Document · PDF

Startdocument Berg en Dal 2022-2026 (totaal, 21 maart 2022)

Gemeenteraad 21 maart 2022, gemeente Berg en DalBij agendapunt: Overhandiging startdocument aan informateur/fractievoorzitter grootste fractie32.348 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Startdocument ten behoeve van de gesprekken voor de vorming van een coalitie voor de raadsperiode 2022 – 2026

Versie 1.1, vastgesteld door de stuurgroep op 8 maart 2022 Opgesteld door de ambtelijke organisatie van de gemeente Berg en Dal

Aanleiding en doel van het startdocument Op 14, 15 en 16 maart van dit jaar zijn er gemeenteraadsverkiezingen gehouden, waarvan de uitslag inmiddels is vastgesteld door het centrale stembureau van de gemeente. Op 21 maart heeft er vervolgens een duidingsdebat door de nieuw verkozen raad plaatsgevonden, alwaar is besloten om de grootste partij het initiatief te geven om te proberen om te komen tot een nieuwe coalitie en een nieuw programma voor de raadsperiode 2022 – 2026. Om de in dit kader te voeren gesprekken tussen partijen te ondersteunen is een pakket met basisinformatie opgesteld.

Beschrijving van de inhoud van het startdocument Aan deze oplegnotitie zijn een aantal bijlagen gevoegd. Hieronder worden deze beschreven en verder toegelicht: 1. Actualisatie trends- en ontwikkelingendocument Medio oktober 2021 is ten behoeve van de samenstelling van de verkiezingsprogramma’s van de aan de raadsverkiezingen deelnemende partijen een trends- en ontwikkelingendocument aan de raad ter beschikking gesteld. Er is nu een update van dit document gemaakt en er zijn ook nog een aantal extra / nieuwe trends- en ontwikkelingen aan toegevoegd. Het document beschrijft de belangrijkste trends- en ontwikkelingen die relevant zijn voor de gemeente en geeft aan welke vragen, keuzemogelijkheden of uitdagingen deze trends voor de gemeente opleveren.

2. Overzicht van belangrijke dossiers Er is een overzicht gemaakt van de belangrijkste lopende dossiers op het terrein van de beleidsteams Maatschappelijke Ontwikkeling, Ruimtelijke Ontwikkeling en Beheer Openbare Ruimte. Deze lijst beschrijft de diverse dossiers, geeft aan wat daarin de stand van zaken is en geeft inzicht in de vervolgstappen.

3. Rapportage financiële staat van de gemeente In deze rapportage wordt de verwachte ontwikkeling van de financiële staat van de gemeente voor de periode 2022 – 2026 beschreven. Hierbij wordt onder andere ingegaan op het effect van het regeerakoord Rutte IV op de actuele begroting, relevante andere ontwikkelingen die effect op onze begroting zullen hebben, en de onzekerheden die er met betrekking tot deze ontwikkelingen (nog) zijn. Op basis hiervan wordt een inschatting gemaakt van de financiële ruimte die ten opzichte van de huidige meerjarenbegroting voor de periode 2022 – 2026 zou kunnen ontstaan. De rapportage is ook gedeeld met de raad.

4. Overzicht verbonden partijen In dit overzicht treft u per aandachtsgebied gesorteerd een overzicht aan van alle verbonden partijen en bestuurlijke overleggen. Kortom een overzicht van alle zaken waarop we regionaal samenwerken. Aangegeven zijn de belangrijkste taken, het soort en de schaal van de samenwerking, de (mogelijke) bestuurlijke posities en de ambtelijk accounthouder.

5. Overzicht en analyse van verkiezingsprogramma’s In dit overzicht zijn alle standpunten van de aan de verkiezingen deelnemende partijen naast elkaar gezet (op basis van de door hen gepubliceerde verkiezingsprogramma’s). Daarnaast is een analysekolom toegevoegd waarin de belangrijkste overeenkomsten en verschillen tussen partijen zijn opgenomen. De onderwerpen zijn gesorteerd op dezelfde wijze als het trends- en ontwikkelingendocument en kan hier dus makkelijk naast worden gezet.

6. Notitie wettelijke portefeuille burgemeester De wet kent de burgemeester een aantal specifieke taken toe. In dit overzicht zijn deze benoemd en beschreven. Deze onderdelen kunnen dus niet door wethouders worden ingevuld. Omgekeerd is wel mogelijk dat de burgmeester extra onderdelen aan zijn wettelijke portefeuille toevoegt, als deze wens binnen de nieuwe coalitie zou bestaan en daarover met de burgemeester is afgestemd.

Verdere ambtelijke ondersteuning van de coalitievormingsperiode Uiteraard zal de ambtelijke organisatie desgewenst de coalitievorming verder kunnen ondersteunen in de vorm van notities, antwoorden op vragen en het geven van tekst en uitleg tijdens diverse overleggen welke de komende periode zullen plaatsvinden. De coördinatie van de ambtelijke inzet is belegd bij Edwin van der Velde (gemeentesecretaris, ) en Mark Wijnen (adviseur regionale samenwerking, ). Zij vormen de linking-pin naar de rest van de ambtelijke organisatie en kunnen ervoor zorgen dat vragen en verzoeken worden uitgezet en de juiste ambtelijke deskundigheid wordt ingevlogen.

Bijlagen Bijlage 1: Geactualiseerd trends- en ontwikkelingendocument Bijlage 2: Overzicht van belangrijke lopende dossiers Bijlage 3: Rapportage financiële staat van de gemeente Bijlage 4: Overzicht verbonden partijen Bijlage 5: Overzicht en analyse van verkiezingsprogramma’s Bijlage 6: Notitie wettelijke portefeuille burgemeester

Trends en ontwikkelingen Berg en Dal 2022 - 2026 Ten behoeve van het coalitievormingsproces 2022

Datum 9 maart 2022

Gemaakt door: Ambtelijke organisatie gemeente Berg en Dal

Inleiding Op 16 maart 2022 hebben de gemeenteraadsverkiezingen plaats gevonden. Direct na de verkiezingen is de grootste partij gestart worden met het proces van coalitievorming. Hierbij komen veel vragen om de hoek kijken. Vragen als: Waar krijgt Berg en Dal de komende periode mee te maken? En wat betekenen landelijke en regionale en lokale ontwikkelingen voor de gemeente Berg en Dal? En voor welke specifieke uitdagingen ziet de gemeente Berg en Dal zich gesteld? In deze notitie wordt een geactualiseerd overzicht geboden van een aantal belangrijke landelijke, regionale en lokale trends en ontwikkelingen. Hieruit vloeien vervolgens weer dilemma’s en vraagstukken voor de gemeente Berg en Dal voort. Hiervan zijn een aantal in het oog springende voorbeelden op een rij gezet.

Leeswijzer De trends en ontwikkelingen zijn in vijf hoofdstukken onderverdeeld. Alle informatie is voor de overzichtelijkheid opgenomen in een matrix. Ieder hoofdstuk bestaat uit een aparte matrix. Achtereenvolgens betreft het: 1. Dienstverlening, lokale democratie en samenwerking (omvat de opgave ‘Samen maken we Berg en Dal’) 2. Sociaal Domein (omvat de opgaven ‘Transformatie Sociaal Domein’ en ‘Covid-19’) 3. Fysiek Domein (omvat de opgaven ‘Transformatie fysieke domein’, ‘Duurzaam Berg en Dal’, en ‘Vitale Leefomgeving’) 4. Openbare Orde en Veiligheid 5. Gemeentefinanciën en –belastingen

Iedere matrix bestaat uit de volgende vier kolommen: Kolom 1: Hierin zijn de belangrijkste onderwerpen en aandachtsgebieden benoemd. Kolom 2: Bevat informatie over het beleid dat de gemeente nu op deze onderwerpen voert. Kolom 3: Bevat de bijbehorende trends en ontwikkelingen die voor de komende vier jaren van belang zijn. Kolom 4: In deze kolom is de betekenis van deze trends en ontwikkelingen voor de gemeente Berg en Dal in beeld gebracht. Deze zijn benoemd in de vorm van dilemma’s, keuzemogelijkheden en vraagstukken. De gekozen volgorde van de hoofdstukken en onderwerpen duidt overigens niet per se het belang van het hoofdstuk of onderwerp aan.

