B50 Voorjaarsnota Berg en Dal 2021
Tekst van het document
Voorjaarsnota 2021
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ....................................................................................................................... 2 Algemeen ............................................................................................................................... 3 Voorwoord .......................................................................................................................... 4 Samenvatting ...................................................................................................................... 5 Leeswijzer ........................................................................................................................... 9 Ambities ............................................................................................................................... 10 Programma's ........................................................................................................................ 12 Overzicht programma's ........................................................................................................ 12 Inwoner ............................................................................................................................. 12 Doelen & resultaten .......................................................................................................
12 Wat willen we bereiken? ................................................................................................ 12 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................................ 12 Wat mag het kosten?..................................................................................................... 21 Toelichting verschillen Primaire begroting - Voorjaarsnota ............................................ 21 Wat zijn de gevolgen van de bezuinigingen? ................................................................. 25 Beleidskaders ................................................................................................................ 27 Verbonden partijen ........................................................................................................ 27 Onze buurt ........................................................................................................................ 27 Doelen & resultaten ....................................................................................................... 28 Wat willen we bereiken? ................................................................................................ 28 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................................
28 Wat mag het kosten?..................................................................................................... 42 Toelichting verschillen Primaire begroting - Voorjaarsnota ............................................ 42 Wat zijn de gevolgen van de bezuinigingen? ................................................................. 45 Beleidskaders ................................................................................................................ 46 Verbonden partijen ........................................................................................................ 48 Onze gemeente ................................................................................................................ 48 Doelen & resultaten ....................................................................................................... 49 Wat willen we bereiken? ................................................................................................ 49 Wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................................ 50 Wat mag het kosten?..................................................................................................... 61 Toelichting verschillen Primaire begroting - Voorjaarsnota ............................................
61 Wat zijn de gevolgen van de bezuinigingen? ................................................................. 64 Beleidskaders ................................................................................................................ 65 Verbonden partijen ........................................................................................................ 66 Ons Geld .......................................................................................................................... 66 Wat mag het kosten?..................................................................................................... 67 Toelichting verschillen Primaire begroting - Voorjaarsnota ............................................ 67 Wat zijn de gevolgen van de bezuinigingen? ................................................................. 69 Beleidskaders ................................................................................................................ 70 Verbonden partijen ........................................................................................................ 70 Overhead .......................................................................................................................... 70 Wat mag het kosten?.....................................................................................................
71 Toelichting verschillen Primaire begroting - Voorjaarsnota ............................................ 71 Wat zijn de gevolgen van de bezuinigingen? ................................................................. 72 Beleidskaders ................................................................................................................ 73 Verbonden partijen ........................................................................................................ 73 Paragrafen ........................................................................................................................... 73 Lokale heffingen ............................................................................................................... 74 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................... 74 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................ 75 Algemeen ...................................................................................................................... 76
Gemeente Berg en Dal
2 van 123
Voorjaarsnota 2021
1. Wegen ....................................................................................................................... 77 2. Riolering .................................................................................................................... 79 3. Water......................................................................................................................... 81 4. Groen ........................................................................................................................ 83 5. Gebouwen ................................................................................................................. 84 6. Openbare verlichting ................................................................................................. 86 7. Speelruimten ............................................................................................................. 87 Financiering ...................................................................................................................... 88 Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 89 Algemeen ......................................................................................................................
90 Personeel ...................................................................................................................... 90 Organisatie .................................................................................................................... 93 Informatievoorziening .................................................................................................... 94 Digitale dienstverlening ................................................................................................. 96 Inkoop en aanbesteding ................................................................................................ 97 Duurzaamheid ............................................................................................................... 97 Verbonden partijen............................................................................................................ 98 Grondexploitatie ................................................................................................................ 99 Financiële begroting ........................................................................................................... 100 Inleiding ..........................................................................................................................
