M34 Bijlage 2 - Samen voor een thuis zonder geweld

SAMEN VOOR EEN THUIS ZONDER GEWELD

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015

35

In de Wmo 2015 staat dat elke burger recht heeft om vrij te zijn van het

Wet Tijdelijk Huisverbod (9 oktober 2008)

risico op geweld in huiselijke kring. Er moet voor iedereen in de thuissi-

Volgens de Wet Tijdelijk Huisverbod mag een pleger van huiselijk geweld

tuatie – en, als dat niet kan, elders – een veilige plek zijn. De Wmo 2015

in beginsel tien dagen zijn of haar woning niet meer in. De pleger mag in

bevat ook nadrukkelijk de opdracht om huiselijk geweld te voorkomen.

die periode ook geen contact opnemen met de partner of de kinderen. Dit

Gemeenten hebben daarmee een grotere rol gekregen bij de aanpak van

tijdelijke verbod geeft een afkoelingsperiode waarbinnen de nodige hulp-

geweld in huiselijke kring. In de Wmo 2015 wordt een brede definitie van

verlening op gang kan worden gebracht en escalatie kan worden voorko-

(slachtoffers van) geweld in huiselijke kring gehanteerd. Zowel vrouwen

men. Het huisverbod kan ook worden opgelegd bij kindermishandeling of

als mannen, minderjarigen en ouderen, moeten door alle gemeenten

een ernstig vermoeden daarvan. Het huisverbod wordt opgelegd door de

worden beschermd en ondersteund. Verder kent de Wmo 2015 de eis van

burgemeester via een beschikking en kan worden verlengd tot maximaal

landelijke toegankelijkheid: een persoon die veilige opvang nodig heeft,

vier weken. Een uithuisgeplaatste die zich niet aan het huisverbod houdt,

kan ook in een andere gemeente terecht.

kan maximaal twee jaar gevangenisstraf krijgen of een taakstraf.

Jeugdwet

De Wet Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling (1 juli 2013)

Met de decentralisatie van de jeugdzorg in 2015 is de verantwoordelijk-

De wet Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling verplicht orga-

heid voor de aanpak van kindermishandeling nadrukkelijker dan voorheen

nisaties en individuele beroepsbeoefenaren in de sectoren gezondheids-

bij de gemeenten komen te liggen. Tot 2015 hadden gemeenten vooral

zorg, onderwijs, kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning, jeugd-

taken in de preventie van kindermishandeling. Nu zijn ze verantwoordelijk

zorg en justitie met een meldcode te werken. Deze verplichte meldcode

betreft alle geweld in afhankelijkheidsrelaties: huiselijk geweld, kinder-

Huisvestingswet (1 januari 2015)

mishandeling, ouder(en)mishandeling, eergerelateerd geweld (waaron-

Volgens de Huisvestingswet moeten gemeenten urgentie verlenen aan

der huwelijksdwang, achterlating in land van herkomst) en vrouwelijke

slachtoffers van geweld die in de opvang verblijven (artikel 12).

genitale verminking. De wet is binnen de gemeenten van toepassing op

Als gemeenten een urgentiesysteem hebben, moeten ze slachtoffers

ambtenaren die betrokken zijn bij de uitvoering van de Leerplichtwet.

van huiselijk geweld voorrang geven. Een aantal gemeenten in onze regio

Daarnaast zijn gemeenten verantwoordelijk voor het toezicht op en de

heeft afspraken met de corporaties gemaakt over aantallen urgentiewo-

handhaving van de meldcode bij organisaties in de kinderopvang, maat-

ningen, ook voor bijzondere doelgroepen (opstap-regeling).

schappelijke ondersteuning en jeugdzorg. Op 1 januari 2019 is de Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling aangepast. Professio-

Internationale wetgeving

SAMEN VOOR EEN THUIS ZONDER GEWELD

nals worden verplicht vermoedens van acute of structurele onveiligheid

36

bij Veilig Thuis te melden. Veilig Thuis krijgt hiermee een zogenaamde

Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (20 nov 1989)

radarfunctie: onveilige situaties komen eerder en langer op de radar van

• Ratificering door Nederland op 8 maart 1995.

Veilig Thuis.

• De Kinderombudsman monitort de naleving door Nederland. • Artikel 19 is specifiek gewijd aan kindermishandeling. Bescherming

Strafrechtelijke aanpak

tegen kindermishandeling:

Politie en Openbaar Ministerie hebben in de afgelopen jaren veel werk ge-

Het kind heeft recht op bescherming tegen alle vormen van lichamelijke

maakt van een andere aanpak van huiselijk geweld. Sinds 1 juni 2010 ver-

en geestelijke mishandeling en verwaarlozing zowel in het gezin als

vangt de Aanwijzing huiselijk geweld en eergerelateerd geweld (2010A010)

daarbuiten. De overheid neemt maatregelen ter preventie en signalering

van het Openbaar Ministerie de Aanwijzing huiselijk geweld uit 2003. Deze

hiervan en zorgt voor opvang en behandeling.

aanwijzing stelt regels omtrent de opsporing en vervolging van huiselijk geweld en eergerelateerd geweld. Daarbij worden randvoorwaarden geformuleerd voor onder andere de invulling van lokale samenwerking tussen politie, OM en reclassering.

Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van

de schade te beperken. De regioaanpak ‘Samen voor Veiligheid’ Gelder-

geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (verdrag van Istanbul)

land Zuid is de regionale vertaling van dit landelijke programma.

SAMEN VOOR EEN THUIS ZONDER GEWELD

• Ratificering door Nederland op 9 juni 2015.

37

• Doel van het verdrag: een krachtige impuls geven aan het voorkomen

Nationaal programma Zorg voor de Jeugd Het nationaal programma Zorg

en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld. Met de

voor de Jeugd is erop gericht om de jeugdhulp, jeugdbescherming en

ratificering is Nederland verplicht maatregelen te treffen om geweld te

jeugdreclassering merkbaar en meetbaar beter te maken. Actielijn

voorkomen, slachtoffers te beschermen en daders te berechten en te

vier ‘Effectieve jeugdbescherming’ draagt in het bijzonder bij aan actielijn

bestraffen. Zo wordt geprobeerd het geweld tegen vrouwen en huiselijk

vier van de regioaanpak, doordat deze zich richt op het beschermen van

geweld op pan-Europees niveau verder terug te dringen.

jongeren in gevaar.

• De verplichtingen die uit het verdrag voortvloeien stemmen overeen met

Kansrijke start – Eerste 1000 dagen Het nationaal programma Kansrijke

Nederlands beleid voor de aanpak van geweld tegen vrouwen en huise-

start is erop gericht om kinderen van vandaag en de volwassenen van

lijk geweld en de voorzieningen die daartoe in Nederland zijn getroffen,

morgen een betere kans te bieden. Het richt zich op ongeveer 14% van

zoals vastgelegd in de Wmo 2015.

de kinderen in Nederland met een ‘valse’ start door vroeggeboorte, een te laag geboortegewicht of een combinatie van beide. Het programma

Afstemming met landelijke ontwikkelingen

is eveneens gericht op het beperken van de schade van risicovol ouderschap.

De regioaanpak huiselijk geweld en kindermishandeling speelt zich af in een context die volop in ontwikkeling is. Verschillende landelijke en

Veiligheid Voorop! Dit is een nationale ontwikkelagenda van Justitie-

regionale programma’s dragen bij aan de ambitie van de regioaanpak:

organisaties en Veilig Thuis, van waaruit regionaal en op maat wordt geïnvesteerd in passende hulp en het aanpakken van plegers, waarvoor

Nationaal programma GHNT Het nationaal ondersteuningsprogramma Geweld Hoort Nergens Thuis is eveneens gericht op de doelstelling om huiselijk geweld en kindermishandeling te stoppen, terug te dringen en

een optimaal samenspel van zorg- en justitieorganisaties vereist is.

Bijlage 4: Wijzigingen in de Bestuurlijke Samenwerkingsafspraken per april 2021 De huidige samenwerkingsafspraken Veilig Thuis en gemeenten (april

Pag 12 Uitleg Actieoverleg waar VT aan deelneemt

2020) zijn hier te raadplegen. Inmiddels is een aantal onderdelen uit de

Pag 18 Verwijzing naar afsluitbrief na monitoring

afspraken achterhaald. Hieronder wordt een overzicht gegeven van de

Pag 18 Bij een overdracht aan een GI monitort VT niet

benodigde aanpassingen. Na vaststelling van de regioaanpak wordt de

Pag 21 Onder D: Er wordt gewerkt met getrainde aandachtsfunctiona-

meest recente versie van de samenwerkingsafspraken op de website van

rissen (lidmaatschap LVAK niet verplicht)

Veilig Thuis geplaatst.

Pag 22 Uitleg hoe VT, regionaal projectleider HGKM en beleidsadviseur

SAMEN VOOR EEN THUIS ZONDER GEWELD

VT van centrumgemeente Nijmegen zicht houden op de escalaties

38

Pag 3 Samen Doen is opgeheven per december 2020. In hoofdstuk 10

Pag 25 Omschrijving welke bijeenkomsten worden gehouden tussen

meer over het vervolg (pag. 25)

