, Haaren, Halderberge, ’s-Hertogenbosch, Heusden, Hilvarenbeek, Landerd, Lith, Loon op Zand, Maasdonk, Mill en Sint Hubert, Moerdijk, Oisterwijk, Oosterhout, Oss, Roosendaal, Rucphen, Schijndel, Sint Anthonis, Sint-Michielsgestel, Sint-Oedenrode, Steenbergen, Tilburg, Uden, Veghel, Vught, Waalwijk, Woensdrecht, Zundert. Vestiging Tilburg.

Risico

De gemeente draagt bij in het nadelig saldo

GR Werkvoorzieningsschap West-Brabant (WVS-groep) Doel

Uitvoeren van activiteiten voor inwoners op grond van de Participatiewet als sociaal ontwikkelbedrijf. Onder andere het bieden van beschut werk, werk voor mensen met een indicatie op basis van de oude Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) en het ontwikkelen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar, waar mogelijk, betaald werk.

Betrokkenen

Eigenaren en klanten: Gemeenten Bergen op Zoom, Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Woensdrecht, Zundert. Hoofdkantoor in Roosendaal. De aangesloten gemeenten zijn zowel eigenaar van WVS als belangrijke opdrachtgever voor WVS. Leverancier: WVS

Risico

Gemeenten dragen gezamenlijk (eventuele) negatieve exploitatiesaldi. Weerbaarheidsreserve van de GR is thans voldoende. Om de exploitatie sluitend te krijgen zijn naast de subsidies eigen inkomsten nodig. Die omzet is afhankelijk van economische ontwikkelingen, ondernemerschap van de regeling en bereidheid ondernemers werk uit te besteden/arbeidsplaatsen ter beschikking te stellen.

GR Intergemeentelijke Sociale Dienst Brabantse Wal (ISD) Doel

De regeling heeft ten doel gezamenlijke uitvoering van het takenpakket van een afdeling Sociale Zaken van een gemeente, afstemmen van beleid en uitvoering en het bevorderen van de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening. Voor de uitvoering hiervan is de ISD Brabantse wal gevormd.

Betrokkenen

Gemeenten Bergen op Zoom, Steenbergen en Woensdrecht. Vestiging Bergen op Zoom.

Risico totaal

De gemeente draagt bij in het nadelig saldo.

88 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

GR Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) Doel

OMWB voert de wettelijke milieutaken voor onze gemeente uit en adviseert ons op het gebied van milieu en werkt hierbij mee aan het borgen en verbeteren van onze milieukwaliteit. De OMWB neemt voorbereidende, coördinerende en uitvoerende taken op zich op het terrein van milieu, veiligheid en leefomgeving. Zij voert deze taken uit voor provincie Noord-Brabant en de aangesloten gemeenten, deels in mandaat.

Betrokkenen

Deelnemende gemeenten/provincie behorend tot het samenwerkingsgebied: Alphen-Chaam, Altena, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Breda, Dongen, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Goirle, Halderberge, Heusden, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Moerdijk, Oisterwijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Tilburg, Waalwijk, Woensdrecht, Zundert en provincie Noord-Brabant. Vestiging Tilburg.

Risico

De gemeente draagt bij in eventueel nadelig exploitatieresultaat

TOELICHTING PER DEELNEMING (PRIVATE VERBONDEN PARTIJEN) NV Bank voor Nederlandse Gemeenten Doel

De gemeente heeft belang bij een gespecialiseerde bank voor Nederlandse overheden. Daarnaast wordt dividend ontvangen.

Betrokkenen

Bijna alle Nederlandse Gemeenten. Vestiging Den Haag.

Risico

Verlies inleg aandelenkapitaal

Ontwikkelingen

Van oudsher neemt de gemeente deel aan deze vennootschap. Dit is een uitvloeisel van de verhouding tussen gemeente en BNG, waarbij de BNG als huisbankier fungeert. Op dit moment zijn er geen redenen om de situatie te wijzigen. Jaarlijks wordt dividend ontvangen. De gemeente maakt geen deel uit van het bestuur.

ZEH NV (voormalig PZEM) Doel

ZEH draagt zorg voor het vertegenwoordigen van het aandeelhoudersbelang in N.V. EPZ (kerncentrale) en een aantal andere kleine deelnemingen (BMC Moerdijk B.V. en NPG Willebroek N.V.)