Hoofdonderwerp: Dienstverlening, lokale democratie en samenwerking (omvat de opgave ‘Samen maken we Berg en Dal’) Onderwerp / thema / aandachtsgebied

1. Participatie

1a. Communicatie

Ter referentie: Bestaande beleidslijn / keuze (indien aan de orde) Nota Participatie “Samen maken we Berg en Dal”: - In vertrouwen bespreken we onze dilemma’s. Er zijn geen verborgen agenda’s. - Meer ruimte in beleid. Per situatie spreken we vooraf speelregels en kaders af. - Samen in gesprek. We zoeken elkaar in een vroegtijdig stadium op. We maken gebruik van elkaars kennis en kwaliteiten. - Gewoon doen! We tonen lef en experimenteren.

Trend / ontwikkeling

Gemeenten maken steeds meer beleid samen met inwoners. Gemeenten zetten steeds meer verschillende vormen van participatie (verdiepend en verbredend) in om tot goed beleid of besluit te komen. Inwoners willen steeds meer meebeslissen/meebesturen. Er is echter ook een grote groep die zaken liever bij de gemeente laat Meer in gesprek met inwoners vraagt andere kwaliteiten: dit kost tijd.

Betekenis voor Berg en Dal - dilemma - keuzemogelijkheid - vraagstuk Mogelijkheden: - Andere democratische participatievarianten vaker inzetten (zoals werken met loting of referenda). - Als gemeente open staan om voor belangrijke onderwerpen andere vormen van gesprek in te zetten. -

Andere manier om samen te werken met inwoners vraagt om andere manier van communiceren. Voorheen was gemeente afzender. Nu initiatiefnemers, of intermediairs.

Uitdagingen:De (democratische) waarde van de gemeenteraad als volksvertegenwoordiger niet uit het oog te verliezen.Hoe zorgen we ervoor dat ook de ‘zwijgende meerderheid’ voldoende gehoord wordt in onze participatiesamenleving? De wens om mee te beslissen / besturen kan op gespannen voet staan met het organiseren van opgaven en taken op regionaal schaalniveau, waarin immers niet iedere gemeente hetzelfde participatiebeleid heeft. Hoe gaan we hiermee om?

Mogelijkheden: - Mengvorm vinden/afspraken maken - Vertrouwen op samenwerkingspartners Uitdagingen:

2. Toegankelijkheid

3. Informatieveiligheid

Wie heeft de regie in communicatie? Kan de gemeente de regie uit handen geven? Worden betrokkenen nog goed geïnformeerd?

We bedienen inwoners en ondernemers zo goed als mogelijk op het kanaal dat zij kiezen, vanuit het principe ‘online waar het kan en persoonlijk waar het moet’. Steeds meer aanvragen worden daarom digitaal ingediend en steeds vaker ook digitaal afgehandeld. Mensen zijn gewend geraakt aan het maken van afspraken, zodat ze direct geholpen worden en niet meer hoeven te wachten. Inwoners hebben de mogelijkheid om rijbewijzen en reisdocumenten thuis te laten sturen (tegen betaling). Op dit moment hebben 1x in de 4 weken een servicepunt in Millingen, Ooij, Leuth en Beek Steeds meer informatie wordt digitaal aangeboden, maar niet iedereen is digitaal vaardig en/of heeft moeite met lezen en schrijven. De berichtenstroom op social media wordt steeds groter.

Willen we meer insteken op verdere digitalisering (bijvoorbeeld 24/7 digitaal zaken regelen en inzien) of (meer) fysieke bereikbaarheid (bijvoorbeeld openingstijden, servicepunten en mogelijkheid tot uitbreiden).

Het informatielandschap wordt complexer. Nieuwe wet- en regelgeving vraagt steeds meer van ons wat betreft digitalisering, transparantie, toegankelijkheid en

Is onze digitale dienstverlening voldoende toegankelijk of moet er extra geïnvesteerd worden om (digitale) documenten volledig toegankelijk te maken? (klare taal, infographics, video’s, speciale pdf’s, juist analoog)

We willen de risico’s zo klein mogelijk houden en tegelijkertijd paraat staan als er toch iets mis gaat. Hiervoor zijn structurele investeringen nodig, om onze beveiliging

4. Intergemeentelijke samenwerking

Wij zijn een regiegemeente: - visie op nieuwe gemeente 2014 - coalitieakkoord 2018

beveiliging van informatie. In onze continue up to date te houden. Hoeveel tijd en samenwerking met ketenpartners geld willen we hiervoor vrij maken? delen we steeds vaker structureel informatie, waarvoor systemen aan elkaar gekoppeld worden. Ook maken we in toenemende mate gebruik van big data en datagedreven sturing en werken we tijd- en plaatsonafhankelijk. Waardoor we onze toegang tot informatie ook anders moeten organiseren. Het gevaar op beveiligingsincidenten neemt steeds verder toe. Dor het belang van informatie, wordt het voor hackers steeds interessanter om in onze systemen in te breken. En door de toenemende mate van informatiedeling, wordt de kans op datalekken groter. We zien het landelijk dan ook steeds vaker misgaan. De maatschappelijke opgaven die op - Moeten we meer dan nu inzetten op gemeenten afkomen stijgen in samenwerking? Dit gaat gepaard met omvang en complexiteit. Gemeenten vermindering van autonomie. zijn om deze reden in toenemende Of juist minder samenwerken en meer zelf mate aangewezen op doen? Dit gaat gepaard met vergroting van intergemeentelijke samenwerking autonomie. (bevorderen kwaliteit en robuustheid, - Met betrekking tot de samenwerking een verminderen kosten(risico)). scherpere opdracht neerleggen c.q.

meer kaders vooraf meegeven? Meer evalueren? Of is de huidige mate van invloed voldoende? - Is het voor het resultaat wenselijk dat er meer op basis van gezamenlijk beleid wordt

samengewerkt of moet samenwerking zich meer beperken tot de uitvoering van door gemeenten zelf vastgesteld beleid? Gemeenten ervaren steeds meer een spanning tussen de wens om aan de ene kant dicht bij de inwoner te staan en aan de andere kant meer bestuurskracht te ontwikkelen.

Als we kijken naar de middellange termijn: wat vindt u van de huidige omvang van de gemeente in relatie tot de onderwerpen ‘dicht bij de inwoner’ aan de ene kant en bestuurskracht aan de andere kant?

Hoofdonderwerp: Sociaal Domein (omvat de opgaven ‘Transformatie Sociaal Domein’ en ‘Covid-19’) Onderwerp / thema / aandachtsgebied

Ter referentie: Bestaande beleidslijn / keuze (indien aan de orde)

Trend / ontwikkeling

Betekenis voor Berg en Dal - dilemma - keuzemogelijkheid - vraagstuk

Algemene beleidsdocumenten - Koersdocument Sociaal Domein (2021) - Beleidskader Sociaal Domein (2019) - Sociaal Maatschappelijke Visie (2015) - Regionaal beleidsplan ‘Samen dichtbij’ (2017) 1. Individualisering

2. Inclusieve samenleving

Individualisering is een trend die je op allerlei gebieden ziet binnen het sociaal domein. - Het aantal eenpersoonshuishoudens neemt toe. - De kans op eenzaamheid neemt toe, ook omdat ouderen langer thuis wonen. - Sporten wordt meer individueel gedaan dan via een vereniging - Verenigingsleven brokkelt af - Geen beroep durven of willen doen op een ander - Polarisatie van de samenleving De gemeente Berg en Dal wordt steeds diverser: bijvoorbeeld mensen met een andere herkomst, met een

Moeten we als gemeente meebewegen in de trend van individualisering of deze trend juist actief tegengaan?

In welke mate zijn we als gemeente verantwoordelijk voor een samenleving waarin

2a. Woonsituatie van kwetsbare inwoners

2b. Armoedebeleid

2c. Jeugdbeleid

Beleidsplan Minima en Schuldhulpverlening (vastgesteld 16 december 2021) Doe Mee+-regeling en Kindpakket

beperking, met een beperkt inkomen, met een andere seksuele voorkeur / identiteit of geslacht (LHBTIQ+). Iedereen doet mee! Door de afbouw van het wonen in zorginstellingen en de wens dat ook mensen met diverse zorgbehoeften volwaardig kunnen deelnemen in de maatschappij, komen diverse groepen met een ondersteuningsbehoefte in toenemende mate in reguliere woonwijken te wonen. - De kloof tussen arm en rijk neemt nog steeds toe. Door gebrek aan middelen kunnen minima minder goed meedoen. Door ze op verschillende vlakken extra te ondersteunen krijgen minima ook te maken met het verschijnsel armoedeval. - Steeds meer inwoners leven in energiearmoede. Door de stijgende gasprijzen wordt het voor deze inwoners nog moeilijker om de energierekening te betalen en zal het aantal mensen die leven in energiearmoede groeien. Energiearmoede is een domein overstijgend probleem, enerzijds komen mensen in serieuze financiële problemen, anderzijds zijn huizen slecht geïsoleerd. - Landelijk blijven de tekorten in de jeugdhulp oplopen.

iedereen kan meedoen en niemand wordt buitengesloten?

