CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

1. BoZ Jaarstukken 2024 - Definitief

Beeldvorming 3 juni 2025, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Jaarstukken 202439.558 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

56 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024

Omdat een deel van de verkopen van de standplaatsen in 2025 plaatsvindt is de afwaardering op de balans € 224 lager. Deze extra afschrijving vindt nu in 2025 plaats wanneer ook de standplaatsen worden verkocht.

Leges omgevingsvergunningen € 529 V. De opbrengst leges omgevingsvergunningen is bij het 2e Concernbericht met € 150 verhoogd tot € 1,2 mln.. Bij de jaarrekening is gebleken dat de opbrengst € 1,7 mln. bedraagt. In het laatste kwartaal zijn nog enkele (zeer) grote vergunningen verleend waaronder opslaggebouw Leeghwaterweg, bouw appartementen Scheldelaan/IJssellaan, Dalwachter en Beemdkroon waardoor de inkomsten € 529 V hoger zijn uitgekomen dan verwacht..

Volkhuisvesting Beleid Startersleningen € 87 V. Vanuit de startersleningen zijn rentebaten ontvangen tot een bedrag van € 87. Na drie jaar dienen kopers de lening af te lossen en rente te betalen. Voorheen werden deze rentebaten ten gunste van eigen financieringsmiddelen gebracht.

ISV-projecten Stedelijke Vernieuwing. In 2024 is € 114 minder uitgegeven aan ISV projecten Stedelijke Vernieuwing mede doordat we bijdragen ontvangen hebben (project ScalA) gestort in de algemene reserve voor ISV. Per saldo heeft dit dus geen effect. Daarnaast zijn de uitgaven voor ISV projecten uitgekomen op € 1,2 mln. hetgeen € 501 hoger is dan begroot. In 2023 waren de uitgaven voor Gageldonk en Scheldebalkon € 434 lager dan begroot. In 2024 heeft hierop een inhaalslag plaatsgevonden. Per saldo levert dit ook geen effect op omdat hierdoor meer uit de Algemene Reserve voor ISV wordt onttrokken.

Personele lasten € 285 V. Op de personele lasten is een voordeel gerealiseerd van € 285 V vanwege openstaande vacatures en de doorberekening van personele kosten aan het project opvang vluchtelingen. Diverse kleine afwijkingen € 31N

TOELICHTING OP DE MUTATIES IN RESERVES VANUIT PROGRAMMA 10 Er is € 1.536 meer onttrokken aan de Algemene Reserve dan geraamd. Dit komt door bijstellingen van grondexploitaties leidend tot onttrekkingen. Het betreft de grondexploitaties Wal 2 (€ +1.552), Terpen 1 (€ +93) en Terpen 2 (€ +58). De geraamde onttrekking ten behoeve van grondexploitatie Havenplein van 52 bleek niet noodzakelijk. Verder was de onttrekking tbv Stedelijke Vernieuwing € 114 lager. De stortingen in de Algemene Reserve vielen met € 1.251 ook hoger uit geraamd. Er waren een drietal positieve bijstellingen van grondexploitaties te weten, Meander 2 (€ +655), Nieuwe Vesting Zuid Oost (€ +504) en Havenplein (€ +681). Een aantal geraamde stortingen vanuit grondexploitaties werd niet gerealiseerd: Wal 2 (€ -/- 19), Terpen 1 (€ -253), Groene Gordijn (€ -97) en Terpen 2 (€ -220). Per saldo is € 286 minder gestort in de Algemene Reserve. Dit valt op te splitsen in een lagere onttrekking vanuit Stedelijke vernieuwing en, per saldo een lagere storting van € 400 vanuit de bijstellingen van de grondexploitaties. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar de paragraaf Grondbeleid.

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024 57

3

PARAGRAFEN

3.1 DUURZAAMHEID

Wat wilden we bereiken in deze bestuursperiode? Duurzaamheid is een integraal onderdeel van het beleid en raakt daarmee aan verschillende programma’s. Als gemeente geven wij het goede voorbeeld. Onze duurzaamheidsdoelen gaan wij bereiken door intensief samen te werken met onze inwoners, partners en leveranciers.

Wat hebben we in 2024 bereikt en hoe hebben we dat gedaan? DOELEN EN ACTIES

D.11.1 Bergen op Zoom is klimaatneutraal in 2050

D.11.2 Bergen op Zoom is waterrobuust en klimaatbestendig

A.11.1.1 We richten een uitvoeringsorganisatie op

A.11.2.1 We voeren de Bergse Adaptatiestrategie uit

A.11.1.4 We stimuleren duurzame mobiliteit

58 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024

A.11.3.1 We verankeren circulariteit in het beleid

A.11.3.2 We reduceren de hoeveelheid restafval

A.11.1.2 We verduurzamen de gebouwde omgeving

A.11.1.3 We werken aan de realisatie van de doelstellingen uit de Regionale energiestrategie 2.0

D.11.3 Bergen op Zoom wordt 100% circulair

D.11.4 Bergen op Zoom is natuurrijk

D.11.5 Bergen op Zoom heeft een veilige, gezonde leefomgeving voor mens en dier

A.11.4.1 We stellen natuurinclusief als norm

A.11.5.1 We beschermen onze water- en bodemsystemen

A.11.4.2 We stellen het groenstructuurplan vast

A.11.5.2 We intensiveren de gemeentebrede communicatie

A.11.4.3 We stimuleren natuureducatie middels lokale samenwerkingen

A.11.5.3 We stimuleren lokale samenwerkingen bij verduurzaming

Nummer

Doel/actie

Jaarrekening

11.1

Bergen op Zoom is klimaatneutraal in 2050

11.1.1

We richten een uitvoeringsorganisatie op

100%

11.1.2

We verduurzamen de gebouwde omgeving

100%

11.1.3

We werken aan de realisatie van de doelstellingen uit de Regionale energiestrategie 2.0 90%

11.1.4

We stimuleren duurzame mobiliteit

Toelichting

Het gaat goed met de ontwikkelingen van duurzame energie binnen de regio. Met betrekking tot de eigen opgaven is er sprake van vertraging op de windontwikkeling. Inmiddels is RES West-Brabant gestart met het opstellen van de RES 2.0. De RES 2.0 is een actualisering van de RES. In de begroting stond dat de RES 2.0 in 2024 vastgesteld zou worden, dat wordt Q2 van 2025.

100%

11.2 11.2.1

We voeren de Bergse Adaptatiestrategie uit

11.3

Bergen op Zoom wordt 100% circulair

11.3.1

We verankeren circulariteit in het beleid

11.3.2

We reduceren de hoeveelheid restafval

11.4

Bergen op Zoom is natuurrijk

11.4.1

We stellen natuurinclusief als norm

11.4.2

50%

Vanuit de Regionale Energie Strategie (RES), wordt gewerkt aan het werven van collectieve capaciteit, om aan de slag te gaan met Soorten Management Plannen (SMP). Een SMP is een plan waarin maatregelen staan om beschermde plant- en diersoorten binnen een bepaald gebied te behouden en te versterken. Met een SMP kunnen ontwikkelaars en burgers ontheffingen aanvragen op basis van het plan, in plaats van per project apart. Door het gebruik van SMP wordt natuurinclusief als norm gehanteerd. In 2025 wordt dit verder geimplementeerd.

50%

We zijn gestart met de voorbereidingen voor het opstellen van een beleidsplan circulaire economie.

100%

25%

Het groenstructuurplan zou in het landschapsontwikkelplan (LOP) opgenomen worden, echter het LOP blijkt vertraging op te lopen. Er waren andere prioriteiten waardoor in 2024 nog geen volledig LOP op te stellen. In 2025 wordt het LOP opgesteld inclusief het Groenstructuurplan, verwachte oplevering is eind 2025.

25%

Het groenstructuurplan zou in het landschapsontwikkelplan (LOPopgenomen worden, echter het LOP blijkt vertraging op te lopen.. Er was onvoldoende capaciteit om een volledig LOP op te stellen. In 2025 wordt het LOp opgesteld inclusief het Groenstructuurplan, verwachte oplevering is eind 2025.

We stellen het groenstructuurplan vast

11.4.3

We stimuleren natuureducatie middels lokale samenwerkingen

11.5

Bergen op Zoom heeft een veilige, gezonde leefomgeving voor mens en dier

11.5.1

We beschermen onze water- en bodemsystemen

100%

11.5.2

We intensiveren de gemeentebrede communicatie

100%

11.5.3

We stimuleren lokale samenwerkingen bij verduurzaming

100%

100%

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024 59

PARAGRAFEN

3.2 DIENSTVERLENING

Wat wilden we bereiken in deze bestuursperiode? Onze inwoners, ondernemers en verenigingen willen we een optimale dienstverlening bieden, vanuit het principe “ja, mits” in plaats van “nee, tenzij”. De gemeente Bergen op Zoom zet het helpen van haar inwoners op de eerste plaats: we zijn een dienstbare gemeente.