Betrokkenen

Alle Zeeuwse gemeenten (+/- 47%), Provincie Zeeland (50%), Provincie Noord-Brabant en enkele West-Brabantse gemeenten. Vestiging Middelburg.

Risico

Verlies van inleg aandelenkapitaal

Ontwikkelingen

De herindeling van Halsteren bij Bergen op Zoom had tot gevolg dat de aandelen van de ZEH NV (voorheen PZEM NV, daarvoor Delta NV) mee overgingen. Het aandeel van de gemeente in het totale aandelenpakket is gering. De gemeente bezit 84 aandelen. De gemeente heeft alleen via de aandeelhoudersvergadering bestuurlijke inbreng. ZEH is in de afgelopen jaren na verkoop van diverse bedrijfsonderdelen (afvalverwer-ker Indaver, deelneming in windmolenpark, consumententak Delta, netwerkbedrijf, Sloecentrale) op dit moment eigenlijk alleen nog aandeelhouder van EPZ (=kerncentrale in Borsele) en een aantal andere kleine deelnemingen. ZEH wil af van dit belang (70% EPZ) maar heeft hiervoor de medewerking van het Rijk nodig. Daarover lopen al jaren gesprekken die momenteel in een stroomversnelling zitten door de mogelijke bouw van nieuwe kerncentrales. Het Rijk heeft inmiddels een eerste bod uitgebracht op de bestaande kerncentrale. De (vertrouwelijke) onderhandelingen hierover lopen en de verwachting is dat hier in het voorjaar meer duidelijk over wordt. Sinds 2022 wordt er ook weer dividend uitgekeerd.

GBE Aqua BV Doel

Het houden en beheren van aandelen in Evides

Betrokkenen

Alle Zeeuwse gemeenten (+/- 47%), Provincie Zeeland (50%) en enkele West-Brabantse gemeenten. Vestiging Middelburg.

Risico

Verlies van inleg aandelenkapitaal

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 89

GBE Aqua BV Ontwikkelingen

De herindeling van Halsteren bij Bergen op Zoom had tot gevolg dat de aandelen van de PZEM NV (voorheen Delta NV) mee overgingen. PZEM was houder van aandelen in Evides. Deze aandelen zijn eind 2021 overgedragen aan de bestaande aandeelhouders van PZEM. Jaarlijks wordt een dividend ontvangen.

Enexis Holding NV (ontstaan uit Essent NV) Doel

Beheer energienetwerk

Betrokkenen

Diverse Nederlandse gemeenten en Provincies. Vestiging ’s-Hertogenbosch.

Risico

Verlies inleg aandelenkapitaal

Ontwikkelingen

Enexis is sinds 2009 het afgesplitste netwerkbedrijf van Essent NV. Enexis beheert het energienetwerk in zeven provincies in Noord-, Oost-, en Zuid-Nederland. Zij zorgt ervoor dat gas en elektriciteit van de energieleveranciers veilig bij de klant terecht komen. Enexis is verantwoordelijk voor de aansluiting van ongeveer 2,6 miljoen huishoudens, bedrijven en overheden. Jaarlijks wordt een dividend ontvangen wat wel onder druk staat door de enorme investeringsopgave waar dit bedrijf mee te maken heeft in het kader van de energietransitie.

CSV Amsterdam BV Doel

Het vertegenwoordigen van de verkopende aandeelhouders bij het beheer en de uitoefening van de rechten en verplichtingen van een eventuele vergoeding (ingevolge de procedure tegen de Staat der Nederlanden) aan de verkopende aandeelhoudersschade als gevolg van de splitsingswetgeving tussen het productie leveringsbedrijf en het netwerkbedrijf.

Betrokkenen

Diverse Nederlandse gemeenten en Provincies. Vestiging ’s Hertogenbosch.

Ontwikkelingen

Doordat het geschil met de belastingdienst is beëindigd is de Vennootschap in 2025 opgeheven.

BV REWIN West-Brabant Doel

Versterken van de regionale economie door bedrijven te stimuleren in West-Brabant te investeren. De regionale ontwikkelingsmaatschappij REWIN West-Brabant bouwt aan een economisch sterk West-Brabant, waarbij zij ondernemers helpt groeien, innoveren en vestigen. De economische agenda 20232026 ‘West-Brabant in transitie naar de nieuwe economie’ vormt de basis hiervoor. Deze visie voor de regio is vastgesteld door de Economic Board West-Brabant (EBWB) in samenwerking met regionale overheden, onderwijsinstellingen en ondernemers. REWIN zorgt voor de uitvoering van de agenda.

