Startdocument Berg en Dal 2022-2026 (totaal, 21 maart 2022)

7

Hoofdstuk 2: Kansen voor de versterking en doorontwikkeling van de bestaande samenwerking 2.1 Regionale samenwerking: essentieel en onontkoombaar (WAAROM?) Ondanks de successen van de afgelopen jaren (zie paragraaf 1.3) blijft er nog genoeg te verbeteren in de samenwerking binnen het Rijk van Nijmegen. Hoewel regionale samenwerking soms ook wordt geassocieerd in termen van verlies van autonomie en grip, lijkt regionale samenwerking steeds meer een noodzakelijke voorwaarde te zijn om de grote maatschappelijke opgaven efficiënt en effectief aan te kunnen pakken. Onze inwoners verwachten dat ook van ons. Om deze reden hanteren wij het motto ‘Decentraal wat kan, regionaal wat moet’. Tegelijkertijd rijzen er ook vragen over de democratische legitimiteit van regionale samenwerking. Mede om deze reden zal naar verwachting dit jaar nog een aanpassing van de Wet gemeenschappelijke regelingen in werking treden, die de positie van raden in de richting van GR-en zal versterken. Los hiervan is het voor de legitimiteit zeer van belang om de nieuwe raden ook aan de voorkant bij de versterking van de samenwerking in het Rijk van Nijmegen te betrekken. Over de wijze waarop we dit kunnen doen zijn inmiddels de eerste contacten met de Kring griffiers gelegd.

Dat regionale samenwerking steeds meer aan noodzakelijke voorwaarde is blijkt ook uit een onderzoek van de Raad voor het Openbaar Bestuur uit 2021 (Adviesrapport ROB: Droomland of niemandsland?). Hieruit blijkt het volgende: - Gemeenten zijn betrokken bij gemiddeld 33 samenwerkingsverbanden, ten opzichte van 27 in 2017. - Voor gemeenten met meer dan 50.000 inwoners gaat meer dan 20% van de gemeentelijke uitgaven via regionale samenwerking en verbonden partijen. Voor gemeenten tot 50.000 inwoners lopen de uitgaven voor regionale samenwerking zelfs op tot 40% van de gemeentelijke uitgaven. De belangrijkste aanbevelingen uit het rapport zijn opgenomen in bijlage 4. Dat er door gemeenten steeds meer wordt samengewerkt lijkt hiermee een gegeven. Aan dit gegeven is tijdens de collegebijeenkomst van 28 september 2021 ook de bereidheid vanuit de diverse colleges gekoppeld om gezamenlijk kansen voor verbetering, verdieping en verruiming van de bestaande samenwerking in het Rijk van Nijmegen te gaan verkennen.

2.2 Van een eerste inventarisatie van kansen naar een aanzet voor een Samenwerkingsagenda Rijk van Nijmegen Op 28 september 2021 heeft een collegebijeenkomst plaatsgevonden waaraan alle zeven colleges uit het Rijk van Nijmegen hebben deelgenomen. Doel van de bijeenkomst was om met elkaar beelden uit te wisselen en na te denken over bestaande ervaringen met en mogelijke verbeterpunten voor de onderlinge samenwerking. Op basis van de gevoerde gesprekken is er een eerste inventarisatie gemaakt van mogelijke actielijnen en verbeterpunten. Deze inventarisatie is vervolgens in een vervolgbijeenkomst op 8 februari 2022 besproken en wordt met dit document nu overgedragen aan de nieuwe raden en colleges. Het is uiteraard aan de nieuwe raden en colleges om te bepalen wat er verder met deze inventarisatie gebeurt. De huidige colleges hopen dat de inventarisatie een vruchtbare

8

basis zal vormen om te komen tot een Samenwerkingsagenda Rijk van Nijmegen voor de raadsperiode 2022 – 2026.

2.3 Beschrijving van geïdentificeerde kansen (WAT en HOE?) Uit de inventarisatie zijn 4 actielijnen naar voren gekomen. Deze zijn: 1. Samenwerken: graag! HOE creëren we een goede basis? 2. HOE optimaliseren we het onderlinge samenspel en verbeteren we de invulling van verschillende rollen? 3. HOE verhoudt het Rijk van Nijmegen zich tot andere schalen van samenwerking? 4. WAT: mogelijke nieuwe onderwerpen en gebieden voor samenwerking Hieronder worden deze toegelicht.