Wat hebben we in 2024 bereikt en hoe hebben we dat gedaan? DOELEN EN ACTIES

D.12.1 Inwoners zijn tevreden over de gemeente Bergen op Zoom

A.12.1.1 We geven uitvoering aan de Visie op Dienstverlening

A.12.1.2 We bewaken de voortgang van elke vraag of melding van onze inwoners

A.12.1.3 We zorgen voor een gastvrije ontvangst in het stadskantoor

A.12.1.4 We trainen onze medewerkers op het gebied van dienstverlening

60 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024

D.12.2 De gemeente heeft een duidelijke en toegankelijke website

A.12.2.1 We werken aan de status van onze digitale toegankelijkheidsverklaring

Doel/actie

D.12.1

Inwoners zijn tevreden over de gemeente Bergen op Zoom

A.12.1.1

We geven uitvoering aan de Visie op Dienstverlening

A.12.1.2

We bewaken de voortgang van elke vraag of melding van onze inwoners

A.12.1.3

A.12.1.4

Score Jaarrekening

Toelichting

Nummer

100%

75%

Met het huidige systeem en werkwijze kunnen we dit niet 100% garanderen. We hebben een aantal procesoptimalisaties en werkafspraken aangepast om dit te verbeteren. Ook is gewerkt aan een dashboard om hierop te kunnen sturen. We zetten dit in 2025 voort.

50%

Voorbereidingen zijn getroffen voor fysieke aanpassingen waaronder aanpassing van de receptiebalie, verbeteren van de informatievoorziening en klantgeleiding. Start uitvoering is gepland in Q2 2025. Ook heeft in 2024 een gebruikersoverleg plaatsgevonden. In 2025 krijgt dit een vervolg.

100%

Voor het trainen van onze medewerkers op het gebied van dienstverlening sloten we aan bij het project Kernwaarden en maakten we gebruik van het interne opleidingsaanbod. Ook trainden we onze KCC medewerkers en verbeterregisseurs op het maken van verbeteraanpakken op gebied van dienstverlening. Om medewerkers bewuster te maken van hun eigen houding en gedrag op het gebied van dienstverlening, hebben we een aanpak opgesteld om via een ‘serious game’ de visie op dienstverlening te implementeren.

We zorgen voor een gastvrije ontvangst in het stadskantoor

We trainen onze medewerkers op het gebied van dienstverlening

11.2

De gemeente heeft een duidelijke en toegankelijke website

12.2.1

We werken aan de status van onze digitale toegankelijkheidsverklaring

70%

De status geeft aan of een website of app aan de wet voldoet. Met status A, B en C voldoet een website aan de wet. De status wordt behaald door middel van periodiek onderzoek en continue verbeteracties. 39 websites - zowel onze eigen websites als die van partijen waarmee wij samenwerkingsverbanden hebben - hebben een digitale status. Aan de website www.bergenopzoom.nl is status B toegekend, wat betekent dat wij op dit moment voldoen aan De wet voor Digitale toegankelijkheid. Voor onze eigen website en de 38 andere websites werken we middels onderzoeken en verbeteracties aan het behouden en continu verbeteren van de status. Hierbij hebben we iedereen nodig. Daarom werken we ook aan de interne bewustwording over digitoegankelijkheid.

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024 61

PARAGRAFEN

3.3 TAAKSTELLINGEN INLEIDING Op basis van het Focusakkoord zijn taakstellingen aan de gemeenteraad voorgelegd. De afronding van de uitwerking van het Focusakkoord heeft bij de vaststelling van de Begroting 2022-2025 plaatsgevonden. In totaal is er voor € 13 mln. aan taakstellingen vanuit het Focusakkoord opgenomen, waarvan € 9 mln. is ingevuld en € 4 mln. nog ingevuld moet worden. In onderstaande tabel is de stand van zaken per 31 december 2024 weergegeven. Na de tabel gaan we in op de verschillende taakstellingen.

Begroting 2024 Begroting 2024 voor wijziging na wijziging (2e CB)

2025

2026

2027

-

-

212

212

212

55

55

55

55

55

BC Sport

141

33

462

462

462

Algemene taakstelling programma 6

739

-

BC CKB

700

500

700

302

302

BC Markiezenhof

647

-

600

383

383

Jeugd (obv AEF rapport)

670

-

Subsidies: 'Doen wat nodig is'

500

1.500

1.500

Opgenomen taakstellingen Programma 1 Vastgoed Programma 4 Evenementen Programma 6

Programma 7

Algemene taakstelling programma 7 Algemeen Personeel (zonder BC's sport en cultuur) Totaal

622

622

622

622

622

4.074

1.210

2.651

3.536

3.536

Hieronder wordt kort ingegaan op de incidentele en structurele invulling van de taakstellingen en de wijze waarop de taakstellingen nog structureel zullen worden gerealiseerd.

62 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024

PROGRAMMA 1 BESTUUR EN ONDERSTEUNING Vastgoed We zijn in 2024 gestart met het actualiseren van het vastgoedbeleid. Daarbij is besloten de verkoop van gemeentelijk vastgoed ‘on hold’ te zetten. Hierdoor hebben we in 2024 maar één pand verkocht, namelijk het Parkkeetje (Zuidzijde Zoom 61-61A). Met het geactualiseerde vastgoedbeleid dat in het 2e kwartaal van 2025 wordt vastgesteld beoordelen we

het gemeentelijk vastgoed opnieuw en bekijken we welke panden in aanmerking komen voor verkoop. We verwachten dat de eerste panden, die in aanmerking komen voor verkoop, pas eind 2025 in de verkoop kunnen. Een besparing op (onderhoud van) vastgoed heeft pas op zijn vroegst effect op de begroting vanaf 2026.

PROGRAMMA 4 ECONOMIE Evenementen In 2024 realiseerden we de taakstelling vanuit het budget economische ontwikkeling. Het structureel realiseren van de taakstelling is afhankelijk van de vaststelling van het nieuwe evenementenbeleid. Na goedkeuring van dit beleid wordt de taakstelling structureel gerealiseerd.

PROGRAMMA 6 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE BC Sport In 2024 realiseerden we de taakstelling. De afgelopen drie jaar werkten we aan de businesscase Sport, met als doel om te komen tot een sport- en beweegaanbod waarbij ‘de uitvoering wordt beperkt tot de wettelijke taak of het niveau ‘landelijk gemiddelde’. We zitten inmiddels in de laatste fase; het implementeren van de maatregelen over het ‘normaliseren’ van het beheer en onderhoud van de buitensportaccommodaties. In 2024 bent u via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over het laatste deelproject van de businesscase Sport. De implementatie van de maatregelen die benodigd zijn om te komen tot een toekomstbestendig beheermodel. Dit zal leiden tot een besparing omdat de gemeente minder taken uitvoert of de financiële verantwoordelijkheid voor bepaalde kosten doorlegt naar de sportverenigingen. Dit borgen we in huurovereenkomsten. De overgangstermijn bedraagt 3 jaar. Het realiseren van de laatste fase betekent dat de kosten per inwoner op sport worden teruggebracht tot € 3,- onder het gemiddelde van de benchmarkgemeenten.

Algemene taakstelling programma 6 In de Begroting 2024 was een algemene taakstelling programma 6 opgenomen. In het 2e Concernbericht 2024 is deze taakstelling voor 2024 afgeraamd.

sport accommodaties in te stellen ontstond er een financieel voordeel vanaf 2027 en dit is ingezet om de taakstelling in te vullen vanaf 2027. Voor de korte termijn (2025 en 2026) verwachtten we de taakstelling niet op te kunnen vangen binnen programma 6 en is besloten om in 2024 € 2,5 mln. toe te voegen aan de Algemene Reserve in 2024, zodat ook in die jaren de taakstelling ingevuld wordt.

BC CKB In de Begroting 2024 was een taakstelling opgenomen van € 700. De taakstelling is bij het 2e Concernbericht verlaagd naar € 500 door extra kosten die samenhangen met de uitvoering van de businesscase. De aangepaste taakstelling 2024 is incidenteel gedeeltelijk gerealiseerd door: • Lagere personele kosten docenten: € 350. • Hogere inkomsten NPO gelden € 150.