Betrokkenen

De aandeelhouders zijn de 16 gemeenten in West-Brabant te weten: Alphen-Chaam, Altena, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Breda, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Halderberge, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Woensdrecht en Zundert.

Risico

Verlies inleg aandelenkapitaal

Ontwikkelingen

In West-Brabant wordt intensief samengewerkt op het gebied van de ruimtelijke economie via verschillende samenwerkingsverbanden als de Regio West Brabant (RWB), ontwikkelorganisatie REWIN B.V. en de Economic Board West Brabant (EBWB). Inmiddels zijn daar de samenwerkingen van de Baronie en de stedelijke regio’s SRWB en SRBT bijgekomen. Om onnodige bestuurlijke drukte en onduidelijkheid over welke organisatie wat doet te voorkomen wordt de samenwerking in West-Brabant vereenvoudigd en de slagkracht vergroot. Dit vraagt om een herijking van de rol van de overheid in de triple helix en van en met de ontwikkelorganisatie die hiermee is belast. Er is daarom een proces in gang gezet om de krachten van RWB en REWIN te gaan bundelen in één economische ontwikkelorganisatie (inwerkingtreding voorzien per 1-1-2027) met het perspectief om zich op termijn door te ontwikkelen op de schaal van Midden- en West-Brabant.

Green Chemistry Campus (GCC) BV Doel

Versterken van de sociaaleconomische structuur en het bevorderen van de ontwikkeling van de bio gebaseerde economie in West-Brabant.

Betrokkenen

De aandeelhouders zijn de provincie Noord-Brabant, BV REWIN West-Brabant en de gemeente Bergen op Zoom.

Risico

Verlies inleg aandelenkapitaal

90 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

Green Chemistry Campus (GCC) BV Ontwikkelingen

De gezamenlijke aandeelhouders in de GCC hebben eind 2024 het voornemen uitgesproken hun belangen in de GCC te willen beëindigen. Redenen daarvoor zijn dat na 12 jaar de GCC nog steeds voor een groot deel afhankelijk is van publieke bijdragen en staatssteungrenzen in zicht komen. Ook de beleidsmatige resultaten blijven sterk achter bij hetgeen met de oprichting 12 jaar geleden is beoogd. Momenteel wordt bekeken welke kansrijke activiteiten uit de GCC geplaatst en elders in de gemeente Bergen op Zoom dan wel West-Brabant ondergebracht kunnen worden en worden de resterende activiteiten afgebouwd, in afwachting van een formeel ontbindingsbesluit door de aandeelhouders. Dat besluit is in januari 2026 genomen, waarna van een gefaseerde afbouw van de GCC sprake is.

Sportbedrijf Bergen op Zoom BV Doel

De bv exploiteert 2 zwembaden (De Schelp en de Melanen) en vanaf medio 2022 de binnensportaccommodaties van de gemeente Bergen op Zoom.

Risico

Gemeente draagt het risico voor het voortbestaan c.q. het gestort aandelenkapitaal.

Ontwikkelingen

Vanaf 2023 is de exploitatie en het groot onderhoud van de binnensportaccommodaties overgegaan naar het sportbedrijf. De na-ijleffecten van corona lijken ten aanzien van het recreatief zwemmen structureel te zijn. Landelijk is dezelfde trend te zien. Het aanbod aan groepslessen/ activiteiten gaat goed en compenseert (deels) het resultaat uit recreatief zwemmen. De Fitfabriek is een bedrijfsonderdeel van het Sportbedrijf en pleegt inzet op het stimuleren van sport en bewegen voor onze inwoners. In het verleden stuurden we op de effecten door middel van subsidie. Sinds 2025 doen we dit opdracht gestuurd en hebben we een inkooprelatie met het Sportbedrijf met betrekking tot de Fitfabriek. Belangrijke wijziging is dat de Fitfabriek haar activiteiten meer wijkgericht aanbiedt en daarmee een betere aansluiting proberen te krijgen bij de doelgroep. Daarnaast wordt op wijkniveau samenwerking gezocht met maatschappelijke partners om preventief aanbod te organiseren/ faciliteren.

SAVER NV Doel

Uitvoering afvalinzameling- en reinigingsdiensten

Betrokkenen

Bergen op Zoom, Roosendaal, Woensdrecht, Halderberge. Per 1/1/23: Rucphen en Zundert. Vestiging Roosendaal.