Ad 1. Samenwerken: graag! HOE creëren we een goede basis? Er is in de basis een brede consensus dat het wenselijk is om de gezamenlijke banden verder aan te halen en de samenwerking in het Rijk van Nijmegen te versterken. Wel spelen hierbij wat meer onder de oppervlakte een aantal zaken waar verder aan moet worden gewerkt. Waar we naar toe willen is het creëren van basale condities die maken dat er sprake is van een blijvend stevige basis voor samenwerking. Denk hierbij aan zaken als openheid over intenties, onderling vertrouwen en elkaar een spiegel willen en durven voorhouden. Wat ons betreft is dit randvoorwaardelijk voor een succesvolle versterking van de samenwerking. Samenwerking is vrijwillig, maar niet vrijblijvend! Dit is hieronder wat verder uitgewerkt. a.

Werken aan onderlinge transparantie en vertrouwen, en het geven van respectvolle duidelijkheid aan de ‘voorkant’: - Van wie is het vraagstuk? - Wat is het gezamenlijke doel en wat gaan we precies doen? Hoe verhoudt zich dat tot de individuele agenda’s van gemeenten? - Hoe gaan we met elkaar om: informeren, consulteren, co-creatie, samen besluiten? - Hoe geven we gezamenlijk invulling aan de behoefte aan onderlinge steun en solidariteit (bijvoorbeeld inzake vluchtelingen, Provinciaal Inpassings Plan windenergie (PIP), etc.)? - Zijn we in staat om de verwachtingen bij verschillende partijen goed te managen? - Hebben we de focus voldoende gericht op verbetering in plaats van verwijt (vooruit i.p.v. achterom kijken)? Durven we elkaar respectvolle, maar ook eerlijke, feedback te geven? b. Autonomie en ‘couleur locale’ - Laten we eerlijk zijn: samenwerken betekent nu eenmaal inleveren van autonomie.

9

- Maar: in hoeverre wijken de noden van onze inwoners echt van elkaar af? Welke ‘couleur locale’ is echt nodig? Gaan we de grote maatschappelijke uitdagingen waar we voor staan echt in ons eentje oplossen, kunnen we dat überhaupt? Zijn we in staat om in het gezamenlijk belang van onze inwoners over onze eigen schaduw heen te stappen?

Ad 2. HOE optimaliseren we het onderlinge samenspel en verbeteren we de invulling van verschillende rollen? - Op dit moment zijn er diverse partijen en gremia die zich vanuit hun taak en rol bezighouden met de regionale samenwerking in het Rijk van Nijmegen. Het betreft hier o.a. DB- en AB-leden van de verbonden partijen, de Kring griffiers, de Kring gemeentesecretarissen, de Kring regiocoördinatoren, de directies en MT’s van de verbonden partijen en, de interne accounthouders van de verbonden partijen en andere ondersteunende en adviserende collega’s. En uiteraard ook andere (externe) betrokken partijen en spelers. Er valt veel winst te behalen door het samenspel tussen deze partijen te verbeteren. Wat is ieders natuurlijke opdracht? Waar zit de overlap in deze opdrachten? En hoe stemmen we slim met elkaar af wie wat doet? Hierbij streven we uiteraard naar het ‘1+1=3’ – effect. Verhouding stad - ommeland Voor een groot aantal onderwerpen geldt dat die voor alle gemeenten in het Rijk van Nijmegen aan de orde zijn. Er zijn echter ook opgaven die meer specifiek zijn voor en nadrukkelijker spelen in de kleinere dorpen en kernen dan in de stad. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de leefbaarheid en bereikbaarheid van de kleinere kernen en de opgaven. Dat geldt ook voor de opgave rondom het buitengebied.

Omgekeerd geldt natuurlijk ook dat bepaalde stedelijke thema’s niet of nauwelijks een rol spelen in het ommeland. Daarom is het goed denkbaar dat het ommeland van Nijmegen op bepaalde thema’s of vraagstukken nauwer met elkaar samenwerken. Nadrukkelijk niet als tegenhanger van de stad maar als gelijkwaardige partner waardoor een nog efficiënter en effectiever samenspel mogelijk is.

Ad 3. HOE verhoudt het Rijk van Nijmegen zich tot andere schalen van samenwerking? In het verband van de Groene Metropoolregio worden de komende jaren een vijftal strategische opgaven opgepakt die (deels) antwoord moeten geven op een aantal grote maatschappelijke uitdagingen. Welke rol speelt de samenwerking in het Rijk van Nijmegen hierin? We zijn het er wel over eens dat het niet de bedoeling is om ons consequent als subgroep binnen de Groene Metropoolregio te profileren, laat staan af te zonderen. Wel zien we binnen RvN-verband een logische taak om gebiedsgericht de opgaven voor de subregio verder uit te werken en hier de afstemming met elkaar over te zoeken (verbijzonderen). Inzet hierbij is uiteraard om zaken niet dubbel te doen; het is juist de bedoeling om zaken aan te gaan pakken op het daarvoor meest geëigende en effectieve schaalniveau. Dit gebeurde op het beleidsterrein Wonen al langer en binnen de opgave de Groene Groeiregio is er nu ook behoefte om in RvN-verband te werken aan een integrale