Moeten we meer dan nu het geval is inzetten op voldoende geschikte woningen voor kwetsbare inwoners in de wijk? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat iedereen prettig en veilig kan samen leven en wonen in de wijken en dorpen van onze gemeente? En wat betekent dat voor de (omvang van) de ondersteuningsvraag? Aan de ene kant kan door het verstrekken van middelen aan minima ervoor gezorgd worden dat deze meer meedoen, aan de andere kant verminderen we daarmee de prikkel om een betaalde baan te zoeken (armoedeval). In welke mate zijn we als gemeente verantwoordelijk voor de energiearmoede? Richten we ons, bij het bestrijden van energiearmoede, op een kortetermijnoplossing door bijvoorbeeld een financiële compensatie of richten we ons open een langdurige oplossing bijvoorbeeld door het beter isoleren van woningen in onze gemeente? Hoe sterk willen we inzetten op bestrijding van energiearmoede als de prijzen toch altijd blijven fluctueren?

Blijven wij het volledige spectrum aan dienstverlening leveren, ondanks dat we

2d. Ouderenbeleid

Er wordt door de rijksoverheid steeds meer neergelegd bij de gemeenten / sociaal teams. Bijvoorbeeld een prominentere rol in de jeugdbeschermings-keten. De mentale druk op jongeren en jongvolwassenen neemt toe, met mogelijke gevolgen voor hun psychische gezondheid Ouderen blijven steeds langer thuis wonen en worden minder mobiel. Het wordt daardoor steeds moeilijker om passende zorg betaalbaar te houden. Ook het tekort aan zorgpersoneel wordt steeds groter waardoor langer thuiswonen steeds lastiger zal worden. De komende jaren (nog zeker tot 2040) zal de landelijke trend van vergrijzing zich ook doorzetten binnen onze gemeente. Omdat we steeds ouder worden, stijgt het aantal mensen met dementie. De komende jaren zullen we in de gemeente steeds vaker te maken krijgen met dementie. De gemeente Berg en Dal heeft daarom besloten een dementievriendelijke gemeente te willen zijn. Meer ouderen waarvan beide partners een eigen pensioenopbouw hebben

daarvoor onvoldoende door de rijksoverheid voor worden gecompenseerd? Accepteren we wachtlijsten voor de sociale wijkteams?

Faciliteren we dat mensen steeds langer in hun eigen omgeving blijven wonen, of moeten we toch meer inzetten op verhuizing van ouderen naar geschikte(re) woonvormen om de (personeels)tekorten in de zorg het hoofd te kunnen bieden. Wat is daarbij de rol van de gemeente? Wat betekent dat voor de inrichting van de leefomgeving, de accommodatiebehoefte, beschikbaarheid van geschikte(re) woonvormen/-voorzieningen, mobiliteit?(denk aan hogere eisen aan nabijheid, bereikbaarheid en toegankelijkheid van voorzieningen/openbaar vervoer en toenemend gebruik van eigenvervoer, dementievriendelijk inrichten, etc.) Wat verstaan we onder (ouderen)welzijn en wat is de rol t.z.v. de (subjectieve) beleving van kwaliteit van leven? Wat betekent dit voor de hulpvraag (WMO e.d.)?

2f. Zingeving en reïntegratie

3. Zelfredzaamheid

4. Gezonde en actieve samenleving

4a. Voorzieningen en verenigingen

Essentie bestaand beleid: Eigen verantwoordelijkheid en een hoge mate van zelfredzaamheid.

Zingeving is van groot belang voor het welzijn en welbevinden van mensen. Werk is daarbij een belangrijke voorwaarde. - Er staan nog te veel mensen aan de kant terwijl er een groot tekort op de arbeidsmarkt en aan vrijwilligers is. Er wordt steeds meer van inwoners gevraagd om zelfredzaam te zijn. Maar niet iedereen kan daarin mee of heeft hiervoor een voldoende groot netwerk. Er dreigt hierdoor een nieuwe tweedeling in de maatschappij. Daarnaast is er al geruime tijd een overspannen situatie in de bouwbranche, die de komende jaren nog zal voortduren.

Preventief beleid wordt steeds belangrijker. Het bevorderen van een gezonde en actieve samenleving voorkomt (op termijn) veel problemen. De omgeving nodigt steeds meer uit tot te veel, calorierijk en ongezond eten en weinig bewegen. - Het aantal leden van veel verenigingen neemt structureel af. Dit komt onder andere door het toenemende aantal ouderen (vergrijzing) en afnemende aantal jongeren (ontgroening).

Moeten we onze inspanningen om meer mensen aan het (vrijwilligers)werk te helpen opvoeren? Hoever gaan we hierin?

Hoe gaan we om met inwoners die minder zelfredzaam zijn? Wat betekent dit voor het door de gemeente realiseren van toegekende maatwerkvoorzieningen (denk aan: aannemers die niet beschikbaar zijn voor woningaanpassingen e.d.) - en dus voor de zelfredzaamheid van inwoners? Blijft de gemeente inzetten op externe expertise (bouw) of moeten we nadenken over het (meer) ‘in huis halen’ van expertise, om daarmee voorzieningen sneller te kunnen realiseren? Wat betekent dat organisatorisch en praktisch? Wanneer verandert stimuleren in inperking van de persoonlijke keuzevrijheid? Hoever mag / moet de gemeente hierin gaan?

Kiezen we voor behoud van voorzieningen in al onze dorpen of moeten we - meer dan nu het geval is - inzetten op kwaliteit door het clusteren en multifunctioneler maken van voorzieningen, ook als dit betekent dat mensen verder moeten reizen?

4b. Gezondheid en sport

5. Effecten coronacrisis

Ook wordt het steeds lastiger om voldoende vrijwilligers te vinden om de verenigingen draaiende te houden. - Hierdoor komt de kwaliteit, betaalbaarheid en het toekomstperspectief van gemeenschapsaccommodaties onder druk te staan. - Inwoners zijn in toenemende mate bereid om verder te reizen voor kwalitatief goede voorzieningen. - Aandacht voor gezonde leefstijl neemt toe. Nederlanders vinden gezondheid het belangrijkste in het leven. - Tegelijkertijd wordt er landelijk wordt er gemiddeld steeds minder bewogen door jongeren en ouderen. Het overgewicht neemt toe. - Landelijk neemt het drank- en drugsgebruik toe. - Sport in groepsverband neemt af, terwijl het individueel sporten in de openbare ruimte juist toeneemt. De coronacrisis heeft effect op ons allemaal gehad. Bij kwetsbare bevolkingsgroepen zijn deze effecten nog harder aangekomen. Het ging dan niet alleen om de directe gevolgen maar juist ook om de indirecte, toekomstige gevolgen.

Als ergens vrijwilligers tekort komen is het dan de taak van de gemeente om belangrijke taken over te nemen?

Blijven we het groepssporten stimuleren of moet er meer aandacht komen voor het individueel sporten? Kiezen we ervoor om actieve mobiliteit (wandelen, fietsen) voorrang te geven op andere vormen van mobiliteit om zo dagelijks bewegen meer te stimuleren?

In hoeverre is de gemeente (nog) verantwoordelijk voor door de Coronacrisis in de problemen komende inwoners, verenigingen en ondernemers? Zijn we als gemeente voldoende gewapend tegen een (nieuwe) pandemie?

6. Relatie overheid en inwoner

7. Preventie of vangnet?

8. Vluchtelingen

Hoe het coronavirus zicht in de toekomst verder ontwikkelt is niet met zekerheid te zeggen. De overheid wil meer vertrouwen op haar inwoners. Van de overheid wordt ook verlangd om zaken snel af te handelen. Soms gaat dit ten koste van de zorgvuldigheid, waardoor inwoners achteraf in de problemen kunnen komen (bijvoorbeeld de NOW-regeling en de toeslagenaffaire) Door begrotingstekorten komt het preventieve deel van de ondersteuning van inwoners steeds verder onder druk te staan De vluchtelingenstroom neemt steeds verder toe. Sinds de zomer van 2021 zijn er fors meer vluchtelingen vanuit Afghanistan naar Nederland gekomen. Daarnaast is de verwachting dat door de oorlog in Oekraïne nog meer vluchtelingen naar ons land zullen aankomen.