Risico

Gemeente draagt risico omtrent voortbestaan van het bedrijf c.q. het aandelenkapitaal

Ontwikkelingen

Samen met 6 andere gemeenten (de gemeenten Rucphen, Zundert en Steenbergen zijn de afgelopen jaren toegetreden) heeft de gemeente Bergen op Zoom het gehele project reiniging geprivatiseerd en ondergebracht in Saver N.V.. De gemeente is met een lid van het college van B&W vertegenwoordigd in de algemene vergadering van aandeelhouders (wethouder Financiën) én in de Klantenraad (wethouder Huishoudelijk Afval en Reiniging). Dienstverlening geschiedt op basis van DVO’s die door het college van B&W’s worden vastgesteld. De DVO’s zijn een afgeleide van de Raamdienstverleningsovereenkomst (RDVO) die door de aandeelhouders wordt vastgesteld hierdoor is er een koppeling ontstaan tussen prestatie en beloning. In het dienstenpakket van SAVER zit naast het inzamelen van huishoudelijk afval tevens de exploitatie van de milieustraat, kolkenreiniging, straatvegen, Gladheidsbestrijding, ongediertebestrijding en de inzameling van monostromen waaronder oud papier, glas, kunststof etc. De dienstverlening van SAVER breidt zich de laatste jaren uit over meer zakelijke partners in de vorm van bedrijven (inzameling bedrijfsafval) en andere gemeenten, niet zijnde aandeelhouders. Dit werken voor ‘derden’ is overigens gelimiteerd tot maximaal 20% en betreft het maximaal benutten van de beschikbare productiecapaciteit.

Brabant Water NV Doel

Innemen en levering water in de aangesloten gemeenten

Betrokkenen

Vrijwel alle gemeenten in Noord-Brabant. Vestiging ’s Hertogenbosch.

Risico

Verlies inleg aandelenkapitaal

Ontwikkelingen

Samen met een circa 16 andere gemeenten is er, vanwege de ruime solvabiliteit, verkend in hoeverre het mogelijk zou zijn te komen tot een structurele dividenduitkering. Dit heeft geresulteerd in een geactualiseerd dividendbeleid waarbij dividend afhankelijk is van solvabiliteit maar ook van de hoogte van de investeringen. Omdat Brabant Water voor een grote investeringsopgaaf staat valt dividend de komende jaren niet te verwachten.

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 91

Parkeerbeheer Bergen op Zoom BV Doel

Uitvoering van het gemeentelijk parkeerbeleid op basis van een dienstverleningsovereenkomst

Betrokkenen

• • •

Risico

De afspraken over het uitvoeren van het parkeerbeleid zijn vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomst. Parkeerbeheer voert het parkeerbeleid conform de dienstverleningsovereenkomst uit. De kosten worden betaald uit de parkeerinkomsten. De gemeente draagt het financiële risico en ontvangt ook de inkomsten. Voor het opvangen van tegenvallers en voor het doen van (grote) investeringen is er een parkeerreserve. Deze reserve is op dit moment toereikend.

Ontwikkelingen

De statuten en de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) van Parkeerbeheer dateren beiden uit 2004. In 2025 zijn de eerste stappen gezet naar een inventarisatie om deze te actualiseren naar de huidige tijd. Dit krijgt in 2026 zijn verdere vervolg.

Gemeente Bergen op Zoom; Parkeerbeheer Bergen op Zoom BV; Klanten (parkeerders en abonnementhouders).

OVERZICHT PUBLIEKE VERBONDEN PARTIJEN

Benego*

Programma

Omvang belang

1

10%

Financiële Bijdrage *€1.000

Eigen vermogen 1-1-2025 *€1.000

Eigen vermogen 31-12-25 *€1.000

Vreemd vermogen 1-1-2025 *€1.000

Vreemd vermogen 31-12-25 *€1.000

Risico

Verwacht Resultaat

3

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

laag

BWB

1 en 9

1.734

1.321

813

10.506

9.467

laag kostendekkend

WBA

6

829

346

439

676

468

laag kostendekkend

VRMWB

2

4.855

6.696

6.419

57.282

54.659

laag kostendekkend

RWB

4

1.939

1.782

1.643

6.381

9.223

laag kostendekkend

RBL**

5

68

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

laag

n.v.t.

