CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

1. Jaarstukken 2025 Gemeente Bergen op Zoom

Raadsvergadering 25 juni 2026, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Jaarstukken 202536.532 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

100%

De nota Mobiliteit is vastgesteld door de raad.

11.2

Bergen op Zoom is waterrobuust en klimaatbestendig

11.2.1

We voeren de Bergse Adaptatiestrategie uit

• 100%

11.3

Bergen op Zoom wordt 100% circulair in 2025

11.3.1

We verankeren circulariteit in het beleid 66%

54 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

•

B.A.S. 2.0 budgetneutraal vastgesteld in het Uitvoeringsprogramma DEK; aanbesteding zwemwateronderzoek Binnenschelde is afgerond.

De voorbereidingen voor het opstellen van het beleidsplan circulaire economie lopen volgens planning, gericht op vaststelling van dit beleid in Q4 2026.

Nummer

Doel/actie

11.3.2

We reduceren de hoeveelheid huishoudelijk restafval

Jaarrekening

Toelichting

• 100%

•

Het in december 2024 vastgestelde grondstoffenbeleidsplan mikt op gemiddeld 100 kilo restafval per inwoner in 2030 het uitvoeringsplan loopt.

11.4

Bergen op Zoom is natuurrijk

11.4.1

We werken naar natuur inclusief als beleidsuitgangspunt

100%

Voorbereiding om te komen tot Soortenmanagementplan loopt volgens planning

11.4.2

We koppelen het nieuwe groenstructuurplan aan het Landschapsontwikkelingsplan (LOP)

100%

Activiteiten lopen in 2026 door. Het Groenstructuurplan gaat op in het Landschapsontwikkelingsplan (LOUP) en verbindt natuur, stad en dorpen.

11.4.3

We stimuleren natuureducatie middels lokale samenwerkingen

100%

Samen met de gemeentes op de Brabantse Wal is de basis van samenwerking met het Natuurpodium verbreed.

11.5

Bergen op Zoom heeft een veilige, gezonde leefomgeving voor mens en dier

11.5.1

Wij hanteren bodem en water als sturende begrippen voor ruimtelijke ontwikkelingen

• 100%

• 11.5.2

We intensiveren de gemeentebrede communicatie

100%

11.5.3

We stimuleren lokale samenwerkingen bij verduurzaming

100%

Bodem en water sturend bij ruimtelijke plannen. Milieubeleid komt in omgevingsplan 2031; OMWB voert wettelijke VTH-milieutaken uit.

Inwoners zijn actief geïnformeerd bij ontwikkelingen. Er wordt samengewerkt met onder andere energiecoöperaties, wijkinitiatieven, wijk-ambassadeurs.

TOELICHTING

Het college heeft in 2025 het eerste Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid, Energie en Klimaat (DEK) vastgesteld en gedeeld met de gemeenteraad. Het programma helpt bij het uitvoeren van de duurzaamheidsdoelen uit het bestuursakkoord en bij het werken aan de lange termijndoelen van het Duurzaamheidskompas.

Dezelfde doelen worden daarna zonder extra toelichting opgenomen in deze paragraaf Duurzaamheid, onder het Duurzaamheidskompas. Zo ziet de raad in één oogopslag hoe de programma’s samen bijdragen aan de lange termijndoelen en aan het Uitvoeringsprogramma DEK. Dit versterkt de integrale en programmatische manier van werken.

Vanaf de begroting 2026 namen we duurzaamheidsdoelen op in de verschillende programma’s. Daar liggen de middelen en het mandaat. Omdat duurzaamheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het hele college is, ziet de raad meteen welke portefeuille waarvoor verantwoordelijk is.

De Planning en Controlcyclus vormt zo de basis om te volgen hoe het duurzaamheidsbeleid loopt en om hierover te verantwoorden. In het Uitvoeringsprogramma DEK worden de doelen uitgebreider uitgewerkt. Afdeling DEK helpt andere afdelingen bij het opstellen en bijwerken van deze doelen.

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 55

PARAGRAFEN

3.2 DIENSTVERLENING

Wat wilden we bereiken in deze bestuursperiode? Onze inwoners, ondernemers en verenigingen willen we een optimale dienstverlening bieden, vanuit het principe “ja, mits” in plaats van “nee, tenzij”. De gemeente Bergen op Zoom zet het helpen van haar inwoners op de eerste plaats: we zijn een dienstbare gemeente.

Wat hebben we in 2025 bereikt en hoe hebben we dat gedaan? DOELEN EN ACTIES

D.12.1 Het jaarlijks actieplan is uitgevoerd

A.12.1.1 We actualiseren kwaliteitsafspraken in het licht van onze dienstverleningsbeloften

D.12.2 We gedragen ons naar de kernwaarden en beloften voor dienstverlening

A.12.2.1 We bieden opleidingen en trainingen aan medewerkers aan

A.12.1.2 We gebruiken de ervaringen van inwoners om onze dienstverlening te verbeteren A.12.1.3 We bereiden de inrichting van ons nieuw DMS en inwonerportaal voor

A.12.1.4 We gaan reisdocumenten thuisbezorgen

56 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

D.12.3 We zijn duidelijk zichtbaar voor inwoners

A.12.3.1 We geven met partners verder vorm aan wijkgericht werken

A.12.3.2 We nemen deel aan pop up spreekuren

D.12.4 We zorgen voor voldoende uitvoeringskracht

A.12.4.1 We werken integraal samen om de dienstverlening aan inwoners te verbeteren

Nummer

Doel/actie

12.1

Het jaarlijkse actieplan is uitgevoerd

12.1.1

We actualiseren kwaliteitsafspraken in het licht van onze dienstverleningsbeloften.

12.1.2

Jaarrekening

100%

Op basis van de gewenste kwaliteitsafspraken zijn de dashboards aangepast voor telefonische dienstverlening. Deze worden periodiek geëvalueerd. Daarnaast is de organisatie gaan werken met terugbelafspraken om de inwoner nog meer van dienst te zijn.

100%

Vanaf Q2 is gestart vanuit het KCC en Publieksdiensten met het aanbieden van het dienstverleningsfeedbackformulier. De opbrengsten van deze feedback worden gebruikt om de dienstverlening verder te optimaliseren. Daarnaast volgen we de klanttevredenheid via het portaal signalen van Openbare Ruimte en Veiligheid. We evalueren met de afdelingen de reacties van de inwoner en zetten hier verbeteracties voor uit.

100%

De inrichting van het nieuwe DMS-systeem en het inwonersportaal is gereed.

100%

Deze actie is gereed. Thuisbezorgen wordt aan iedere inwoner/klant aangeboden. De klant heeft de keuze om van deze optie gebruik te maken. In 2025 zijn 8.500 reisdocumenten thuisbezorgd. Dit bedraagt een percentage van 66%. Onze inwoners waarderen deze dienstverlening met een prachtig rapportcijfer van 8,8.

We gebruiken de ervaringen van inwoners om onze dienstverlening te verbeteren.

12.1.3

We bereiden de inrichting van ons nieuw DMS en inwonerportaal voor.

12.1.4

We gaan reisdocumenten thuisbezorgen.

Toelichting

12.2

We gedragen ons naar de kernwaarden en beloften voor dienstverlening

12.2.1

We bieden opleidingen en training aan medewerkers. 100%

12.3

We zijn duidelijk zichtbaar voor inwoners

12.3.1

We geven met partners verder vorm aan wijkgericht werken.

12.3.2

In 2025 is vooral ingezet op vakinhoudelijke trainingen en het opleiden van nieuwe medewerkers voor zowel Burgerzaken en KCC. Daarnaast is een serious game over dienstverlening (het paarse krokodillenspel) ontwikkeld voor de organisatie.

100%

De wijkboa’s en veiligheidsadviseurs zijn zichtbaarder en toegankelijker geworden door nieuwe ontmoetingspunten, betere informatie, nadrukkelijke aanwezigheid in de wijken en nauwe samenwerking met partners en bewoners.

100%

Boa’s en veiligheidsadviseurs waren aanwezig bij diverse pop‑ups in de wijken. Daarnaast is de handhavingskeet ingezet om in de wijken laagdrempelig in gesprek te gaan met inwoners en op te halen wat er speelt.

We nemen deel aan pop up spreekuren.

12.4

We zorgen voor voldoende uitvoeringskracht

12.4.1

We werken integraal samen om de dienstverlening aan inwoners te verbeteren.

100%

In 2025 is gestart met het vormen van een Verbeterteam Dienstverlening om organisatiebreed dienstverleningsvraagstukken op te pakken. Daarnaast is een adviseur dienstverlening aangesteld om de lijn uit te zetten vanuit het actieplan dienstverlening.