10

gebiedsuitwerking van de Verstedelijkingsstrategie Groene Metropoolregio – Foodvalley. Grote maatschappelijke uitdagingen bevinden zich op het gebied van de energietransitie, stikstofreductie en wonen. Er is sprake van diverse ruimteclaims die onderling – in verband met de schaarse ruimte en onze wens om de groene kwaliteiten van het Rijk van Nijmegen verder te versterken – steeds slimmer tegen elkaar moeten worden afgewogen. Op het niveau Groene Metropoolregio en de Regio Foodvalley wordt gewerkt aan een integrale Verstedelijkingsstrategie. Onderdeel hiervan vormen de gebiedsuitwerkingen welke o.a. op het schaalniveau Rijk van Nijmegen verder wordt uitgewerkt. Deze schaalgrootte matcht goed met het eerder benoemde ‘Daily Urban System’ van onze inwoners. Hier zal het dus tot een goede samenwerking tussen de gemeenten in het Rijk van Nijmegen moeten komen. Ook voor (een deel van) de andere opgaven zou het een logische stap kunnen zijn om te verbijzonderen op het niveau Rijk van Nijmegen. Dit moet – in afstemming met de Groene Metropoolregio - nader worden verkend. Het bovenstaande geldt ook voor de andere schalen van samenwerking. Hoe verhoudt het Rijk van Nijmegen zich tot Gelderland-Zuid, de Euregio, Noord-Limburg, Het Land van Maas en Waal en het Land van Cuijk? Zijn er hier ook kansen om te ‘verbijzonderen’?

Ad 4. WAT gaan we doen: mogelijke nieuwe onderwerpen en gebieden voor samenwerking - De bestaande samenwerking op het gebied van recreatie en toerisme kan verder worden versterkt (al dan niet als verbijzondering op de Groene Metropoolopgave de Ontspannen Regio). Er wordt momenteel gewerkt aan een update van het fietsknooppuntennetwerk Rijk van Nijmegen. Als samenwerkende gemeenten in het Rijk van Nijmegen zijn we ook opdrachtgever van Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen (TVAN). Andere uitdagingen liggen op het gebied van Werk en Inkomen, Arbeidsmigranten – vluchtelingen – statushouders (heeft ook met onderlinge solidariteit te maken), doorontwikkelen van de samenwerking beleid/inkoop Jeugdzorg en Wmo (ROB). - Daarnaast wordt ook de behoefte gevoeld gezamenlijk thema’s op het gebied van bedrijfsvoering te tackelen (denk hierbij aan aantrekkelijk werkgeverschap van de gemeenten zelf, de veiligheid van onze bedrijfssystemen en gezamenlijk opdrachtgeverschap. - Ook ligt er een kans op het gebied van het vaker uitwisselen en bespreken van visies, trends, (demografische) analyses en informatie. Ook het delen van successen kan inspirerend werken. Onduidelijk is of (versterking van) de samenwerking op deze onderwerpen voldoende bestuurlijk draagvlak heeft. Dit zou nader moeten worden onderzocht en vastgesteld.

Een sessie met de nieuwe colleges in de zomer van 2022 zal hiervoor worden voorbereid.

11

Slotwoord Het is uiteraard aan de nieuwe raden en colleges om te bepalen welke kansen zíj zien en gezamenlijk willen oppakken. En wat hierbij prioriteit moet krijgen. Wij hopen hiervoor met dit overdrachtsdocument in ieder geval een goede aanzet te hebben gegeven. Wij wensen de nieuwe raden en colleges veel succes bij de doorontwikkeling van de mooie samenwerking in ons eigen Rijk van Nijmegen!

12

Bijlagen 1. Overzicht Daily Urban System Rijk van Nijmegen in een aantal plaatjes 2. Kort overzicht recente evaluaties van diverse samenwerkingen in RvN 3. Overzicht met diverse belangrijke schalen van samenwerking en de relaties daartussen 4. Kernpunten uit rapport Droomland of Niemandsland, Raad voor het Openbaar Bestuur

13

Bijlage 1 – Daily Urban System Rijk van Nijmegen

14

15

Bijlage 2 – Recente evaluaties samenwerkingen Rijk van Nijmegen Veel onderdelen van regionale samenwerking zijn recent tegen het licht gehouden. We willen op korte termijn 'over alle evaluaties' heen te kijken naar gemene delers en rode draden in relatie tot onze 4 actielijnen. Hieronder een overzicht van de evaluaties (zowel op niveau RvN als Gelderland-Zuid) die de afgelopen tijd zijn / worden uitgevoerd. Daarnaast zijn er ook nog plannen voor andere evaluaties.

