M34 Bijlage 1 - Evaluatie Regioaanpak huiselijk geweld en kindermishandeling Gelderland-Zuid

26/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

•

Volwassenenketen: een tweede ‘route’ is zorg- en hulpverlening voor volwassenen. Daarin is sprake van meer stabiliteit, in de dienst opvang en het opdrachtgeverschap. Regie ligt afhankelijk van het type problematiek c.q. aangrijpingspunt voor de inzet van zorg bij de lokale teams, bij Moviera ingeval van ernstig seksueel geweld, of bij een betrokken GGZaanbieder. Gemeenten staan in dat geval meer op afstand .. Wat betreft huiselijk en seksueel geweld is de hulpverlening – bijvoorbeeld de vrouwenopvang en het CSG - regionaal of provinciaal georganiseerd en wordt de inzet bekostigd vanuit DUVO middelen. Eigenaarschap ligt bij de centrumgemeente. Vrouwenopvang, ambulante trajecten en crisisopvang wordt uitgevoerd door Moviera voor Gelderland Zuid (m.u,v. Zaltbommel en Maasdriel). Daarnaast is de zorg coördinatie Mensenhandel bij Moviera belegd en voeren zij voor MDA++ in Rijk van Nijmegen middels een projectsubsidie van Geweld Hoort Nergens Thuis trajecten intensief casemanagement uit. Er komen ook kinderen mee naar de opvang. Ook hiervoor organiseert Moviera hulp en zijn er raakvlakken met jeugdhulp die aandacht vragen.

Eerder in deze rapportage is al geconstateerd dat de regionale aanpak van HGKM cq de keten van partijen die hierin actief kent geen eigenstandige bestuurlijke structuur kent waarin een vorm van ketenregie is belegd. Tegelijk zien we veel verschillende ambtelijke en bestuurlijke overlegvormen in de regio, waar onderwerpen die te maken hebben met de aanpak van HGKM (kunnen) worden besproken. Daarmee dreigt het risico dat HGKM op verschillende plekken op verschillende manieren wordt besproken. Daar komt ook bij dat bestuurlijke organisatie van de regionale samenwerking op het gebied van jeugdzorg en Wmo veelal gebeurt op het niveau van de twee subregio’s: Rijk van Nijmegen en Rivierenland. De verschillende geografische indelingen/regio’s van de diverse voorzieningen (provinciaal, regionaal, sub-regionaal en lokaal) bemoeilijken het komen tot één ambtelijke en bestuurlijke overlegvorm. Over de regionale coördinatie van de regio-aanpak bestaat tevredenheid. Echter, de coördinator beschikt niet over de bevoegdheden of middelen om een vorm van ketenregie toe te passen en beschikt niet over doorzettingsmacht. Niet in de uitvoering bij vastgelopen casus, maar ook geen escalatieladder in de bestuurlijke organisatie van de gehele keten (In de samenwerkingsafspraken tussen VT en lokale teams is wel een escalatiemodel opgenomen) .

4.2 Sleutelspelers in de keten Voor een goed begrip van de huidige werking van de keten is het van belang om de afzonderlijke partijen te bespreken. Hun positie, hun opdracht etc. Maar vooral de mate waarin zij de samenwerking zoeken en kunnen vinden met andere partijen in de keten. Lokale teams In de 14 gemeenten zijn wijkteams actief. Soms in de vorm van 0-100 wijkteams, soms zijn de lokale teams verdeeld in jeugdteams en WMO/volwassenenteams. En in de gemeente Nijmegen ook met onderscheid naar wijkteams en regieteams voor complexe cases. Er is daarmee diversiteit tussen de gemeenten in de organisatie, de positionering, de taakopvatting en de omvang. Dat laat onverlet dat deze teams een zware (regie)rol hebben als het gaat om

27/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

inwoners/burgers waar sprake is van dreigend geweld of onveiligheid. De wijkteams hebben een belangrijke signaleringsfunctie, en spelen een grote rol bij de inzet van vrijwillige hulp en zorg, en bij verwijzing naar zwaardere c.q. specialistische hulp. Het wijkteam kan het startpunt zijn van bemoeienis met bijvoorbeeld een kind of een gezin, maar is ook vaak de landingsplaats van een melding na een veiligheidsbeoordeling, of onderzoek van VT. Waar het de inzet van zorg en hulpverlening in het gedwongen kader van de Jeugdwet betreft heeft een Gecertificeerde Instelling (GI) de regie voor het veiligheidsdeel. In de samenwerking in de keten hebben de wijkteams twee rollen: •

Melder van signalen over geweld of onveiligheid cq als adviesvrager. Uit de data blijkt dat de wijkteams niet de grootste melders zijn, maar wel regelmatig om advies vragen.

•

Regisseur in de acties die nodig zijn na veiligheidsbeoordeling of onderzoek door VT. Vooral in deze rol is er een intensieve samenwerking met VT en andere partijen.

Die grote rol van de lokale teams blijkt ook uit de data over het vervolg na een melding van HGKM bij VT. Op basis van registraties uit het intern systeem van Veilig Thuis kan een grof beeld worden geschetst van het aantal overdrachten na veiligheidsbeoordeling, inzet onderzoek of V&V door VT. Hoogstwaarschijnlijk gaat dit niet om alle overdrachten, omdat dit nu handmatig wordt geregistreerd door professionals. Toch geven deze registraties een beeld van de organisaties die vervolgacties inzetten na betrokkenheid van VT. Uit deze registraties blijkt dat bijna de helft van de vervolgacties wordt ingezet door een wijkteam en dat betekent dat de wijkteams een centrale rol spelen in de aanpak van HGKM na een melding bij en veiligheidsbeoordeling door VT. Circa 20% van de overdrachten door VT is naar zorgaanbieders en circa 10-15% is naar de huisarts.

Overdrachten door VT in 2019

SWT/JGT/wijkteam Zorgaanbieder Huisarts GI Moviera Veilig Thuis Gemeente GGD Raad voor kinderbescherming Welzijn Onderwijs Reclassering Jeugdreclassering

Anders Consultatiebureau Bureau Jeugdzorg Politie Onbekend Veiligheidshuis

Ondanks het feit dat er sprake is van een ‘dikke lijn’ tussen Veilig Thuis en de wijkteams, is een doorgeleiding van een melding door VT voor een wijkteam een beperkt deel van de caseload.

28/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

CBS beleidsinformatie uit 2019 liet zien dat er in Gelderland Zuid gemiddeld zo’n 51 overdrachten per 10.000 inwoners waren. Hiervan wordt ongeveer de helft naar wijkteams overgedragen. Voor Nijmegen houdt dit in dat er met 170.000 inwoners ruim 430 overdrachten naar wijkteams plaatsvinden. Aangezien er in Nijmegen 10 SWT’s en 7 RT’s zijn, worden deze overdrachten (grofweg) verdeeld over 17 verschillende teams. Per team zijn er gemiddeld circa 25 overdrachten per jaar vanuit VT. Daarnaast is er ook interactie met VT middels de adviezen. In Gelderland Zuid zijn er zo’n 79 adviezen gestart per 10.000 inwoners. Hiervan kwam 12% uit de jeugdhulp, waar wijkteams onder vallen. Wanneer we dezelfde rekensom maken voor de gemeente Nijmegen, komen we op maximaal 161 adviezen die zijn aangevraagd door wijkteams in Nijmegen. Per wijkteam komt dit neer op maximaal 9 adviezen per jaar. Dat betekent dat de interactie met VT en de aandacht voor (on)veiligheid beperkt is. Tegelijk is het wel van belang om te onderstrepen dat het merendeel van deze meldingen gaat om complexe cases, waar veelal sprake is van een stapeling van problematiek en een geschiedenis van geweld en onveiligheid in het gezin. Ook hoeft het wijkteam niet formeel bij VT betrokken te zijn, om toch een rol te spelen in de casus. Zo gaan er overdrachten rechtstreeks naar aanbieders waarbij wijkteams in cc staan.