101 Overzicht baten en lasten ............................................................................................... 101 Incidentele baten en lasten ............................................................................................. 101 Financieel MeerjarenPerspectief ..................................................................................... 106 Bijlagen .............................................................................................................................. 107 Raadsvoorstel ................................................................................................................. 108 Totaaloverzicht bezuinigingen ......................................................................................... 113 Specificatie Financieel MeerjarenPerspectief .................................................................. 115 Toelichting financiële begrippen ...................................................................................... 117 Toelichting afkortingen .................................................................................................... 120
Gemeente Berg en Dal
3 van 123
Voorjaarsnota 2021
Algemeen Voorwoord Voorwoord Welkom bij onze Voorjaarsnota 2021! In de Programmabegroting 2021 hebben wij onze ambities, doelen en resultaten voor 2021 beschreven. Ook de geraamde inkomsten en uitgaven staan in de begroting. Tussentijds rapporteert het college aan de raad over de realisatie van de begroting. De eerste rapportage voor 2021 is de Voorjaarsnota. Deze rapportage gaat over: 1. Hoe ver zijn we met het behalen van de afgesproken resultaten? 2. Welke geraamde inkomsten en uitgaven passen we aan? Hoever zijn we met het behalen van de afgesproken resultaten en ambities? Per programma hebben we de actuele stand van zaken van de doelen en resultaten beschreven en de financiële gevolgen hiervan verwerkt. Welke geraamde inkomsten en uitgaven passen we aan? De grootste nadelige afwijkingen worden veroorzaakt door het de algemene uitkering uit het gemeentefonds (decembercirculaire 2020), sociaal domein en gladheidsbestrijding. De grootste voordelige afwijkingen worden veroorzaakt door dividend BNG en afval. De mutaties uit deze Voorjaarsnota leiden tot een begrotingssaldo voor 2021 van € 2.653.000 nadelig. Het tekort voor 2021 dekken we door aanwending van de algemene reserve. Het college zet zich maximaal in om het negatieve resultaat op de verschillende posten terug te dringen.
Het college onderzoekt de mogelijk- en onmogelijkheden en informeert hierover de raad via de standaard P&C-planning. Het raadsvoorstel en het raadsbesluit zijn opgenomen in de bijlagen. Klik hier om direct naar het raadsvoorstel te gaan. Met vriendelijke groet, College van burgemeester en wethouders
Gemeente Berg en Dal
4 van 123
Voorjaarsnota 2021
Gemeente Berg en Dal
5 van 123
Voorjaarsnota 2021
Samenvatting Op 5 november 2020 heeft de gemeenteraad de Programmabegroting 2021 vastgesteld. Het begrotingssaldo van de primaire begroting was € 3.010.000 nadelig. Bij de eerste begrotingswijziging heeft de raad het Dekkingsplan 2021-2024 vastgesteld (€ 818.000). Het begrotingstekort na de 1e begrotingswijziging was € 2.192.000 nadelig. Volgens genomen besluiten en de ontwikkelingen en afwijkingen die in deze Voorjaarsnota zijn vermeld stellen we het begrotingssaldo nu met € 461.000 nadelig bij. Het begrotingssaldo komt daarmee op € 2.653.000 nadelig. Zie onderstaande tabel. Het tekort voor 2021 dekken we voorlopig door aanwending van de algemene reserve. Als dit tekort zich bij het opstellen van de jaarrekening niet voordoet, dan vindt de aanwending niet plaats. In deze Voorjaarsnota zijn per programma de mutaties aangegeven en toegelicht. Het betreft veelal autonome ontwikkelingen waar we niet op kunnen sturen. De grootste mutaties zijn: -
Algemene uitkering Formatie-uitbreiding griffie Sociaal domein Gladheidsbestrijding Dividend BNG Afval Overige mutaties Totaal
- 413 - 48 - 33 - 135 + 55 + 92 + 21 - 461