Welke evaluatie? MGR – module WerkBedrijf MGR – module iRvN

ODRN VRGZ – tussentijdse evaluatie 4-jarig beleidsplan VRGZ –tussen- en eindevaluatie aanpak Coronacrisis (met input GGD) Zorg & Veiligheid (ketensamenwerking GGD en VRGZ) - ontwikkelproces Jeugdzorg

Beschermd Wonen / Maatschappelijke opvang – Evaluatie beleidsplan ‘Samen dichtbij’ Evaluatie financiële adviesfunctie

Status evaluatie (begin februari 2022) Evaluatierapport is aangeboden aan colleges en raden van de deelnemende gemeenten Evaluatierapport wordt aangeboden aan colleges (febr) en wordt ter kennisname aangeboden aan de raden van de deelnemende gemeenten. Er volgt een planning/procesaanpak voor vervolg opdrachten. Afgerond in 2020 (verbeterplan vastgesteld) Afgerond in 2021 Evaluatierapport is aangeboden aan colleges en raden van de deelnemende gemeenten. Betreft een lopend, maar meerjarig ontwikkelproces. Evaluatie en aanbevelingen besproken in het Portefeuillehoudersoverleg. Per 1 februari is een kwartiermaker programmasturing Jeugd gestart. Evaluatierapport is aangeboden aan colleges en raden van de deelnemende gemeenten Afgerond in 2021

16

Bijlage 3 - Overzicht met diverse belangrijke schalen van samenwerking en de relaties daartussen

17

Bijlage 4 - Kernpunten uit rapport Droomland of Niemandsland, Raad voor het Openbaar Bestuur

Openbaar Bestuur



Regionale samenwerking is een blijvertje, maar vaak ook complex.



Ontwerp regio’s verdient meer aandacht. En dat dit vooral een regionaal proces moet zijn, met ruimte voor autonomie en maatwerk



Met als doel: ‘hoe worden we in de regionale samenwerking nog slagvaardiger en democratischer?’



Het aantal samenwerkingsverbanden per gemeente blijft groeien: van 1095 in 2017 naar 1284 in 2020, een stijging van 17%. Gemeenten en daarmee gemeenteraden zijn verantwoordelijk en betrokken bij gemiddeld 33 samenwerkingsverbanden, ten opzichte van 27 in 2017.





Meer dan 20% van de gemeentelijke uitgaven gaat via regionale samenwerking en verbonden partijen. Voor kleine gemeenten met minder dan vijftigduizend inwoners lopen de uitgaven voor regionale samenwerking op tot 40% van de gemeentelijke uitgaven.

ROB: er moet wat gebeuren! Drie aanbevelingen: 

De regio’s krijgen ruimte om zelf te bepalen wie welke taak of maatschappelijke opgave uitvoert.



Die ruimte is niet onbegrensd, er moet een kader komen met zes uitgangspunten voor het besturen van regio’s.



De stelselverantwoordelijkheid van de minister van BZK moet worden versterkt.

18

1. Dienstverlening, lokale democratie en samenwerking Onderwerp / thema / aandachtsgebied 1a Burgerparticipatie

Rode draad: overeenkomsten en verschillen - Intensiveren burgerparticipatie c.q. uitbouwen bestaand beleid - Meeste partijen willen de dorpsagenda’s voortzetten - experimenten zoals inwonertop en wijk en dorpsbudgetten

Lokaal!

Kernachtig Groesbeek

CDA

Groen Links

VVD

PvdA

D’66

- Het verder ontwikkelen en ondersteunen van dorpsagenda’s. - We ondersteunen en faciliteren inwonersinitiatieven voor projecten in de eigen omgeving. - Openstaan voor nieuwe ideeën en ontwikkelingen en geeft ruimte aan experimenten zoals het open planproces of een inwonertop (dorpsgesprekken) met de inwoners gaan voeren en hen laten meedenken. - Eigen inwoners uitdagen om oplossingen aan te dragen voor alledaagse problemen zoals overlast hondenpoep, parkeerdruk en zwerfafval;

- Bewonersinitiatieven en dorpsagenda’s stimuleren. Wij zien een belangrijke rol weggelegd voor de gemeente om hierbij te ondersteunen, waar dat nodig is. - luisteren naar en ondersteunen ideeën van inwoners.

- De gemeente biedt mensen ruimte om mee te denken en mee te doen - In verbinding blijven met inwoners, ondernemers en organisaties van alle delen van onze gemeenten. Alleen samen gaat het ons lukken. - Goede voorbeelden van ‘verbinders’ in onze gemeenten belonen met een gemeentelijk compliment en een mooie bonus die gebruikt kan worden voor hun verbindende activiteiten - Maatwerk in burgerparticipatie, al naar gelang onderwerp en wijk is daar in meer of mindere mate behoefte aan. - Doorgaan met dorpsagenda’s.