GIA**

7

977

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

matig/ hoog

n.v.t.

GROGZ

7

1.850

7.176

8.995

20.860

15.506

RAV

7

0

15.980

17.073

26.188

20.841

laag kostendekkend

WVS

8

12.331

9.518

8.176

20.278

19.306

laag/ kostendekkend matig

ISD***

8

8.919

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

laag

OMWB

9

1.597

6.086

8.652

7.641

6.361

laag kostendekkend

**) dit betreft een verbonden partij waarbij Breda de centrumgemeente voor de regio is. ***) De ISD is een lichte GR zonder eigen of vreemd vermogen

92 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

n.v.t.

laag kostendekkend

positief saldo

OVERZICHT PRIVATE VERBONDEN PARTIJEN Programma

Vorm van belang

Omvang belang

Vreemd vermogen 1-1-2024 *€1.000

Vreemd vermogen 31-12-24 *€1.000

Risico

BNG

1

NV

93

4.721

ZEH

1

NV

0,5%

38

1.589

4.777

107.459

123.164

laag

1.589

1.722

1306

laag

GBE Aqua

1

NV

0,5%

1.806

134

313

163

2

laag

Enexis Holding

1

NV

1

5.320

5.538

4.679

5.300

laag

CSV Amsterdam

1

BV

-

-

-

-

-

laag

Rewin West Brabant

4

BV

14

1.260

1.087

€ 1.112

1.747

laag

Green Chemistry Campus

4

BV

4

560

550

€ 319

300

laag

Sportbedrijf Bergen op Zoom

6

BV

1.800

-429

-412

€ 2.695

2.688

laag/ matig

Saver

9

NV

926

26.337

26.337

13.890

19.816

laag

Brabant Water

9

NV

229

699.235

716.350

618.615

694.860

laag

Parkeerbeheer Bergen op Zoom

10

BV

1.924

63

63

-

-

laag/ matig

100%

100%

Financiele Eigen Eigen Belang vermogen vermogen *€1.000 1-1-2024 31-12-24 *€1.000 *€1.000

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 93

PARAGRAFEN

3.9 GRONDBELEID

VISIE OP HET GRONDBELEID Het grondbeleid is onderdeel van programma 4 Economie en programma 10 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing. Het grondbeleid is een instrument dat tot doel heeft om de gemeente Bergen op Zoom een goede plek te laten zijn om te wonen, te werken en te recreëren. Daarbij heeft het grondbeleid invloed op diverse beleidsvelden zoals ruimtelijke ordening en wonen, verkeer en vervoer, cultuur, toerisme, sport en economische zaken. Verder heeft het grondbeleid invloed op de financiële positie van de gemeente, ook in relatie tot de schuldenlast en het risicomanagement. Met de investeringen in woningbouwlocaties en bedrijventerreinen is immers veel geld gemoeid. Daarnaast zijn doorlooptijden steeds vaker afhankelijk van complexer wordende regelgeving en jurisprudentie, onder andere rondom het Programma Aanpak Stikstof (PAS). In Nederland is sprake van een woningtekort. De komende jaren moeten we als gemeente extra woningen realiseren. De woningmarkt in Bergen op Zoom bestaat uit grondexploitaties en binnenstedelijke ontwikkelingen, zoals de woningbouwontwikkelingen bij Mazairac en Scala en de herstructurering van de wijk Gageldonk-West. De woningbouwontwikkeling in de grondexploitaties Markiezaten en Scheldevesting nadert voltooiing.

Vanuit het project woningbouwversnelling is de voorbereiding voor vijf focusprojecten (Waterfront herijkt, Plein 13, Westersingel, GGZ Vrederust en Bravis) verder opgepakt om extra woningbouwontwikkeling mogelijk te maken. Bovendien wordt onderzocht welke grondposities aanvullend kunnen worden ingezet om extra woningbouwontwikkeling mogelijk te maken. Voor wat betreft de bedrijventerreinen zijn er, met uitzondering van de eilandkavels op Oude Molen, binnen de grondex-