Ook sluit VT soms aan bij wijkteamoverleg, waardoor de adviezen die ze daar geven niet worden geregistreerd. Hierdoor geeft de data dus een beperkt beeld van de interactie tussen VT en de wijkteams. In de wijkteams zijn aandachtfunctionarissen Huiselijk geweld en kindersmishandeling actief en dat betekent dat deze medewerkers hierop aanspreekbaar zijn, kennis hebben van het onderwerp, in staat zijn om contact te leggen met relevante organisaties. Het is niet mogelijk een eensluidend beeld te schetsen van de kwaliteit van de wijkteams als het gaat om cases waar sprake is van (dreiging van) huiselijk geweld. Dat verschilt sterk per team en is ook nog eens persoonsafhankelijk, mede ingegeven door verschillen in kennis, ervaring en praktische vaardigheden. Er zijn teams met een generalistisch profiel en teams waar sprake is van functiedifferentiatie, waarbij medewerkers ‘dedicated’ worden ingezet op de aanpak van complexe cases. Vanuit de regio-aanpak is geïnvesteerd in deskundigheidsbevordering. Dat heeft bijgedragen aan meer kennis over veiligheid in de teams. De inzet van aandachtfunctionarissen is daarin belangrijk. De (gepercipieerde) kwaliteit van de samenwerking tussen VT, wijkteams en GI’s verschilt sterk per gemeente of subregio. Veel focus op taakafbakening en werkprocessen.

Daar waar er sprake is van directe interactie is men positief, maar in cases dat de partners zicht kwijt raken (bijvoorbeeld in onderzoeksfase VT) dan neemt onzekerheid toe en zet samenwerking op scherp. Wijkteammedewerkers kennen een sterke oriëntatie op vrijwilligheid. Zij werken binnen het vrijwillige kader en hebben geen bevoegdheden en instrumenten die het mogelijk maakt om preventieve jeugdbescherming in te zetten. De samenwerking met VT en met jeugdbescherming is dan van belang, en vooral in de situaties waarin bijvoorbeeld ouders niet mee werken of afwerend zijn tegen het inzetten van zorg.

29/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

Tegelijkertijd werd in de interviews door enkele wijkteamprofessionals aangeven dat zij stevig aansturen op een dwangkader, maar dat juist de RvdK (op basis van momentopname, zonder historie mee te nemen) het toch nog in het vrijwillig kader wil proberen. Juist dat geeft druk en spanning bij de wijkteams, omdat er dan geen ‘back up’ is van specialistische partij als GI. Dit is ook de focus van de verbeteragenda jeugdbescherming en de landelijke ontwikkelingen rondom de verbetering van de jeugdbeschermingsketen. Veilig Thuis Gelderland Zuid Veilig Thuis is – net als Moviera en het CSG – volledig gericht op de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling, terwijl de andere partijen onderdeel zijn van landelijke, regionale of lokale ketens of netwerken op het gebied van zorg, sociaal domein, openbare orde en veiligheid, jeugdzorg (met nadrukkelijk onderscheid naar vrijwillig en gedwongen kader) etc. VT Gelderland Zuid is organisatorisch onderdeel van de GGD Gelderland Zuid, met circa 80 medewerkers/fte en een begroting van circa 7 mln euro voor het jaar 20204. Veilig Thuis is de regionale organisatie die meldingen van burgers, professionals in zorg, onderwijs, politie etc.

onderwerpt aan een veiligheidsbeoordeling en vervolgens aan de hand daarvan beslist of nader onderzoek wordt ingezet, de dienst voorwaarden en vervolg wordt ingezet, de melding wordt doorgezet naar bijvoorbeeld een lokaal wijkteam of dat de melding ter zijde wordt gelegd. VT Gelderland Zuid heeft te maken met – evenals vele andere VT’s in Nederland - een toenemend aantal meldingen en advies-aanvragen. Dat leidt enerzijds tot een groeiende werkvoorraad, maar aan de andere kant bevatten deze meldingen en adviesaanvragen een ‘schat’ aan data en daarmee de bron voor waardevolle informatie over patronen van (structurele) onveiligheid in de regio. VT Gelderland Zuid heeft de afgelopen jaren een sterke ontwikkeling doorgemaakt. Opvallend is de versterkte externe oriëntatie van VT in Gelderland Zuid. Dat blijkt uit het werken met contactpersonen voor de wijkteams, door het opzetten van een aparte unit die zich specifiek richt op de meldingen vanuit de politie5 en door het feit dat – meer dan in andere regio’s – VT Gelderland Zuid relatief veel adviesaanvragen krijgt in vergelijking met andere regio’s. Dat beeld wordt verder versterkt door de inzet van de dienst Voorwaarden en Vervolg (sinds 2019), waarbij medewerkers van VT direct ingezet worden in het borgen van acute veiligheid en waarbij men samen met betrokken zorg- en hulpverleners direct actief wordt in bijvoorbeeld een gezin.

Onderstaand hebben we deze vergelijking gemaakt met vier andere regio’s en dan wordt duidelijk dat VT Gelderland zich daarmee onderscheidt. Tegelijk is ook duidelijk dat VT Gelderland Zuid relatief veel onderzoeken inzet, wel zien we een zeer sterke afname van het aantal onderzoeken in het tweede deel van 2019.

4 Bron: Concept-Programmabegroting GGD Gelderland Zuid 2021, versie maart 2020 5 Bijkomede reden voor de oprichting van deze unit is dat VT deze meldingen qua doorlooptijd niet wil laten ondersneeuwen tov de monitoring en onderzoeksopdrachten.

30/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

Keuze ingezette actie: onderzoek, V&V of overdracht per Veilig Thuis regio per 10.000 inwoners (2019) 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10%

0%

Actieve diensten onderzoek

Actieve diensten Voorwaarden en Vervolg

Overdrachten

VT is niet alleen maar gericht op het afhandelen van een groeiende stroom aan meldingen en adviezen, maar steekt meer en meer energie in waarde toevoegen aan de partijen in de keten. VT is ons inziens meer en meer intern ‘in control’ en is daarmee in staat is om haar externe oriëntatie en samenwerking met andere partijen in de keten te intensiveren. De laagdrempelige beschikbaarheid van VT kennis en kunde voor met name de wijkteams is zeer positief voor de aanpak van HGKM. Gecertificeerde Instellingen De gecertificeerde instellingen, instellingen voor jeugdbescherming en jeugdreclassering, zijn een actieve partij in de aanpak van HGKM. Na de wijkteams, zorgaanbieder en de huisarts, zijn de drie GI’s in de regio Gelderland Zuid een belangrijke partner. Vooral in de samenwerking met de wijkteams als het gaat om kinderen en gezinnen waarbij mogelijk sprake is van inzet van het zogenoemde gedwongen kader van de jeugdzorg. Om dit te voorkomen bewegen de GI’s zich meer en meer naar voorkant van de keten (onder meer ingegeven door de Verbeteragenda JB Gelderland) . In de regio Gelderland Zuid zijn drie GI’s actief. Jeugdbescherming Gelderland, Willem Schrikker Groep en Het Leger des Heils. We constateren dat de GI’s inzetten op samenwerken en kennisdelen met VT, Raad voor de Kinderbescherming en de lokale teams.