TOELICHTING Dienstverlening is van alle medewerkers van de gemeente Bergen op Zoom. Om hier meer aandacht voor te vragen en concreet kwaliteitsverbetering op de dienstverlening te bewerkstelligen is in 2025 een team geformeerd om de dienstverlening gestructureerd een stap verder te brengen. Dit team heeft in 2025 diverse verbeteracties opgezet zoals: het overstappen van terugbelnotities naar terugbelafspraken, het ontwikkelingen van een dienstverleningsfeedback formulier,

dat vervolgens in gebruik is genomen. Daarnaast ook het inzichtelijk maken van het aantal functionele mailboxen en een plan van aanpak hiervoor opstellen om dit aantal terug te dringen. Aanvullend is vanuit de Direct Duidelijke Deal ingezet op het communiceren in duidelijke taal. Door middel van het voeren van Quick-wingesprekken met afdelingen komen vraagstukken en signalen om de dienstverle-

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 57

ning te optimaliseren boven. Het kernteam pakt vervolgens de benodigde acties op in samenwerking met de desbetreffende afdelingen. Om de dienstverleningsvisie organisatiebreed in te bedden, is er in 2025 een serious game ontwikkeld. Het zogenaamde Paarse Krokodillenspel. Dit spel heeft als doel om de bewustwording van klantgericht denken en doen, proactieve communicatie, samenwerking en feedback geven én ontvangen te stimuleren. Om de dienstverlening naar een hoger plan te brengen is het van belang om de klantervaring van onze inwoner te weten en meten. In 2025 is een dashboard ontwikkeld waarin we de volgende zaken registreren: first-time fix telefonische klantcontacten (het betreft hier de telefonische contacten, die het KCC direct kan beantwoorden), de inwoner tevredenheid over dienstverlening (deze wordt uitgevraagd via een enquête),

58 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

de agressiemeldingen en de feedback, die we ontvangen uit het systeem Signalen (dit systeem wordt gebruikt door de teams van Openbare ruimte en Veiligheid om de meldingen te behandelen). Op basis van deze resultaten wordt gekeken welke acties benodigd zijn om de dienstverlening nader vorm te geven. Zoals in de begroting 2025 is aangegeven zetten we niet alleen in op de verdere doorontwikkeling van een klantgerichte houding binnen onze organisatie, maar richten we onze processen en procedures ook in om toegevoegde waarde te leveren aan de inwoner. Een voorbeeld hiervan is dat we gestart zijn met digitaal inrichten van bijvoorbeeld de aanvragen voor Startersleningen maar ook het herzien van diverse processen met onze samenwerkingspartners. Dit verdere verandertraject zal ook de komende jaren zijn beslag krijgen en een continu proces blijven op onze doorontwikkeling.

PARAGRAFEN

3.3 TAAKSTELLINGEN Op basis van het Focusakkoord zijn taakstellingen aan de raad voorgelegd, in totaal € 13 miljoen. Bij de begroting 2025 moest nog € 3,2 miljoen worden gerealiseerd. In de Begroting 2026 is inmiddels een deel ingevuld en resteert nog ongeveer € 1 miljoen. Voor de meeste taakstellingen zijn afspraken gemaakt. Op basis daarvan moet in 2029 nog € 338.000 worden gerealiseerd. In de overzichten hieronder staat het verloop en de specificatie van de nog structureel in te vullen taakstellingen. € 14.000.000 € 12.000.000 € 10.000.000 € 8.000.000 € 6.000.000 € 4.000.000 € 2.000.000

ing 20 Be 24 gr ot ing 20 Re 25 ke ni ng 20 Be 25 gr ot ing 20 Be 26 gr ot ing 20 Be 27 gr ot ing 20 Be 28 gr ot ing 20 29

20 23

ing

Re ke n

Re ke n

ing

20 22

20 21

ing

Re ke n

Re ke n

Fo c

us ak ko o

rd

€-

In onderstaande tabel is de stand van zaken per 31 december 2025 weergegeven. Na de tabel lichten we de verschillende taakstellingen toe. Opgenomen taakstellingen (x € 1.000)

Begroting 2025 Begroting 2025 voor wijziging na wijziging

2026

2027

2028

Programma 1 Vastgoed

212

212

212

212

212

73

73

-

-

-

BC Sport

462

199

347

224

149

BC CKB

700

700

-

-

-

BC Markiezenhof

597

100

437

165

41

622

622

172

-

-

2.666

1.906

1.168

601

402

Programma 4 Evenementen Programma 6

Algemeen Personeel (excl. BC’s sport en cultuur) Totaal

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 59

TOELICHTING PER TAAKSTELLING Vastgoed Eind juni 2025 heeft de gemeenteraad het Vastgoedbeleid vastgesteld. Voor de komende drie jaar wordt een uitvoeringsplan opgesteld. Dit plan is begin 2026 klaar. In het plan staat een overzicht van het gemeentelijk vastgoed. We onderzoeken daarbij welke gebouwen of gronden we kunnen verkopen. Ook willen we op andere manieren geld besparen of verdienen. Bijvoorbeeld door de huren te verhogen, gebouwen duurzamer te maken en ruimtes in gebouwen beter te gebruiken. In 2025 is de taakstelling nog niet volledig gerealiseerd. Dit komt doordat de verkoop van een terrein aan de Beeklaan is uitgesteld naar 2026. Dit is verwerkt in de slotwijziging die in december 2025 door de raad is vastgesteld.

Evenementen Het evenementenbeleid is in 2025 vastgesteld. Vanaf 1 november 2025 betalen organisatoren zelf voor het gebruik van stroom. Aan de andere kant hoeven zij geen leges meer te betalen voor het organiseren van een evenement.

toekomstbestendig CKB. De taakstelling voor 2025 is volledig gerealiseerd. Daarnaast is een voordeel behaald van € 209.000 ten opzichte van de begroting. Dit komt door: • Lagere salariskosten door openstaande vacatures (€ 630.000); • Hogere inkomsten uit projecten op scholen (€ 50.000); • Hogere opbrengsten uit lessen muziek, dans en theater. Vooral bij de muzieklessen was de opbrengst hoger dan verwacht (€ 55.000); • Lagere kosten voor het gebouw (minder onderhoud en lagere energiekosten) en hogere verhuuropbrengsten van de theaterzaal (€ 129.000)

Markiezenhof In december 2025 heeft de raad besloten tot definitieve ontvlechting van het Markiezenhof uit de gemeentelijke organisatie per 1 juli 2026, op basis van het ondernemingsplan. Hierin is opgenomen hoe en wanneer de taakstelling wordt gerealiseerd.

In totaal moest er in 2025 € 73.000 worden bespaard. Een deel hiervan is gerealiseerd door het doorberekenen van stroomkosten. Het resterende bedrag is opgevangen binnen andere budgetten van het programma Economie.

Het jaar 2025 stond in het teken van voorbereiding. Hiervoor was extra inhuur nodig en is tijdelijk personeel ingezet vanwege ziekte. Ook hebben een extra expositie en aanvullende klimaatbeheersing tot hogere kosten geleid. Ondanks deze kosten is in 2025 € 146.000 bespaard. In het 2e Concernbericht was de taakstelling bijgesteld naar € 100.000.

Sport

Personeel

In 2025 heeft de gemeente met buitensportverenigingen gesproken over de invoering van maatregelen die voortvloeien uit de businesscase sport (BC Sport).

In de Begroting 2025 waren nog twee taakstellingen opgenomen: • Restformatie gemeente breed (€ 280.000); • Overhead (€ 342.000).

In 2025 is alle oude sportveldverlichting vervangen door LED-verlichting en is de bediening van de lampen vernieuwd. Vanaf september 2025 leidt dit tot een lager energieverbruik. De verwachte besparing bedraag € 75.000 per jaar. Daarnaast is ook gestart met de afbouw van de zelfwerkzaamheidsvergoeding. In het 2e Concernbericht is de taakstelling voor 2025 verlaagd naar € 191.000. Met de genoemde maatregelen is deze taakstelling ingevuld.

CKB In de Begroting 2025 was een taakstelling opgenomen van € 700.000. In oktober 2025 heeft de raad ingestemd met de structurele invulling hiervan en met de strategie voor een

60 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

De taakstelling restformatie is bij het 1e Concernbericht 2025 ingevuld. De taakstelling overhead hangt samen met de taakstellingen voor CKB en het Markiezenhof: • Het deel dat samenhangt met het CKB (€ 171.000) is vanaf 2026 structureel verwerkt; • Het deel dat betrekking heeft op het Markiezenhof is vanaf 2027 structureel ingevuld. In 2026 worden nog kosten gemaakt in verband met de verzelfstandiging van het Markiezenhof. Voor 2025 is het restant van deze taakstelling € 299.000 gerealiseerd doordat binnen overhead veel vacatures open stonden, waardoor de loonkosten lager uitvielen dan begroot.