ploitaties geen kavels beschikbaar voor bedrijventerreinen. Bedrijventerrein Schans VI wordt verder voorbereid. Naast de ontwikkeling van een bedrijventerrein, gaat het om de toevoeging van woningen. In 2026 wordt hier een nadere verkenning van de haalbaarheid voor gedaan, inclusief het opstellen van een stedenbouwkundig plan en de toetsing daarvan bij stakeholders en de omgeving. Er wordt verder gezocht naar ruimte voor bedrijventerreinen om de economische ontwikkeling voor de komende jaren verder vorm te kunnen geven binnen de context van de kwaliteit en kwantiteit van vraag en aanbod. Dit vraagt mogelijk een mix van actief en faciliterend grondbeleid waarmee het ondernemerschap en de werkgelegenheid binnen de gemeente duurzaam worden gestimuleerd. In 2026 wordt een verplicht Volkshuisvestingsprogramma opgesteld en voorgelegd aan de gemeenteraad ter vaststelling. Het doel van het nieuwe Volkshuisvestingsprogramma is voornamelijk om te sturen op de realisering van voldoende woningen in de categorie sociale huurwoningen en betaalbare huur- en koopwoningen voor het middensegment. Het uitgangspunt hierbij is zo veel mogelijk aan te sluiten op de behoefte per kern/wijk, zodat onze inwoners/woningzoekenden zo veel als mogelijk in hun eigen wijk of kern een woning kunnen vinden. In de afgelopen jaren heeft Nederland te maken gekregen met stikstofproblematiek.

Landelijk heeft dit grote impact op bouwprojecten en dit speelt ook in Bergen op Zoom. Mede vanwege de Brabantse Wal die is aangewezen als natuurgebied. Ontwikkelingen met betrekking tot stikstof worden zo goed mogelijk gemonitord en de effecten worden waar mogelijk en noodzakelijk in de grondexploitaties verwerkt.

WIJZE WAAROP HET GRONDBELEID WORDT UITGEVOERD Zoals beschreven in de Nota Grondbeleid 2024 vraagt goed en adequaat grondbeleid om flexibiliteit. Flexibiliteit om ontwikkelingen over te laten aan de markt als die de mogelijkheden ziet en wil benutten of om ontwikkelingen zelf uit te voeren als dit vanuit gemeentelijk beleid wordt gevraagd. Om dit mogelijk te maken kiest de gemeente Bergen op Zoom per project haar rol. Maatwerk dus in de vorm van dynamisch grondbeleid. Het dynamische karakter van het grondbeleid past bij de ambitie van Bergen op Zoom om meer regie te voeren en waar nodig actief te handelen.

94 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

Als actief grondbeleid gevraagd wordt en de gemeente dus risicodragend gronden ontwikkelt voor verkoop, gebeurt dit op basis van een haalbaarheidsonderzoek. Na de start en het eventueel verwerven van gronden geven we deze gronden uit in concurrentie, om zo de meest optimale ontwikkeling mogelijk te maken. Bij initiatieven vanuit de markt, ook wel faciliterend grondbeleid genoemd, toetsen we deze aan de ruimtelijke, programmatische en financiële kaders. Bij een positieve beoordeling

wordt het vervolg ingezet en wordt een anterieure overeenkomst opgesteld. In deze overeenkomst wordt het financiële kostenverhaal overeengekomen waarvoor de Nota Kostenverhaal 2024 is vastgesteld. Met het vaststellen van de Nota Grondbeleid 2024 is er een nieuwe rol die de gemeente Bergen op Zoom kan hebben tijdens het proces van een ruimtelijk initiatief, namelijk actief faciliterend grondbeleid. Actief faciliterend grondbeleid gaat uit van een actieve rol en houding bij gebiedsontwikkeling. Bij actief grondbeleid zijn de risico’s groter dan bij faciliterend

grondbeleid. Voor beide vormen geldt dat we inzetten op risicomanagement. Afhankelijk van de omvang en impact van de risico’s worden relevante beheersmaatregelen getroffen. Op verschillende manieren wordt verantwoording afgelegd over het grondbeleid aan de raad, onder andere via deze paragraaf in de jaarrekening en in de begroting wordt de voortgang van de portefeuille van het grondbedrijf opgenomen, inclusief projectspecifieke informatie van alle grondexploitaties. In de Nota Grondbeleid 2024 is bovendien uitvoeriger omschreven hoe de gemeente het grondbeleid uitvoert.