Er wordt gewerkt aan vaste aanspreekpunten in gemeenten en lokale teams, elke regio heeft een jeugdbeschermingstafel en regio Rijk van Nijmegen een expertteam voor complexe cases met als doel structurele onveiligheid direct in beeld te brengen en een snelle oplossing bieden. Vanuit de interviews constateren we dat deze beweging verschillend beleefd wordt en sterk afhankelijk is van de persoon die deze rol/taak uitvoert.

31/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

Politie De politie speelt een cruciale rol in de aanpak van HGKM en dan met name in het signaleren en direct stoppen van onveiligheid en geweld. Circa 65% van de meldingen die worden gedaan bij VT Gelderland Zuid zijn meldingen afkomstig van de Politie. In de keten heeft de Politie daarmee een intensieve verbinding met VT. Deze komt voort uit de behoefte van de Politie tot 1 loket of instantie waar men meldingen kan doen over huiselijk geweld, kindermishandeling en signalen over problematisch gedrag van jongeren (zorgmeldingen, overig). In de samenwerking met de politie wordt momenteel – landelijk – gesproken over het wel of niet oppakken van de laatstgenoemde meldingen door VT. Onderdeel hiervan zijn o.a. meldingen die gaan over signalen over jeugdigen en mogelijk problematisch gedrag. Triage van politiemeldingen is doorlopend punt van aandacht over de afgelopen jaren. Deze zogenoemde zorgmeldingen kennen een eigen routering naar Veilig Thuis en inmiddels heeft VT een apart team Politiemeldingen geformeerd om de samenwerking met de verschillende politieeenheden in de regio te stroomlijnen. Daarmee is een belangrijke vereiste voor de rol van de politie in deze keten ingevuld, maar tegelijk bestaat de behoefte vanuit de politie-organisatie aan een 24/7 aanspreekpunt naar de zorg- en hulpverlening als het gaat om de acute inzet van zorg of hulpverlening.

Per 1 oktober 2020 is gestart met een actie-overleg HGKM tussen politie, reclassering en VT, waarbij de focus op stalkingszaken en casuïstiek acute onveiligheid. De verbinding met wijkteams verloopt merendeels via de lokale eenheden en de wijkagent; veel wijkteams zien de wijkagent als een ‘anker’ wat betreft de verbinding met de veiligheidsketen. Ook op deze samenwerkingsrelatie blijkt dat de ervaren samenwerking tussen politie en (sociale) wijkteams verschilt en ook sterk afhankelijk is van beschikbare tijd en ruimte vanuit de politieorganisatie en het bestaan van vaste lijnen en aanspreekpunten binnen de wijkteams. Binnenkort wordt gestart met een onderzoek naar mogelijkheden om het meldingenproces te stroomlijnen vanuit de politie, omdat het voor de politie-medewerkers nog regelmatig zoeken is naar het juiste loket (VT, Bijzondere zorg, Veiligheidshuis).

4.3 Veel nadruk op jeugdzorg, belang van breed kijken en werken Al snel ontstaat het beeld en het misverstand dat de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling zich primair afspeelt in de lokale en regionale netwerken van de jeugdzorg. Dat is begrijpelijk om dat veel meldingen verbonden zijn aan problematiek rondom een jeugdige of partnergeweld. Veel verwijzingen vanuit VT gaan dan ook richting jeugdzorg of een lokaal jeugdteam. Uit het onderzoek blijkt wel dat het gaat om gezinsproblematiek; .aanleiding voor een melding is een incident of problematiek rondom het kind, maar interventies gericht op stoppen van geweld of duurzaam herstel van veiligheid zijn veelal gericht op de volwassenen en de ouders; gericht op hulpverlening of op acties gericht op bevorderen van stabiliteit in het gezin (werk, inkomen, verslaving, vervoer, huisvesting). Dus: aanleiding is het kind, maar de interventies gericht op het stoppen van geweld en herstellen van duurzame veiligheid spelen zich veelal af op meerdere levensterreinen in en rondom het sociaal domein. We zien dus veel meldingen die gaan over een jeugdige, en daarom voor

32/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

wat betreft de subregio Rivierenland in jeugdteams terecht komen, maar de facto actie vergen op vele levensgebieden van betrokken volwassenen. Dat onderstreept het belang van het lokaal koppelen van netwerken van jeugdzorg aan de inzet op bijvoorbeeld het gebied van Werk & Inkomen, WMO-ondersteuning van volwassenen, huisvesting, toegang tot kinderopvang, toegang tot GGZ etc. Maar evenzeer met de verbindingen tot de regionale vrouwenopvang en vooral de regionale netwerken op het gebied van openbare orde en veiligheid. Opmerkelijk is dat in het onderzoek de rol en positie van de huisarts zeer beperkt aan de orde is gekomen. Uit de data blijkt dat huisartsen betrekkelijk weinig meldingen en adviesaanvragen doen richting Veilig Thuis, maar dat wel betrekkelijk veel overdrachten vanuit VT worden gedaan naar huisartsen.

4.4 Kwaliteit van de samenwerking: volop in stadium 2 Voor de beoordeling van de kwaliteit van de samenwerking in de aanpak van HGKM is een model toegepast dat drie ontwikkelstadia onderscheid voor de samenwerking in ketens en netwerken. We onderscheiden drie ideaaltypische fasen van ontwikkeling van de keten.

1. Ieder voor zich

2. Geschakelde keten

3. Netwerk

Wanneer we deze ideaaltypen plotten op de huidige stand van de ketensamenwerking in Gelderland Zuid dan concluderen we dat deze de afgelopen periode een ontwikkeling heeft doorgemaakt van stadium 1 naar stadium 2. En op thema’s inmiddels een beweging richting stadium 3 is ingezet. De samenwerking in de regio Gelderland Zuid tussen de diverse partijen op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling is verbeterd. Als we dit afzetten tegen de onderscheiden ontwikkelstadia van een keten, dan concluderen we dat de partijen in de keten elkaar steeds meer op zoeken, afspraken maken over samenwerking en over de uitwisseling van informatie op casusniveau. Hieronder lichten we dat nader toe. •

Doelen en ambitie. Op basis van de vele gesprekken constateren we dat alle betrokken partijen doordrongen zijn van de noodzaak om over te stappen naar vormen van integratie van werkprocessen, delen van informatie, vormen van multidisciplinaire teams etc. Partijen spreken zich uit voor het subregionaal organiseren van de samenwerking in lokale ketens of netwerken.. We zien wel dat de bestuurlijke aansturing en de operationele/tactische regie van de keten daarin wat achterblijft. De regio-aanpak heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van samenwerking in de keten, maar tegelijk constateren we ook dat dat nog niet af is.

33/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

•

Bestuurlijke organisatie en regie in de keten. Zoals we al eerder constateerden is er geen sprake van een ‘dedicated’ bestuurlijke structuur en vorm van opdrachtgeverschap. Of een vorm van doorzettingsmacht die het mogelijk maakt om barrières in samenwerking te slechten. Dat geldt ook voor de ketenregie; deze is op dit moment in de vorm van een regionaal coördinator ‘losjes’ georganiseerd.