• Inwoners actief betrekken bij de toekomst van hun dorp en woonomgeving;

- We vinden het belangrijk dat de gemeente slimme en creatieve initiatieven van inwoners en ondernemers aanmoedigt. - Bij belangrijke besluiten worden onze inwoners in een zo vroeg mogelijk stadium betrokken. - Het enthousiasme van de samenleving benutten we zo veel mogelijk. Daarom zitten wij initiatieven van ondernemers en verenigingen zo min mogelijk in de weg met regels en vergunningen. - Bij het opstellen van nieuw beleid wordt iedereen die dit direct raakt betrokken. Daarbij creëert de gemeente vooraf duidelijke verwachtingen om teleurstellingen achteraf te voorkomen. Zo werken wij aan draagvlak en beter beleid. - Participatie kan op verschillende manieren en als VVD willen we dat iedere stem gehoord wordt. - Bij alle projecten met participatie moeten we als gemeente goed kijken naar het doel van de participatie. - Als gemeente moeten wij durven om kleine projecten (bijna) volledig uit handen te geven aan onze inwoners. Daarbij gebruik makend van hun creativiteit en oplossingsrichtingen. - Bij grotere projecten (zoals het aanpassen van een marktplein of een nieuwe woonwijk) zullen wij de inwoners vragen hun mening kenbaar te maken en mee te denken tijdens de ontwerpfase. - Uiteindelijk zal de gemeenteraad de balans opmaken en worden alle meningen meegenomen bij het bepalen van het uiteindelijke besluit. Zo hebben wij oog voor iedereen.

- PvdA-Berg en Dal, lokaal sociaal! Omarmt initiatieven, ambities en plannen die voortkomen uit de verschillende kernen die tot verbeteringen leiden. - Wij vinden dat juist ook dorpen en wijken zelf meer zeggenschap moeten hebben mét bijbehorend budget. - alerte lokale overheid die goed weet wat nodig en wenselijk is en die in het krachtenveld het publieke belang effectief behartigt. Daarbij hoort dat onze inwoners altijd goed betrokken blijven bij veranderingen in de leefomgeving. - Daarnaast staan wij voor een heldere communicatie. Niet alleen praten met, maar ook waar mogelijk besluiten bij onze inwoners laten. Iedere wijk/dorp krijgt een eigen budget voor de uitvoering van de wijk-/dorpsagenda's.

- De gemeente is er om problemen op te lossen. Met eenvoudige formulieren, helder taalgebruik en

- We staan voor een open en transparant bestuur. Daarbij denken wij in mogelijkheden. Dat uit zich

- Individuele burgers en groepen kunnen voorstellen doen voor projecten in hun eigen omgeving. Hiermee kunnen kernen hun eigen identiteit bewaken en versterken. - Inwoners worden vroegtijdig betrokken bij plannen en krijgen ruimte voor initiatieven. Bijvoorbeeld door het wegnemen van (wettelijke) belemmeringen, het leggen van verbindingen of het beschikbaar stellen van deskundigheid. - D66 vindt het belangrijk dat alle inwoners gelijkwaardig worden behandeld en dat inwoners die zich niet kunnen vinden in initiatieven, de ruimte krijgen om hun visie te beargumenteren op basis van feiten. - We vinden dat burgerparticipatie actief en tijdig onder de aandacht moet worden gebracht bij elk voorstel. Achteraf dient verantwoord te worden hoe de inbreng en belangen van burgers zijn afgewogen en hoe tot een conclusie en besluit is gekomen. - De communicatie van de gemeente naar de burgers moet in alle fasen (denken, besluiten, doen, reflecteren) duidelijk zijn, waardoor de verwachtingspatronen van burger en gemeente hetzelfde zijn. - In alle kernen de dorpsagenda’s verder uitrollen. - D66 wil in alle kernen een structurele vorm van samenwerking tussen bewoners en medewerkers van de gemeente stimuleren, waarbij zo veel mogelijk projecten in co-creatie worden gerealiseerd en de gemeente de samenwerkende inwoners standaard betrekt bij ontwikkelingen in en rond de kern.

- Inwoners mogen verwachten dat ze vriendelijk, efficiënt en correct

• Samen met inwoners mogelijkheden verkennen hoe de lokale gemeenschap kan worden versterkt. • Het toewijzen van wijk- of dorpsbudgetten om relatief kleine wensen sneller te realiseren. Wij denken aan een wijkbudget van €5,per inwoner. Het budget wordt beheerd door een van de ambtenaren in de kern. Nadere afspraken maken over besteding in samenspraak met inwoners. • Gemeenteplannen vanuit kernen en wijken opbouwen; vanuit lokale voorstellen worden gemeenteplannen opgebouwd. • Samenwerking met maatschappelijke organisaties en belanghebbende inwoners. • Inwoners en belangengroepen worden actief geïnformeerd en hebben altijd de mogelijkheid hun inbreng te geven. • Inwoners met ideeën of plannen die bijdragen aan een beter woonen leefklimaat kunnen rekenen op ondersteuning. • Op belangrijke onderwerpen moet de gemeenteraad op meerdere momenten actief betrokken zijn en de mogelijkheid hebben om inwoners en/of andere belanghebbenden te raadplegen.