Bezuinigingen Voor het sluitend maken van de begroting 2021 waren bezuinigingen/ ombuigingen nodig. De fracties hebben in het begin van het begrotingsproces een lijst met ombuigingen aangeleverd. De ombuigingen waarvoor een raadsmeerderheid was zijn verwerkt in de begroting 2021 (Top 19). Omdat dit niet voldoende was is aanvullend het Dekkingsplan 2021-2024 vastgesteld door middel van de 1e begrotingswijziging. Hieronder staat een overzicht van de gerealiseerde en nog niet gerealiseerde bezuinigingen in 2021 van de Top 19 en het Dekkingsplan 2021-2024. Een toelichting op de stand van zaken van de bezuinigingen is in deze Voorjaarsnota opgenomen per programma bij het onderdeel Bezuinigingen. Een meerjarig totaaloverzicht van alle bezuinigingen is opgenomen in de bijlage. Van een aantal bezuinigingen is nog onduidelijk of we deze kunnen realiseren. Bij de Najaarsnota komen we hier op terug. Bedragen x € 1.000 2021 Gerealiseerde bezuinigingen Minimabeleid
25
Praktijkondersteuning jeugd
80
Inzet jongerenwerk Forte Welzijn
50
Dagbesteding ouderen
50
Huur WMO ruimten
27
School is cool
25
Gemeente Berg en Dal
6 van 123
Voorjaarsnota 2021
Voorleesexpress
15
Buurtsportcoach
51
Onderhoud wegen
255
Obstakels
190
Kapitaallasten project schoolroute Marktplein-Nijmeegsebaan
64
Integrale veiligheid
13
Controles Drank&Horecawet
12
Projectkosten rampen en crisisbeheersing
5
Geen TOP's realiseren (lagere kapitaallasten)
23
Kwaliteit onkruidbestrijding op verharding
50
Maatwerk GGD
30
Huur Kulturhus Beek voor muziekonderwijs
3
Duurzaamheid Stelpost Actieplan Duurzaamheid verlagen
10
Vermindering werkbudget economie
25
Woonagenda Formatie inzetten Basisregeling gemeenschappelijk orgaan Arnhem-Nijmegen (GOAN) Bijdrage provincie Goan 2021/2022
-90 225
Beëindiging inwonerbijdrage The Economic Board
10
Leges huwelijken (+/-200 per jaar) verhogen met € 80
16
Verhoging ozb 2x 4%
454
Verhoging stelpost onvoorzien ongedaan maken
75
Overhead
50
Totaal gerealiseerde bezuinigingen
10
1.628
Nog niet gerealiseerde bezuinigingen Minimabeleid *
27
Passende kinderopvang *
75
Herstelplan Sociaal Domein
94
Wmo begeleiding
50
Bibliotheek
50
Opbrengst Bedrijventerrein Hulsbeek
200
Totaal nog niet gerealiseerde bezuinigingen
496
* Deze bezuiniging kunnen we in 2021 (deels) niet realiseren. Dit is verwerkt in het saldo van de Voorjaarsnota.
Sociaal domein Bij de raming voor deze voorjaarsnota hebben we alle verschillende deelproducten doorgelopen. We hebben gekeken naar de realisatie van 2020, de trends en de mogelijke gevolgen van de coronacrisis. Zo komen we tot bijgestelde ramingen, die leiden tot een nadeel van € 136.000 in deze voorjaarsnota. Van het geld dat we ontvangen voor coronamaatregelen voor jeugd zetten we 103.000 in ter dekking van deze extra kosten.
Gemeente Berg en Dal
7 van 123
Voorjaarsnota 2021
Bij de begroting 2021 hebben we het Herstelplan Sociaal domein vastgesteld. Het Herstelplan maakt integraal onderdeel uit van de opgave sociaal domein. We hebben daarin een vermindering van de kosten van € 244.000 van begeleiding (jongeren én volwassenen) en van jeugd met verblijf opgenomen. De opgave sociaal domein is inmiddels geconcretiseerd in een startnotitie. Ook werken wij met een overzicht van alle concrete lopende en geplande acties. Deze bundelen en structureren wij in een uitvoeringsplan dat het college vóór de zomer vaststelt en wij delen dat met de VNG visitatiecommissie sociaal domein. In de tussentijd zitten we niet stil: er zijn tientallen acties lopend om de grip op de uitgaven in het sociaal domein te behouden. Het is nog té kort om de concrete financiële resultaten hiervan te becijferen. Zowel 2020 als 2021 zijn door de coronacrisis atypische jaren, en het is niet uit te sluiten dat dit ook voor 2022 zal gelden. In de eerste kwartaalrapportage Sociaal Domein 2021 is de raad geïnformeerd over de verwachtte inkomsten uit de nieuwste ledenbrief van de VNG ten aanzien van de financiële tekorten op de jeugdzorg en de noodzaak van compensatie. De VNG heeft in mei intensief overleg gevoerd met het rijk.