PARAGRAFEN

3.4 LOKALE HEFFINGEN

In deze paragraaf lichten we de heffingen en tarieven voor 2025 toe. Daarbij gaan we in op: • • • • •

Het beleid voor lokale heffingen; De begrote en gerealiseerde inkomsten per heffing; De ontwikkeling van de gemeentelijke woonlasten; De mate van kostendekkend; De mogelijkheden voor kwijtschelding.

BELEID LOKALE HEFFINGEN In het bestuursakkoord zijn afspraken gemaakt over de ontwikkeling van de lokale heffingen: 1.

De lastendruk voor lokale belastingen en heffingen mag jaarlijks stijgen met maximaal de inflatie, of voor zover dit nodig is om kostendekkendheid te realiseren. Voor 2025 is daarbij aangesloten bij het prijspeil van het bruto binnenlands product (bbp) van 2,3%.

2.

Voor leges en andere gemeentelijke heffingen geldt dit percentage als uitgangspunt, voor zover de kostenontwikkeling daartoe aanleiding geeft. Daarnaast is vastgelegd dat de leges, rioolheffing en afvalstoffenheffing kostendekkend worden geheven. Dit uitgangspunt geldt ook voor overige retributies.

GEREALISEERDE INKOMSTEN De gemeente ontvang inkomsten uit verschillende soorten lokale heffingen. Naast algemene belastingen, zoals de onroerendezaakbelasting (OZB) en toeristenbelasting, gaat het om bestemmingsbelastingen en retributies. • Bestemmingsbelastingen zijn belastingen waarvan de opbrengst is bedoeld voor een specifieke taak of voorziening, zoals de riool- en afvalstoffenheffing. Deze heffingen mogen niet hoger zijn dan de kosten die de gemeente hiervoor maakt. • Retributies zijn vergoedingen voor een specifieke dienst, zoals het aanvragen van een paspoort of vergunning. Ook hiervoor geldt dat de tarieven maximaal kostendekkend mogen zijn. De gerealiseerde inkomsten per heffing zijn opgenomen in onderstaande tabel. Inkomsten per heffing (Bedragen x €1.000)

Jaarstukken 2024

Begroting 2025

Jaarstukken 2025

Onroerendezaakbelasting

18.332

18.343

18.516

Parkeerbelasting

5.844

5.725

5.730

Algemene belastingen

Precariobelasting

243

202

293

Toeristen- en watertoeristenbelasting

636

594

623

Afvalstoffenheffing

10.616

10.686

11.171

Rioolheffing

14.175

15.005

15.447

3.762

2.772

3.517

Bestemmingsbelastingen

Retributies Leges

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 61

Inkomsten per heffing (Bedragen x €1.000)

Jaarstukken 2024

Begroting 2025

Jaarstukken 2025

Haven- en kadegelden

467

571

514

Marktgelden

26

30

25

Lijkbezorgingsrechten

47

35

38

ONTWIKKELING GEMEENTELIJKE WOONLASTEN De Atlas van de lokale lasten 2025 van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) geeft inzicht in de hoogte van de gemeentelijke woonlasten en de onderlinge vergelijking tussen gemeenten. In 2025 staat Bergen op Zoom op plaats 197 met een gemiddelde woonlast van € 1.057. In 2024 was dit plaats 225. De woonlasten in Bergen op Zoom liggen daarmee nagenoeg gelijk aan het landelijke gemiddelde van € 1.053. In 73% van de gemeenten liggen de woonlasten tussen de € 850 en € 1.150. De gemeente Ameland heeft de laagste woonlasten (€ 680) en de gemeente Bloemendaal de hoogste (€ 2.117). De woonlasten in de omringende gemeenten zijn als volgt: Gemeente

Gemiddelde woonlasten 2024 (Rang)

Gemiddelde woonlasten 2025 (Rang)

Etten-Leur

783 (12)

804 (7)

Tholen

832 (28)

848 (17)

Breda

861 (48)

891 (35)

Rucphen

894 (71)

918 (53)

Woensdrecht

933 (103)

960 (85)

Halderberge

920 (89)

997 (129)

Steenbergen

938 (108)

999 (131)

Oosterhout

951 (129)

1.014 (155)

Roosendaal

957 (141)

1.014 (156)

Moerdijk

977 (169)

1.016 (157)

Bergen op Zoom

1.030 (225)

1.057 (197)

Loon op Zand

1.019 (206)

1.233 (309)

Zundert Bron: COELO Atlas 2025

1.245 (321)

1.246 (312)

Omschrijving indicator

Gemiddeld Landelijk 2025

OZB-tarief woningen

Bergen op Zoom 2024

Bergen op Zoom 2025

0,0924%

0,0883%

0,0848%

Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden

364

353

362

Rioolheffing meerpersoonshuishouden

235

351

360

Woonlasten meerpersoonshuishouden

1.053

1.030

1.057

DE BELASTINGEN, HEFFINGEN EN RETRIBUTIES Algemene belastingen

Hoofdlijnen en toelichting

Onroerendezaakbelasting (OZB)

Eigenaren van woningen en eigenaren en gebruikers van bedrijfspanden en andere onroerende zaken betalen OZB. De hoogte is afhankelijk van de WOZ-waarde van de onroerende zaak. Voor een toelichting op de realisatie verwijzen we naar programma 1.

62 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

Algemene belastingen

Hoofdlijnen en toelichting

Parkeerbelasting

Parkeerbelasting wordt geheven voor het parkeren van een voertuig op aangewezen plaatsen en tijdstippen. De belasting wordt betaald door de parkeerder of de vergunninghouder. Voor een toelichting op de realisatie verwijzen we naar programma 10.

Precariobelasting

Precariobelasting wordt geheven voor het gebruik van voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond, bijvoorbeeld voor terrassen.

Toeristen- en watertoeristenbelasting

Deze algemene belasting wordt geheven voor verblijf met overnachting tegen betaling door niet-ingezetenen. De opbrengst is afhankelijk van het aantal overnachtingen in de gemeente.

Bijdrage Bedrijven Investeringszone (BIZ)

Het centrum van Bergen op Zoom is voor de periode 2026-2030 aangewezen als Bedrijven Investeringszone. De bijdrage wordt geheven van gebruikers van belastingobjecten in dit gebied. De opbrengst, na aftrek van kosten, wordt uitgekeerd aan STERCK voor het ondernemersfonds.

Bestemmingsbelastingen

Hoofdlijnen en toelichting

Afvalstoffenheffing

Afvalstoffenheffing wordt geheven voor de inzameling en verwerking van (huishoudelijk) afval. Voor het restafval wordt tariefdifferentiatie toegepast: inwoners betalen per inworp in de ondergrondse container of per lediging van een (mini)container.

Rioolheffing

De rioolheffing wordt geheven voor de inzameling en transport van afvalwater, hemelwater en grondwater. De gemeente zorgt in de openbare ruimte ook voor het beperken van nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor gebouwen. De gebruiker van een woning, bedrijfspand of gebouw met een (in)directe aansluiting op de gemeentelijke riolering betaalt een vast tarief. Bij een afvoer van meer dan 1.000 m³ per jaar geldt een bedrag per m³.

Retributies

Hoofdlijnen en toelichting

Leges

Voor verschillende diensten brengt de gemeente leges in rekening, zoals voor paspoorten, rijbewijzen en vergunningen. Voor een toelichting op de realisatie verwijzen we naar programma 1. De leges voor omgevingsvergunningen worden verderop in deze paragraaf toegelicht.

Haven- en kadegelden

Deze worden geheven voor het gebruik van voorzieningen in en langs de Theodorushaven.

Marktgelden

Voor het innemen van een standplaats op een markt of andere openbare plaats wordt marktgeld in rekening gebracht.

Lijkbezorgingsrechten

Deze worden geheven voor diensten op de begraafplaats.

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 63

KOSTENDEKKENDHEID Afvalstoffenheffing (Bedragen x € 1.000)

Jaarstukken 2024

Begroting 2025

Jaarstukken 2025

Kosten taakveld(en)

8.635

9.351

9.908

Baten taakveld(en)

1.050

800

1.285

Netto kosten

7.585

8.551

8.623

BTW Compensatiefonds

1.777

1.732

1.941

Kwijtschelding

800

800

774

Overige toe te rekenen kosten

Overhead (2 fte)

128

128

128

Totale kosten

10.290

11.211

11.466

Opbrengst heffing

10.616

10.686

11.171

326

- 525

-295

Storting/onttrekking in/aan de voorziening Bij de afvalstoffenheffing wordt voor restafval tariefdifferentiatie toegepast. Inwoners betalen per inworp in een ondergrondse container of per lediging van een (mini)container.

Rioolheffing (Bedragen x € 1.000) Kosten taakveld(en) Baten taakveld(en) Netto kosten

In 2025 is € 295.000 onttrokken aan de voorziening. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door hogere exploitatiekosten van de milieustraat en anderzijds door opbrengsten uit monostromen, waarvan € 349.000 betrekking heeft op voorgaande jaren (2023/2024).