BC Markiezenhof In de begroting 2024 was voor begrotingsjaar 2024 een taakstelling opgenomen van € 647.000. Omdat we verwachtten de taakstelling in 2024 niet te realiseren is bij het 2e Concernbericht de taakstelling voor 2024 op nul gezet.Bij de Jaarrekening is gebleken dat er toch een voordeel van € 200 is. Dit voordeel realiseerden we door: • Een hogere opbrengst uit evenementen (€ 100); • Minder lasten omdat er geen grote tentoonstelling georganiseerd is (€ 60); • Het niet structureel invullen van vacatureruimte (€ 40).

In de Begroting 2025 is deze taakstelling structureel ingevuld. Door een voorziening voor groot onderhoud voor de buiten-

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024 63

PROGRAMMA 7 WMO EN JEUGD Jeugd (o.b.v. AEF rapport) Bij de meicirculaire 2023 heeft het Rijk aangegeven de verdere korting op de jeugdzorg te bevriezen. Het voordeel dat daardoor ontstond is ingezet voor de realisatie van deze taakstelling.

Doen wat nodig is In het kader van het project “Doen wat nodig is” is afgelopen jaren ingezet om samen met partners uit het maatschappelijk veld de maatschappelijke opgaves voor onze gemeente en speerpunten per wijk te formuleren. Vanaf 2022 loopt de taakstelling op met jaarlijks € 500 tot een bedrag van € 1,5 mln.. Bij het beleidskader 2024-2027 is besloten de taakstelling van € 500 te pauzeren en deze niet al in 2024 door te voeren.

Tevens is besloten tot ophoging van het budget et €850. Door deze wijzigingen is vrijwel de gehele taakstelling in 2024 teruggedraaid. Met het amendement “Doorbraak in de transitie van het Sociaal Domein” bij de Begroting 2025 is besloten de oorspronkelijke taakstelling van € 1,5 mln. op het voorliggend veld te schrappen en dit voor het jaar 2025 te dekken uit de positieve financiële uitkomsten van de septembercirculaire 2024 en het restant van het begrotingssaldo 2025. Voor de jaren vanaf 2026 is de opdracht dekking te vinden binnen programma 7. Vanaf 2026 resteert daarom een algemene taakstelling op programma 7 van € 1,5 mln.

ALGEMEEN Personeel In het Focusakkoord was een taakstelling op personeel (algemeen en overhead) opgenomen van €3,2 mln. waarvan nog € 622 gerealiseerd moet worden. De nog te realiseren taakstelling op overhead € 342 hangt met name samen met de nog te realiseren taakstelling op cultuur (CKB en Markiezenhof). Deze

64 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024

taakstelling moet nog worden ingevuld. De taakstelling op restformatie € 280 wordt in 2025 ingevuld. In 2024 zijn deze taakstellingen incidenteel vanuit verschillende programma’s gerealiseerd doordat de personele kosten lager zijn uitgekomen dan begroot. Dit komt met name door openstaande vacatures in 2024.

PARAGRAFEN

3.4 LOKALE HEFFINGEN

In deze paragraaf lichten we de heffingen en tarieven voor 2024 toe. Daarbij gaan we in op: • • • • •

Ons beleid ten aanzien van de lokale heffingen; De begrote en gerealiseerde inkomsten per heffing; De ontwikkeling van de gemeentelijke woonlasten; De mate waarin de tarieven kostendekkend zijn; De mogelijkheden voor kwijtschelding.

BELEID LOKALE HEFFINGEN

1.

2.

Beleidsuitgangspunten met betrekking tot de gemeentelijke fiscale heffingen in 2024 zijn vastgelegd in het Bestuursakkoord. De uitgangspunten zijn: De lastendruk voor lokale belastingen en heffingen mogen stijgen met maximaal de inflatie of vanwege kostendekkendheid. Voor de verhoging van de lokale lasten wordt het prijspeil bruto binnenlandsproduct (bbp) gehanteerd. Het bbp voor 2024 bedraagt 3 %. Voor wat betreft de leges en andere gemeentelijke retributies geldt de 3% voor zover de kostenontwikkeling daartoe aanleiding geeft. In het coalitieakkoord is daarover vastgelegd dat de leges en de riool- en afvalstoffenheffing worden geheven naar kostendekkende tarieven (rekening houdend met kostentoerekening binnen de

3.

wettelijke kaders en/of door het Rijk vastgestelde tarieven). Waar in het akkoord “leges” wordt vermeld, geldt dat uitgangspunt ook voor de andere retributies. Ook de komende jaren zal door de gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) en de deelnemers aandacht gegeven worden aan het verkrijgen van meer inzicht in de opbouw en samenstelling van de diverse belastingen en belastingplichtigen. Hiertoe is door de BWB een nieuw managementinformatie module aangeschaft, waarvoor samen met de deelnemers wordt bepaald welke informatie voor hen relevant is. Op deze manier wordt getracht om tot betere ramingen voor de opbrengsten te komen.

GEREALISEERDE INKOMSTEN Naast de algemene belastingen, zoals de onroerendezaakbelasting (OZB) en de toeristenbelasting, heft de gemeente ook bestemmingsbelastingen en retributies. Bestemmingsbelastingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten zijn bedoeld voor specifieke taken of voorzieningen. Hierbij kan gedacht worden aan riool- en afvalstoffenheffing. De gemeente mag hiervoor niet méér belasting heffen dan de kosten die zij voor deze taak of voorziening maakt. Retributies worden betaald voor het leveren van een specifieke dienst door de gemeente. Voorbeelden zijn leges voor het aanvragen van een paspoort of een vergunning. Ook hiervoor geldt dat de belasting niet hoger mag zijn dan de kosten die hiervoor worden gemaakt. De inkomsten per heffing staan in onderstaande tabel.

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024 65

Inkomsten per heffing (Bedragen x €1.000)

Jaarstukken 2023

Begroting 2024

Jaarstukken 2024

OZB

17.549

17.931

18.332

Parkeerbelasting

5.771

5.325

5.844

Algemene belastingen

Precariobelasting

294

198

243

Toeristen- en watertoeristenbelasting

464

580

636

Bestemmingsbelastingen Afvalstoffenheffing

10.127

10.373

10.616

Rioolheffing

13.970

14.280

14.175

Retributies Leges

2.089

2.783

3.762

Haven- en kadegelden

448

508

467

Marktgelden

26

30

26

Lijkbezorgingsrechten

21

34

47

ONTWIKKELING GEMEENTELIJKE WOONLASTEN Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) geeft sinds 1997 met de ‘Atlas van de lokale lasten’ inzicht in de woonlasten per gemeente en de posities die de gemeenten ten opzichte van elkaar innemen in Nederland. Hierbij geldt dat Rijssen-Holten de goedkoopste gemeente is met woonlasten van € 675 en Bloemendaal de duurste met woonlasten van € 1.988. In de atlas 2024 neemt Bergen op Zoom plaats 225 in op basis van de woonlasten zoals COELO deze berekent (2023: plaats 249). Overigens liggen de woonlasten van ruim 73 % van de gemeenten tussen € 800 en € 1.100, terwijl de landelijk gemiddelde woonlasten € 994 bedragen. Wat betreft de omringende gemeenten zijn de woonlasten als volgt (op basis van de COELO-norm 2024): Gemeente

Gemiddelde woonlasten

Rangnummer COELO

Etten-Leur

783

12

Tholen

802

34

Breda

861

48

Rucphen

894

71

Halderberge

920

89

Woensdrecht

933

103

Steenbergen

938

108

Oosterhout

951

129

Roosendaal

957

141

Moerdijk

977

169

Loon op Zand

1.019

206

Bergen op Zoom#

1.030

225

Zundert

1.245

321

Omschrijving indicator OZB-tarief woningen

Gemiddeld Landelijk 2024

BoZ 2023

BoZ 2024

Bron

0,0909%

0,0883%

0,0883% COELO

Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden

346

329

353 COELO

Rioolheffing meerpersoonshuishouden

225

351

351 COELO

Woonlasten meerpersoonshuishouden

994

1.003

1.030 COELO

66 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024

DE BELASTINGEN, HEFFINGEN EN RETRIBUTIES Kosten overhead

niet-woningen. Meerdere factoren spelen hierbij een rol, waarbij de minder hoge leegstand bij niet-woningen de belangrijkste oorzaak is van het voordeel.

De kosten voor overhead zijn kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Deze kosten zijn verantwoord op taakveld 104 Overhead (onderdeel van programma 1). Bij de berekening van de tarieven mogen de kosten van overhead worden meegenomen. Het bedrag voor overhead is een uniforme opslag per fulltime equivalent (fte) en bedraagt voor 2024 €64.002 per fte.