Dit heeft geresulteerd in een extra incidentele bijdrage van het rijk van € 493 miljoen in de algemene uitkering, waarvan € 255 miljoen voor de aanpak van wachttijden in de hoog-specialistische jeugdhulp. Hier wordt in regionaal verband aan gewerkt, onder andere via de Gelderse Verbeteragenda. Een bedrag van € 238 miljoen wordt gegeven voor financiële lucht. De definitieve berekeningen volgen uit de meicirculaire, maar de verwachting is dat deze € 238 miljoen zich vertaalt naar plusminus € 432.000 incidenteel voor 2021 voor de gemeente Berg en Dal. Op het moment van schrijven is nog niet bekend wat het kabinet gaat doen met de uitspraak inzake de arbitrage tussen VNG en rijk over de structurele tekorten. Coronavirus De uitbraak van het Coronavirus (COVID-19) eind februari 2020 heeft een enorme impact op ons allemaal. Het Coronavirus heeft gevolgen voor veel beleidsterreinen van onze begroting 2021 en mogelijk voor de jaren daarna. In 2021 ontvangen we via de algemene uitkering geld van het rijk voor een aantal coronaregelingen, onder andere Tozo (Tijdelijke ondersteuning zelfstandig ondernemers), Tonk (Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten), armoedebestrijding, impuls reintegratietrajecten en lokale culturele voorzieningen. De budgetten hiervoor zijn meegenomen in deze Voorjaarsnota. Deze hebben geen invloed op ons begrotingssaldo.
Het is nog onduidelijk of we extra geld ontvangen van het rijk voor overige coronamaatregelen, bijvoorbeeld extra inzet personeel (BOA's), toerisme, bijstand, inhaalzorg en meerkosten Wmo jeugd. Daarnaast zullen er ook voordelen ontstaan op diverse budgetten, doordat we projecten niet of later uit gaan voeren. De financiële consequenties zijn op dit moment nog niet in beeld. We verwachten dit bij de najaarsnota inzichtelijk te kunnen maken. Onze financiële buffer is voldoende en we bewaken onze liquiditeitspositie goed. We nemen zo nodig maatregelen om onze taken in deze crisis zo goed mogelijk te blijven uitvoeren.
Gemeente Berg en Dal
8 van 123
Voorjaarsnota 2021
Hieronder staat de ontwikkeling van het begrotingssaldo 2021. Bedragen x € 1.000
Omschrijving
Hoofdstuk
Bedrag
Primaire begroting
-3.010 N
1e begrotingswijziging (Dekkingsplan 2021-2024)
818 V
Begrotingsresultaat na vaststelling (5 november 2020)
-2.192 V
Voorjaarsnota 2021 >
verwerkte besluitvorming
>
overige ontwikkelingen
0 N -461 N -461 N
Begrotingsresultaat na voorjaarsnota 2021
-2.653 N
Hieronder staat een overzicht met daarin de saldi per programma na verwerking van de mutaties in deze Voorjaarsnota. Bedragen x €1.000 Programma
Begroting
Mutaties
Begroting
2021
t/m
2021
Primair
VJN
na VJN
Saldo
Saldo
Meerjarenbegroting 2022
2023
2024
Saldo
Saldo
Saldo
Saldo
Inwoner
-38.734
-777
-39.511
-37.791
-37.263
-36.808
Onze buurt
-13.204
-1.006
-14.211
-13.720
-13.963
-13.866
Onze gemeente
-5.734
-355
-6.089
-5.409
-5.350
-5.466
Ons geld
63.174
1.544
64.718
64.051
64.252
64.433
Overhead
-9.608
167
-9.440
-9.763
-9.749
-9.738
Saldo rekening baten en lasten
-4.107
-427
-4.533
-2.632
-2.072
-1.444
Toevoeging aan reserves
-1.005
36
-969
-358
-349
-341
Onttrekking aan reserves
2.102
747
2.849
1.253
1.190
1.181
Resultaat rekening baten en lasten
-3.010
356
-2.653
-1.737
-1.232
-604
Gemeente Berg en Dal
9 van 123
Voorjaarsnota 2021
Leeswijzer Na het algemeen gedeelte staan bij de `ambities` de keuzes weergegeven die bij de programmabegroting zijn gemaakt. De `programma's` bevatten wat we willen bereiken en wat we al hebben bereikt. Ook is van de bezuinigingen de stand van zaken weergegeven. Onder `financiële begroting' staat het totaaloverzicht van de verwachte baten (inkomsten) en lasten (uitgaven) voor 2021. Daarnaast zijn bij dit onderdeel een overzicht van de incidentele baten en lasten en het Financieel MeerjarenPerspectief (FMP) opgenomen. Tot slot zijn in de `bijlagen` het raadsvoorstel en een specificatie van het FMP opgenomen. Ook geven we hier een toelichting op afkortingen en financiële begrippen. Onze schrijfstijl proberen we kort en helder te houden en verwijst met 'elektronische links' naar de documenten die erbij horen. Minbedrag betekent: nadelig of uitgaaf/investering Plusbedrag betekent: voordelig of inkomst Inhoudsrechten (disclaimer) In de Voorjaarsnota is gebruik gemaakt van informatie van derden. Hoewel de Voorjaarsnota met de grootst mogelijke zorgvuldigheid is samengesteld kunnen gebruikers van deze stukken geen rechten ontlenen aan of aanspraak maken op de juistheid en volledigheid van de inhoud. Ook aanvaarden wij geen aansprakelijkheid voor eventuele schade die daardoor kan ontstaan.