HERZIENING GRONDEXPLOITATIES De grondexploitaties worden jaarlijks herzien. In het kader van de jaarrekening 2025 heeft de herziening plaatsgevonden. Onderdeel van deze herzieningen is het bijstellen van de prognoses van de grondexploitaties door het actualiseren van planningen en kostenramingen. Zo ontstaat een actueel financieel beeld. Dit beeld is verwerkt in de jaarrekening 2025. Een grondexploitatie heeft een looptijd van meerdere jaren. Om met de factor tijd rekening te houden in de berekeningen kent een grondexploitatie zogenaamde rekentechnische parameters. Voor de herziening van de grondexploitaties is rekening gehouden met de volgende parameters. Hierbij is gekozen voor een realistische en consistente lijn. • rekenrente (meerjarig): 1,25% per jaar vanaf 2026; • rentetoerekening over 2025: 1,35% per jaar; • opbrengstenstijging: variërend tussen 1% en 5% gedifferentieerd per jaar en per programma; • kostenstijging: 3,5% voor 2026, 3% voor 2027 en 2028, en 2% per vanaf 2029; • disconteringsvoet verliesvoorziening: 2% per jaar. De Notitie grondbeleid in begroting en jaarstukken 2023 vastgesteld door de commissie Besluit Begroten en Verantwoorden

(BBV), bevat onder andere de voorschriften voor grondexploitaties. Een van deze voorschriften gaat over de systematiek van tussentijdse winstneming. Tussentijdse winst wordt gedurende de looptijd van een winstgevende grondexploitatie genomen en niet alleen aan het eind van een grondexploitatie. De tussentijdse winst wordt berekend op basis van het percentage gerealiseerde kosten vermenigvuldigd met het percentage van de gerealiseerde opbrengsten, afgezet tegen het totale planresultaat. Andere belangrijke bepalingen zijn: • De maximale looptijd van een grondexploitatie is vastgesteld op 10 jaar. Momenteel hebben we geen grondexploitaties met een langere looptijd. • De Wet modernisering Vennootschapsbelastingplicht Overheidsondernemingen geldt vanaf 1 januari 2016. In deze wet is opgenomen dat een gemeente moet toetsen of grondexploitaties onder de vennootschapsbelasting vallen. De grondexploitaties zijn daarop door een extern adviseur beoordeeld. De uitkomst hiervan is dat we vanaf 2024 belastingplichtig zijn voor de vennootschapsbelasting, met aangifteplicht in 2026.

RESULTAAT GRONDEXPLOITATIES 2025 EN MEERJARENPERSPECTIEF

Totaal resultaat grondexploitaties bedragen x € 1.000 (+ = positief resultaat, - = negatief resultaat) Tussentijdse winstnemingen

Begroot 2025

Werkelijk 2025 2.544

- 154

Af te sluiten grondexploitaties

-

- 134

Mutaties Verliesvoorziening eind 2025 ( excl rente-toevoeging)

-

- 350

Mutatie Voorziening resterende complexen 2025

-

- 572

2.544

- 1.210

Totaal resultaat 2025

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 95

De jaarafsluiting van de grondexploitaties eind 2025 is, in tegenstelling tot eerdere jaren, afgesloten met een totaal negatief resultaat van afgerond € 1,2 miljoen. De in voorbereiding zijnde grondexploitaties van de focusprojecten zijn hierin nog niet verwerkt. Deze worden verwerkt zodra de raad een besluit heeft genomen tot vaststelling van de betreffende grondexploitatie. Voor 2025 was een positief resultaat van € 2,5 miljoen voorzien. Het optreden van een negatief resultaat op het grondbedrijf in een bepaald jaar hangt samen met de mogelijke fluctuaties gedurende de totale looptijd van grondexploitaties en binnen gebiedsontwikkelingen. Om die reden wordt jaarlijks ook een risicoblokkering binnen de algemene reserve bepaald om mogelijke negatieve resultaten op te kunnen vangen (zie ook verderop in de paragraaf bij het onderdeel ‘Risico’s’). Het negatieve financiële resultaat over 2025 van € 1,2 miljoen valt binnen de voor 2025 opgenomen risicoblokkering (totaal € 3,3 miljoen). Door verschillende oorzaken zijn een aantal opbrengsten binnen grondexploitaties later uitgefaseerd en zijn er over de gehele looptijd stijgingen van kosten van bouw- en woonrijp maken. Verlenging van looptijden heeft geleid tot hogere