Parkeerbelasting Deze belasting wordt geheven voor het gedurende een aaneengesloten periode laten staan van een voertuig binnen de gemeente op een aangewezen plaats, wijze en tijdstip. De belasting wordt geheven van degene die het voertuig heeft laten staan of de houder van het voertuig of degene die de vergunning heeft aangevraagd.

Algemene belastingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De heffingsmaatstaf van de onroerendezaakbelastingen is de WOZ-waarde (WOZ: Waardering onroerende zaken) van de woning of niet-woning. Er wordt belasting geheven naar een percentage van deze vastgestelde WOZ-waarde. De grondslag van de OZB voor het jaar 2024 is de waarde van onroerende zaken op 1 januari van het peiljaar 2023.

Doordat er meer parkeerders zijn in de binnenstad hebben we bij het 2e concernbericht al een meer opbrengst van € 400 gemeld. De werkelijke parkeeropbrengst van 2024 bedraagt € 5.844. Met de correctie van het 2e concernbericht 2024 resteert nog een voordeel van € 119.

Bij de vaststelling door de gemeenteraad van de Verordening onroerendezaakbelastingen 2024 waarbij de tarieven worden bepaald, was het waardeontwikkeling cijfer tot oktober 2023 bekend. Voor woningen is rekening gehouden met een gemiddelde waardestijging van 3% en voor niet-woningen met een gemiddelde waardestijging van 1,92%. De begrote OZB-opbrengst voor 2024 was, na bijstelling in het 2e concernbericht, €18.272 en de gerealiseerde opbrengst is €18.332. Het voordeel ziet voornamelijk op een hogere OZB-opbrengst voor

De precariobelasting is een belasting op het hebben van een terras op voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. De opbrengst precariobelasting 2024 bedraagt € 231 (begroot: € 198). Daarnaast is er op deze post sprake van opbrengsten uit driehoeksreclameborden, welke door de gemeente zelf worden opgelegd middels een factuur op basis van een privaatrechtelijke overeenkomst. De opbrengst 2024 bedraagt € 12 (begroot: € 35).

Precariobelasting

AFVALSTOFFENHEFFING Afvalstoffenheffing (Bedragen x € 1.000)

Kosten taakveld(en)

Jaarstukken 2023 €

7.947

€

Baten taakveld(en) Netto kosten

Begroting 2023

Jaarstukken 2024

€

8.754

7.947

€

7.774

€

7.585

0

€

800

8.635 1.050

Overige toe te rekenen kosten

• •

BTW compensatiefonds

€

1.593

€

1.780

€

1.777

Kwijtschelding

€

751

€

755

€

800

•

Overhead (1 fte)

€

61

€

64

€

128

Totale kosten

€

10.352

€

10.373

€

10.290

Opbrengst heffing

€

10.127

€

10.373

€

10.616

Storting/onttrekking aan/in de voorziening

€

225

€

0

€

326

Bij de afvalstoffenheffing wordt voor het restafval een tariefdifferentiatie toegepast: per inworp in de ondergrondse container of per lediging van een grote of van een mini container. De storting in de voorziening van € 326 is een gevolg van hogere opbrengsten monostromen (€ 163) en een hogere opbrengst afvalstoffenheffing (€ 243). De lasten zijn in totaal (kosten taakveld en overig toe te rekenen kosten) nagenoeg gelijk.

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024 67

RIOOLHEFFING Rioolheffing

Jaarstukken 2023

Kosten taakveld(en)

€

Baten taakveld(en) Netto kosten

Begroting 2024

Jaarstukken 2024

8.860

€

10.396

€

9.878

€

0

€

€

83

€

8.860

€

10.396

€

9795

Overige toe te rekenen kosten •

Rente

€

-/- 115

€

0

€

505

•

Kwijtschelding

€

883

€

940

€

1.000

•

Overhead

€

966

€

783

€

BTW compensatiefonds

1.663

849

1.950

1.427

Totale kosten

€

12.257

€

14.069

€

13.427

Opbrengst heffing

€

13.970

€

14.280

€

14.175

Storting in de voorziening

€

1.713

€

211

€

599

Voor het beheer en onderhoud op de lange termijn is een gemeentelijk waterprogramma 2024-2027 van toepassing, waarin ook de nieuwe wetgeving van de riool- en waterzorgheffing is verwerkt. De storting in de voorziening komt € 388 hoger uit dan begroot. Dit komt met name door de lagere lasten die we hebben gehad. Deze lagere lasten komen doordat de investeringen achter blijven op de planning waardoor de kapitaallasten lager zijn uitgekomen (€ 617). Door de hogere overige toe te rekenen kosten en een iets lagers opbrengst rioolheffing komt de storting in de voorziening € 388 hoger uit.

RETRIBUTIES Leges omgevingsvergunningen Leges omgevingsvergunningen (bedragen x € 1.000) Kosten taakveld(en)

Jaarstukken 2023 €

1.619

Begroting 2024 €

1.663

Jaarstukken 2024 €

948

Overhead (6,3 fte)

€

563

€

589

€

406

Totale kosten

€

2.183

€

2.252

€

1.354

Opbrengst heffing

€

939

€

1.023

€

Dekkingspercentage

43%

45%

1.702 126%

In de regel gaat het hierbij om het verstrekken van documenten of het verlenen van vergunningen. Leges behoren tot de retributies en worden geheven voor het in behandeling nemen van de aanvraag en worden geheven van de aanvrager. Ook als de aanvraag niet leidt tot een positief resultaat moeten leges betaald worden. Eind 2024 zijn voor enkele grote projecten leges ontvangen. Hierdoor komt het dekkingspercentage voor 2024 boven de 100% uit. Verschillen worden nader toegelicht bij programma 10. In de kolom Jaarstukken 2023 en Begroting 2024 staat een dekkingspercentage van ongeveer 45%. In deze kolommen zijn echter kosten meegenomen die niet meegenomen mogen worden om te dekken vanuit de opbrengst leges omgevingsvergunningen. Te denken valt hierbij aan kosten van handhaving, de kosten van juridische procedures ed.

Leges publieksdiensten De leges publieksdiensten bestaan uit de leges voor reisdocumenten voor inwoners van de gemeente Bergen op Zoom, reisdocumenten voor niet-ingezetenen en rijbewijzen. De totale opbrengsten voor 2024 zijn begroot op € 1.760.000. De opbrengsten 2024 bedragen € 2.001.000. In 2024 zijn de gegenereerde inkomsten hoger dan begroot. Dit heeft te maken met de cyclus van reisdocumenten. 2024 betreft een zogeheten piekjaar. Het groot aantal verstrekte reisdocumenten zorgt ervoor dat er meer is opgebracht dan begroot, daartegenover staat ook een hogere bijdrage aan het Rijk.

68 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024

Havengeld, kadegeld en liggeld Jaarstukken 2023 Kosten taakveld(en)

€

Begroting 2024

2.212

€

Jaarstukken 2024

2.105

€

1.926

Overhead (3fte)

€

139

€

192

€

192

Totale kosten

€

2.398

€

2.297

€

2.118

Opbrengst heffing

€

448

€

508

€

Dekkingspercentage

19%

468

22%

22%

Deze retributie wordt geheven van vaartuigen die gebruik maken van voorzieningen in of langs de Theodorushaven.

Marktgeld Jaarstukken 2023 Kosten taakveld(en)

€

Overhead (0fte) Totale kosten Opbrengst heffing

€

Begroting 2024

34

€

€

0

€

34 26

€

Dekkingspercentage

Jaarstukken 2024

35

€

€

0

€

0

€

35

€

31

30

€

76%

86%

31

26 83%

Deze retributie wordt geheven voor het recht voor het innemen van een standplaats op de weekmarkt. Dit wordt geheven van de vergunninghouder.

Lijkbezorgingsrechten Jaarstukken 2023 Kosten taakveld(en)

€

Overhead (0fte) Totale kosten Opbrengst heffing

€

Begroting 2024

91

€

€

0

€

91 21

€

Dekkingspercentage

23%

Resultaat 2024

72

€

€

0

€

0

€

72

€

87

34

€

47%

87

48 55%

Deze retributie wordt geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor verleende diensten in verband met de begraafplaats. De hogere opbrengst hangt direct samen met het aantal begravingen.