•

Beweging in delen van informatie en zicht op meerwaarde van partners. Ingegeven door diverse signalen en onderzoeken over problemen in de keten bij overdracht van cases en informatie tussen VT enerzijds en lokale teams en zorgverleners anderzijds zijn samenwerkingsafspraken gemaakt. Met Samen Doen (overleg Veilig Thuis en vertegenwoordiging lokale teams) als ‘beheerder’ van de samenwerkingsafspraken. Het proces om tot deze afspraken te komen en de uiteindelijke afspraken hebben vooral een positief effect gehad op kwaliteit van de samenwerking in de keten. Dat is een gradueel proces, waarbij de ‘papieren’ afspraken vooral dienen als basis en duidelijkheid bieden als partijen in de praktijk aanlopen tegen onduidelijkheden in rol en taakverdeling. Uit het onderzoek blijkt ook dat het maken van afspraken niet voldoende is en dat het echte samenspel komt in de praktijk. Recent is gestart met casuïstiekbesprekingen tussen VT en lokale teams, als alternatief voor of opvolging van Samen Doen.

•

De kwaliteit van de samenwerking is vooral gediend bij het creëren van rust en regelmaat in de onderlinge relaties tussen de betrokken organisaties. Uit de gesprekken met bijvoorbeeld de wijkteams blijkt dat personele wisselingen (aan beide zijden) veel effect heeft op de samenwerking tussen een wijkteam en bijvoorbeeld VT.

•

Beweging naar samen leren door specialistische kennis naar de voorkant. We zien een (landelijke) beweging waarbij specialistische partijen naar de voorkant van ketens bewegen; dat biedt kansen voor integrale samenwerking, korte lijnen e.d. maar anderzijds ook risico’s van drukte in de wijk, en over elkaar heen duikelijken van partijen/professionals. Het is belangrijk om goede afspraken te maken; samenwerken betekent niet dat iedereen ten alle tijden iets moet doen, maar wel dat voor iedereen helder is wie er aan zet is. De regio-aanpak kan bijdragen aan duidelijkheid welke kennis, kunde en specialismen waar belegd is of wordt.

•

Inzicht in (onveiligheid). Wat een impuls vergt zijn het zicht op (patronen van) onveiligheid en een praktijk van samen leren. Er is wel een beeld over het aantal meldingen die worden gedaan bij VT, maar er bestaat vooralsnog geen eenduidige indicator van onveiligheid. De keten kan aan ‘slimheid’ winnen door niet alleen veel aandacht te hebben voor een goede informatiepositie/overdracht op casusniveau, maar aanvullend ook informatie te verzamelen en te delen op populatieniveau over (on)veiligheid. Op vele verschillende plekken wordt data vastgelegd. In de hulpverlening, door wijkteams, door VT, door Politie etc. Deze informatie komt nu nog niet samen tot een ‘rijk’ beeld over onveiligheid en geweld in afhankelijkheidsrelaties. Dan is ook de verbinding tussen politie en de justitieketen aan de achterzijde van het proces zeer relevant; de koppeling met aangiften, inzet voorwaarden en vervolg, voorkomen van hernieuwde meldingen, agendering richting ZVHH voor

34/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

systeemaanpak etc. Dat is een relevant aspect in de werking van de gehele keten en het ‘slimmer’ maken van de keten.

Als we het voorgaande samenvatten in één visueel overzicht, ziet dat er als volgt uit:

35/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

5. Conclusie en bouwstenen vervolg Algemene conclusie is dat de regio-aanpak een bijdrage heeft geleverd aan versterking van de samenwerking tussen partijen betrokken bij de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Ons advies is om de inzet van dit instrument voor een tweede periode van vier jaar te continueren. In dit hoofdstuk beschrijven wij de bouwstenen voor de regio-aanpak. Doelstelling van de regio-aanpak is het versterken van de samenwerking naar een niveau dat voldoet aan ‘stadium 3’ voor de ontwikkeling van ketens en netwerken.

5.1 Keten heeft sprong gemaakt, nu verder De afgelopen jaren is met de regio-aanpak tijd en financiele middelen besteed aan het versterken van de regionale aanpak en kennisopbouw ten behoeve van de verschillende partijen actief in de keten. Dat heeft zijn vruchten afgeworpen. Wij zien nog veel potentieel waardoor de effectiviteit en vooral de slagkracht van de wijkteams kan worden verbeterd met behulp van de inzet van Veilig Thuis en de GI’s en het (specialistisch) netwerk daaromheen. Het is nu tijd en van belang om die waarde te verzilveren. Ons advies is om de komende 3-4 jaar een samenhangend programma uit te voeren dat voorziet in een verschuiving van een meer projectmatige aanpak op afzonderlijke inhoudelijke thema’s, naar een samenwerkingsagenda met focus op een samenhangende aanpak ter versterking van de wijkteams. En daarbij aansluiting te zoeken bij de bovenregionale verbeteragenda jeugdbescherming. Wij adviseren een aanpak die inzet op: •

versterken van het handelend vermogen van lokale wijkteams door een regionaal professionaliseringsprogramma;

•

versterken van de driehoek Wijkteams-VT-GI’s en het (specialistische) netwerk daaromheen;

•

borgen van de specialismen en opgebouwde kennis(-centra) op regionaal niveau;

•

investeren in data-analyse op het niveau van de keten, waarbij gegevens over HGKM en veiligheid op een centrale plek in regio bij elkaar komen en worden vertaald naar bruikbare informatie voor de partijen in de keten.

Voor wat betreft de organisatie en bestuurlijke inbedding van de regio-aanpak adviseren wij het thema HGKM in te bedden in een bestuurlijk gremium waar Zorg en Veiligheid samenkomen, en in de programmering aan te sluiten op de bestaande netwerken in de regio Rivierenland en Rijk van Nijmegen.

5.2 Versterken van het handelend vermogen van lokale wijkteams Komende jaren is het vooral zaak te investeren in de kwaliteit van de aanpak op lokaal niveau. De wijkteams spelen daarin een belangrijke rol. Dan gaat het om het doorlopend versterken van kennis en handelingsvermogen. Dat kunnen de teams niet op eigen kracht.

36/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

On the job, samen leren van casuïstiek Ontwikkel een regionaal professionaliseringsprogramma (uniforme kennisbasis) en pas deze subregionaal toe voor de wijkteams in Rivierenland en Rijk van Nijmegen. Op deze wijze wordt recht gedaan aan de verschillen tussen Rivierenland en het Rijk van Nijmegen. Een programma gericht op het doorlopend leren en op overdracht van kennis en informatie van partners. Doel van dit programma is gelegen in het versterken van het handelend vermogen van de wijkteams. Accent ligt op een ‘on the job’ aanpak waarin aan de hand van cases wordt geleerd. Leren aan de hand van echte cases, die in het wijkteam aan de orde zijn (geweest), met een vaste werkwijze, met begeleiding (bekostigd vanuit regio-aanpak), en een vaste cyclus van leren en doorvertaling naar de samenwerking in de praktijk. Het instrument van de casus-simulatie werkt en draagt bij aan de versterking van de samenwerking op lokaal niveau; daar waar het gebeurt. Om te leren, en niet om te verantwoorden of te oordelen. Professionaliseer de inzet van dit instrument in de volgende regio-aanpak, leg de regie daarvoor bij de professionals maar prikkel hen wel om dit te doen en faciliteer dit door de inzet van een vaste methodiek en een procesbegeleider.

Modulair opleidingsaanbod Tegelijkertijd is het om de cirkel van geweld duurzaam te doorbreken van belang om ook de onderliggende problematiek als armoede, verslaving, trauma etc. aan te pakken. Kennis voor het aanpakken van onderliggende problematiek dient vooral bij het wijkteam te zitten; in het opstellen van een integraal plan om deze risicofactoren aan te pakken en vervolgen ook in het mobiliseren dan wel coördineren van passende zorg en ondersteuning. De variëteit tussen de lokale teams, maakt ook dat de opleidingsbehoefte een andere kan zijn. Daarom pleiten wij voor een modulair aanbod vanuit een regionaal, uniform kennisaanbod.