Jaarstukken 2024

Begroting 2025

Jaarstukken 2025

9.878

9.892

9.457

83

39

119

9.795

9.853

9.338

505

-

-

1.000

1.000

834

Overige toe te rekenen kosten Rente Kwijtschelding Overhead (15,44 fte)

849

965

988

BTW compensatiefonds

1.427

1.747

1.442

Totale kosten

13.576

13.565

12.602

Opbrengst heffing

14.175

15.005

15.447

599

1.440

2.845

Storting/onttrekking in/aan de voorziening

Voor het beheer en onderhoud op de lange termijn is het Gemeentelijk Waterprogramma 2024-2027 van toepassing. Hierin is ook de nieuwe wetgeving rond de riool- en waterzorgheffing verwerkt. De storting in de voorziening is € 1.405.000 hoger dan begroot. Dit komt door hogere baten (meer aansluitingen, lagere

64 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

kwijtschelding en hogere opbrengsten van grootverbruikers) en lagere kosten. Deze lagere kosten hangen samen met dat marktpartijen minder in staat zijn om werkzaamheden uit te voeren, terwijl de behoefte aan onderhoud onverminderd hoog blijft.

Retributies Leges omgevingsvergunningen (Bedragen x € 1.000) Kosten taakveld(en) Overhead (6,9 fte)

Jaarstukken 2024

Begroting 2025

Jaarstukken 2025

948

1.452

1.295

406

377

442

1.354

1.829

1.737

Opbrengst heffing

1.702

1.600

1.424

Dekkingspercentage

126%

87%

82%

Totale kosten

In 2025 is de formatie uitgebreid om deze beter in lijn te brengen met de werkvoorraad. Tegelijkertijd zijn minder grote projecten gerealiseerd dan in 2024, waardoor minder leges konden worden opgelegd. Hierdoor is de opbrengst, die bij de concernberichten is bijgesteld van € 1,1 miljoen naar € 1,6 miljoen, lager uitgekomen dan begroot. Het dekkingspercentage is daarmee eveneens lager uitgekomen.

Havengeld, kadegeld en liggeld (Bedragen x € 1.000) Kosten taakveld(en)

In 2026 wordt een onderzoek uitgevoerd naar de kostendekkendheid van de leges. Op basis van het bestuursakkoord is het uitgangspunt een kostendekkingspercentage van 100%. In de loop van 2026 komen we terug op de resultaten van dit onderzoek.

Jaarstukken 2024

Begroting 2025

Jaarstukken 2025

1.926

1.975

1.861

Overhead (3 fte t/m 2024 en 3,55 fte vanaf 2025)

192

227

227

Totale kosten

2.118

2.202

2.088

Opbrengst heffing

468

571

514

Dekkingspercentage

22%

26%

25%

Jaarstukken 2024

Begroting 2025

Jaarstukken 2025

34

35

34

Marktgeld (Bedragen x € 1.000) Kosten taakveld(en) Overhead (0 fte)

-

-

-

Totale kosten

34

35

34

Opbrengst heffing Dekkingspercentage

Lijkbezorgingsrechten (Bedragen x € 1.000) Kosten taakveld(en)

26

30

25

76%

86%

74%

Jaarstukken 2024

Begroting 2025

Jaarstukken 2025

91

74

59

Overhead (0 fte)

-

-

-

Totale kosten

91

74

59

Opbrengst heffing Dekkingspercentage

21

35

38

23%

48%

64%

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 65

KOSTEN OVERHEAD Overheadkosten zijn kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Deze kosten zijn verantwoord op taakveld 0.4 Overhead (onderdeel van programma 1). Bij de berekening van de tarieven mogen overheadkosten worden meegenomen. Het bedrag voor overhead is gebaseerd op een uniforme opslag per fulltime equivalent (fte) en bedraagt in 2025 € 59.400 per fte.

KWIJTSCHELDINGSBELEID Het kwijtscheldingsbeleid is een instrument om inwoners met een laag inkomen te ondersteunen. Inwoners kunnen kwijtschelding aanvragen voor de onroerendezaakbelasting, rioolheffing en een deel van de afvalstoffenheffing. Daarbij hanteren we de 100%-norm: huishoudens met een inkomen tot de bijstandsnorm en zonder of met beperkt eigen vermogen komen in aanmerking voor volledige kwijtschelding. Het totaalbedrag aan verleende kwijtscheldingen in 2025 bedraagt € 1.609.000. In de begroting 2025 was rekening gehouden met een bedrag van € 1.800.000.

KADERSTELLENDE DOCUMENTEN Beleidsnota Belastingmaatregelen 2025

66 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

Vastgesteld 2024

PARAGRAFEN

3.5 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Deze paragraaf geeft een actueel overzicht van de belangrijkste risico’s voor de gemeente Bergen op Zoom en de wijze waarop deze worden beheerst. Daarnaast beschrijven we de weerstandscapaciteit, het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen. De financiële kengetallen betreffen de netto schuldquote, solvabiliteit, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte, belastingcapaciteit en investeringsquote.

RISICO’S We hebben in totaal 108 risico’s in beeld. Om meer focus aan te brengen in de risicobeheer-sing, richten we ons in deze paragraaf op de 10 grootste risico’s. Dit zijn de risico’s met de grootste potentiële impact. Door deze selectie kan het bestuur gerichter en effectiever sturen om deze risico’s te beperken. Voor het grondbedrijf gebruiken we een andere werkwijze. Hiervoor is een langetermijnvisie Grondbedrijf vastgesteld, waarin scenario’s en bijbehorende risico’s zijn uitgewerkt. De risico’s van het grondbedrijf worden daarom afzonderlijk toegelicht in paragraaf 9 Grondbeleid.

Risicomatrix De risicomatrix hieronder toont de 10 grootste risico’s en hoe deze verdeeld zijn. Elk cijfer in de matrix staat voor één risico

Impact

uit de top 10. De kleur geeft de mate van urgentie weer: • Groen: geen direct gevaar voor de continuïteit van de bedrijfsvoering; • Oranje: vraagt om aandacht. Nog geen direct gevaar, maar kan op termijn een bedreiging vormen; • Rood: vereist directe actie om de continuïteit van de bedrijfsvoering te beschermen. De omvang van een risico bepalen we door de netto kans te vermenigvuldigen met de impact. De netto kans is de kans dat het risico zich voordoet, rekening houdend met getroffen beheersmaatregelen. De impact gaat verder dan alleen het financiële risico: we kijken naar 10 risico-onderdelen1 die we ook in de risicoparagraaf van raadsvoorstellen hanteren. Beide worden ingeschat in vijf categorieën, variërend van verwaarloosbaar/zeer laag tot kritiek/zeer hoog.

Verdeling van de Top 10 risico’s naar risico omvang

5. Kritiek

7

4. Hoog

2, 3, 4, 5, 6

3. Matig

8, 9, 10

1

2. Laag 1. Verwaarloosbaar Netto kans

1. <20%

2. 20%-40%

3. 40%-60%

4. 60%-80%

5. >80%

1 10 risico-onderdelen: realiseren maatschappelijke effecten, politiek-bestuurlijk en draagvlak, imago gemeente, algemene en externe omgeving, veiligheid, netto financieel gevolg, juridisch, planning, kwaliteit uitvoering, capaciteit organisatie en samenwerking partners.

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 67

DE RISICO TOP 10 1. Fluctuaties in de algemene uitkering Het risico dat de gemeentelijke begroting onder druk komt te staan doordat de hoogte van de algemene uitkering uit het gemeentefonds wijzigt. Dit kan het gevolg zijn van landelijke politieke keuzes, aanpassingen in verdeelmaatstaven of wijzigingen in rijksbeleid. Hierdoor ontstaat onzekerheid over de beschikbare financiële middelen.

• • •

Kans: 5, Impact: 3 Onderdeel van de begroting: Programma 1 Beheersmaatregelen: Als gemeente is er beperkte invloed op het gemeentefonds. Uit dit gemeentefonds wordt door het Rijk de algemene uitkering betaald aan gemeenten. In de begroting is een klein budget voor onvoorziene zaken opgenomen, waaruit kleine schommelingen gedekt kunnen worden. De rest moet binnen de begroting opgelost worden.

2. Onvoldoende rendement van de transformatie sociaal domein Het risico bestaat dat de transformatie van het sociaal domein (uitvoeringsagenda sociaal domein) onvoldoende (financieel) rendement oplevert. Investeringen in versterking van de sociale basis, preventie en het voorliggend veld hebben pas op langere termijneffect en leiden mogelijk niet tot een daadwerkelijke afname van het gebruik van maatwerkvoorzieningen binnen de Jeugdwet en Wmo. Dit kan resulteren in aanhoudende of stijgende zorgkosten en blijvende druk op de gemeentelijke begroting.