KWIJTSCHELDINGSBELEID Het kwijtscheldingsbeleid is een belangrijk instrument van de gemeente om armoede te bestrijden. Het beleid van de raad is erop gericht om de laagste inkomens zoveel mogelijk te ontzien, waarbij wordt uitgegaan van zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid. Kwijtschelding van betaling van gemeentelijke heffingen wordt op dit moment uitsluitend verleend voor onroerendezaakbelastingen, de rioolheffing en een deel van de afvalstoffenheffing.

kwijtschelding in aanmerking komen. De invorderingsambtenaar beslist op een kwijtscheldingsverzoek. In een aantal gevallen wordt de kwijtschelding ambtshalve verleend of kan worden volstaan met een verkorte procedure. Omdat de uitvoering van de belastingwerkzaamheden is opgedragen aan de GR Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB), kan tegen de beslissing van de invorderingsambtenaar administratief beroep ingesteld worden bij het Dagelijks Bestuur van de BWB.

Bij het berekenen van de betalingscapaciteit gaat de gemeente uit van de zgn. 100% norm. In de praktijk betekent dit, dat huishoudens zonder of met een gering eigen vermogen en een inkomen niet hoger dan de bijstandsnorm, voor volledige

Het totaalbedrag aan verleende kwijtscheldingen in 2024 bedraagt € 1.666 Hiervoor is in de begroting 2024 een bedrag van € 1.715 opgenomen. Inhoudende dat er 3% minder kwijtscheldingen zijn verleend.

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024 69

KADERSTELLENDE BELEIDSDOCUMENTEN Beleidsnota Belastingmaatregelen 2024 (RVB23-0054)

70 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024

Vastgesteld 2023

PARAGRAFEN

3.5 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING INLEIDING Deze paragraaf geeft een actueel overzicht van de risico’s voor de gemeente Bergen op Zoom inclusief beheersmaatregelen. We beschrijven de grootste risico’s en koppelen deze aan de weerstandscapaciteit. Elk jaar brengen we de risico’s minimaal twee keer in kaart, waarbij de risico’s opnieuw worden beoordeeld en waar nodig aangepast. Nieuwe risico’s worden op dat moment toegevoegd. In de tussentijd treffen we maatregelen om de risico’s te beheersen. Nieuw is dat we ons - vanaf dit P&C-document - richten op de top 10 in plaats van op de top 25, om meer focus aan te brengen in de risicobeheersing. Daarom worden hieronder vanuit de totale 74 risico’s alleen de 10 grootste risico’s in de risicokaart weergegeven en toegelicht. Deze risico’s zijn het meest urgent en beslaan gezamenlijk 65 procent van de totale financiële risico omvang. Door de focus te leggen kan het bestuur gerichter en effectiever maatregelen nemen om deze risico’s te beheersen.

Voor het grondbedrijf volgen we een andere werkwijze, omdat voor dit onderdeel een langetermijnvisie Grondbedrijf is vastgesteld, waarin diverse scenario’s aan de orde komen inclusief risico’s. Voor deze risico’s nemen we een blokkering op in de Algemene Reserve. Daarom lichten we de risico’s voor

het Grondbedrijf separaat toe in deze paragraaf. Na de toelichting op de risico’s volgt de berekening van het weerstandsvermogen en de kengetallen, te weten de netto schuldquote, solvabiliteit, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit.

RISICOBEHEERSING Risicokaart In de risicokaart hieronder zijn de grootste 10 risico’s opgenomen. De risicokaart geeft inzicht in de spreiding van de risico’s. Een getal in een categorie in de risicokaart weergeeft het aantal risico’s met die risico omvang. Het belang van het risico blijkt ook uit de kleurindeling: • Groen: Deze risico’s vormen geen direct gevaar voor de continuïteit van de bedrijfsvoering. • Oranje: Deze risico’s vragen om aandacht. Ze vormen individueel nog geen reëel gevaar voor de continuïteit van de bedrijfsvoering, maar naarmate de tijd vordert, kan het risico wel een bedreiging gaan vormen. • Rood: Deze risico’s vereisen directe aandacht om te voorkomen dat de continuïteit van de bedrijfsvoering wordt bedreigd. Impact

De risico omvang bepalen we door de netto kans te vermenigvuldigen met de gevolgen (=impact). Beide worden geschat in vijf categorieën, van verwaarloosbaar/ zeer laag tot kritiek/ zeer hoog. De netto kans is de kans dat het risico zich voordoet inclusief de genomen beheersmaatregelen. De impact is bepaald op basis van de 10 risico-onderdelen die in de risicoparagraaf van raadsvoorstellen worden gehanteerd. Deze 10 risico-onderdelen zijn: realiseren maatschappelijke effecten, politiek-bestuurlijk en draagvlak, imago gemeente, algemene en externe omgeving, veiligheid, netto financieel gevolg, juridisch, planning, kwaliteit uitvoering, capaciteit organisatie en samenwerking partners. Hierdoor ligt de focus niet alleen op de financiële risico’s.

Verdeling van de Top 10 risico’s naar risico omvang

5. Kritiek

0

1

0

0

0

4. Hoog

0

0

7

0

2

3. Matig

0

0

0

0

0

2. Laag

0

0

0

0

0

1. Verwaarloosbaar Netto kans

0

0

0

0

0

1. <20%

2. 20%-40%

3. 40%-60%

4. 60%-80%

5. >80%

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024 71

GROOTSTE 10 RISICO’S 1. De algemene uitkering valt lager uit dan verwacht De omvang van de algemene uitkering uit het gemeentefonds fluctueert. We lopen het risico dat de algemene uitkering lager uitvalt dan begroot en we minder baten realiseren. We zijn afhankelijk van de circulaires van het Rijk voor het berekenen van de algemene uitkering voor de gemeente Bergen op Zoom. Op basis van de laatst bekende circulaire stellen we de algemene uitkering bij. Daarnaast volgen we de landelijke ontwikkelingen en voeren we een lobby via de VNG naar het Rijk om extra financiële middelen uit het gemeentefonds te verkrijgen. Ook heeft er een wijziging in methodiek plaatsgevonden voor de verdeling en berekening van de indexering die invloed heeft op de algemene uitkering. Verder komen er nieuwe taken (ofwel taakmutaties) op de gemeente af, waarin er niet altijd een balans is tussen de uit te voeren taken en de benodigde middelen die het Rijk hiervoor beschikbaar stelt via de algemene uitkering. De algemene uitkering kent in 2026 een teruggang (het ravijnjaar), dit leidt tot een negatief begrotingssaldo. We bereiden ons hier zo goed mogelijk op voor en volgen daarin het begrotingsadvies van de VNG.

2. De impact van hogere inflatie op gemeentefinanciën en contracten Door verschillende (externe) oorzaken loopt de inflatie op. Dit heeft invloed op veel onderdelen van de gemeentelijke uitvoering en dus op de gemeentelijke begroting. Ondanks dat hier op diverse onderdelen op voorgesorteerd is, valt niet uit te sluiten dat bij herziening van contracten we de komende jaren nog voor aanzienlijke prijsstijgingen komen te staan die nu nog niet in beeld zijn. Daardoor stijgen onze lasten. Ditzelfde geldt voor door ons gesubsidieerde instellingen en verbonden partijen. We zijn kritisch op de doorberekeningen van inflatie door deze organisaties. We houden daarbij rekening met de compensatie die we van het Rijk krijgen voor inflatie. Ook hier volgen we de landelijke ontwikkelingen en voeren we een lobby via de VNG naar het Rijk.

3. Het niet realiseren van de nog openstaande bezuinigingen De gemeente heeft nog een aantal taakstellingen die gerealiseerd moeten worden. Door diverse oorzaken kan realisatie daarvan vertraging oplopen of gedeeltelijk tot niet plaatsvinden. Voorbeelden zijn de betrokkenheid en afhankelijkheid van externe partners en de personele capaciteit (zowel in kwantiteit als kwaliteit) om de bezuinigingen tot stand te brengen. Periodiek rapporteren we over de taakstellingen. Zie hiervoor paragraaf 3.

4. Het rendement van de transformatie van het sociaal domein - oftewel de uitvoeringsagenda sociaal domein - valt tegen De kosten van zorg op basis van de Jeugdwet en op basis van de Wmo lopen de afgelopen jaren op; het beroep dat wordt gedaan op deze voorzieningen neemt toe. Factoren die hiervoor zorgen, zijn de toenemende complexiteit van de

72 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024

samenleving, de individualisering en gevolgen daarvan en de steeds ouder wordende bevolking. Om het tij te keren c.q. de groei te dempen, wordt in Nederland veel geprobeerd onder de noemer transformatie van het sociaal domein. Deze transformatie behelst - in het kort - het inzetten op versterking van de sociale basis en het ‘voorliggend veld’. Alles ter bevordering dat mensen én zo laat mogelijk én alleen als het echt nodig is gebruik maken van maatwerkvoorzieningen. In Bergen op Zoom is de uitvoeringsagenda Sociaal domein opgesteld om deze transformatie vorm te geven. De transformatie vraagt investeringen die pas op langere termijn een financieel effect hebben. Het maatschappelijk rendement is waarschijnlijk wel eerder zichtbaar, omdat er meer wijk-/ gebiedsgericht wordt gewerkt en de voorzieningen in het voorliggend veld een grotere betekenis krijgen in het preventief ondersteunen van mensen. Desalniettemin blijft het risico bestaan dat niet de gewenste effecten bereikt worden. Om dit risico te beheersen, worden stappen gezet volgens de uitvoeringsagenda en deze monitoren we.