5.3 Versterken van de driehoek wijkteams, GI’s en VT en het (specialistische) netwerk De caseload van de wijkteams is groot en zij zijn gediend bij het bundelen van kennis en expertise op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling. Wijkteams kunnen versterkt worden door het organiseren van netwerken van (inschuifbare) kennis en capaciteit vanuit VT, GI’s en de volwassenenhulpverlening. De kracht die uitgaat van vaste lijnen en voorspelbaarheid in netwerken is groot. Daarbij verdient het aanbeveling afspraken te maken over de bundeling van kennis en capaciteit met partijen als VT, GI’s en de volwassenenhulpverlening. Sluit daarbij zo veel mogelijk aan bij de kaders van bestaande samenwerkingsafspraken. Het subregionaal niveau (Rivierenland en Rijk van Nijmegen) lijkt het meest geëigende niveau om deze menskracht en expertise te organiseren. Op deze wijze kunnen wijkteams versterkt worden bij complexe cases en het daaraan verbonden handelend optreden. Dit alles in aanvulling op de ingezette samenwerking tussen Jeugdbescherming en wijkteams, en het deconcentreren van een deel van de bestaande VT-capaciteit (deel dat zich bezighoudt met voorwaarden en vervolg en actieve advisering aan partijen in de keten) op het niveau van Rijk van Nijmegen en Rivierenland.

37/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

5.4 Borgen van specialismen en kennis(-centra) op regionaal niveau De regio-aanpak heeft de afgelopen jaren onder meer ingezet op ontwikkeling van kennis en specialismen. Denk aan kennis en expertise op het gebied van seksueel geweld, eergerelateerd geweld en de kennis die is opgebouwd in de projecten gericht op complexe scheidingen, ouderenmishandeling en MDA++. Gezien de beperkte schaal waarop sommige – vaak zeer complexe en zware problematiek – lokaal voorkomt, dient deze op niveau van de sub-regio, regio of zelfs bovenregionaal georganiseerd en geborgd te worden. Deels door deze kennis te verbinden aan specialismen als aandachtfunctionarissen, en door specialistische organisaties en kenniscentra. Het Centrum Seksueel Geweld is zo’n belangrijk kenniscentrum. De regionale aanpak moet voorzien in de financiële bijdrage aan deze kenniscentra en de verbinding van deze centra aan de lokale uitvoering in de wijkteams. Het is van belang dat deze kennis op het niveau van de regio geborgd is, bekend is bij professionals actief in de keten waar deze kennis te halen is, zodat deze ook laagdrempelig en snel ontsloten kan worden als een casus zich aandient. Deze kennis en informatie kan tevens verbonden worden aan het leren van de professionals op lokaal niveau.

5.5 investeren in data-analyse op het niveau van de keten Uit de evaluatie blijkt dat er veel data wordt verzameld over HGKM, maar dat deze nog niet optimaal wordt benut. Vooral VT bezit veel data die voor alle partijen relevant is. Het bruikbaar maken van de VT-data vergt nog wel een inspanning. Door het verrijken, bundelen en delen van informatie over (on)veiligheid worden partijen in het (sub-) regionale netwerk huiselijk geweld en kindermishandeling ‘slimmer’ en kan geanticipeerd worden op patronen van onveiligheid. De voorspellende kracht van data kan worden benut in vroegsignalering, preventie en de aanpak van ‘recidivisten’. Inzicht in patronen van geweld en onveiligheid Zet in op het delen en duiden van data en informatie over (lokale) patronen van (acute en structurele) onveiligheid op populatieniveau (wijk, gemeente, sub regio). Door deze data te verbinden aan de wijkteams (duur, intensiteit van inzet, zicht op cumulatie van problematiek) ontstaat meerwaarde en krijgen de teams een beter inzicht in de patronen van geweld en onveiligheid in hun werkgebied. Belangrijk daarbij is de inzet op meerjarige patronen en terugkerende problematiek (hermeldingen).

Investeren in data-analyse kennis en capaciteit bij VT De waarde van VT is vooral gelegen in kennis en deskundigheid in de beoordeling van onveiligheid, de aanpak van onveiligheid (signaleren, stoppen, duurzaam herstel) en data over patronen van onveiligheid. Om deze waarde te verzilveren dient allereerst geïnvesteerd te worden in het vergroten van kennis en menskracht voor het analyseren van de data van Veilig Thuis. Door dit te doen, kan er meer en sneller data worden opgehaald uit het registratiesysteem. Vervolgens kunnen verschillende indicatoren op casusniveau beter en sneller aan elkaar worden gekoppeld. Bijvoorbeeld inzicht in de aard van de melding in combinatie met overdrachtspartij, of de aard van de melding in combinatie met de melder. Ook zal, afhankelijk van de patronen waarin inzicht in gewenst is, mogelijk een aantal elementen toegevoegd of aangepast moeten worden aan de registratie. Denk hierbij aan ‘reden voor hermelding’ of het anders registreren van overdrachtspartijen.

38/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

Uniformen en bundelen van registraties van wijkteams en VT Het is in de regio op korte termijn niet realistisch om op casusniveau informatie van verschillende partijen te koppelen. Daarvoor is de registratie te verschillend en zijn er te strenge privacy regels van toepassing in de jeugdhulp. Wel kan er, met name door de wijkteams, meer over onveiligheid worden geanalyseerd op gemeentelijk en mogelijk ook regionaal niveau. Concreet kunnen wijkteams op casus (gezins)-niveau registreren wanneer Veilig Thuis bij een casus is betrokken, en op welke manier (advies, melding, onderzoek, V&V). Daarnaast kunnen ze ook, via de door VT gehanteerde definities, aard van problematiek/vermoedens van onveiligheid in een casus registreren om zo inzichtelijk te maken wanneer VT wel of niet wordt ingezet. Op deze manier wordt meer inzicht geboden in de lijn tussen wijkteams en VT, en kunnen verschillen tussen wijkteams en wijken in kaart worden gebracht. Hierbij is het wenselijk dat de registratielast van professionals niet hoger wordt, maar er vooral slimmer om wordt gegaan met bestaande registratiegegevens. Uit de casussimulatie bleek dat wijkteams zelf op gezinsniveau bijhouden hoeveel meldingen naar VT hebben plaatsgevonden en wat de vervolgactie was. Toch is dit niet opgenomen in de dataset die tot beschikking staat van de data-analisten van de gemeente (in het geval van Nijmegen).

Een centraal informatiepunt Daarom denken wij dat het vooral relevant is om op 1 plek in de regio een organisatie of functionaris de opdracht geven om systematisch de beschikbare data – vanuit verschillende bronnen – te verzamelen, te bundelen en voorzien van een duiding. Vooral in de combinatie van data uit de zorg (wijkteams) en het veiligheidsdomein (VT).