1b

De meeste partijen willen:

- Meedenken en een klantvriendelijke opstelling van de gemeente (‘ja, tenzij’)

- Regelgeving eenvoudiger maken en met helder taalgebruik. Makkelijk leesbare formulieren en hulp voor

- Investeren in de kwaliteit van de ambtelijke organisatie, zeker met de grote woningbouwopgave, en inhuur

Wij gaan voor een gemeente die:

Toegankelijkheid / dienstverlening door de gemeente

- Dienstbare en toegankelijke gemeente - Digitale dienstverlening verbeteren / uitbreiden - Telefonische en fysieke bereikbaarheid in stand houden en op punten verbeteren - Betere bescherming van privacygevoelige (digitale) informatie - Goede en tijdige communicatie naar inwoners - Gemeente is beter zichtbaar in de kernen en denkt meer vanuit de kernen. - Positief-kritische houding ten opzichte van initiatieven van inwoners (‘Ja, mits’)

- Een dienstbare en toegankelijke gemeente - Samen verantwoordelijkheid mogen dragen - Ruim één derde van onze inwoners is digitaal onvoldoende vaardig. Juist de gemeente moet in haar dienstverlening voorkomen, dat mensen in een isolement raken. ● Verhogen kwaliteit van de dienstverlening: goede telefonische en digitale bereikbaarheid van de gemeente; ● Het aanvragen van een vergunning is vaak moeilijk en kan heel lang duren. We willen een loket voor inwoners, waar zij uitleg krijgen en begeleiding bij de aanvraagprocedure voor een vergunning; ● De gemeente behoudt een eigen buitendienst, die herkenbaar en snel inzetbaar is. Elke melding of klacht moet snel opgevolgd worden; ● Toegankelijk ambtenarenapparaat met goede dienstverlening naar inwoners; ● Mogelijkheid van een bezoek aan huis door een ambtenaar, maatwerk voor mensen die minder mobiel zijn; ● Digitalisering zonder uitsluiting: behoud vangnet telefoon, papier en individuele hulp voor inwoners die digitaal niet of moeilijk bereikbaar zijn; ● Gemeentelijke steunpunten ontwikkelen in dorpshuizen in Kekerdom, Leuth, Ooij, Beek, en Berg en Dal. De gemeente komt zoveel mogelijk naar inwoners toe, bijvoorbeeld voor informatieavonden over lokale thema’s; ● Inwoners eerder en beter bewust maken

mensen die niet taal- en/of digitaal vaardig zijn. - De gemeentelijke diensten moeten toegankelijk blijven voor iedereen. We willen inzetten op duidelijke communicatie, want informatie hoort voor iedereen beschikbaar te zijn. Niet alleen een heldere internetpagina waarop alles goed te vinden is, maar ook een goede telefonische bereikbaarheid en een aanspreekpunt voor onze inwoners. Zeker met de huidige digitalisering moeten we niet vergeten dat veel mensen de voorkeur hebben voor persoonlijk contact. - Denken in oplossingen en kansen. Pro-actieve handelwijze gemeente. - Midden in de samenleving staan en weten wat er speelt.

van ambtelijk personeel tot een minimum beperken - Elke gemeentelijke afdeling maakt een plan van aanpak om de bureaucratie te verminderen en de dienstbaarheid aan inwoners te verhogen - Het gemeentelijke nieuws online en offline verspreiden - Elk jaar een tevredenheidsonderzoek onder zowel inwoners als ondernemers - Meldingen en vragen snel afhandelen

• in elke kern of woonwijk aanwezig is en makkelijk en prettig aanspreekbaar is; • zich verdiept in de lokale gemeenschappen en deze met inwoners versterkt. • Het instellen van wijk- en dorpsposten zodat ambtenaren letterlijk dichter bij bewoners staan en zich verdiepen in lokale gemeenschappen. In elke kern of grote woonwijk werken enkele ambtenaren die tot taak hebben om plannen en problemen samen met inwoners te bespreken. Gemeenteplannen worden voortaan vanuit de kernen opgebouwd in plaats van concepten vanuit het gemeentehuis of (dure) adviesbureaus. Pas als inwoners vanuit de kernen hun wensen, ideeën hebben aangeleverd, kunnen deskundigen aan de slag om een en ander verder uit te werken. Dit vraagt een andere organisatie van werkzaamheden bij de gemeente. - De service van de gemeentewinkel moet worden verbeterd door openingstijden af te stemmen op de behoefte van inwoners. • Bij (vergunning-)aanvragen is het uitgangspunt: “Hoe kan een inwoner geholpen worden met diens plannen, binnen de kaders van het beleid?” • Alle diensten en producten die digitaal kunnen worden aangeboden, worden voortaan ook digitaal aangeboden. • Mensen die digitaal minder vaardig zijn of moeite hebben met lezen en schrijven, hebben altijd een volwaardig alternatief. • Informatie in het bezit van de gemeente wordt zoveel mogelijk openbaar gemaakt.