• • •

Kans: 3, Impact: 4 Onderdeel van de begroting: Programma 5, 6, 7 en 8 Beheersmaatregelen: Uitvoering van de uitvoeringsagenda sociaal domein, met structurele monitoring van effecten en kosten en waar nodig bijsturing om het maatschappelijk en financieel rendement te vergroten.

3. Verbonden partijen Het risico dat verbonden partijen hun taken of dienstverlening niet (volledig) kunnen uitvoeren of extra middelen nodig hebben. Dit kan het gevolg zijn van onvoldoende governance, sturing en regie op verantwoordelijkheden die op afstand zijn georganiseerd. Dit kan leiden tot financiële risico’s voor de gemeente, verstoring van de bedrijfsvoering en mogelijk het overnemen van taken door de gemeente zelf of een andere partij.

• • •

Kans: 3, Impact: 4 Onderdeel van de begroting: Programma 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8 en 9 Beheersmaatregelen: Verschillende maatregelen zijn getroffen om het risico te beperken. Zo zijn kaders vastgelegd in de Nota verbonden partijen, wordt regie gevoerd op de verbonden partijen via regiefunctionarissen en zijn er ambtelijke en bestuurlijke overleggen met deze partijen.

68 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

4. Open-eindefinanciering Wmo, Jeugdwet en Participatie Het risico dat budgetten voor Wmo, Jeugdwet en Participatie worden overschreden. Deze regelingen kennen een Openeindefinanciering, waardoor meer inwoners dan vooraf geraamd een beroep kunnen doen op voorzieningen. Dit kan leiden tot financiële tekorten en minder begrotingsruimte voor andere beleidsdoelen.

• • •

Kans: 3, Impact: 4 Onderdeel van de begroting: Programma 7 en 8 Beheersmaatregelen: Inzetten op de transformatie van het sociaal domein middels de uitvoeringsagenda sociaal domein om het gebruik van (dure) maatwerkvoorzieningen te beperken en daarmee de kosten te dempen.

5. Gebrek aan cofinanciering voor de binnenstad, leidt tot terugbetaling van de binnenstad subsidie waardoor we zaken uit de Visie Binnenstad niet kunnen uitvoeren Het risico dat de ontvangen subsidie voor de binnenstad moet worden terugbetaald en onderdelen van de Visie Binnenstad niet kunnen worden uitgevoerd. Dit kan zich voordoen wanneer de benodigde cofinanciering niet wordt gerealiseerd, bijvoorbeeld doordat de gemeenteraad hier niet toe besluit. Dit kan leiden tot financiële schade en vertraging of afstel van geplande maatregelen.

• • •

Kans: 3, Impact: 4 Onderdeel van de begroting: Programma 4 Beheersmaatregelen: De gemeenteraad proactief betrekken en met de besluitvorming in maart 2026, kan het risico aanzienlijk gereduceerd worden.

6. Onvoldoende kwantitatieve en kwalitatieve personele bezetting Het risico dat de uitvoeringskracht, kwaliteit en continuïteit van de organisatie onder druk komen te staan. Krapte op de arbeidsmarkt, personeelsverloop en beperkte middelen bemoeilijken het aantrekken, behouden en ontwikkelen van voldoende en passend gekwalificeerd personeel. Dit kan leiden tot hogere werkdruk en verzuim, verminderde productiviteit, vertraging van projecten, financiële risico’s en het niet (volledig) realiseren van beleidsdoelen en ambities.

• • •

Kans: 3, Impact: 4 Onderdeel van de begroting: Programma 1 tot en met 10 Beheersmaatregelen: De arbeidsmarktcommunicatie wordt verbeterd, de recruitmentfunctie wordt strategisch ingevuld, er wordt gewerkt met strategische personeelsplanning (SPP) en er wordt gewerkt aan Goed Werkgeverschap en leren en ontwikkelen.

7. Informatiebeveiliging en Gegevensbescherming Het risico dat de vertrouwelijkheid, integriteit of beschikbaarheid van informatie(systemen) wordt aangetast. Dit kan het

gevolg zijn van datalekken, ransomware-aanvallen, technische storingen of menselijke fouten. Dit kan leiden tot ernstige financiële schade, AVG-boetes, juridische claims, onherstelbaar dataverlies en verstoring van de dienstverlening.

• • •

Kans: 2, Impact: 5 Onderdeel van de begroting: Programma 1, doel D.1.2 en actie A.1.3.2 Beheersmaatregelen: Er worden verschillende maatregelen getroffen om het risico te reduceren. Er wordt onder andere beleid opgesteld voor informatiebeveiliging, er zijn regelmatige hersteltests van back-ups, er wordt gelogd en gemonitord en er is netwerksegmentatie en netwerk access control (NAC).

8. Afwaardering boekwaarde containerterminal Het risico dat de boekwaarde van de containerterminal moet worden afgewaardeerd. Dit kan zich voordoen wanneer het actief zijn economische waarde verliest of niet langer bijdraagt aan het beoogde doel, waardoor activering niet langer gerechtvaardigd is. Dit kan leiden tot een direct negatief effect op het financieel resultaat en het weerstandsvermogen van de gemeente.

• • •

Kans: 3, Impact: 3 Onderdeel van de begroting: Activa op de balans Beheersmaatregelen: Niet van toepassing, omdat het risico voor nu wordt geaccepteerd.

9. Vergrijzing en toenemend zorggebruik

venties pas op langere termijn effect hebben. Dit kan leiden tot hogere structurele lasten binnen het sociaal domein.

• • •

Kans: 3, Impact: 3 Onderdeel van de begroting: Programma 7 en 8 Beheersmaatregelen: Inzetten op de transformatie van het sociaal domein middels de uitvoeringsagenda sociaal domein om het gebruik van (dure) maatwerkvoorzieningen te beperken en daarmee de kosten te dempen.

10. Projectkosten zijn hoger dan begroot, omdat we sturen op optimale maatschappelijke meerwaarde (De aanleiding voor een project is iets anders dan de doelstelling van een project) Het risico dat budgetten onvoldoende toereikend zijn om de gewenste kwaliteit te realiseren. Dit kan ontstaan doordat levenscycluskosten, omgevingsmanagement en maatschappelijke kosten-baten nog onvoldoende zijn verwerkt in de systematiek en kentallen van de meerjarenbegroting. Dit kan leiden tot kwaliteitsverlies, bijsturingsopgaven en financiële tekorten bij projecten.

• • •

Kans: 3, Impact: 3 Onderdeel van de begroting: Programma 1 en 3, Paragraaf 1 Duurzaamheid Beheersmaatregelen: Verbeteren van kostenbeheersing door duidelijke scopeafspraken bij projectstart, realistische ramingen en structurele aandacht voor omgevingsmanagement, duurzaamheid en kwaliteit (o.a. bij het beleidskader).

Het risico dat het beroep op collectieve en individuele voorzieningen verder toeneemt. Dit kan zich voordoen door de vergrijzing van de bevolking en dat preventieve en leefstijlinter-

WEERSTANDSVERMOGEN Op basis van de NAR-methode en het risicoprofiel bepalen we de benodigde weerstandscapaciteit. Deze vergelijken we met de beschikbare weerstandscapaciteit: de vrije reserve die inzetbaar is om risico’s op te vangen. Het weerstandsvermogen geeft de verhouding weer tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en alle financiële risico’s waarvoor geen maatregelen zijn genomen, of waarvoor na maatregelen nog restrisico’s bestaan.

Benodigde Weerstandscapaciteit Op basis van het risicoprofiel bepalen we hoeveel weerstandscapaciteit nodig is. Hierbij gebruiken we een statistische methode, die ervan uitgaat dat niet alle risico’s zich gelijktijdig en in maximale omvang voordoen. Hierdoor hoeft minder weerstandscapaciteit te worden aangehouden dan bij een optelsom van alle risico’s. De risico’s van het grondbedrijf worden hierin niet meegenomen, omdat hiervoor een blokkering in de algemene reserve is opgenomen (zie paragraaf 9 Grondbeleid).

Als alle 108 risico’s zich volledig voordoen, bedraag het totale risico € 208 miljoen. Op basis van kans en impact is € 13,4 miljoen nodig om deze risico’s financieel op te vangen. Dit bedrag is lager dan bij de Begroting 2025 (€ 14,9 miljoen) en de Jaarstukken 2024 (€ 15,1 miljoen), maar hoger dan bij de Begroting 2026 (€ 11,5 miljoen). De benodigde weerstandscapaciteit vergelijken we met de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst hiervan is weerstandsratio.

Beschikbare Weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve. Bij de bepaling van de beschikbare weerstandscapaciteit wordt geen rekening gehouden met stille reserves. Dit zijn activa die lager dan de marktwaarde zijn gewaardeerd. Deze stille reserves zijn doorgaans niet direct beschikbaar en worden daarom niet meegenomen.