Is er in Berg en Dal tussen inwoner en gemeente sprake van een goede balans tussen controle en vertrouwen? Leveren we voldoende maatwerk c.q. hebben we voldoende oog voor de individuele omstandigheden van onze inwoners?

Hoe belangrijk vindt u het dat we als gemeente blijven investeren in preventie?

Hierdoor hebben we steeds meer moeite om onze taakstelling te halen (verplicht aantal statushouders die we per jaar moeten huisvesten), moet de huisvesting van vluchtelingen in sociale huurwoningen nog meer prioriteit krijgen? We hebben al extra taken toebedeeld gekregen via de nieuwe Wet Inburgering, willen we het bij onze wettelijke taken houden of willen we meer doen dan wettelijk nodig is om statushouders/vluchtelingen te helpen?

Hoofdonderwerp: Fysiek Domein (omvat de opgaven ‘Transformatie fysieke domein’, ‘Duurzaam Berg en Dal’, en ‘Vitale Leefomgeving’) Onderwerp / thema / aandachtsgebied

1. Ruimtegebruik

a. Woningbouw

Ter referentie: Trend / ontwikkeling Bestaande beleidslijn / keuze (indien aan de orde) - Structuurvisies - In toenemende mate wordt vanuit (voormalige) diverse functies een ruimteclaim gemeenten gelegd op de in onze gemeente Groesbeek, Ubbergen beschikbare ruimte. en Millingen aan de - Uit de enquête die gehouden is Rijn als voorbereiding op de - Startnotitie Omgevingsvisie blijken inwoners Omgevingsvisie echter een groot belang te Berg en Dal hechten aan de natuur en het (vastgesteld 28 juni landschap in de gemeente. 2021): er zijn 12 thema’s benoemd die ook onderling verband hebben. Deze komen terug in de hieronder benoemde onderwerpen. Actieplan Wonen: - Steeds meer groepen - We bouwen voor onze concurreren met elkaar op de eigen woningmarkt en komen behoefte/regionale onvoldoende aan hun trekken afspraken (1200 (denk hierbij aan starters / woningen) + 30% jongeren, ouderen, mensen die extra om planuitval / op een betaalbare (sociale huur planuitstel op te en koop)woningen zijn vangen. aangewezen, statushouders en - Inbreiding voor kwetsbare groepen. Dit leidt in uitbreiding:

Betekenis voor Berg en Dal - dilemma - keuzemogelijkheid - vraagstuk - Niet alle ruimteclaims kunnen gehonoreerd worden. Welke functies of combinatie van functies moeten voorrang krijgen? - Hoe behouden we de kernkwaliteiten van de gemeente?

Ondanks de hoge woningnood lukt het nog niet om tot een voldoende bouwproductie te komen. Dit heeft naast de bekende algemene oorzaken óók te maken met de vele eisen op het gebied van participatie, inpassing en betaalbaarheid die de gemeente ook zelf aan projecten stelt en die tot vertraging leiden. Welke aspecten vindt u echt belangrijk? Bouwen we voor alleen voor eigen behoefte of willen we ook bijdragen aan de oplossing van het regionaal tekort?

woningbouw alleen bij een ruimtelijke kwaliteitsverbetering en in de kernen. Momenteel hebben we een passief grondbeleid. We vragen van ontwikkelaars een gedifferentieerd woningprogramma met 30% sociale huur, 20% middelduur en 50% vrij. Ook houden we rekening met de bevolkingsopbouw van de wijk/straten nabij.

toenemende mate tot maatschappelijke onrust. Het woningbouwtekort in Berg en Dal en het Rijk van Nijmegen is tot grote hoogte opgelopen. Een gemiddeld woningbouwproject duurt gemiddeld 7 jaar vanaf de start tot aan oplevering. Er komen veel potentiële woningbouwlocaties beschikbaar in of naast de kernen (maatschappelijk vastgoed (zorg/sport), retail, bedrijfsmatig).

b. Bedrijvigheid / economie

Economische visie: Hier wordt gewerkt! (2017) Regionaal Programma Werklocaties

De in de gemeente beschikbare bedrijventerreinen lopen vol. Tegelijkertijd neemt de beroepsbevolking in onze gemeente structureel af en werkt het merendeel buiten de gemeente (forensengemeente). Voor bedrijven wordt het steeds lastiger om aan geschikt personeel te komen. Er zijn steeds meer initiatieven voor kringlooplandbouw. Deze initiatieven bieden kansen voor duurzaamheid, landschap, natuur en economie.

Geven we bij projecten voorrang aan grote vaak buiten de bestaande kernen gelegen projecten, of blijven we vooral inzetten op kleinere – veelal op inbreidingslocaties gelegen – projecten? Voegen we in alle kernen woningen toe, of doen we dit vooral in de grotere kernen met voorzieningen? Hoe kan de gemeente bijdragen aan de oplossing van de impasse op de woningmarkt? Moeten we meer inzetten op actieve grondpolitiek (zodat we meer zelf regie kunnen voeren), of moeten we datgene wat we willen beter in de markt zetten (waardoor ontwikkelaars meer prioriteit toekennen aan projecten in onze gemeente)? Hoe dragen we bij aan een gevarieerdere bevolkingsopbouw in onze wijken? Hoe bevorderen we de doorstroming op de woningmarkt? Willen wij (met het oog op de meerdere ruimteclaims) nieuwe bedrijventerreinen ontwikkelen, of moeten we de bestaande bedrijventerreinen beter gebruiken (revitalisering)? Wat voor soort werkgelegenheid willen wij stimuleren? Wat zijn de kansen van lokale voedselkringlopen voor ondernemers en toerisme en hoe kunnen we deze stimuleren? Waar moeten dorpscentra minimaal aan voldoen en welke nieuwe functies zijn kansrijk om de centrumgebieden vitaal te houden?

c. Openbare ruimte

Geen vastgesteld beleid.

d. Gebruik van het buitengebied

e. Opwekking van duurzame energie en warmtetransitie

Centrumgebieden staan onder druk door met name online winkelen. De recente coronacrisis zorgt voor extra druk. Dit heeft in Berg en Dal tot nu toe niet geleid tot meer leegstand. De openbare ruimte in de kernen wordt steeds schaarser, terwijl er – zowel boven als onder de grond – steeds meer ruimte nodig is voor zaken als klimaatadaptatie (groen en waterberging), parkeren, nutsvoorzieningen, kabels en leidingen, ontmoeten en sporten / bewegen. Steeds meer gemeenten kiezen voor sturing op beleving. Bij beleving is niet alleen het onderhoudsniveau belangrijk, maar ook aan welke functies in een bepaalde wijk behoefte is. De onderhoudskwaliteit van de openbare ruimte in onze gemeente is hoog.

Wat is ervoor nodig om de ontmoetingsfunctie van de dorpscentra voor de lokale bewoners te vergroten?

Zetten we maximaal in op woningbouw in de kernen (verdichting) of is het noodzakelijk om meer ruimte gereserveerd te houden voor inrichting van een toekomstbestendige openbare ruimte? Op welke wijze richten wij de buitenruimte duurzaam en klimaatbewust in en hoe enthousiasmeren we inwoners om hetzelfde te doen? Nutsbedrijven gaan de aankomende jaren flink in de ondergrondse infra investeren. Daarvoor moet de fysieke buitenruimte op de schop. Maken wij van deze gelegenheid gebruik om de openbare ruimte direct een kwaliteitsimpuls te geven, of herstellen we de oude situatie? Gaan wij ook sturen op beleving, of houden we vast aan sturing op kwaliteit en wachten we eerst de ervaringen in andere gemeentes af?