rente- en plankosten. Bovendien moeten bij enkele grondexploitaties eerder genomen tussentijdse winstnemingen worden teruggedraaid. De effecten hiervan zijn bij de herzieningen van de grondexploitaties verwerkt en worden verderop in deze paragraaf nader toegelicht. Het is echter door het voeren van een solide beleid, nog altijd zo dat er de komende jaren over de totale looptijd van de grondexploitaties positieve resultaten vanuit de grondexploitaties worden behaald. Voor 2026 en verder hebben we nog twee verliesgevende grondexploitaties waarvoor een verliesvoorziening is getroffen. Het vormen van een voorziening is verplicht wanneer een grondexploitatie verliesgevend is. Feitelijk wordt daarmee het verlies meteen afgedekt, in plaats van dat dit naar de toekomst wordt doorgeschoven. Daartegenover staan grondexploitaties waarvoor positieve resultaten worden verwacht. Deze categorie vormt de totale verdiencapaciteit van de grondexploitaties. De verwachte resultaten van de winstgevende grondexploitaties op eindwaarde (saldo van de grondexploitatie aan het einde van de looptijd) bedragen € 6,3 miljoen. Deze resultaten zijn al verwerkt in de meerjarenprogrammabegroting. Het bedrag van € 6,3 miljoen moet dus niet opgevat worden als een nog te verwerken extra winst.

TOELICHTING OP DE GRONDEXPLOITATIES 2026 Meander 2 In Buurt 1 tot en met Buurt 4 is het woonrijp maken afgerond. Voor Buurt 4 en 5 zijn herstelwerkzaamheden aan de riolering noodzakelijk. Deze extra kosten zijn bij de herziening van de grondexploitatie verwerkt. De vrije kavels aan de Sportlaan zijn vrijwel allemaal geleverd. De levering van de laatste kavels worden in 2026 afgerond. De vrije kavels aan de Koekoeksbloem worden in 2026 en 2027 geleverd. Met name door de herstelkosten voor de riolering in Buurt 4 en 5 en door het uitfaseren van verwachte grondopbrengsten moet in 2025 € 141.000 aan eerder genomen tussentijdse winstneming worden teruggedraaid. Bovendien neemt het saldo van de grondexploitatie met € 782.000 af naar € 973.000 aan het einde van de looptijd.

Terpen 1 De terp Blauwborst binnen deze grondexploitatie is bouwrijp gemaakt en 4 van de 6 kavels zijn in 2025 geleverd. De laatste twee kavels worden in 2026 geleverd, waarna het gebied woonrijp wordt gemaakt. Door onder andere hogere kosten voor woonrijp maken en een geboekte tussentijdse winstneming van € 395.000 neemt het saldo van de grondexploitatie met € 490.000 af en bedraagt € 479.000 aan het einde van de looptijd.

Terpen 2 Aan de Rietgors wordt in 2026 de bouw van 22 twee-onder-een-kapwoningen afgerond. Daarna wordt het woonrijp

96 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

maken afgerond. De kaveluitgifte voor de terpen Grutto en Roerdomp worden in 2026 verder opgepakt. Het woonrijp maken wordt uitgevoerd nadat het grootste gedeelte van de woningen op de vrije kavels is gerealiseerd. Met de ontwikkelaar van de laatste terp (Baardman) vindt in 2026 nadere afstemming plaats over het te realiseren programma en bijbehorende fasering. Door onder andere hogere plankosten en aanpassing van de fasering, in combinatie met eerder geboekte tussentijdse winstneming, moet er over 2025 eerder genomen tussentijdse winstneming worden teruggedraaid. Het positieve saldo van de grondexploitatie neemt af met € 370.000 naar € 2.942.000 aan het einde van de looptijd.

Wal 2 Voor deze grondexploitatie is een eerste deel van de grondlevering in 2025 geleverd. De overige grondleveringen vinden in 2026 en mogelijk in 2027 plaats. Realisatie van de woningbouw wordt gefaseerd opgestart, afhankelijk van de snelheid waarin de verkoop vordert. Het woonrijp maken van het plangebied volgt daarna vanaf 2026. Hogere plankosten en hogere kosten voor bouw- en woonrijp maken hebben een negatief effect op de eindwaarde van de grondexploitatie. Ondanks hogere verwachte grondopbrengsten is er per saldo een nadelig effect van € 472.000. Het saldo bedraagt € 2.151.000 negatief aan het einde van de looptijd. Bij het bepalen van de stand van de verliesvoorziening is dit verwerkt. Dit wordt bij dat onderdeel in deze paragraaf grondbeleid nader toegelicht.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=7ee5ea8c-afaf-422d-b799-40ac653195df