VT, gemeenten, vertegenwoordigers lokale veld en andere ketenpart-

Pag 4 Noemen van de nieuwe regioaanpak huiselijk geweld en

ners (i.p.v. Samen Doen)

kindermishandeling 2021-2025

Pag 26 De werkgroep Samenwerkingsafspraken (VT, de regionaal

Pag 5 Uitvoering Tijdelijk Huisverbod is per 1-1-2021 overgeheveld van

projectleider en de beleidsadviseur) is verantwoordelijk voor het

Bijzondere Zorg naar Veilig Thuis

actualiseren van de samenwerkingsafspraken en de bijlagen

Pag 5 Bij een verzoek om voorlichting wordt altijd afgestemd met

(voorheen was dit Samen Doen)

ketenpartner

Pag 32 De escalaties worden jaarlijks besproken in de werkgroep

Pag 7 Uitleg chatfunctie bij Veilig Thuis gestart per 1-6-2021

Samenwerkingsafspraken

Pag 11 Werkwijze team politiemeldingen is definitief vastgesteld

Pag 38-41 Brieven overdracht na veiligheidsbeoordeling, onderzoek,

Pag 11 Uitleg overige zorgmeldingen bij de politiemeldingen.

voorwaarden & vervolg zijn aangepast

Nieuwe werkwijze per 1-4-2021

Bijlage 5 Samen Doen – verwijderd

Pag 11 Bij spoed en crisis: indien nodig zet VT ambulante spoedhulp

Bijlage 6 MDA++ - verwijderd

in en geeft lokaal team achteraf beschikking af (idem pag. 13)

Bijlage 9 Brief overdracht na afronden monitoring - toegevoegd

Bijlagen 5: Voorbeelden regionale activiteiten

Preventie en signalering

Expertise lokale teams

Helpende data

Samenwerking veiligheidspartners

Het bevorderen van voorlichting over

Trainingen eergerelateerd

Deelname onderzoek

Leerbijeenkomsten lokale teams met

sexting en grooming in het voorgezet

geweld

Verwey Jonker Instituut

Veilig Thuis en op termijn met scholen, GI en Raad voor de Kinderbescherming, etc.

onderwijs en eventueel in het MBO.

Inrichten toekomsttuinen

Uniforme veiligheidsplannen

Aansluiten bij keten-

en risicotaxatie-instrumen-

monitor Gelderse

ten

Verbeteragenda

Afstemming politie en

Training Samen Werken aan

Op basis van thema's in

Doorontwikkeling regionale aanpak tegen

ondersteuningsteams (VO) scholen

Veiligheid

ambtelijk meet-up bijbeho-

seksueel geweld (inclusief aanpak jeugdprosti-

rende data bespreken

tutie en loverboys).

Gezamenlijke casuïstiek

Onderzoek naar werken

Samenhang en regie in de aanpak

bespreking (lokale teams

met een eenduidige

complexe scheidingen.

en partijen)

data-set

SAMEN VOOR EEN THUIS ZONDER GEWELD

Vergoeden van lidmaatschap Augeo

39

Training trauma-sensitief werken

Gebruik van data uit de

Versterkte samenwerking tussen

impactmonitor CBS

jeugdhulp, jeugdbescherming en volwassenen-GGZ. Aansluiten bij doorontwikkeling aanpak mensenhandel vanuit Veiligheidsbeleid.

Bijlage 6: Voorbeelden lokale activiteiten voor gemeenten

Preventie en signalering

Expertise lokale teams

Helpende data

Samenwerking veiligheidspartners

Kinderrechten.NU op scholen

Scholing aandachtsfuncti-

Sessie per gemeente aan

onarissen

Training Samen Werken aan Veiligheid

de hand van lokale data

Gebruik maken van

Aandacht voor meest

Werken met vaste contactpersonen

trainingsaanbod Moviera

kwetsbare gezinnen

voor instellingen

Voorlichtingsbijeenkomsten organi-

Versterk de kennis en vaar-

Iedere gemeente maakt

Lokale teams nemen deel aan gezamen-

seren over meldcode bij scholen en

digheden van lokale teams

structureel gebruik van

lijke casussimulaties, leerbijeenkom-

kinderopvang

op het gebied van complexe

een vorm van helpende

sten en scholingen

scheidingen

data

Voorlichtingsbijeenkomsten door Veilig Thuis voor lokale partijen zoals

SAMEN VOOR EEN THUIS ZONDER GEWELD

scholen

Inzet van ervaringsdeskundi-

Lokale teams maken gebruik van de

gen en/of hulpverleners met

consultatie- en adviesfunctie van net-

ervaringsdeskundigheid

werkpartners

Organiseer voorlichtingsbijeenkom-

werken volgens 1G, 1R, 1P met

Daadwerkelijk aanpakken van

sten over financiële uitbuiting van

aandacht voor onderliggende

onderliggende problematiek

ouderen.

problematiek (trauma's etc.)

(armoede, verslaving)

Voorlichting aan instellingen voor ouderen over ouderenmishandeling

40

Stimuleer de vorming van een lokale alliantie (met ondersteuning door VT)

Invullen van de zelfscan basisfuncties lokale teams

Grafische vormgeving document: De Winkel van Winkel