Bestemmingsplannen Doordat er steeds meer functies een Buitengebied: claim (in combinatie met steeds ruimhartig beleid meer stoppende agrarische voor nevenfuncties bedrijven) leggen op het en buitengebied treedt versnippering functieverandering. op. Ruimtelijke Visie - We willen klimaatneutraal zijn in Duurzame Energie 2050. Daarom moeten we en Transitievisie duurzame energie opwekken. Dit Warmte vraagt veel ruimte. Het wordt een

Moet het buitengebied het domein blijven van aan het buitengebied gelieerde functies zoals landbouw en natuur, of is het een goede zaak dat functies als solitair wonen, recreatie, en horeca hun plek in buitengebied blijven vinden? Kiezen we er voor om onze doelstellingen te halen met alleen zonne-energie, of zetten we in op een mix van zonne- en windenergie? Stellen we onze doelstelling bij? Of vinden we dat (een

f. Toerisme en recreatie

Kadernota Toerisme: van trots naar topbestemming (2017)

steeds grotere opgave om dit af te stemmen met andere ruimtevragende functies. Het is nu technisch goed mogelijk om woningen aardgasvrij te maken, maar het raakt veel andere onderwerpen, zoals herinrichting van de openbare ruimte en het elektriciteitstekort. Ook is nog onduidelijk wie de benodigde investeringen gaat betalen. Dit levert veel verschillende dilemma’s op. - N.a.v. de stijgende gasprijzen wordt het steeds aantrekkelijker woningen te verduurzamen, maar niet iedereen kan daarin meegaan. Energiearmoede is een groter wordend probleem. Toerisme wordt steeds meer gezien als een middel om de leefbaarheid te vergroten. Naast recreanten maken ook steeds meer inwoners gebruik van de toeristische / recreatieve voorzieningen (zoals musea, wandel- en fietspaden). Kwaliteit van de voorzieningen wordt hierbij steeds belangrijker.

deel van) onze opgave elders in de regio neergelegd moet worden? Laten we dit proces over aan de markt, of stimuleren we eigenaarschap door de inwoners? M.a.w. vindt u het belangrijk dat de in onze gemeente opgewekte energie ook van onze inwoners is, en hen ten goede komt?Hoe maken we op een verantwoorde en betaalbare manier alle gebouwen in de gemeente aardgasvrij, waarbij we overlast minimaliseren en toch iedereen mee kan doen? Hoe voorkomen we dat mensen door de stijgende energieprijzen onder de armoedegrens schieten?

Hoe kan toerisme in Berg en Dal bijdragen aan de leefbaarheid en welke rol heeft de gemeente daarbij? In hoeverre is de vitaliteit van het toeristisch recreatieve aanbod in Berg en Dal in orde (denk bijvoorbeeld aan dagattracties en verblijfsaccommodaties)? Welke rol heeft de gemeente hierin (denk bijvoorbeeld aan thema’s als duurzaamheid en toegankelijkheid)?. Het is niet altijd te vermijden dat toeristischrecreatieve activiteiten tot overlast voor inwoners, planten en dieren leidt. Accepteren we dit of is het nodig om een nieuwe balans te vinden?

g. Robuuste ecosystemen, Nationaal landschap, en cultuurhistorie

h. Mobiliteit en bereikbaarheid

i. Bodem en ondergrond

In de Startnotitie Omgevingsvisie (2021) worden ‘Uniek landschap’ en ‘Rijk Erfgoed’ als kernkwaliteiten van onze gemeente beschreven.

Nieuwe ontwikkelingen (opwekking van duurzame energie, woningbouw, bedrijvigheid, recreatie en mobiliteit) conflicteren met onze kernkwaliteiten. Het belang van biodiversiteit en ecologische verbindingszones wordt steeds meer ingezien. Voor de gezondheid van de mens en onze omgeving. Mobiliteitsvisie 2016 - De behoefte aan (duurzame) – 2026 mobiliteit groeit, dit leidt in toenemende mate tot onwenselijke situaties op fietspaden en op wegen - Niet iedereen is even mobiel, dit kan leiden tot vereenzaming Strategisch integraal Nieuwe en hernieuwde rol van het beleid bodem en domein bodem en ondergrond, van ondergrond is in saneren en beheren naar benutten ontwikkeling en ontwikkelen.

j. Luchtverontreiniging, gezondheid en Schone Lucht Akkoord

Europees vastgestelde normen die landelijk gelden

Luchtverontreiniging (o.a. door fijnstof) komt steeds meer in de publieke belangstelling te staan. Van overheden wordt in toenemende mate verwacht dat zij dit probleem aanpakken.

Hoe zorgen we ervoor dat deze nieuwe ontwikkelingen een bijdrage leveren aan landschap, natuur en cultuurhistorie in plaats van er afbreuk aan doen? Moeten we wel alle nieuwe ontwikkelingen een plek geven in onze gemeenten, als dit een aantasting van onze kernkwaliteiten oplevert? Hoe zorgen we er voor dat er ruimte komt om verbindingen te maken in een tijd waarin er veel druk ligt op de omgeving? Hoe keren we deze trend, en welke taak heeft de gemeente hierbij? Hoe houden we het openbaar vervoer toegankelijk en betaalbaar?

Ook onder de grond wordt het steeds voller en drukker, we kunnen niet alle functies zoals bijvoorbeeld winning aardwarmte en drinkwatervoorziening combineren, waar kiezen we dan voor? Daarnaast wordt echt schone grond steeds schaarser, blijven we uitgaan van het stand-still principe of staan we toe dat op sommige plekken de bodemkwaliteit wat verslechtert om daarmee andere gebieden te beschermen? Moeten we als gemeente hier ook actieve mee om te gaan, door bijvoorbeeld normen aan te scherpen of deel te nemen aan het Schone Lucht Akkoord?

2 Handhaving van regelgeving omgevingsrecht

Integraal toezicht en handhavingsbeleid Wabo geldig van 20172022. Gestart met Regionaal integraal Vergunningen Toezicht en Handhavingsbeleid Wabo 2023-2027 (VTHbeleid)

Om schade aan de fysieke leefomgeving te voorkomen en te beperken is een goede handhaving van de regels van het omgevingsrecht van groot belang. In toenemende mate wordt duidelijk dat de handhavingscapaciteit onvoldoende is om handhaving over de volledige breedte aan te pakken.

Omdat budget en capaciteit binnen de gemeente niet oneindig is, moeten er keuzes worde gemaakt in wat je wel en wat je niet controleert; Welke prioriteiten moeten er gesteld worden? Hoe belangrijk vind u naleving van regels, bescherming en verbetering van de leefomgeving? Hoeveel budget mag hier voor worden ingezet?

Hoofdonderwerp: Openbare Orde en Veiligheid Onderwerp / thema / aandachtsgebied Ondermijning (denk o.a. aan drugs- en mensenhandel, uitbuiting, fraude, cybercrime, witwassen)

Weerbaarheid en integriteit

Veiligheidsregio (brandweer- en ambulancezorg, crisisbeheersing)

Ter referentie: Trend / ontwikkeling Bestaande beleidslijn / keuze (indien aan de orde) Veiligheidsplannen - Georganiseerde en ondermijnende Tweestromenland criminaliteit is een aanwezig onderdeel (gemeenten-politie-OM) van de huidige samenleving, de bestrijding daarvan blijkt erg ingewikkeld. - Door krapte in de strafrechtketen komt er steeds meer op het bordje van gemeenten te liggen

Er komt steeds maar aandacht voor de thema’s weerbaarheid en integriteit, zowel van gemeenten en bij haar maatschappelijke partners. - In de huidige samenleving is er steeds meer sprake van verharding en polarisatie (uitvergroten van verschillen) gaande, waarbij (digitale) agressie en intimidatie tegen gemeentelijke bestuurders en medewerkers steeds vaker plaats vinden. *Regionaal BeleidsDoor veranderingen in wet- en regelgeving plan 2020-2023 en de steeds complexere samenleving Gelderland-Zuid worden ambulance- en brandweerzorg *Programmabegroting steeds duurder. Het Rijk compenseert VRGZ gemeente hiervoor onvoldoende.

Betekenis voor Berg en Dal - dilemma - keuzemogelijkheid - vraagstuk - Wat hebben we ervoor over om door middel van informatiegestuurd werken (intelligence) en aantrekken van deskundige capaciteit ondermijning tegen te gaan? - Zetten we verder in op de bestuurlijke aanpak (feitelijk een andere manier om hetzelfde doel te bereiken), of vinden we dat het probleem thuishoort bij de politie en de rechterlijke macht? - Zetten we in op het maximaal benutten van wettelijke en juridische mogelijkheden om ondermijning incl. fraude te bestrijden, ook al leidt dit tot een flinke stijging van administratieve lasten voor inwoners/ondernemers? - Zijn wij op dit moment voldoende gewapend om de gevolgen van de verharding in de samenleving te weerstaan of is er meer nodig?

Hoe kunnen we onze veiligheidszorg op een acceptabel niveau houden?

Hoofdonderwerp: Gemeentefinanciën en –belastingen Onderwerp / thema / aandachtsgebied

Vergroten van het gemeentelijk belastinggebied

Ter referentie: Bestaande beleidslijn / keuze (indien aan de orde) Coalitieakkoord: We streven naar zo laag mogelijke lasten voor onze inwoners, zonder lasten onverantwoord door te schuiven naar onze kinderen.