Gemeente Berg en Dal
10 van 123
Voorjaarsnota 2021
Ambities Onze missie is: “Iedereen doet ertoe en doet mee in onze vitale en betrokken gemeenschappen.” 1. We doen het samen! De gemeente Berg en Dal is er voor haar inwoners. Die inwoners vormen samen de gemeenschap Berg en Dal. Met elkaar zorgen we ervoor dat het goed wonen is in onze gemeente. Maar er verandert wel iets in de manier waarop we dat doen. De tijd dat de gemeente voor alles zorgde én over alles besliste is voorbij. Dat kan niet meer en dat willen we ook niet meer. U als inwoner vraagt en krijgt steeds meer zeggenschap. En u zorgt steeds vaker zelf voor een goed woon-, werk- en leefklimaat. Voor uzelf en voor anderen. De gemeente wil hierbij een gelijkwaardige partner zijn. We willen ruimte geven aan uw initiatieven en u ondersteunen om dingen mogelijk te maken.
2. Betaalbaar Berg en Dal! Wij zijn ons er heel goed van bewust dat wij met gemeenschapsgeld werken. De portemonnee van de gemeente verschilt daarbij niet zo veel met die van uzelf. Niet alles wat we willen kan ook, dus maken wij duidelijke keuzes. En we geven niet meer uit dan er binnenkomt. Als er een tekort dreigt dan kijken we eerst of er in de uitgaven geschrapt kan worden. We kunnen ook de belastingen verhogen, maar dat willen we zoveel mogelijk voorkomen. Onze belastingen zijn bijna de laagste van Gelderland en dat willen we zo houden.
3. Hier wordt gewerkt! We willen dat iedereen de kans krijgt om aan het werk te zijn. Als u daar niet op eigen kracht in slaagt, dan helpen wij daarbij. Onze gemeente heeft een prachtige natuur en ligt in een afwisselend landschap. We hebben een rijke geschiedenis en daarvan is in onze gemeente veel terug te vinden. Buiten, maar ook in onze musea. Het toerisme is dan ook belangrijk voor onze gemeente en we werken er hard aan om onze gemeente nog aantrekkelijker te maken. Voor u als inwoners, maar ook voor al die bezoekers. Het toerisme zorgt ook voor werkgelegenheid. Dat is belangrijk. Onze missie is niet voor niets: iedereen doet ertoe en doet mee in onze vitale en betrokken gemeenschappen.
4. Duurzaam Berg en Dal! De zorg voor de wereld van morgen is ontzettend belangrijk. Onze kinderen moeten kunnen opgroeien in een mooie, veilige en gezonde omgeving. Daarom gaan we energie besparen, meer schone energie opwekken, grondstoffen hergebruiken, blijven we lokale initiatieven ondersteunen en zorgen voor minder afval. Doordat ons klimaat verandert, krijgen we ook steeds extremer weer. We moeten zorgen dat we onze omgeving hier goed op inrichten. Hiervoor is de komende jaren veel geld nodig. Wij kunnen dat niet alleen, dat moeten we samen doen met u. Wij passen de openbare ruimte aan. Aan u vragen wij hetzelfde te doen op uw eigen terrein.