Denk hierbij bijvoorbeeld aan data over verkeersveiligheid, maar ook gemeentelijke financiën. Zo kan iedereen met dezelfde informatie meepraten.

overzichtelijke regels helpen we alle inwoners en ondernemers vooruit in het leven en voorkomen we wachtrijen, problemen en frustraties. - De VVD vindt het normaal dat de gemeente de telefoon opneemt wanneer je belt met een vraag en er alles aan doet om je goed te helpen. - De digitale dienstverlening van de gemeente is van goede kwaliteit. Inwoners kunnen hun zaken zoveel mogelijk vanuit huis regelen en wanneer het hen uitkomt. - Het gemeentehuis is fysiek bereikbaar en kent openingstijden buiten kantoortijden voor zaken die je niet digitaal kunt regelen. - Bij vragen is het altijd mogelijk om een persoon te spreken in plaats van een computer. Nabije dienstverlening moet blijven. - De gemeente zorgt ervoor dat ICT volledig up-to-date is, zodat privacygevoelige informatie van inwoners beschermd is tegen digitale aanvallen. - Een transparante overheid vinden wij belangrijk. De gemeente informeert inwoners over gegevens die belangrijk zijn om een oordeel te kunnen vormen over het lokaal bestuur, zoals de besteding van subsidies. De gemeente deelt de beschikbare gegevens digitaal, zodat het voor iedereen inzichtelijk is.

bijvoorbeeld in het stimuleren van nieuwe woonvormen. Het uitgangspunt moet het hanteren van een JA-tenzij houding zijn. - Wij vinden dat inwoners niet naar verschillende loketten moeten met hun (hulp)vragen, maar naar één loket. (Hulp)vragen op het gebied van zorg en welzijn, jeugdhulpverlening en werk en inkomen hangen in de praktijk nog weleens samen. Daarom is het van belang dat de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet met elkaar in samenhang worden bekeken. Wijken waar het nodig is (zo is gebleken uit de GGD-monitor) verdienen een intensievere aanpak. Dat is ook nodig om tot structurele veranderingen te komen. De komende collegeperiode willen wij erop toezien dat signalen uit de GGDmonitor ook daadwerkelijk tijdig en goed worden aangepakt.

worden behandeld. Ook dat ze serieus worden genomen. - Periodiek voeren we een externe veiligheidsscan uit van de digitale systemen die de gemeente gebruikt. Hiermee kan de bescherming en bewaking van persoonsgegevens beter gewaarborgd worden. - De gemeente moet, samen met andere gemeentes in het Rijk van Nijmegen, regelmatig ‘ethische hackers’ gaan inschakelen om de veiligheid van onze gemeentelijke computersystemen te laten testen. - D66 wil dat de gemeente zich committeert aan de beginselen van ‘Privacy by Design’ en een actieve partner wordt bij ‘Common Ground’, een programma van de VNG en Nederlandse gemeenten dat o.a. als uitgangspunt heeft gegevens gescheiden te houden van applicaties. - We staan voor een servicegerichte dienstverlening aangepast aan de wensen van de burgers. Ook bij dienstverlening aan verenigingen, instellingen en ondernemers moet de gemeente zich opstellen als partner met als doel samen iets te realiseren. - D66 wil passende openingstijden en servicepunten voor het verkrijgen van paspoorten etc. in de grote kernen. - We maken gebruik van digitale service- en communicatiemogelijkheden waar mogelijk, maar bieden persoonlijke dienstverlening aan waar nodig. Geleverde diensten moeten regelmatig worden geëvalueerd.

- We verbeteren de visuele component van de gemeentelijke communicatie door duidelijke beelden en infographics te gebruiken, bijvoorbeeld om op de website van de gemeente te laten zien hoeveel subsidie er nog is voor een bepaalde regeling. - Bij mogelijke conflicten van de gemeente met inwoners /

• Met digitale data maken we duurzame economische en maatschappelijke innovatie mogelijk. Denk bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van apps met diensten voor inwoners.