Financieel Meerjarig een meerjarenperspectief sluitende begroting

Inzet algemene reserve

- Op dit moment een substantieel hogere weerstandsratio dan

Trend / ontwikkeling

Gemeenten hebben steeds meer geld nodig om de kosten te dekken. Vaak worden de Wmo en Jeugdzorg genoemd als aanleiding voor tariefverhogingen.

Ieder jaar moeten we voldoen aan het opstellen van een sluitende begroting. De huidige begroting laat meerjarige tekorten zien. Met de komst van het nieuwe regeerakkoord ziet het financiële perspectief positief uit. Wel blijft er veel onzekerheid omdat de VNG en de gemeenten vinden dat een aantal ombuigingen van tafel moeten. Ook zijn we afhankelijk van de rijksuitgaven. Als het rijk minder uitgeeft, krijgen we minder algemene uitkering. Geen landelijke trend, lokale keuzes zijn hierin te maken

Betekenis voor Berg en Dal - dilemma - keuzemogelijkheid - vraagstuk - In hoeverre moet de gemeente ernaar streven om zijn belastinggebied te vergroten / te maximaliseren (denk hierbij bijvoorbeeld aan de OZB), in de wetenschap dat we hiermee nog beter in staat zijn om in het algemeen belang of voor specifieke groepen een beter toekomstperspectief te bieden? - In hoeverre moet de gemeente belastingen zoals toeristenbelasting en hondenbelasting (wordt nu niet geheven) strikt inzetten en in hoeverre mag dit voor meer algemene doelen worden ingezet zoals verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimte of de aanleg van centrumvoorzieningen? -

Hoe gaan we als gemeente om met deze onzekerheden bij het opstellen van onze meerjarenbegroting? Hoe gaan we om met de nog te realiseren en de gerealiseerde bezuinigingen?  Zie ook Document Financiën voor de coalitievorming.

- Welk doel heeft de algemene reserve?

het wettelijke minimum. - Van de algemene reserve moet zoveel mogelijk worden afgebleven.

- Onder welke omstandigheden en op basis van welke criteria mag de algemene reserve worden ingezet?

BELANGRIJKE DOSSIERS 18 maart 2022

Fysiek Domein Onderwerp

Beschrijving en stand van zaken

Vervolg

Omgevingswet

De Omgevingswet zorgt voor een transformatie in het ruimtelijk domein. Van 26 wetten wordt 1 nieuwe wet gemaakt en heel veel andere regelingen worden samengevoegd. Voor de gemeente betekent dit veel meer dan alleen een wetswijziging. De Omgevingswet zorgt voor een andere manier van werken, nieuwe software, meer duidelijkheid en snellere procedures voor burgers, nieuwe instrumenten voor de gemeente, eer ruimte voor participatie etc. We richten ons op de minimale verplichtingen waaraan we moeten voldoen als de wet op 1 januari 2023 in werking treedt. Het traject voor vaststelling van een Omgevingsvisie loopt. Vaststelling zal in 2023 plaatsvinden. De nieuwe software is aangeschaft. Diverse verordeningen zijn herschreven. Participatiebeleid is vastgesteld. Medewerkers worden opgeleid om met de nieuwe wet te kunnen werken. De bestemmingsplannen worden vervangen door één omgevingsplan. Ook dat proces is gestart. De veranderingen in de werkprocessen van de ODRN zijn of worden in beeld gebracht. De raad neemt op korte termijn besluiten over verplichte participatie, verplicht advies van de raad aan het college en delegatie.

Opgave Duurzaam Berg en Dal / Actieplan Duurzaamheid

- We willen in 2050 klimaatneutraal zijn. Daarmee lopen we in de pas met de rest van Nederland. Wij hebben ook het Gelders Energieakkoord ondertekend. Daarin geven we aan dat we in 2030 55% van de CO2 willen reduceren ten opzichte van 1990 (en klimaatneutraal zijn in 2050).

Het koersdocument voor de Omgevingsvisie wordt in 2022 vastgesteld. De visie zelf in 2023. Het proces rondom het wijzigen van het omgevingsplan loopt door tot en met het derde kwartaal van 2022. Op 1 januari 2023 zijn we in staat het omgevingsplan te wijzigen. De genoemde besluitvorming zal in de eerste vergadering na de verkiezingen plaatsvinden. De raad heeft door middel van een amendement uitgesproken meer grip te willen hebben op planologische kruimelgevallen. De uitvoering van dit amendement moet nog worden opgepakt. Nieuwe werkafspraken met de ODRN moeten worden bekrachtigd en gevolgen daarvan worden in beeld gebracht. De website wordt zo ingericht dat mensen zelf kunnen zien of vergunning nodig is voor de meest voorkomende activiteiten. De verschillende opleidingstrajecten lopen heel 2022 door. Het interne proces rondom de afweging van ruimtelijke initiatieven wordt vernieuwd. Een nieuwe legesverordening wordt voor 1 januari 2023 vastgesteld. - Kiezen we ervoor om komende jaren onze doelstellingen te halen met alleen zonne-energie, of zetten we in op een mix van zonne- en windenergie? Hoe voegen we de daad bij het woord? Stellen we onze doelstelling bij tot onder de doelen van het Rijk en de provincie? Blijven we ervan uitgaan dat we zelf in onze eigen energiebehoefte gaan voorzien?

- In 2021 heeft de raad onze opgave naar beneden bijgesteld door te kiezen dat we de uitstoot van de scheepvaart binnen onze gemeentegrenzen niet meenemen in onze eigen opgave. Daarop is een eerste nieuwe berekening gemaakt (raadsvergadering september 2021, raadstuk M39). Momenteel wordt deze berekening en de consequenties nader onderbouwd. De eerste conclusie lijkt dat we met energiebesparing, zonnepanelen op daken en de pilots die in ontwikkeling zijn, onze doelstelling niet halen. De vraag is hoe we dit gat gaan dichten. - De opgave duurzaamheid bestaat uit nog veel meer dan duurzame energie opwekken of CO2reductie. Denk ook aan circulaire doelstellingen, duurzame mobiliteit, als organisatie zelf het goede voorbeeld geven.

Regionale Energiestrategie

Als regio hebben we de opdracht om regionale energiestrategieën (RES) door te ontwikkelen (van 1.0 [vaststellen zoekgebieden] naar 2.0 [ruimtelijke borging] en vervolgens 3.0 [uitvoering]). In de RES zijn en worden afspraken gemaakt over waar in de regio duurzame energie opgewekt wordt met windmolens en grote zonnevelden op land. Daarnaast is er een spoor dat zich richt op warmte. De RES moet ook ruimtelijk geborgd worden. Dat moet in de instrumenten van de omgevingsvisie gebeuren. Om dit goed te doen, wordt er op advies van de Commissie voor de MER een plan-MER opgesteld. Hierin is de gehele regio onderwerp van onderzoek. Dus niet alleen de zoekgebieden in de RES. In de Plan MER wordt op regionaal niveau gekeken naar “meest milieuvriendelijke alternatieven” voor windmolens en zonnepanelen. Belangrijke input voor deze plan MER is een onderzoek naar het leefgebied van de Wespendief. Conclusie van dat onderzoek is dat het lastig is om op de Veluwe en in een zoom van 10 km daar omheen heen windmolens te plaatsen. Een groot deel van onze regio valt binnen die straal. Wij als gemeente Berg en Dal vallen er juist buiten.

- In maart/april 2022 is een gedetailleerde onderbouwing van de aangepaste eigen doelstelling klaar en kan de politiek de constateringen meenemen in de te maken afwegingen. - Tot nu toe heeft de focus vooral gelegen op opwekking van duurzame energie en energiebesparing. De komende periode zal er ook meer aandacht moeten komen voor duurzame mobiliteit en circulaire economie en het verder besparen op het energieverbruik van ons eigen vastgoed. Het actieplan duurzaamheid omvat tientallen acties. In hoeverre kunnen we daarmee versnellen en wat levert dit op aan bijdrage aan het einddoel? In Q4 van 2022 is de concept plan-MER klaar. In Q1 van 2023 is de definitieve versie klaar en wordt het voorgelegd aan de colleges en de raad. Uit de plan-MER kunnen verschillende resultaten naar voren komen. Deze variëren van “op basis van milieufactoren moeten we geen windmolens en zonnevelden in de gemeente Berg en Dal plaatsen” tot “op basis van milieufactoren concluderen we dat plaatsing van windmolens en zonneparken in de gemeente Berg en Dal een van de meest milieuvriendelijke alternatieven is”. Wel is het zo dat milieuoverwegingen niet het enige is om naar te kijken. Zaken als economie en draagvlak kunnen in de totale afweging ook meegenomen worden..