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 69

Het weerstandsvermogen ziet er als volgt uit: Omschrijving (bedragen x €1.000) Stand algemene reserve op 31 december 2025

71.695.000

Blokkeringen

8.360.000

• •

Stedelijke vernieuwing: € 3.760.000 Grondbedrijf: € 4.600.000

Beschikbare weerstandscapaciteit

63.335.000

Ratio weerstandsvermogen De verhouding tussen de benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit bepaalt de ratio van het weerstandsvermogen. Deze ratio geeft inzicht in de mate

Bedragen *1 miljoen

waarin de gemeente Bergen op Zoom in staat is om risico’s financieel op te vangen en vormt de basis voor het oordeel over het weerstandsvermogen.

R 2022

R 2023

R 2024

B 2025

R 2025

A

Beschikbare weerstandscapaciteit

€ 47,2

€ 63,6

€ 69,3

€ 79,0

€ 63,3

B

Benodigde weerstandscapaciteit

€ 14,8

€ 15,0

€ 15,1

€ 14,9

€ 13,4

Ratio weerstandsvermogen (=A/B)

3,19

4,24

4,59

5,29

4,73

(R: Jaarstukken, B: Begroting)

Weerstandsratio 6

Jaarrekening

5

Begroting Norm Bestuursakkoord

4 3 2 1 0

2022

2023

2024

2025

Jaar

Om de ratio voor het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel die in samenwerking tussen NAR en de Universiteit Twente is opgesteld. De raad heeft zich geconformeerd aan deze waarden. Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio >2 1,4 – 2 1 – 1,4 0,8 – 1 0,6 – 0,8 < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

De ratio bedraagt 4,73. Dit betekent dat de gemeente Bergen op Zoom beschikt over een vermogenspositie die als uitstekend wordt gekwalificeerd om de risico’s financieel op te vangen.

70 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

KENGETALLEN In lijn met het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording), nemen wij in deze paragraaf zes financiële kengetallen op. Deze kengetallen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente.

toe. In de grafieken worden de kengetallen afgezet tegen de norm uit het bestuursakkoord. De tabellen bevatten de kengetallen over de jaren 2023, 2024 en 2025. Daarnaast zijn de begrote waarden opgenomen en, waar beschikbaar, de cijfers uit het 1e en 2e Concernbericht.

Per kengetal tonen we de berekening in een tabel en het verloop in een grafiek. De ontwikkelingen lichten we vervolgens

Netto Schuldquote Bedragen *1 miljoen

R 2023

R 2024

B 2025

1e CB 2025

2e CB 2025

R 2025

A

Netto schulden

€ 166,2

€ 160,7

€ 172,2

€ 172,3

€ 165,0

€ 165,9

B

Totaal baten begroting

€ 301,9

€ 340,1

€ 311,4

€ 311,4

€ 334,1

€ 347,8

Netto schuldquote (=(A/B)*100%)

55,1%

47,3%

55,3%

55,4%

49,4%

47,7%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen

54,6%

46,8%

54,8%

54,8%

48,9%

46,7%

(R: Jaarstukken, B: Begroting)

Netto Schuldquote 100%

Jaarrekening Begroting

80%

1e Concernbericht

60%

2e Concernbericht Norm Bestuursakkoord

40%

Landelijk stedelijk 50,000 - 100,000 2024

20% 0%

2023

2024

Jaar

2025

Dit kengetal geeft aan in hoeverre de schulden en bijbehorende rentelasten drukken op de jaarlijkse groting. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. Daarnaast tonen we de netto schuldquote zonder verstrekte leningen. Hiermee wordt inzichtelijk welk deel van de schuld samenhangt met deze leningen en wat dit betekent voor de schuldenlast. De verwachting was dat de schuld in 2025 zou oplopen tot € 172 miljoen. Deze toename valt lager uit: eind 2025 bedraagt de schuld € 166 miljoen. In de financieringsparagraaf is toegelicht wat hiervan de oorzaken zijn. De belangrijkste oorzaak

voor de stijging van de schuld zijn de investeringen. Deze bedragen € 23 miljoen en zijn € 10 miljoen boven de afschrijvingen van € 13 miljoen. Per saldo is hiervoor € 10 miljoen aan financiering nodig. Door de gestegen schuld is de schuldquote toegenomen tot 48%. Dit ligt ruim onder de doelstelling uit het bestuursakkoord van 90%. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde van 45% voor gemeenten met een vergelijkbare omvang (50.000100.000 inwoners) ligt de schuldquote iets hoger. In 2019 lag de schuldquote van de gemeente Bergen op Zoom nog boven de 100%.

Solvabiliteit Bedragen *1 miljoen

R 2023

R 2024

B 2025

1e CB 2025

2e CB 2025

R 2025

A

Eigen vermogen

€ 75,10

€ 82,70

€ 86,20

€ 81,30

€ 88,20

€ 81,26

B

Balanstotaal

€ 341,80

€ 351,60

€ 340,00

€ 351,00

€ 351,00

€ 366,80

Solvabiliteit (=(A/B)*100%)

22,0%

23,5%

25,4%

23,2%

25,1%

22,2%

(R: Jaarstukken, B: Begroting)

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 71

Solvabiliteit 35%

Jaarrekening

30%

Begroting

25%

1e Concernbericht

20%

2e Concernbericht

15%

Norm Bestuursakkoord

10%

Landelijk stedelijk 50,000 - 100,000 2024

5% 0%

2023

2024

Jaar

2025

Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente haar financiële verplichtingen kan nakomen. Het geeft de verhouding weer tussen het eigen vermogen (algemene reserve en bestemmingsreserves) en de totale balansomvang. Hoe hoger dit percentage, hoe sterker de financiële weerbaarheid van de gemeente. In 2025 daalde het solvabiliteitspercentage van 23,5% eind 2024 naar 22,2% eind 2025. Dit is ook lager dan voorzien bij het 2e concernbericht (23,9%). De belangrijkste oorzaak is de

bijstelling van winstnemingen bij diverse grondexploitaties (€ 3,7 miljoen). Daarnaast is het balanstotaal met € 16 miljoen toegenomen. Het solvabiliteitspercentage ligt boven de doelstelling uit het bestuursakkoord van 15%. Ook de ondergrens van 20% wordt sinds 2023 gehaald. Daarmee valt de solvabiliteit binnen de neutrale categorie volgens de normering van het provinciaal toezicht.

Grondexploitatie Bedragen *1 miljoen

R 2023

R 2024

B2025

1e CB 2025

2e CB 2025

R 2025

A

Totaal van alle bouwgronden (wel of niet in exploitatie)

€ 19,20

€ 18,00

€ 13,40

€ 17,70

€ 17,70

€ 18,10

B

Totaal baten begroting

€ 301,90

€ 340,10

€ 306,40

€ 311,40

€ 334,10

€ 347,80

6,4%

5,3%

4,3%

5,7%

5,3%

5,2%

Grondexploitatie (=(A/B)*100%) (R: Jaarstukken, B: Begroting)

Grondexploitatie 15%

Jaarrekening Begroting

12%

1e Concernbericht

9%

2e Concernbericht Norm Bestuursakkoord

6%

Landelijk stedelijk 50,000 - 100,000 2024

3% 0%

2022

2023

2024

Het kengetal grondexploitatie geeft de verhouding weer tussen de waarde van de grondposities en de totale baten van de gemeente. In het algemeen geldt: hoe lager dit percentage, hoe beperkter het risico.

Jaar

De opbrengsten van het grondbedrijf waren in 2025 nagenoeg gelijk aan de kosten (inclusief ontwikkelkredieten). Hierdoor is de boekwaarde van de grondeploitaties per saldo vrijwel gelijk gebleven.

Structurele exploitatieruimte Bedragen *1 miljoen A

Structurele baten -/- structurele lasten

B

Totaal baten begroting Structurele exploitatieruimte (=(A/B)*100%)

(R: Jaarstukken, B: Begroting)

72 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

R 2023

R 2024

B2025

R2025

€ 5,40

€ 12,40

€ 3,90

€ 9,50

€ 314,30

€ 340,10

€ 311,40

€ 347,80

1,7%

3,6%

1,3%

2,7%

Structurele exploitatieruimte 4%

Jaarrekening Begroting

3%

Norm Bestuursakkoord Landelijk stedelijk 50,000 - 100,000 2024

2% 1% 0%

2023

2025

2024

Jaar

Dit kengetal geeft aan in hoeverre de structurele baten voldoende zijn om de structurele lasten te dekken. Een positief percentage betekent dat de baten toereikend zijn. Een waarde

rond nul (tussen -0,4 en 0,4) duidt op een situatie waarin de structurele baten en lasten in evenwicht zijn.