5. Toenemende vraag en kosten in het sociaal domein op het gebied van jeugd, Wmo en participatie Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Jeugdwet Het aantal cliënten in de maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg is onzeker en lastig te voorspellen. Afwijkingen hebben een groot financieel effect. De afgelopen jaren zagen we afwijkingen op de uitgaven aan Wmo en jeugd, vanwege enerzijds demografische ontwikkelingen en anderzijds sociaal maatschappelijke ontwikkelingen. Door die ontwikkelingen neemt de vraag naar zorg en de duur van de ondersteuning toe. De invloed die we als gemeente hebben op het aantal cliënten is beperkt en maatregelen leiden hooguit tot een demping van de toename. Beheersmaatregelen om de toename te beperken zijn het werken aan de transformatie sociaal domein, normaliseren, uitvoeren van de maatregelen Hervormingsagenda Jeugd en versterken van de sociale en pedagogische basis van inwoners. Daarnaast werken we met open eind financieringen. Dit houdt in dat zorginstellingen worden betaald op basis van de geleverde zorg, ongeacht hoeveel dat uiteindelijk kost. Hierdoor zijn de kosten lastiger in te schatten en fluctueren de kosten per jaar. Participatie: De gebundelde uitkering valt lager uit dan begroot De rijksbijdrage gebundelde uitkering (BUIG) fluctueert door de conjunctuur in Nederland.

Bij een achteruitgaande economie is het budget voor BUIG hoger, omdat meer mensen op dat moment een beroep doen op de bijstand. Dit geldt ook andersom: Wanneer minder mensen een beroep doen op de bijstand, is het budget voor BUIG lager. Daarnaast is de hoogte van de BUIG afhankelijk van de instroom en uitstroom in de bijstand in een gemeente. Sinds een aantal jaar tellen de prestaties van de gemeente op het gebied van garantiebanen en beschut werk

mee; hoe meer garantiebanen met Loonkostensubsidie ten opzichte van het gemiddelde van alle andere gemeenten, hoe hoger de uitkering BUIG (en andersom). Omdat het rijksbudget BUIG gedurende het jaar op twee momenten bijgesteld wordt door het Rijk en afhankelijk is van meerdere factoren, is een prognose lastig te maken.

6. Gevolgen van de achteruitgang van de economie Een terugval van de Nederlandse economie raakt ook de gemeente Bergen op Zoom. Dit is weliswaar in een aantal financiële risico’s ingecalculeerd maar heeft gevolgen op diverse gemeentelijke beleidsvelden. Voorbeelden zijn verminderde belastinginkomsten, toenemende vraag naar sociale voorzieningen en vertraging van woningbouwprojecten. Dit kan uiteindelijk leiden tot bezuinigingen op gemeentelijke diensten .

7. Hogere rente op de geld- en kapitaalmarkt leiden tot hogere rentelasten en minder begrotingsruimte

De rente voor langlopende leningen bedraagt in het voorjaar 2025 circa 3,0 procent. Dat is al langere tijd het geval. De gemeente Bergen op Zoom heeft begin 2025 een bancaire schuld van €160 mln.. Jaarlijks moet een gedeelte van de financieringsportefeuille geherfinancierd worden. Oude leningen worden dan vervangen door nieuwe. In de begroting wordt rekening gehouden met een tarief voor nieuwe leningen van 3,0 procent. Het risico is dat dit rentepercentage hoger wordt dan nu voorzien, mocht de rente de komende jaren stijgen. Dit zal dan leiden tot hogere rentelasten voor de gemeente dan nu begroot. Omdat het saldo op de rente binnen de begroting ingezet wordt als algemeen dekkingsmiddel betekenen hogere rentelasten minder begrotingsruimte. Tegelijkertijd is het zo dat een oplopende rente pas geleidelijk tot hogere lasten leidt, omdat de rente over haar financieringen (=leningen) voor langere tijd vastliggen. De afgelopen jaren is ervoor gekozen nieuwe leningen tegen een relatief lange looptijd af te sluiten. Hiermee is het renterisico verder teruggebracht.

8. Een kwantitatief en/of kwalitatief personeelstekort Als gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt, personeelsverloop en het gebrek aan voldoende middelen voor personeel bestaat het risico dat de gemeente onvoldoende controle heeft over de personeelsplanning. Daarbij is het belangrijk om kwalitatief en kwantitatief de juiste mensen te binden en de ontwikkeling van medewerkers te stimuleren. Wanneer dit onvoldoende lukt, kan dit leiden tot demotivatie en verminderde productiviteit dan wel mismatch in kennis, vaardigheden en houding en gedrag. Gevolg is een verhoging van het verzuim en groeiende werkdruk bij (een deel van) het personeel. Een personeelstekort zorgt ook voor lagere uitvoeringskracht, wat kan resulteren in het niet of in mindere mate waarmaken van ambities en maatschappelijke doelstellingen.

9. Verborgen zaken en/of achterstallig onderhoud in de openbare ruimte

oevers en kades die het nodige onderhoud vergen. Het kan gebeuren dat bepaalde delen van de openbare ruimte (nog) niet zijn opgenomen in de onderhoudsplannen. Het gevolg is dat in de onderhoudsplannen onvoldoende middelen zijn gereserveerd, waardoor we geconfronteerd worden met extra uitgaven. De areaaluitbreiding van de openbare ruimte en bijbehorende extra kosten, zodra projecten zijn afgerond, moeten ook worden meegenomen in de onderhoudsplannen. Er worden controleprogramma’s uitgevoerd om de volledigheid van het beheerde areaal vast te stellen. Uit de periodieke monitoring van de kwaliteit van de openbare ruimte blijkt of de middelen voldoende zijn om de afgesproken kwaliteitsniveaus na te kunnen komen. Daarnaast zijn er jaarlijks vervangingsinvesteringen benodigd voor de openbare ruimte. De afgelopen jaren waren deze investeringen begrensd door de methodiek van de Moederkredieten. Het risico dat we hierdoor lopen is dat de kwaliteit afneemt, wat leidt tot kapitaalvernietiging of veiligheidsrisico’s. Wanneer de kwaliteit afneemt, nemen de onderhoudskosten toe. Met de periodieke monitoring worden de huidige kwaliteitsniveaus beoordeeld en op basis daarvan worden onderhoudsplannen opgesteld. Actueel zijn de in 2024 opgestelde meer jaren onderhoudsplannen (MJOP’s) voor civieltechnische kunstwerken, de Theodorushaven en wegen.

Zie voor meer toelichting over de openbare ruimte ook paragraaf 7.

10. Aantasting van vertrouwelijkheid, integriteit of beschikbaarheid van informatiesystemen, de informatie daarin of de diensten die ervan afhankelijk zijn Voor het functioneren en de dienstverlening aan de inwoners gebruikt de gemeente Bergen op Zoom steeds meer gegevens, die we steeds meer uitwisselen en bewerken. Mede als gevolg van de decentralisaties in het sociaal domein heeft de gemeente steeds meer (bijzondere) persoonsgegevens in beheer. Ook wordt steeds meer informatie digitaal opgeslagen en overgedragen en worden systemen en data steeds vaker aan elkaar gekoppeld. Tijd en plaats onafhankelijk werken is steeds normaler en daarom is het belangrijk om de systemen goed te beveiligen en bewustzijn te creëren over informatieveiligheid. Het aantal hacks, cyberaanvallen, phishing en datalekken wordt groter en ze worden vernuftiger. Niet alleen de kans op deze gebeurtenissen neemt toe, maar ook de impact waarbij gedacht kan worden aan het in het geding komen van de bedrijfscontinuïteit, het in verkeerde handen komen van vertrouwelijke gegevens, imagoschade, financiële schade (herstelkosten, boetes claims etc.) en ontwrichting van processen met maatschappelijke, economische of sociale gevolgen. De afgelopen jaren hebben we al maatregelen getroffen om de informatieveiligheid te vergroten en daar gaan we de komende jaren mee door.

Hiervoor is ook een actie opgenomen in de Begroting 2025: A.1.3.2 We verhogen de digitale weerbaarheid (Informatieveiligheid).