1c Intergemeentelijke samenwerking

- De meeste partijen vinden intergemeentelijke samenwerking nodig om grote maatschappelijke opgaven goed te kunnen aanpakken

- [Cultuur- en verenigingsleven] In stand houden van de samenwerking met de cultureel sterke buurgemeente Nijmegen en grensoverschrijdende contacten met onder andere de gemeente Kranenburg; - [Mobiliteit en bereikbaarheid] Betere ontsluiting polder op - Sommige partijen Waalbrug: overleg en samenwerking willen meer grip op met Nijmegen, gemeentelijke kostenoverschrijdin samenwerking om tot (financiële) gen (Lokaal!) en oplossingen te komen; een verbetering van - Samenwerking Provinciede democratische gemeente inzake ontwikkelingen en controle en invloed wijzigingen netwerk openbaar (D’66) vervoer optimaliseren - In de regio blijven investeren in samenwerkingsverbanden. Deze zijn nodig om de zorg betaalbaar te houden. - Nog te veel openeinderegelingen en overschrijdingen. Hier moet een betere controle op komen. - Samenwerking met andere gemeenten in gemeenschappelijke regelingen alleen wanneer dat tot betere dienstverlening leidt en het niet méér kost dan als onze gemeente het zelf uitvoert; bij voorkeur leidt samenwerking met andere gemeenten tot lagere kosten door schaalvergroting; ● De gemeente stelt zich actief op in de intergemeentelijke / regionale samenwerking en afstemming ten dienste van bedrijvigheid en werkgelegenheid;

- Een groot deel van onze beroepsbevolking werkt in de regio en veel arbeidsplaatsen in onze gemeente worden ingevuld door mensen uit de regio. Daarom werken we op economisch gebied regionaal samen met andere gemeenten. - In overleg blijven met regio en provincie over verbetering van de ontsluiting van de gemeente richting A73 - Realisatie van een adequaat verkeersknooppunt (verplaatsing kruising grensovergang, mogelijke rotonde) bij de grens in Wyler in aansluiting op de B9 in samenspraak met gemeente Kranenburg

• Bij grote onderwerpen zoals energie en regionale samenwerking staat onze fractie voor een gemeenteraad die zich beperkt tot het stellen van doelen en kaders; verdere uitwerking doen we samen met belanghebbenden, bijvoorbeeld in de vorm van een burgerberaad.

- De wereld houdt niet op bij de gemeente- en landsgrenzen. De gemeente werkt slim samen met collega’s in de omgeving als dit leidt tot betere oplossingen voor bereikbaarheid, regionale werkgelegenheid en woningbouw.

- We staan voor politiek en bestuur op basis van verbinding en niet op basis van grenzen. - Samenwerking over onze gemeente- en regiogrenzen, en zelfs landgrenzen, heen erg belangrijk.

ondernemers streven we naar oplossingen door middel van gesprekken (mediation) zodat kostbare juridische procedures vermeden kunnen worden. - D66 wil in alle kernen de deelname van gemeente en belangrijke maatschappelijke partners zoals Forte Welzijn aan werkgroepen op het terrein van wonen, leefbaarheid en welzijn structureel maken en verder verbeteren. - De democratische controle en invloed van de gemeente Berg en Dal op de gemeenschappelijke regelingen is wel een punt van zorg. D66 wil de manier waarop wij in de regio Rijk van Nijmegen onze samenwerkingsverbanden besturen radicaal democratiseren. - De huidige vorm waarop gemeenschappelijke regelingen worden bestuurd, is haast technocratisch en vooral gericht op het verdelen van belangen tussen de verschillende regiogemeenten. Daarmee worden de regionale verschillen onnodig benadrukt, terwijl politiekideologische verschillen geen gehoor vinden. - We bundelen regionaal de krachten en we blijven inzetten op regionale samenwerking, onder andere op het terrein van economie, toerisme, het organiseren en inkopen van zorg, werk en inkomen, klimaat en duurzaamheid. - D66 wil dat de gemeente qua werkgelegenheid over de grens kijkt. De gemeente Berg en Dal moet daarom vaker met de gemeenten uit het Duitse grensgebied en in Euregioverband in gesprek gaan om vraag en aanbod van werknemers beter op elkaar aan te kunnen sluiten.

Overige onderwerpen Ambtelijke organisatie

Een tweetal partijen (Kernachtig Groesbeek en de PvdA) vragen expliciet aandacht voor goed werk- en opleidingsklimaat binnen de ambtelijke organisatie om ambtenaren te kunnen aantrekken en te behouden

Om onze doelen te kunnen realiseren, is een goede ambtelijke organisatie van cruciaal belang. Daarom willen wij investeren in een fijn werkklimaat zodat mensen het fijn vinden om met en bij ons te blijven werken.

- Wij vinden het belangrijk dat geïnvesteerd wordt in kennis en kwaliteit van de ambtelijke organisatie, waardoor verloop onder ambtenaren wordt voorkomen.