5. Zichtbaar en betrouwbaar! Onze inwoners, instellingen en bedrijven weten voor welke producten en diensten zij bij de gemeente terecht kunnen. Wij communiceren hier duidelijk over. Aan de balie, de telefoon, maar ook op de gemeentepagina, website en sociale media. U weet ons te vinden en u bent tevreden over onze dienstverlening. Dat komt omdat we duidelijk zijn over wat we doen en wat we niet doen. We zijn vriendelijk, geven snel antwoord op eenvoudige vragen en leveren maatwerk als dat nodig is. We bieden hulp aan mensen in nood. We hebben contact met u en weten wat er speelt in onze gemeente en in de regio. Wij laten zien dat wij opkomen voor de belangen van onze inwoners.
Gemeente Berg en Dal
11 van 123
Voorjaarsnota 2021
Programma's Overzicht programma's Inwoner Meestal heb je de gemeente niet nodig in je dagelijks leven. Je redt het prima zelf. Dat is ook de bedoeling. Maar dat lukt niet iedereen. Soms lukt het niet om alles zelf te regelen. Vaak zonder dat je daar zelf iets aan kunt doen. De gemeente probeert je dan te helpen. Dat kan voor een korte of lange tijd zijn. Bijvoorbeeld als het gaat om zorg, inkomen, onderwijs of gezondheid. De belangrijkste dingen die je nodig hebt om op een normale en prettige manier te kunnen leven. De gemeente is vaak een laatste plek voor hulp. Daarbij werkt de gemeente samen met andere organisaties of huurt hen hiervoor in. Onze bedoeling is iedereen een goede basis te geven, een steun in de rug, zodat je verder kunt en mee kunt blijven doen! Programmanaam Inwoner Plaats van actie - Persoonlijk/thuis
Onze buurt - Directe omgeving/dorp
Rol inwoner
- Meedoen - Initiatief nemen - Afnemende betrokkenheid - Minder regels, meer stimuleren
Rol gemeente
- Regie eigen leven - Mee blijven doen - Regelen - Betalen - Veel bemoeienis
Onze gemeente - Gemeente mét de regio gemeenten - Ontwikkelen - Klant - Loslaten - Samenwerken - Diensten verlenen
Doelen & resultaten Wat willen we bereiken? 1.1
Ik heb voldoende inkomen.
1.2
Ik kan hulp vragen als dat nodig is.
1.3
Ik ben betrokken en doe mee.
1.4.
Alle kinderen krijgen gelijke kansen.
Wat gaan we daarvoor doen? 1.1.1 Ons minimabeleid zorgt ervoor dat ook inwoners die weinig geld hebben mee kunnen doen in de samenleving. We willen graag dat onze inwoners zichzelf kunnen redden. Daarom helpen we hen bij het vinden van werk. Maar soms kan of hoeft iemand (tijdelijk) niet te werken. Bijvoorbeeld door langdurige ziekte of pensioenleeftijd. Sommigen inwoners leven hierdoor (langdurig) van een minimuminkomen. Om er voor te zorgen dat ook deze inwoners mee kunnen doen in onze samenleving hebben wij een minimabeleid. In 2020 hebben we ons minimabeleid geëvalueerd. We willen een effectief en efficiënt minimabeleid waarbij de inwoners die het echt nodig hebben financieel worden ondersteund, terwijl de prikkel om te gaan werken blijft bestaan. Het minimabeleid moet er verder voor zorgen dat kinderen niet de dupe worden van de situatie van hun ouders. We willen een hoog bereik, lage uitvoeringskosten en gemak voor aanvragers. Daarom gaan we dit jaar kijken of het beter is om de uitvoering van de Doe Mee! Regeling uit te besteden. Bijvoorbeeld aan Stichting Leergeld of aan het Jeugdfonds Sport & Cultuur.