5.6 Bestuurlijke inbedding HGKM, verbinden zorg en veiligheid Wat betreft de ‘governance’ van het onderwerp Huiselijk geweld en kindermishandeling pleiten wij voor het versterken van het veiligheidsperspectief binnen de bestaande regionale en subregionale netwerken en structuren; door het thema een vaste plek op de (bestuurlijke) agenda te geven. Op dit moment is het onderwerp vooral geborgd via de bestuurlijke structuur van de GGD, waar VT onder valt. Daarmee is soms sprake van een te smalle focus op het functioneren van VT, terwijl de keten veel meer partijen beslaat. Het toevoegen van een nieuwe (bestuurlijke) structuur aan de bestaande veelheid en complexiteit op het snijvlak van zorg, sociaal domein en veiligheid beperkt de effectiviteit van alle partijen en voegt daarmee geen waarde toe. Wel vinden wij het van belang dat de governance van de regio-aanpak wordt versterkt en dat er een slimme balans wordt gevonden tussen de regio en de gemeenten in eigenaarschap van het programma. Met oog op het bewaken van de voortgang en samenhang in de uitvoering van de regio-aanpak, verdient het aanbeveling ook in een volgende regio-aanpak een regionaal programmaleider aan te stellen.

5.7 Recht doen aan verschillen tussen Rijk van Nijmegen en Rivierenland Tot slot adviseren wij meer aan te sluiten op de bestaande netwerken in de regio Rivierenland en Rijk van Nijmegen. De regio Gelderland Zuid is niet een natuurlijke indeling. De geografie, de cultuur, de

39/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

onderlinge verbindingen tussen gemeenten en de regio-indeling van de jeugdzorg past beter bij een indeling naar de twee subregio’s Rivierenland en Rijk van Nijmegen. Met respectievelijk Tiel en Nijmegen als centrale steden. Sluit in de programmering en de uitvoering van de volgende regioaanpak daarom aan bij deze regio-indeling en verbind een deel van de inhoud van de regio-aanpak aan de gemeenten in de regio. Mede-eigenaarschap en zichtbaarheid van de regio-aanpak wordt daarmee groter. De evaluatie maakt duidelijk dat de regio-aanpak in de periode 2017-2020 weinig zichtbaar was en dat de activiteiten vanuit de aanpak niet altijd aan dit instrument werden toebedeeld. Door de regio-aanpak meer te verbinden aan deze twee regio’s, door de programmering en daaraan verbonden financiele middelen af te stemmen op de vraagstukken in de twee regio’s wordt het eigenaarschap van gemeenten groter, wat bijdraagt aan de aandacht voor dit onderwerp.

40/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

Appendix 1 Beschrijving ontwikkelprojecten regio-aanpak Complexe scheidingen Dit traject komt voort uit de constatering dat veel meldingen van kindermishandeling en huiselijk geweld samen hangen met complexe scheidingen tussen partners. De dynamiek, strijd en agressie in een dergelijke ‘vechtscheiding’ kan voeding geven aan geweld en onveiligheid in een gezin; tussen de partner en de betrokken kinderen. Het project is gestart met het uitvoeren van een brede probleemanalyse met verschillende ketenpartners. Dit traject werd begeleid door Sinzer. Uit deze analyse kwam onder andere naar voren dat een Omgangshuis wordt gemist. Deze is naar aanleiding hiervan in Nijmegen opgezet, en is toegankelijk voor inwoners uit de hele regio. Daarnaast wat een uitkomst dat er behoefte is aan beter overzicht van het hulpverleningsaanbod en aan een taxatie-instrument, waarna de keuze is gemaakt voor het taxatie-instrument KEES. De betrokken wijkteams hebben inmiddels allemaal een aandachtfunctionaris die getraind is in KEES. In 11 pilotgemeenten zijn 22 aandachtfunctionarissen opgeleid in het gebruik van dit instrument. We stellen vast dat er nog geen sprake is van een brede toepassing van dit instrument, maar dat betekent niet dat de aandacht voor dit onderwerp er niet is.

We zien dat het toevoegen van aanvullend instrumentarium bovenop of naast bestaande wijkteam-intake/taxatie instrumenten een brede uitrol bemoeilijkt. Een eenduidige analyse en conclusie over het effect van dit traject is dan ook niet te geven. Naast de invoering van KEES heeft de coördinator complexe scheidingen een aanbod aan trainingen en deskundigheidsbevordering opgezet. Er is voor gekozen geen apart scheidingsloket op te zetten, maar het lokale team als scheidingsloket te zien; daarom wordt ook extra geïnvesteerd in kennis en kunde op het gebied van complexe scheidingen in de tams. Daarnaast is op Gelders niveau ook geïnvesteerd in het maken van afspraken met de rechtbank over de manier waarop zij verwijzen tijdens een zitting.

MDA++ Dit traject is opgestart om patronen van structurele onveiligheid in bijvoorbeeld gezinnen te doorbreken door de inzet van de aanpak MDA++. Er wordt vaak gereageerd en gehandeld op situaties waarin sprake is van acute onveiligheid, terwijl deze hun oorsprong vinden in structurele onveiligheid in een gezin of een relatie. Na een fase waarin de aanpak is voorbereid is gekozen voor een pilotbenadering, waarbij betrokken partijen cases kunnen aandragen. Ook worden ervaringsdeskundigen ingezet. Deze aanpak is langzaam op gang gekomen, vooral door het feit dat de aanmelding van cases stokte. Op het moment van dit onderzoek waren circa 5 cases behandeld via deze aanpak, waardoor we moeten constateren dat het lastig blijkt om deze benadering te verbinden met de reguliere, lokale uitvoering. Verder stellen wij vast dat deze aanpak niet of nauwelijks wordt gevoed met data over ‘hot spots’, meervoudige problematiek of recidive/hermeldingen, indicatoren: feitelijke en gevoel van (on)veiligheid. Daarmee is het – naast het beperkt aantal cases – niet mogelijk

41/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

om eenduidig vast te stellen wat het effect is op de ontwikkeling van veiligheid. Dat vergt een meerjarige aanpak en vooral een groter aantal cases. Uit de gevoerde gesprekken maken we op dat de inzet van langdurig casemanagement als positief wordt ervaren en organisaties zo de ruimte krijgen om ook aan onderliggende problematiek te werken, zodat geweld duurzaam doorbroken wordt. Qua organisatie van de aanpak gaven gesprekspartners aan dat niet altijd duidelijk is wie in the lead is bij MDA++.

Ouderenmishandeling Dit traject heeft tot doel gehad de aandacht voor dit onderwerp te vergroten en professionals handvatten te bieden om vormen van ouderenmishandeling te signaleren en hier passend op te acteren. Het is een preventie project met daardoor veel focus op de lokale inbedding en borging. Het traject heeft een netwerkaanpak gevolgd. Kennis en informatie delen door het bouwen van een netwerk van aandachtfunctionarissen in de hele regio. (VT, WT, Welzijn, Zorg, politie). Onder meer zijn trainingen signalering gehouden, is een aandachtfunctionaris ouderenmishandeling bij VT aangesteld, en is aan de hand van een lerende aanpak (o.a. via het delen van signalen en casuïstiek) getracht dit onderwerp lokaal te borgen.