6 Zonneparken

Warmtetransitie

Herinrichting Markt Groesbeek / afronding centrum Groesbeek

Dat betekent dat er mogelijk ook nadrukkelijker naar onze gemeente wordt gekeken om meer duurzame energie op te wekken. Als uitvloeisel van de Visie duurzame energieopwekking zijn 6 initiatiefnemers van zonneveldprojecten in onze gemeente (4 pilots en 2 specifieke locaties) gestart met hun participatietraject en/of andere voorbereiding op de besluitvorming. Het draagvlak binnen (een deel van) de raad en de bewoners rondom de verschillende projecten lijkt niet groot. Onder andere een groot project van 100 ha tussen Leuth en Millingen aan de Rijn ligt erg gevoelig. Ook landelijk lijken er wat vraagtekens bij grote zonnevelden in het buitengebied te worden gezet. Tegelijkertijd verwacht het Rijk van gemeentes dat ze gewoon verder gaan met de RESsen. Opdracht van het Rijk is om, conform het Klimaatakkoord, alle woningen in 2050 aardgasvrij te hebben. Dit heeft o.a. raakvlakken met ingrepen in de openbare ruimte, het huidige stroomtekort, financieringsinstrumenten en sociale aspecten van het op gang brengen van een transitie, zoals energiearmoede en het verschil tussen kopers en huurders.

Herinrichting van het marktplein in Groesbeek is een van de laatste stappen in afronding van het centrum van Groesbeek. De laatste nieuwbouw vindt plaats aan de Spoorlaan (fase 2) waarbij aan de achterzijde van Jan Linders en Aldi een appartementencomplex aan het marktplein gerealiseerd wordt. Voor de nieuwbouw is het bestemmingsplan door de raad vastgesteld en zal tweede helft 2022 gestart worden met de bouw. Bij herinrichting van het marktplein is de raad van mening dat ook gekeken moet worden naar het beperken van de doorstroming van autoverkeer op de Dorpstraat. Deze en nog andere uitgangspunten heeft de raad meegegeven voor het uitwerken van een plan voor herinrichting. Verschillende uitwerkingen van deze uitgangspunten zijn in een uitgebreide participatie voorgelegd aan bewoners en belanghebbenden. In totaal hebben ruim 600 mensen via de Rozet, digitale enquête, gesprek bij informatie bus op het marktplein of in stakeholder gesprekken hun reactie gegeven op drie ontwerpen. Uit de participatie kwam duidelijk naar voren dat de verkeerssituatie op de Dorpstraat als onveilig wordt ervaren en dat daar ook wat betreft de deelnemers prioriteit ligt dat aan te pakken. Deze maatregelen waren aanvankelijk in een latere fase gepland, maar willen we nu ook gelet op de reacties van bewoners meenemen in de uitvoering.

Over het marktplein wordt gezegd dat deze vooral groener moet worden ingericht en dat het houden van evenementen (zoals carnaval) en de weekmarkt mogelijk moet blijven. Deze opgave zorgt voor een groot dilemma voor het marktplein, wanneer is er ruimte genoeg voor evenementen zoals de weekmarkt (die een grotere belemmering is dan de carnavalstent) en hoe groen kan het plein daarmee worden.

Heroverweging beleggen niet wettelijk verplichte taken bij ODRN Toekomst Dennenkamp / voormalige kippenfarm

Op 13 oktober 2021 is de raad geïnformeerd over het tot nu toe gelopen proces, de opbrengst van de gehouden participatie en wat dit vanuit het project bezien betekent voor de keuzes die gemaakt kunnen worden. Hierna is de projectgroep verder gegaan met het uitwerken van een Voorlopig Ontwerp voor herinrichting marktplein en Dorpstraat met bijbehorend krediet voorstel die na akkoord van het college voorgelegd kan worden aan de raad. De gemeente Nijmegen overweegt om de zogenaamde BRIKS-taken weg te halen bij de ODRN. Als dit daadwerkelijk gebeurt dan zal dit een forse impact op de ODRN hebben. Wij zullen als gemeente ook moeten bekijken welke effecten dit op onze gemeente kan hebben en welke scenario’s er mogelijk zijn. Het plan voor de melkfabriek is van tafel. De locatie is verkocht aan een vastgoedontwikkelaar. Het college heeft ingestemd met tijdelijke (5 jaar) caravanopstelling. Er wordt druk uitgeoefend om op deze locatie woningbouw te gaan toestaan. Zie verder onder kopje Groesbeek Noord.

De projecten bevinden zich in verschillende stadia van voorbereiding. Er lopen nog geen procedures. Het park Lagewald staat op het punt om een vergunningaanvraag te doen en valt - voorzover nu kan worden bezien- binnen de beleidskeuzes zoals de raad deze heeft geformuleerd bij de vaststelling van de ruimtelijke visie. De anterieure overeenkomst wordt voor wensen en bedenkingen aan de raad voorgelegd De warmtevisie is in februari 2022 vastgesteld. Subsidie van bijna €4mln voor Proeftuin Aardgasvrije Wijken is aangevraagd maar helaas afgewezen. Uitdaging wordt nu om een andere insteek te kiezen om toch voldoende financiering te vinden om te gaan werken aan het uitrollen van activiteiten om het wonen aardgasvrij-ready te maken. Tegelijkertijd komen er, afhankelijk van de proeftuingelden, communicatie- en inkoopcampagnes voor energiebesparing, isolatie en aardgasvrij(-ready). Ook maken we nu een plan om de rijksgelden voor energiearmoede doelmatig in te zetten. Eerste stap is een presentatie van het plan en voorstel krediet aan het college na de verkiezingen van 16 maart 2022. Het Voorontwerp is aan het college voorgelegd. Een meerderheid van het college ging niet akkoord met het verplaatsen van 2 bomen, die volgens bomenexperts prima verplaatsbaar zijn. Het betreft de plataan pal voor de ingang van Bakker Bart en de plataan links van het bushokje, vanaf het gemeentehuis bezien.

Dit besluit bleek niet uitvoerbaar. Het gemaakte voorontwerp kan niet hetzelfde blijven als de genoemde bomen moeten blijven staan. Het gemaakte voorontwerp voldoet wel aan de door de raad gestelde kaders en de ontvangen input van meer dan 600 inwoners. Het college heeft besloten het voorontwerp opnieuw voor te leggen aan het nieuwe college.

Er is een ambtelijke werkgroep gevormd om ons gemeentelijke standpunt te bepalen en de Gemeentesecretaris en Wethouder, die zitting nemen in het regiooverleg hierover, van input te voorzien. Er is inmiddels een interne projectopdracht geformuleerd. Raad zal te zijner tijd moeten instemmen met een nieuwe permanente functie/bestemmingsplan.

Groesbeek Noord / Heikant

Tekort aan Stroom

Vijverhof

Ooijse Graaf/Reomie terrein

Woonwagenstandplaatsen

Dekkerswald, een groene vitale en zorgzame buurt

Op het voormalige terrein van Achilles ’29, de voormalige kippenfarm / melkfabriek en alle aansluitende gronden kan woningbouw plaats vinden. Aanvullend op het woningbouwprogramma. Wil Berg en Dal (specifiek Groesbeek) verder en sneller groeien? En is dat dan enkel op de locaties die vragen om herstructurering, of ook de tussenliggende gronden, waardoor een 500-600 woningen kunnen worden toegevoegd (mits hiervan de ruimtelijke aanvaardbaarheid kan worden aangetoond)? In het gebied Leuth, Kekerdom en Millingen aan de Rijn is de capaciteit van de stroomvoorziening bereikt. Nieuwe aansluitingen worden niet meer gehonoreerd. Daarnaast speelt het vraagstuk van een nieuwe transformatorlocatie in de polder. Ruimtelijk niet gewenst, wel noodzakelijk. Herontwikkeling van de locatie Vijverhof kent een lange voorgeschiedenis. Vanwege de kenmerken van de gebiedsontwikkeling: vestiging Babyloniërs, gelegen in twee gemeenten, moeizame verkoop door ZZG, verkoop bestaande opstallen en gedeeltelijke herontwikkeling door ZZG (realisatie bosrand en vlindertuin) is dit een complex project. Inmiddels heeft er een grenscorrectie plaatsgevonden en ligt de gehele locatie op grondgebied gemeente Berg en Dal. Voor de ruimtelijke ontwikkeling is daarmee Berg en Dal voor de hele locatie bevoegd gezag. Klok Bouw is inmiddels de nieuwe eigenaar.