De gemeente Bergen op Zoom kent een aanzienlijk areaal

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024 73

Risico’s van het Grondbedrijf In de Begroting 2024 is het meerjarenprogramma grondbedrijf (MPG) – dat door de raad in 2024 is vastgesteld – verwerkt. Op basis van het MPG bedraagt het risicoprofiel € 2,8 mln. per 1 januari 2025. Dit bedrag is in de Algemene Reserve als blokkering opgenomen. Als nieuwe grondexploitaties worden vastgesteld, heeft dit vanzelfsprekend effect op de hoogte van het risicoprofiel. De methode om de hoogte van de risico’s te bepalen voor de lopende grondexploitaties is gebaseerd op de zogenaamde IFLO+-methode. In deze methode wordt de hoogte van het

risico bepaald op basis van de boekwaardes, de nog te realiseren opbrengsten en de nog te maken kosten. Het risicoprofiel wordt op de volgende manier bepaald: • 10 procent over de boekwaarde; • 10 procent over de nog te realiseren opbrengsten; • 5 procent over de nog te maken kosten; • 50 procent verwachtingswaarde omdat niet alle risico’s zich gelijktijdig voor zullen doen. Vanaf 2025 wordt daar ook een afnemend percentage van de hoogte van de voorbereidingskredieten voor grondexploitaties aan toegevoegd (realisatie plus raming).

WEERSTANDSVERMOGEN Conform de methode van het NAR wordt op basis van het risicoprofiel de benodigde weerstandscapaciteit berekend. Deze berekening kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit, dat is de vrije reserve die beschikbaar is om de risico’s af te dekken. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en alle financiële risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen of waar na het treffen van maatregelen nog restrisico’s overblijven.

Benodigde Weerstandscapaciteit Op basis van het risicoprofiel kan de benodigde weerstandscapaciteit worden berekend. Uitgangspunt hierbij is een statistische benadering die ervan uitgaat dat nooit alle risico’s zich tegelijkertijd en in maximale omvang voordoen. Door deze benadering kan op een verantwoorde manier minder weerstandscapaciteit worden aangehouden in tegenstelling tot de situatie waarin de optelsom van alle risico’s als uitgangspunt wordt genomen. De risico’s van het grondbedrijf nemen we hierin niet mee, omdat daar een blokkering in de Algemene Reserve voor wordt opgenomen.

Wanneer alle 74 risico’s zich tegelijk in hun maximale omvang zouden voordoen, is hiermee een bedrag gemoeid van €68 mln. De top 10 hiervan is eerder in deze paragraaf onder ‘Grootste 10 risico’s toegelicht. Op basis van de inschatting van kans en omvang van financiële schade is een bedrag van € 15,1 mln. benodigd om de risico’s in financiële zin af te dekken. Dit bedrag is iets hoger dan bij de Jaarstukken 2023 (€15,0 mln.) en de Begroting 2025 (€14,9 mln.). De benodigde weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit, dit noemen we de weerstandsratio.

Beschikbare Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit wordt berekend door de Algemene Reserve af te zetten tegen de risico’s. Er wordt hierbij geen rekening gehouden met stille reserves: meerwaarde van activa die lager dan de marktwaarde zijn gewaardeerd. Een algemeen kenmerk van stille reserves is dat men er om allerlei redenen niet direct over kan beschikken. Om deze reden worden stille reserves niet tot de beschikbare weerstandscapaciteit gerekend. Het weerstandsvermogen ziet er als volgt uit:

Omschrijving

Bedrag (x €1.000)

Stand Algemene Reserve per 31/12/24

€

77.538

Blokkeringen

€

-8.664

€

69.299

• •

Stedelijke vernieuwing: €5.364.000 Grondbedrijf: €3.300.000

Ratio weerstandsvermogen Hiervoor is zowel de benodigde als de beschikbare weerstandscapaciteit bepaald. In deze paragraaf wordt een relatie

gelegd tussen beiden, om de ratio van het weerstandsvermogen van de gemeente Bergen op Zoom te bepalen en daarover een oordeel te vellen.

Bedragen *1 miljoen

R 2021

R 2022

R 2023

B 2024

R 2024

A

Beschikbare weerstandscapaciteit

€ 31,4

€ 47,2

€ 63,6

€ 54,1

€ 69,3

B

Benodigde weerstandscapaciteit

€ 18,2

€ 14,8

€ 15,0

€ 14,8

€ 15,1

Ratio weerstandsvermogen (=A/B)

1,73

3,19

4,24

3,65

4,60

(R: Jaarstukken, B: Begroting)

74 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024

Weerstandsratio 5

Jaarrekening Begroting

4

Norm Bestuursakkoord

3 2 1 0

2021

2022

2023

Om de ratio voor het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel die in samenwerking tussen NAR en de Universiteit Twente is opgesteld. De raad heeft zich geconformeerd aan deze waarden. Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio >2 1,4 – 2 1 – 1,4 0,8 – 1 0,6 – 0,8 < 0,6

Jaar

2024

De ratio bedraagt voor de gemeente Bergen op Zoom 4,60. Dit betekent dat de gemeente Bergen op Zoom op dit moment beschikt over een vermogenspositie die gekwalificeerd wordt als uitstekend om de risico’s in financiële zin af te dekken.

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

KENGETALLEN In lijn met hetgeen is bepaald door het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording), nemen wij in deze paragraaf ook vijf financiële kengetallen op. De kengetallen hebben als doel meer inzicht te geven in de financiële positie van de gemeente. De kengetallen hebben geen functie als normeringsinstrument in het kader van het financieel toezicht door de provincie Noord-Brabant, maar zijn voornamelijk bedoeld om de financiële positie inzichtelijker te maken. Hieronder geven we per kengetal de berekening in een tabel

en laten we het verloop zien in een grafiek. We lichten de ontwikkelingen vervolgens toe. In de grafieken worden de kengetallen voor de gemeente Bergen op Zoom afgezet tegen de norm die hiervoor is opgenomen in het bestuursakkoord. In de tabellen die we gebruiken nemen we de kengetallen de jaren 2022, 2023 en 2024 op. Daarnaast wordt het begrote cijfer meegenomen en in een aantal gevallen ook het gerapporteerde cijfer in het 1e en 2e Concernbericht.

Netto Schuldquote Bedragen *1 miljoen

R 2022

R 2023

B 2024

1e CB 2024

2e CB 2024

R 2024

A

Netto schulden

€ 196,3

€ 166,2

€ 188,7

€ 178,1

€ 172,3

€ 160,7

B

Totaal baten begroting*

€ 323,3

€ 301,9

€ 306,4

€ 306,4

€ 309,0

€ 340,1

Netto schuldquote (=(A/B)*100%)

60,7%

55,1%

61,6%

58,2%

55,8%

47,3%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen

60,2%

54,6%

61,1%

57,6%

55,3%

46,8%

Dit kengetal geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van het totaal van de baten. Het geeft daarmee een indicatie van het beslag dat de financieringslasten op de exploitatie leggen en daarmee op de vrije ruimte in de exploitatiebegroting. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. Daarnaast wordt de netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, als apart cijfer gepresenteerd. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de

verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De verwachting was dat de schuld in 2024 licht zou oplopen. Dat blijkt niet het geval. De schuld bedraagt eind 2024 160,7 mln. In de financieringsparagraaf wordt aangegeven wat de oorzaken hiervan zijn. Belangrijke oorzaken van een lagere schuld zijn het negatieve rekeningresultaat (€ 4,2 mln. hoewel dit bezien moet worden in relatie met de toename

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024 75

van de voorzieningen) en een, net zoals in 2023, positieve ontwikkeling van de overige vorderingen/schulden (debiteuren, crediteuren, vooruitontvangen bedragen zoals subsidies etc.) van ongeveer € 6 mln. Het ligt voor de hand dat de vooruit ontvangen bedragen in vooral 2023 maar ook 2024 de komende jaren steeds meer besteed zullen worden waardoor er een negatief effect voor de schuldenlast optreedt. De lagere schuld heeft gevolgen voor de schuldquote die ook lager uitvalt. Die bedraagt eind 2024 47%. De daling van de schuldquote wordt versterkt doordat het totaal van de baten van de rekening 2024 €30 mln. hoger ligt dan waarmee bij de begroting is gerekend. Die hogere baten worden vooral

veroorzaakt door begrotingswijzigingen, zie hiervoor ook het overzicht baten en lasten verderop. Uitgaande van de baten volgens de begroting 2024 (€310 mln.) komt de schuldquote 5% hoger uit op 52%. De schuldquote is beter dan de doelstelling uit het Bestuursakkoord van 90 procent en inmiddels ook bijna op niveau van het landelijk gemiddelde van 45% voor gemeenten met een vergelijkbare grootte (50.000-100.000 inwoners). In 2019 zat de schuldquote van de gemeente Bergen op Zoom nog boven de 100%.