42/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

Appendix 2 Overzicht geraadpleegde documenten A. ten Boom, K. Wittebrood (2019). De prevalentie van huiselijk geweld en kindermishandeling in

Nederland. WODC/ Meer ruimte in je hoofd. Alink, L., Prevoo, M., Berkel, S. van, Linting, M., Klein Velderman, M., & Pannebakker, F. (2018). NPM

2017: Nationale prevalentiestudie mishandeling van kinderen en jeugdigen . Leiden : Leiden University, Institute of Education and Child Studies / TNO Child Health Augeo (2018) Offerte Augeo academy cursussen i.v.m. regionale aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling in regio Gelderland-Zuid. Bestuurlijke Samenwerkingsafspraken Veilig Thuis – gemeenten Gelderland-Zuid (2019) Centrum Seksueel Geweld Gelderland – Zuid en – Midden (2019). Jaarverslag 2019 Eijkern, L. van, Downes, R., & Veenstra, R. (2018). Slachtofferschap van huiselijk geweld:

Prevalentieonderzoek naar de omvang, aard, relaties en gevolgen van slachtoffer- en plegerschap. Den Haag: WODC, Ministerie van Veiligheid en Justitie. Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming (2020). Gemeente Nijmegen (2017) Beschikking verlening en bevoorschotting budgetsubsidie 2017 voordeskundigheidsbevordering regio Gelderland-Zuid. Gemeente Nijmegen (2017) Budgetsubsidie deskundigheidsbevordering wijkteams stad Nijmegen 2017. Gemeente Nijmegen (2018) Beschikking verlening subsidie Centrum Seksueel Geweld 2019. Gemeente Nijmegen (2018) Beschikking verlening subsidie OGGZ 2019. Gemeente Nijmegen (2018) Beschikking verlening subsidie oudermishandeling 2019. Gemeente Nijmegen (2018) Voortgangsrapportage Aanpak Huiselijk Geweld en Kindermishandeling januari 2018. Gemeente Nijmegen (2019) Voortgangsrapportage Aanpak Huiselijk Geweld en Kindermishandeling februari 2019. Gemeente Nijmegen (2020) Memorandum Resultaten project Complexe scheidingen en voorstel vervolg Gemeente Nijmegen (2020) Project Complexe Echtscheidingen Rijk van Nijmegen/Rivierenland: concept evaluatie & advies vervolg. Gemeente Nijmegen (2020) Verbeterplan Toezicht Sociaal Domein. Gemeente Nijmegen (2020) Voortgangsrapportage Aanpak Huiselijk Geweld en Kindermishandeling maart 2020.

43/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

GGD Gelderland Zuid (2018) Aanpak van ouderenmishandeling in Gelderland-Zuid. Vervolgproject 2019-2020 GGD Gelderland Zuid (2018) Ouderen in veilige handen Gelderland-Zuid 2016-2018 Evaluatie. GGD Gelderland Zuid (2020) Programmabegroting 2021. GGD Gelderland Zuid (2020) Resultatenrapportage 2019: Ouderen in veilige handen/Aanpak ouderenmishandeling 2019-2020 Keegel, C. (2019) Stand van zaken mensenhandelbeleid gemeente Nijmegen. KPMG (2019) Basisfuncties voor lokale teams in kaart: de route en componenten onder de loep. Looman, M (2020) Projectplan Praktijk Experiment Aanpak structurele onveiligheid (MDA++) Gelderland Zuid. Lünneman K., Vermeulen, A., Voorwinden, M., (2020). Complexe problemen vragen onorthodoxe oplossingen: Rotterdamse aanpak huiselijk geweld. Verwey Jonker. Memo Ambtelijk Overleg Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming (2020). Moviera (2019) Overzicht resultaten gemeente Nijmegen. Moviera (2019) Subsidieaanvraag kinderen in de opvang. Moviera (2020) Resultaten 2019 Centrumgemeenten. Moviera (2020) Tussentijdse verantwoording Kinderen in de opvang. Overzicht uitkomsten vragenlijst SWT’s – AF’s deskundigheidsbevordering. Pouls, L. (2017) Projecten deskundigheidsbevordering Nijmegen stad en regio. Jeugdbescherming Gelderland, Veilig Thuis Gelderland Zuid, Sterker sociaal werk en Moviera. Pouls, L.

(2018) Eindrapportage Projecten deskundigheidsbevordering Nijmegen stad en regio: Een samenwerkingsverband tussen Jeugdbescherming Gelderland, Veilig Thuis Gelderland Zuid, Sterker sociaal werk en Moviera Pro Persona (2019) Offerte openbare geestelijke gezondheidszorg. Pro Persona (2019) Verantwoording activiteiten 2018 WMO OGGZ Pro Persona Gemeente Nijmegen. Regionale aanpak Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Regio Gelderland Zuid 2017 – 2020 (2016). Regiplan (2020) Eindrapport Opvangplaatsen voor acute crisissituaties Rekenkamer(commissie)s Berg en Dal, Beuningen, Heumen, Nijmegen, West Maas en Waal en Wijchen (2018). Grip krijgen op Veilig Thuis. Schellingerhout, R., & Ramakers, C. (2017). Scholierenonderzoek Kindermishandeling 2016. Nijmegen: ITS, Radboud Universiteit Nijmegen. Sengul-Bozkurt, L (2020) Masterthesis: een onderzoek naar het effect van bemoeienis van Veilig Thuis groningen op het aantal hermeldingen van huiselijk geweld en kindermishandeling

44/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

Significant (2020) Ontwikkelingen adviezen en meldingen Veilig Thuis: Een kwantitatieve analyse en kwalitatieve duiding. Sinzer (2018) Complexe scheidingen in Gelderland-Zuid: 5 Knelpunten in de huidige aanpak en mogelijke oplossingsrichtingen. Sterker (2019) Projectplan Het Omgangshuis Regio Nijmegen 2019- 2021 Toezicht Sociaal Domein (2019) Rapportage Het lokale netwerk na Veilig Thuis Nijmegen. Toezicht Sociaal Domein (2019) Rapportage Het lokale netwerk na Veilig Thuis Zaltbommel. Veilig Thuis (2018) Halfjaarrapportage Veilig Thuis Gelderland Zuid juli t/m dec 2017 Veilig Thuis (2018) Halfjaarrapportage Veilig Thuis Gelderland Zuid jan t/m mrt 2018 Veilig Thuis (2019) Halfjaarrapportage Veilig Thuis Gelderland Zuid juli t/m dec 2018 Veilig Thuis (2019) Halfjaarrapportage Veilig Thuis Gelderland Zuid jan t/m jun 2019 Veilig Thuis (2020) Halfjaarrapportage Veilig Thuis Gelderland Zuid juli t/m dec 2019 Veilig Thuis (2020) Kwartaalrapportage Veilig Thuis Gelderland Zuid jan t/m mrt 2020 Verwey Jonker Instituut (2020) Beleidsinstrument: Inzicht in de problematiek van gezinnen gemeld bij Veilig Thuis. VNG (2019). Definitief kwaliteitskader: Werken aan Veiligheid voor lokale (wijk)teams en gemeenten. Zelfscan Werken aan Veiligheid voor lokale (wijk)teams en gemeenten (2020).

45/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

46/55

Appendix 3 Gesprekspartners Naam

Organisatie/functie

Lucelle van Hovell

Directeur Veilig Thuis

Karin Hendriks (Scale)

Projectleider complexe scheidingen, Scale

Mieke Looman

Projectleider MDA++

Carla Keegel

coordinator mensenhandel, Moviera

Nelleke Westerveld

Manager Moviera

Toine Lagro

Hoofd CSG Gelderland Zuid en Midden

Maaike Geertzen

Projectleider Ouderenmishandeling

Nina van Dijk

Augeo

Marie Christine van Dongen

Stafmedewerker Veilig Thuis

Hans Theunissen en Saskia Egging

Politie Gelderland Zuid

Anouk van Nieuwenhuijze

Regionaal coordinator HGKM

Carmen Polman

Manager Veiligheidshuis

Werner Liebrand

Jeugdbescherming Gelderland

John Hersbach

Jeugd Veilig Verder

Corina Brekelmans,

gemeente Nijmegen, Kennisgestuurd werken in sociaal domein

Maaike Baggerman

Regio Rivierenland

Perry Derks

Toezicht Sociaal Domein

Netwerk-bijeenkomst

Gemeenten, JB Gelderland, Moviera, VT

Werkbezoek VT Gelderland Zuid

Medewerkers front- en back-office, applicatiebeheerder

Hubert Bruls

Burgemeester gemeente Nijmegen

Hans Beenakker

Burgemeester gemeente Tiel

Carla Kreuk

Wethouder gemeente Tiel, Sociale zaken, armoedebeleid, Wmo, ouderenbeleid, Coördinatie sociaal domein, Gezondheidszorg (excl. jeugdgezondheidszorg