Belastingcapaciteit Bedragen *1 miljoen

R 2023

R2024

B2025

R2025

A

Woonlasten per gezin

€ 1.003

€ 1.030

€ 1.057

€ 1.057

B

Woonlasten landelijk gemiddelde Belastingcapaciteit (=(A/B)*100%)

€ 944

€ 994

€ 1.053

€ 1.053

106,3%

103,6%

100,4%

100,4%

(R: Jaarstukken, B: Begroting)

Belastingcapaciteit 120%

Jaarrekening

100%

Begroting Landelijk 2025

80% 60% 40% 20% 0%

2023

2024

2025

Jaar

Dit kengetal geeft inzicht in hoe de woonlasten voor een gemiddeld huishouden zicht verhouden tot het landelijk gemiddelde. Een waarde van 100% betekent dat de woonlasten gelijk zijn aan het landelijk gemiddelde. Om te bepalen of er nog ruimte is om belastingen te verhogen, wordt gekeken naar de kostendekkendheid van de riool- en af-

valheffingen en naar de hoogte van het OZB-tarief ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De woonlasten voor een gemiddeld huishouden bedragen in Bergen op Zoom € 1.057. Daarmee liggen deze nagenoeg gelijk aan het landelijk gemiddelde van € 1.053.

Investeringsquote Bedragen *1 miljoen A

Mutatie investeringen over voorafgaande 4 jaar

B

Begrotingstotaal * 4 Investeringsquote (=(A/B)*100%)

R 2024

1eCB 2025

R2025

€ 5,7

€ 13,5

€ 17,8

€ 1.246

€ 1.336

€ 1.391

0,5%

1,0%

1,3%

(R: Jaarstukken)

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 73

Investeringsquote 4%

Jaarrekening 1e Concernbericht

3%

Landelijk stedelijk 50,000 - 100,000 2024

2% 1% 0%

2024

2025

De netto investeringsquote wordt voor het eerst opgenomen in de jaarrekening. Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente investeert om het voorzieningenniveau in stand te houden. In de praktijk zijn investeringsuitgaven vaak hoger dan de afschrijvingslasten. Dit komt onder meer door inflatie, stijgende lonen, inwonersgroei en economische groei, waardoor de vraag naar voorzieningen toeneemt. Hierdoor is de uitkomst van de netto investeringsquote doorgaans gematigd positief. De investeringsquote wordt berekend als het gemiddelde over de afgelopen vier jaar van de netto investeringen (exclusief financiële activa en gesaldeerd met de afschrijvingen). Hierdoor

Jaar

worden jaarlijkse schommelingen afgevlakt. De normering is als volgt: • Groen: 2% - 5% • Oranje: 0% - 2% en 5% - 7% • Rood <0% of >7% De investeringsquote kijkt daarmee terug in de tijd en geeft een beeld van de ontwikkeling van de investeringen over meerdere jaren. De investeringsquote stijgt van 0,5% in 2024 naar 1,3% in 2025. Op basis van de begrote investeringen zet deze stijging zich naar verwachting door tot circa 2%.

KADERSTELLENDE DOCUMENTEN VOOR DEZE PARAGRAAF Beleidsnota

Vastgesteld

Nota Reserves en voorzieningen

2020

Nota Risicomanagement

2013

74 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

PARAGRAFEN

3.6 FINANCIERING Financiering gaat over de wijze waarop de gemeente geld aantrekt en tijdelijk overtollige middelen belegt. Dit gebeurt binnen de kaders van de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Samen met de financiële verordening en het treasurystatuut vormt deze financieringsparagraaf een belangrijk instrument. Zij draagt bij aan transparantie en ondersteunt het sturen, beheersen, controleren en verantwoorden van de financieringsfunctie.

ONTWIKKELING VAN DE RENTE

De grafiek laat zien hoe de kapitaalmarktrente (lange rente, 10-jaars staatsleningen) en de geldmarktrente (korte rente) zich hebben ontwikkeld. Sinds begin 2023 was sprake van een inverse rentecurve: een situatie waarin de rente op kortlopende leningen hoger is dan die op langlopende leningen. Dit is ongebruikelijk. Normaal gesproken is de rente op langlopende le-ningen hoger, omdat het geld langer vaststaat. In 2025 daalde de geldmarktrente weer onder de kapitaalmarktrente. Daarmee is weer sprake van een normale rentecurve. De geldmarktrente hangt vooral samen met de herfinancieringsrente van de Europese Centrale Bank (ECB). Deze rente steeg snel vanaf 2023, maar daalde in 2025 tot iets boven de 2% begin 2026. Een belangrijke reden hiervoor is de dalende

inflatie. In juli 2025 kwam de inflatie uit op 2%, het streefniveau van de ECB. Door de oorlog in het Midden-Oosten en de hiermee gepaard gaande stijgende olieprijs loopt de inflatie echter weer op. Dat kan ertoe leiden dat de ECB zich genoodzaakt ziet de rente te verhogen. De kapitaalmarktrente is moeilijker te voorspellen. Deze rente hangt af van meerdere factoren, zoals economische groei, inflatieverwachtingen en ontwikkelingen op de financiële markten. In 2025 steeg de kapitaalmarktrente licht tot 3% begin 2026. Hoe deze rente zich verder ontwikkelt, is onzeker. Een sterke stijging kan problemen veroorzaken in landen met hoge schulden. De ECB zal proberen zulke risico’s te beperken.

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 75

ONTWIKKELING VAN DE SCHULDPOSITIE De schuld van de gemeente bestaat uit geldleningen en het saldo op de rekening-courant. Eind 2024 was de schuld € 161 miljoen. De verwachting was dat dit in 2025 zou stijgen tot € 172 miljoen. In het 2e concernbericht werd dit bijgesteld naar € 165 miljoen. Uiteindelijk bedraagt de schuld eind 2025 € 166 miljoen, € 5 miljoen hoger dan aan het begin van het jaar. De toename van de schuld kent diverse oorzaken. De volgende zaken droegen hieraan bij: • Reserves/voorzieningen. Een toename van een voorziening of reserve betekent dat je boekhoudkundig middelen apart zet die je nog niet uitgegeven hebt (afname schuld € 3.4 miljoen). • Toename van de vlottende activa (bijvoorbeeld debiteuren / overige vorderingen) en toename vlottende passiva (bijvoorbeeld vooruitontvangen bedragen / crediteuren). Per saldo een nadelig effect van € 4.8 miljoen.

• •

Rekeningresultaat 2025 + € 6.6 miljoen (afname schuld). Investeringen van € 23 miljoen. Gesaldeerd met de afschrijvingen van € 13 miljoen leidde dit tot toename van de schuld met € 10 miljoen.

De licht hogere schuld heeft ook tot een iets hogere netto schuldquote geleid. Die neemt toe tot 48% waar deze eind 2024 47% bedroeg. De verwachting is dat de schuldquote de komende jaren weer zal toenemen, met name doordat de investeringen groter zijn dan de afschrijvingen. Dat hangt wel in sterke mate af in hoeverre de meerjarenbegroting sluitend wordt gemaakt. In onderstaande tabel wordt weergegeven hoe de schuld zich op de diverse onderdelen naar verwachting ontwikkelt. In de tabel hieronder staat hoe de schuld zich naar verwachting ontwikkelt per onderdeel. Bij enkele onderdelen volgt een korte toelichting.

2025

2026

2027

2028

2029

-160,7

-165,9

-177,0

-181,4

-198,3

Saldo (Investeren/Afschrijven) Investeringen

-4,6

-5,7

-2,3

-3,1

-2,8

Saldo (Investeren/Afschrijven) Riolen

-6,0

-7,2

-4,7

-3,7

-2,5

Saldo (Ontrekkingen/Reserveringen) Reserves

3,4

-2,7

-1,8

-5,0

-4,8

Saldo Begroting/rekening

6,6

0,5

-1,8

-2,6

-0,4

Grondbedrijf

0,2

9,0

9,1

-1,5

2,6

Stand 1/1

Overige mutaties vlottende activa/passiva

-4,8

-5,0

-3,0

-1,0

-1,0

Netto schuld

-165,9

-177,0

-181,4

-198,3

-207,2

Schuldquote

47,7%

50,0%

51,2%

56,0%

58,5%

•

•

•

Bij de investeringen worden deze gesaldeerd met de afschrijvingen. Als de investeringen groter zijn, dan de afschrijvingen, neemt de schuld toe. De omvang van investeringen is gebaseerd op het uitvoeringsplan. Daarbij is een correctie van 25% toegepast, omdat in de praktijk blijkt dat de uitvoering vaak achterblijft bij de planning. Het saldo van onttrekkingen en toevoegingen aan reser-

76 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

•

ves heeft betrekking op het gebruik van of het storten in een reserve of voorziening. Als een reserve of voorziening wordt aangesproken, moet dit worden gefinancierd. Dit leidt tot een hogere schuld. In de planning is geen rekening gehouden met nieuwe grondexploitaties die voortkomen uit de woningbouwversnelling.