Netto Schuldquote 100%

Jaarrekening Begroting

80%

1e Concernbericht

60%

2e Concernbericht Norm Bestuursakkoord

40%

Landelijk stedelijk 50,000 - 100,000 2022

20% 0%

2022

2023

2024

Jaar

Solvabiliteit

A B

Bedragen *1 miljoen

R 2022

R 2023

B 2024

1e CB 2024

2e CB 2024

R 2024

Eigen vermogen

€ 58,90

€ 75,10

€ 62,80

€ 72,10

€ 82,90

€ 82,70

Balanstotaal

€ 347,30

€ 341,80

€ 350,00

€ 341,80

€ 341,80

€ 351,60

17,0%

22,0%

17,9%

21,1%

24,3%

23,5%

Solvabiliteit (=(A/B)*100%)

Solvabiliteit 35%

Jaarrekening

30%

Begroting

25%

1e Concernbericht

20%

2e Concernbericht

15%

Norm Bestuursakkoord

10%

Landelijk stedelijk 50,000 - 100,000 2022

5% 0%

2022

2023

2024

Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het geeft de verhouding tussen het eigen vermogen (het totaal van de Algemene Reserve en de bestemmingsreserves) en de totale balansomvang weer. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. In 2024 steeg het solvabiliteitspercentage van 22% naar

76 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024

Jaar

23,5%. Dit is licht lager dan voorzien bij het 2e concernbericht maar dit kent als oorzaak vooral een hoge balanstotaal. Het solvabiliteitspercentage ligt boven de doelstelling van het bestuursakkoord van 15%. Ook de kritische grens van 20% wordt sinds 2023 overschreden. Daarmee is de solvabiliteit niet meer onvoldoende, maar valt het in de neutrale categorie voor de norm vanuit het provinciaal toezicht.

Grondexploitatie Bedragen *1 miljoen

R 2022

R 2023

B2024

1e CB 2024

2e CB 2024

R 2024

A

Totaal van alle bouwgronden (wel of niet in exploitatie)

€ 20,50

€ 19,20

€ 13,40

€ 19,20

€ 17,90

€ 18,00

B

Totaal baten begroting

€ 323,40

€ 301,90

€ 306,40

€ 301,90

€ 309,00

€ 340,10

6,3%

6,3%

4,3%

6,4%

5,8%

5,4%

Grondexploitatie (=(A/B)*100%)

Grondexploitatie 20%

Jaarrekening Begroting

15%

1e Concernbericht 2e Concernbericht

10%

Norm Bestuursakkoord Landelijk stedelijk 50,000 - 100,000 2022

5% 0%

2022

2023

2024

Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten van de gemeente. In het algemeen geldt: hoe lager dit percentage hoe minder risicovol.

Jaar

De opbrengsten van het grondbedrijf waren in 2024 ongeveer € 1 mln hoger dan de kosten. Dat verklaart de afname van de boekwaarde in 2024.

Structurele exploitatieruimte A B

Bedragen *1 miljoen

R 2022

R 2023

Structurele baten -/- structurele lasten

€ 20,00

€ 5,40

€ 3,10

€ 12,40

Totaal baten begroting

€ 327,70

€ 314,30

€ 306,40

€ 340,10

6,1%

1,7%

1,0%

3,6%

Structurele exploitatieruimte (=(A/B)*100%)

B2024

R2024

Structurele exploitatieruimte 8%

Jaarrekening Begroting

6%

Norm Bestuursakkoord Landelijk stedelijk 50,000 - 100,000 2022

4% 2% 0%

2022

2023

2024

In dit kengetal komt tot uitdrukking of een gemeente over voldoende structurele baten beschikt om de structurele lasten te dekken. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de financieringslasten) te dekken. Een cijfer van rond nul (tussen

Jaar

-0,4 en 0,4) betekent dat structurele baten en lasten min of meer in evenwicht zijn. Door de relatief hoge incidentele lasten (vooral de stortingen in de onderhoudsvoorzieningen wegen) valt dit kengetal positief uit.

Belastingcapaciteit A B

Bedragen 1 miljoen

R 2022

Woonlasten per gezin

€ 963

Woonlasten landelijk gemiddelde Belastingcapaciteit (=(A/B)*100%)

R2023

B2024

R2024

€ 1.003

€ 1.045

€ 1.030

€ 904

€ 944

€ 994

€ 994

106,5%

106,3%

105,1%

103,6%

Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024 77

Belastingcapaciteit 120%

Jaarrekening

100%

Begroting Landelijk 2024

80% 60% 40% 20% 0%

2022

2023

2024

Jaar

Dit kengetal geeft inzicht in hoe de woonlasten voor een gezin bij een gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente zich verhouden tot de landelijk gemiddelde woonlasten van een gezin. Bij 100 procent zit je als gemeente op het landelijk gemiddelde. Om te kunnen bepalen of de gemeente nog ruimte heeft om de belastingen te verhogen is het nodig om na te gaan in hoeverre de riool- en afvalheffingen kostendekkend zijn en hoe

het OZB-tarief van de gemeente zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. De woonlasten voor een gemiddeld huishouden zijn in Bergen op Zoom met € 1.030 dus € 36 hoger dan het landelijk gemiddelde.

KADERSTELLENDE BELEIDSDOCUMENTEN Beleidsnota Nota Reserves en Voorzieningen

Vastgesteld 2020

Nota Risicomanagement

2013

Nota Investeren en Afschrijven

2024

78 Gemeente Bergen op Zoom – Jaarstukken 2024

PARAGRAFEN

3.6 FINANCIERING TREASURY: KADER EN BELEID De treasuryfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma’s en het uitzetten van geldmiddelen die niet direct nodig zijn. Treasury regelt kortgezegd het tijdig beschikbaar hebben van financieringsmiddelen voor de financiering van beleid tegen zo gunstig mogelijke tarieven, rekening houdend met de randvoorwaarden (waaronder de kasgeldlimiet) en de aard van de financieringsbehoefte (kort versus lang). Daarnaast is de Treasuryfunctie gericht op het beheersbaar houden van de financiële risico’s, zoals renterisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitsrisico’s en het optimaliseren van het renteresultaat binnen de gestelde wettelijke kaders en randvoorwaarden van het gemeentelijk treasurybeleid. Belangrijk hierbij zijn met name de regels, vastgelegd in de Wet FIDO, rond het financieringsgedrag van gemeenten. Op lokaal niveau zijn de kaders en de uitvoering van het treasurybeleid vastgelegd in de nota Treasury (2020).

RENTEONTWIKKELINGEN

6,00

Geld - en Kapitaalmarktrente

Rentepercentage

5,00 4,00 3,00 2,00 1,00 0,00

01 - ja n0 1 08 - ja n0 1 09 - ja n0 1 10 - ja n0 1 11 - ja n0 1 12 - ja n0 1 13 - ja n0 1 14 - ja n0 1 15 - ja n0 1 16 - ja n0 1 17 - ja n0 1 18 - ja n0 1 19 - ja n0 1 20 - ja n0 1 21 - ja n0 1 22 - ja n0 1 23 - ja n0 1 24 - ja n25

-1,00

3 mnds Euribor

10 jrs Staat

In bovenstaande grafiek worden de ontwikkelingen van de kapitaalmarktrente (= de zogenaamde lange rente) en de geldmarktrente (= de korte rente) weergegeven. Beide rentes, die na een jarenlange periode van extreem lage niveaus, kenden sinds eind 2021 een stijgende tendens. Die stijgende tendens is in 2024 tot stilstand gekomen en sinds de 2e helft van 2024 is er sprake van dalende trend. De geldmarktrente, vooral bepaald door de herfinancieringsrente van de ECB, toonde in 2024 sinds juli een dalende lijn.

Herfinancieringsrente ECB

Waar deze in de 1e helft van 2024 nog 4,5% bedroeg is deze inmiddels afgenomen tot 2,9% begin 2025. De algemene verwachting is er mogelijk nog één of meerdere verlagingen volgen. De onderliggende oorzaak van deze verlagingen is de teruglopende inflatie in de meeste Europese landen. De kapitaalmarktrente is minder makkelijk te voorspellen doordat ze afhankelijk is van veel meer factoren. Deze kapitaalmarktrente is, net zoals de geldmarktrente, in 2024 ook wat gedaald maar minder sterk dan de geldmarktrente. Nadat deze

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=c1cd2a2b-b461-4e60-9663-8a06a9f7597e