Grete Visser

Wethouder gemeente Nijmegen, onderwijs welzijn en zorg (diversiteit, asiel, gezondheid, preventief jeugdbeleid, GGD/veilig thuis, mantelzorg, vrijwilligersbeleid, dierenwelzijn, herziening Wmo-stelsel

Wendy Roeters-Spierings

Buurtzorg Jong Zaltbommel Stad

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

Marieke Selten

47/55

Adviseur onderzoek en statistiek, Gemeente Nijmegen

Danique Haas

Analiste | Enterprise Intelligence Sociaal Domein, Gemeente Nijmegen

Dymph de Boer

Analist afdeling veiligheid, Gemeente Nijmegen

Leonie Grun

Functioneel beheerder REGAS, Veilig Thuis

Bianca Tohofr

Medewerker Stib, Gemeente Buren

Marjolein de Groot - van der Sluis

Psycholoog/orthopedagoog, Samen bij Marjolein

Desiree Otten

Medewerker Veilig Thuis

Lotte Mittendorf

Raad voor de Kinderbescherming, regio Gelderland

De begeleidingsgroep voor dit onderzoek bestond uit de volgende personen -

Anouk Nieuwenhuijze, gemeente Nijmegen

-

Carmen Polman, manager Veiligheidshuis Rijk van Nijmegen

-

Marleen Journee, gemeente Tiel

-

Willeke Peeters, gemeente Beuningen

-

Angela Koopmans, gemeente Nijmegen

-

Judith Mangel, gemeente West Maas en Waal

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

Appendix 4 Tabellenboek Inzicht in organisaties die melden en om advies vragen

Ontwikkeling herkomst meldingen VT 2017 - 2019 100% 80% 60%

145

290

267

175

420

789

304

623 1394

40% 20%

420

1170

Tweede helft 2017

Heel jaar 2018

632

0%

Heel jaar 2019

Aantal meldingen uitgesplitst naar type melder Niet professionals (zoals omstanders/ burgers en slachtoffers) Totaal Aantal meldingen uitgesplitst naar type melder Overige professionals (zoals werkzaam voor hulpverlenings-organisaties en scholen) Totaal Aantal meldingen uitgesplitst naar type melder Politie Totaal Totaal aantal meldingen Routeeroverleg/Onbekend Totaal

48/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

Organisaties die in 2019 bij VT hebben gemeld 1 600 1 400 1 200 1 000 800 600 400 200 0

Organisaties die in 2019 bij VT om advies hebben gevraagd 1 800

1 600 1 400 1 200 1 000 800 600 400 200 0

49/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

Inzicht in de gemeenten binnen de regio Gelderland Zuid

Aantal (zorg)meldingen VT per gemeente 1200 1000 800 600 400 200 0

SCHATTING Totaal 2017 (op basis van 2e helft 2017)

2018

2019

Aantal (zorg)meldingen VT per gemeente per 10.000 inwoners 70 60 50

40 30 20

10 0

Helft 2017 (relatief)

2018 (relatief)

2019 (relatief)

50/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

Aantal (zorg)meldingen VT per sub-regio 1800 1600 1400 1200

1000 800 600 400 200 0 Rijk van Nijmegen

Rivierenland

Gemeente onbekend

SCHATTING Totaal 2017 (op basis van 2e helft 2017)

2018

2019

Aantal meldingen per sub-regio per 10.000 inwoners 45 40 35 30

25 20 15 10 5 0 Rijk van Nijmegen Helft 2017 per 10.000

Rivierenland 2018 per 10.000 inwoners

2019 per 10.000 inwoners

51/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

52/55

Aantal adviezen VT per gemeente 2000 1800 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0

SCHATTING Totaal 2017 (op basis van 2e helft 2017)

2018

2019

Aantal adviezen VT per gemeente per 10.000 inwoners 120 100

80 60 Helft 2017 per 10.000 inwoners 40 20 0

2018 per 10.000 inwoners 2019 per 10.000 inwoners

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

53/55

Verdeling aantal adviezen per sub-regio 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 Rijk van Nijmegen

Rivierenland

SCHATTING Totaal 2017 (op basis van 2e helft 2017)

Gemeente onbekend

2018

2019

Aantal adviezen per sub-regio per 10.000 inwoners 50 45 40 35 30 25 20 15 10

5 0 Rijk van Nijmegen Helft 2017 per 10.000

Rivierenland 2018 per 10.000 inwoners

2019 per 10.000 inwoners

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

Over Rebel No change without a Rebel Rebels werken aan de vraagstukken van de toekomst op het gebied van duurzaamheid, transport, gebiedsontwikkeling, zorg en de sociale sector. Wij maken impact, niet alleen als adviseur maar ook als investeerder. Want wie gelooft in zijn eigen adviezen, investeert mee. Toegewijd aan het creëren van verandering, initiëren en realiseren we ook onze eigen projecten. We leveren kwaliteit op het gebied van o.a. strategisch advies & ontwikkeling, beleidsanalyses & evaluatie, partnership consulting & contracten, financieel advies & modellering en investeren & fondsbeheer. Samen buiten de lijntjes kleuren Het Rebel-avontuur begon in 2002 met tien stoelen. Aan een grote ronde tafel besloten de eerste Rebels – na een carrière bij adviesbureaus – een eigen onderneming te starten. Eentje zonder kaders, hiërarchie en bazen. Een plek waarbinnen iedereen zijn beste zelf kan zijn. Alles wat we in ons hebben, leggen we op tafel. Intrinsieke motivatie, de drang om verandering te brengen, inhoud en één focus: impactvolle projecten realiseren, wereldwijd. Inmiddels werken we met meer dan 180 Rebels vanuit onze kantoren in Rotterdam, Amsterdam, Antwerpen, Düsseldorf, Londen, Washington D.C., Nairobi, Johannesburg, Mumbai, Manila en Jakarta.

Hoe we op die dag met elkaar begonnen, is hoe we vandaag werken voor en met onze samenwerkingspartners: op basis van vertrouwen. In alles wat we doen – en dat is veel – is ons streven om een positieve impact op de wereld te hebben. Op het raakvlak van publiek en privaat, omdat ons Rebel-rode hart daar ligt waar maatschappelijke waarden en privaat ondernemerschap samenkomen. Een ambitieuze doelstelling misschien, maar wel één die uitdaagt. We nodigen iedereen uit aan te schuiven en onderdeel te worden van de verandering. Samen buiten de lijntjes kleuren. Als overheid, bedrijf en individu.

www.rebelgroup.com

54/55

Regio-aanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling Gelderland Zuid | Status: definitief

Hans Broere

Lisette de Gelder

Hans.broere@rebelgroup.com

Lisette.degelder@rebelgroup.com

Katja Crooijmans Katja.crooijmans@rebelgroup.com

Rotterdam (HQ)

Amsterdam Düsseldorf

Londen Antwerpen Washington D.C.

Mumbai

Nairobi Jakarta

Johannesburg

Wijnhaven 23 3011 WH Rotterdam Nederland +31 10 275 59 95 info@rebelgroup.com www.rebelgroup.com

Manila

55/55