RENTELASTEN De tabel hieronder laat zien welke rentelasten samenhangen met de schuldenlast van de gemeente. Daarbij is zichtbaar hoeveel rente in het betreffende jaar wordt betaald en hoe dit zich naar verwachting in de komende jaren ontwikkelt. Het gaat hier om de rentelasten op langlopende geldleningen. Ongeveer 90% van de financiering verloopt via dit type leningen. Het overige deel wordt gefinancierd met kortlopende leningen. Het rentepercentage op kortlopende leningen ligt rond de 2,15%. De verwachting is dat dit percentage iets daalt, omdat de Europese Centrale Bank (ECB) haar tarieven waarschijnlijk dit najaar verlaagt. Het afsluiten van langlopende financieringen is sinds 2022

Jaar

Omvang Langlopende Schuld

duurder geworden door de gestegen kapitaalmarktrente. Daar staat tegenover dat relatief dure leningen uit het verleden worden geherfinancierd tegen gunstigere voorwaarden. Daarnaast is de afgelopen jaren gekozen voor relatief lange looptijden. Hierdoor kunnen we de komende jaren profiteren van relatief goedkope financiering ten opzichte van het huidige renteniveau. Uit onderstaande tabel blijkt dat de rentelasten in de gemeentelijke begroting de komende jaren licht oplopen als gevolg van een toenemende schuld. Het gemiddelde blijft ongeveer gelijk als nieuwe leningen kunnen worden afgesloten tegen de begrote percentages.

Betaalde Rente

Rentepercentage

2025

€ 145.667.000

€ 2.501.000

1,72%

2026

€ 151.393.000

€ 2.638.000

1,74%

2027

€ 156.235.000

€ 2.724.000

1,76%

2028

€ 159.658.000

€ 2.882.000

1,81%

2029

€ 159.288.000

€ 2.891.000

1,82%

KASGELDLIMIET De gemeente mag haar activiteiten niet onbeperkt financieren met kortlopende leningen (met een looptijd korter dan één jaar). In de Wet Fido is hiervoor een grens vastgesteld: de kasgeldlimiet. Deze limiet mag niet langer dan drie opeenvolgende

Bedragen * €1 miljoen

1e kwartaal 2025

kwartalen worden overschreden. In 2025 bedroeg de kasgeldlimiet € 26.300.000. Onderstaand schema laat zien dat in 2025 in alle vier de kwartalen aan de kasgeldlimiet is voldaan.

2e kwartaal 2025 3e kwartaal 2025 4e kwartaal 2025

Begrotingstotaal 2025

309,5

309,5

309,5

309,5

Kasgeldlimiet (8,5%)

26,3

26,3

26,3

26,3

Totaal vlottende schuld

21,3

15,7

8,6

-0,9

Ruimte (+) / Overschrijding (-)

5,0

10,6

17,7

27,2

RENTERISICONORM De Wet Fido schrijft voor dat in de financieringsparagraaf, naast de kasgeldlimiet, ook aandacht wordt besteed aan de renterisiconorm. Deze norm is eveneens gekoppeld aan het totale begrotingstotaal.

Uit onderstaand overzicht blijkt dat in 2025 ruimschoots aan de renterisiconorm is voldaan. Naar verwachting blijft dit ook de komende jaren het geval.

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 77

Renterisiconorm (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

2029

Begrotingstotaal 2025

309.500

309.500

309.500

309.500

309.500

Renterisiconorm 20% van begrotingstotaal

61.900

61.900

61.900

61.900

6.900

323

5.335

10.349

25.370

15.392

Ruimte onder de renterisiconorm

61.577

56.565

51.551

36.530

46.508

De komende jaren moeten aflossingen deels opnieuw gefinancierd worden met nieuwe leningen. Tot 2022 is, vanwege de lage rente, bij nieuwe leningen meestal gekozen voor een looptijd van minimaal tien jaar. Dit zorgde voor spreiding van het renterisico en een lagere gemiddelde rente. Sinds 2022 zijn

nauwelijks nieuwe langlopende leningen afgesloten. Door de dalende schuld en om onnodige financiering te voorkomen, is gekozen voor kortlopende leningen met een looptijd van één tot twee jaar.

Aflossingen vaste schuld

SCHATKISTBANKIEREN De wet Fido bepaalt dat decentrale overheden en hun samenwerkingsverbanden overtollige middelen onderbrengen bij het ministerie van Financiën. Dit wordt schatkistbankieren genoemd. Er geldt een vrijstellingsgrens: Het bedrag dat de gemeente op de eigen bankrekeningen mag aanhouden. Als het gemiddel-

de bedrag aan positieve tegoeden per kwartaal lager is dan 2% van het begrotingstotaal, hoeft dit bedrag niet te worden afgestort. Voor 2025 bedraagt de vrijstellingsgrens afgerond € 6,2 miljoen. Dit is 2% van een begroting van € 311 miljoen. In alle kwartalen is aan deze norm voldaan.

RENTERESULTAAT In onderstaand overzicht is weergegeven hoe het renteresultaat tot stand komt. Eerst wordt gekeken naar de rentekosten. Dit zijn de bedragen die worden betaald aan externe financiers (zoals banken) voor kortlopende en langlopende leningen. Ook de rente die wordt toegevoegd aan verliesvoorzieningen binnen de grondexploitatie telt mee.

Daartegenover staat de rente die intern wordt toegerekend. Dit betreft een percentage van 1,25% over investeringen en over de boekwaarde van lopende grondexploitaties. Het verschil tussen deze kosten en de intern toegerekende rente noemen we het renteresultaat. Dit resultaat vloeit naar de algemene middelen en vormt daarmee een opbrengst binnen de exploitatie. Zie voor een nadere toelichting ook de renteomslag in het bijlagenboek.

Renteschema (bedragen x € 1.000) a.

De externe rentelasten over lange financiering

2.501

Rentelasten verwacht financieringstekort b.

234

De externe rentebaten

-/-

Saldo rentelasten en rentebaten c1.

De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend

2.735 -/-

558 -/-

Aan taakvelden toe te rekenen rente d1.

Rente over eigen vermogen

d2.

Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde)

0

558 2.177 553

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

2.730

e.

De aan taakvelden (investeringen toegerekende rente)

3.613

f.

Renteresultaat op het taakveld treasury

883

78 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025

Uit bovenstaand schema valt het volgende op te maken: • De totale rentelasten voor 2025 bedroegen € 2.735.000; • Een bedrag van € 558.000 is toegerekend aan de grondexploitaties. Tegelijkertijd werd € 553.000 rente bijgeschreven op de verliesvoorziening van het grondbedrijf (2%); • Aan overige activa werd € 3.613.000 rente toegerekend (1,25%); • Het renteresultaat op het taakveld treasury bedraagt

•

€ 883.000 positief; Met dit renteresultaat wordt voldaan aan de BBV-vereiste dat de aan investeringen toegerekende rente binnen een bandbreedte van 0,5% blijft ten opzichte van de werkelijke rente die de gemeente betaalt over haar financiering. Zoals aangegeven rekenen we 1,25% rente toe aan investeringen. Met een renteresultaat van € 883.000 bleef dit percentage binnen de toegestane marge van 0,5%.

KADERSTELLENDE DOCUMENTEN Beleidsnota

Vastgesteld

Treasurystatuut

2020

Financiele verordening ex. Artikel 212 Gemeentewet

2025

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2025 79

PARAGRAFEN

3.7 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

De gemeente is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van haar kapitaalgoederen. Kapitaalgoederen zijn de fysieke gemeentelijke bezittingen zoals wegen, riolering, groen

en gebouwen. Goed beheer en onderhoud voorkomt kapitaalvernietiging en voorkomt onverwachte kosten.

SAMENVATTEND BEELD Het onderhoud van de kapitaalgoederen is overwegend op orde en financieel beheersbaar. Tegelijkertijd staat de uitvoering onder druk door beperkte capaciteit in de markt en is er

Kosten kapitaalgoed (bedragen x € 1.000)

sprake van achterstallig onderhoud bij wegen. Met de huidige programmering en beschikbare middelen wordt gestuurd op het inlopen van deze achterstand.

Realisatie 2024

Begroot 2025

Realisatie 2025

Verschil 2025

- Regulier onderhoud

2.763

3.137

3.221

- 84

- Groot onderhoud

€ 805

835

727

108

Groen

Verharding - Regulier onderhoud

1.004

1.127

1.044

83

- Groot onderhoud

7.598

9.267

3.610

5.657

- Dotatie voorziening

21.505

2.052

2.052

-

- Regulier onderhoud

1.648

1.395

1.455

- 60

- Groot onderhoud

595

694

407

287

- Regulier onderhoud

372

473

186

287

- Groot onderhoud

138

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=7ee5ea8c-afaf-422d-b799-40ac653195df