Nu de gemeente Berg en Dal bevoegd gezag is en Klok eigenaar komt herontwikkeling in een versnelling. Het Masterplan is gedateerd maar de ruimtelijke analyse is goed te gebruiken. Er hebben verschillende participatie bijeenkomsten met omwonenden en belanghebbende plaatsgevonden omdat het college en Klok graag wilde inzetten op co-creatie. Het Masterplan is een belangrijk kader maar is niet zaligmakend, het college vindt maatwerk van belang. Om aan de woningbehoefte te voldoen is besloten om woningbouw op het huidige Reomieterrein mogelijk te maken. De gemeente was al langere tijd voornemens om dit terrein te herontwikkelen. Inmiddels is er een intentieovereenkomst getekend met ontwikkelaar Schipper Bosch. Schipper Bosch is inmiddels eigenaar van de voormalige Reomie (automaterialen) terrein. Er wordt een plan ontwikkeld van 200-250 woningen. Er is een tekort aan woonwagenstandplaatsen in Groesbeek. Op de Nieuwe Drulseweg wonen in diverse woonwagens drie generaties bewoners. Als gemeente zijn wij verantwoordelijk voor het faciliteren van de cultuur van woonwagenbewoners (uitspraak College voor de Rechten van de Mens, beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid van het Rijk). Het college heeft in november besloten om te starten met het onderzoeken van mogelijke nieuwe locaties, om uiteindelijk te komen tot één nieuwe locatie (inschatting 5 tot 10 standplaatsen).

Oosterpoort is aangehaakt en heeft bevestigd deze woonvraag en doelgroep ook te zien als de hare. Een woningbouwproject met oog voor kwetsbare groepen. Het is een landelijke ontwikkeling dat steeds meer mensen met een bepaalde mate van psychische lijden in de wijken en buurten blijven of komen wonen. Daarnaast neemt de druk op de zorg toe, de kosten worden steeds hoger en het tekort aan zorgpersoneel neemt toe en zal dit alleen maar verder toenemen. Dit vraagt om nieuwe manieren van samenleven. Door een grote mate van individualisering in onze maatschappij zijn we dat niet meer zo gewend. De wens is om van Dekkerswald een zorgzame buurt te maken. Een buurt waarin inwoners naar elkaar omkijken en veel zaken zelf regelen. Het ontwikkelen van het gebied met dat als uitgangspunt is complex. Naast zorgzame buurt, dat in deze opzet nieuw is voor onze gemeente, heeft de locatie te maken met kwetsbare natuurwaarden en wil de politiek graag bouwen voor haar eigen inwoners.

Politiek moet hierover nog een standpunt innemen.

Nieuwe college en raad moeten hier nog over in gesprek met betrokkenen. Een deel van de oplossing zou gezocht kunnen worden in het slim combineren van opwek en gebruik / opslag Dit vergt wel de nodige gemeentelijke inzet. In 2022 zal het nieuwe stedenbouwkundig plan worden vertaald naar een bestemmingsplan die beiden voldoen aan de actuele beleidsdoelen van de gemeente en in procedure worden gebracht. De gemeenteraad stelt het bestemmingsplan vast. De raad is geïnformeerd (brief Klok) over participatie Vijverhof die heeft plaatsgevonden in het voorjaar van 2021.

De ontwerp-bestemmingplan procedure zal in 2022 worden opgestart. De gemeente heeft een faciliterende rol. Het kostenverhaal zal in e nog te sluiten anterieure overeenkomst worden geregeld.

Er wordt binnenkort een werkgroep gestart met een projectleider vanuit de gemeente en Oosterpoort en input vanuit de bewoners. Normaliter beginnen we een project vanuit een locatie, nu vanuit een maatschappelijke opgave waar we een locatie bij zoeken.

Verwachting is dat na de zomer van 2022 het resultaat van het haalbaarheidsonderzoek voorgelegd kan worden aan de raad. ZZG dringt aan op een snel proces: willen voor het eind van het jaar een gewijzigd bestemmingsplan. Vraag is of dit realistisch is.

In december 2021 heeft de gemeenteraad de randvoorwaarden en uitgangspunten voor herontwikkeling van Dekkerswald vastgesteld. Dit vormt het kader voor een haalbaarheidsonderzoek voor herontwikkeling. De raad heeft aangegeven dat ontwikkeling van geheel Dekkerswald in één keer niet wenselijk is. Men wil ruimte geven aan realisatie van 200 woningen (mits aan de randvoorwaarden wordt voldaan) en pas na 2026 - wanneer ook duidelijk is hoe de uitwerking van de zorgzame buurt er uitziet - vooruit kijken naar een volgende fase van woningbouw ontwikkeling. In het uitvoeren van het haalbaarheidsonderzoek werken drie partijen samen: de gemeente Berg

Orientalis

Voormalig politiebureau Groesbeek

Zwembad de Lubert

Permanente bewoning /Bewoning recreatieve parken

Regionaal beleidskader huisvesting internationale werknemers

Horecabeleid

Fietspad Spoorkuil

en Dal, Oosterpoort en ZZG (eigenaar van het terrein). In de loop van 2022, naar verwachting na de zomer, zal de opbrengst van het haalbaarheidsonderzoek worden voorgelegd aan de raad. Na vele en langdurige inspanningen lag er in 2019 een plan voor Orientalis. Op 25 april 2019 heeft de raad € 600.000 beschikbaar gesteld. € 200.000 was bestemd voor doorontwikkeling van het plan en om de basis op orde te brengen. € 400.000 is bedoeld als cofinanciering van een totaalplan. Begin 2022 ligt er geen totaalplan, maar een plan in fasen, waarbij thans wel de gehele bijdrage van € 400.000 gevraagd wordt. Dit object is verkocht aan een projectontwikkelaar, vlak voor besluitvorming over een principeverzoek voor een sloop-nieuwbouw is er een verzoek ingediend om het voormalige politiebureau aan te wijzen als gemeentelijk monument. Deze monumentenstatus is toegekend door het college.

In 2014 is door de raad besloten om de exploitatie van zwembad de Lubert voor minimaal 10 jaar voor rekening van de gemeente voort te zetten. Op basis hiervan is de afgelopen jaren ook in het zwembad geïnvesteerd, waarbij er maatregelen zijn genomen om de levensduur van het bad met 10 jaar te verlengen (te rekenen vanaf het moment van het verschijnen van het Synarchis-rapport). Op diverse parken vindt niet recreatief verblijf plaats. We hebben geen scherp beeld van de mate waarin dit gebeurd, Dat kan gaan om permanente bewoning, arbeidsmigranten of sociaal kwetsbare personen. Volgens het bestaande beleid mag er alleen recreatief verblijf plaatsvinden op deze parken. Als we hier niets aan doen, nemen de problemen op dit soort parken toe. De kans op criminaliteit en ondermijning kan bijvoorbeeld toenemen. We willen Vitale Parken in onze toeristische gemeente.

Steeds vaker werken bedrijven met internationale werknemers. De aantallen nemen harder toe dan de geschikte woonvormen. De vraagstukken rondom huisvesting spelen met name in gemeenten met veel werkgevers (bijvoorbeeld kassen en distributiecentra). Bij ons speelt de aanwezigheid van deze bedrijven/groei in huisvesting beperkter. We merken het wel op bijvoorbeeld de vakantieparken, al is de aanleiding daar met name gelegen in de beperkte toekomstwaarde van die parken (permanente verhuur is rendabeler dan tijdelijke verhuur). In de woondeal is afgesproken dat de regiogemeenten (Arnhem-Nijmegen) gezamenlijk een beleidskader opstellen om nieuwe initiatieven gelijkwaardig te toetsen. Ook wordt gekeken naar registratie en handhaving (beide positief voor vakantieparken). Eind vorig jaar is gebleken dat er onvoldoende draagvlak is binnen de agrarische sector voor het opgestelde horecabeleid. Er is daarom besloten een pas op de plaats te maken. Bij bijvoorbeeld Stichting Nederlands Wijnbouwcentrum Groesbeek speelt al jaren de discussie omtrent het bestemmingsplan. Men wil graag meer horeca-activiteiten ontplooien dan op basis van het bestemmingsplan is toegestaan. Deze kwestie is bekend en leek goed afgerond. WMG (Werkgroep Milieubeheer Groesbeek) heeft de strijdbijl nog steeds niet begraven.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11324371/1