Gemeente Berg en Dal
12 van 123
Voorjaarsnota 2021
Stand van zaken Voorjaarsnota Bij het opstellen van het nieuwe beleid betrekken we de aanbevelingen van de Rekenkamer. Ons motto is: niet praten over, maar praten met mensen. Door corona is dat fysiek niet mogelijk. Daarom gaan we het digitale platform gebruiken, dat vanaf april beschikbaar is. Dat betekent dat het nieuwe beleid iets langer op zich laat wachten: we willen het in het derde kwartaal vaststellen. De bedoeling was eigenlijk om het voor de zomer klaar te hebben. Maar omdat we het belangrijk vinden dat inwoners kunnen meepraten, vinden we dit uitstel aanvaardbaar. De Formulierenbrigade is begin maart gestart. Inwoners kunnen op afspraak bij de vrijwilligers van de Formulierenbrigade langs voor hulp bij het invullen van formulieren. Doel hiervan is er voor te zorgen dat inwoners geen regelingen mislopen waarop ze recht hebben. Daarnaast is het eerste gesprek gevoerd met het Jeugdfonds Sport & Cultuur en is een gesprek met Stichting Leergeld gepland. Het gesprek met het Jeugdfonds Sport & Cultuur was erg positief en zij lijken een goede samenwerkingspartner. Hiermee hopen we in de toekomst meer kinderen te bereiken met onze regelingen en tegelijkertijd zal de werklast bij ons afnemen. 1.1.2 We zetten sterk in op de preventie van schulden. Inwoners met beginnende schulden worden in een vroegtijdig stadium geholpen.
We gaan door met het “Vroeg eropaf project” en het zelf uitvoeren van een deel van de schuldhulpverlening (in plaats van uitbesteden). Het doel hiervan is het vroegtijdig aanpakken van schulden zodat deze niet onnodig oplopen. We blijven samenwerken met Schuldhulpbuddy (voor particulieren) en Over Rood (voor ondernemers). We hopen dat door deze acties het aantal inwoners met problematische schulden afneemt. Maar het is onzeker wat de effecten zullen zijn van de coronacrisis. De NVVK (De Nederlandse koepelorganisatie voor schuldhulpverlening) verwacht in 2020 een toename van minimaal 30% van het aantal inwoners dat een hulpvraag heeft op het gebied van schulden, die in 2021 door zal zetten.
Stand van zaken Voorjaarsnota Het project ‘Vroeg eropaf’ heeft in het eerste kwartaal verder vorm gekregen. Zogenaamde signaalpartners (waterbedrijf, zorgverzekeraars, woningcorporaties enzovoort) kunnen betaalachterstanden melden bij de gemeente. Deze meldingen komen bij onze schuldhulpverleners terecht en zij zetten direct actie uit. Momenteel zijn er 40 signaalpartners bij ons aangesloten en krijgen we maandelijks zo’n 50 meldingen waarop we kunnen handelen. We verwachten in de toekomst meer meldingen. Vanuit de nationale ombudsman is extra aandacht gevraagd voor schulden bij ondernemers. Als het Rijk stopt met de coronasteun- en herstelpakketten dan is de verwachting dat veel ondernemers alsnog gaan omvallen. Gemeenten zijn om deze reden opgeroepen om een dienstverlening op te zetten voor ondernemers die het moeilijk hebben. Wij zijn samen met de andere gemeenten in het Rijk van Nijmegen in november 2020 gestart met ‘de brede dienstverlening voor ondernemers’. Een onderdeel hiervan is het helpen van ondernemers met schulden. Maar dat is niet het enige. We bieden ook hulp bij de doorstart van hun onderneming. Ze kunnen coaching krijgen als ze willen stoppen, er is een opleidingsbudget beschikbaar voor omscholing of ze krijgen begeleiding bij het zoeken naar een (parttime) baan (eventueel naast hun bedrijf).
Voor de brede dienstverlening zijn we een samenwerking aangegaan met verschillende partijen zoals Gripvol, Over Rood, Philips & Steels & Gielkens, het Leerwerkloket en het Werkbedrijf. 1.2.1 Meer grip op de kosten van WMO- en jeugdhulp. In onze gemeente doen steeds meer mensen een beroep op zorg en ondersteuning vanuit de Jeugdwet en Wet maatschappelijke Ondersteuning (Wmo). We willen dat deze zorg goed aansluit bij onze inwoners, maar ook dat we daarbij de kosten goed in de hand houden. Dit betekent dat we van de zorgorganisaties vragen om de ondersteuning zo licht mogelijk in te zetten en niet langer dan noodzakelijk is. Om dit te bereiken organiseren we lokaal periodieke gesprekken met de Wmo- en Jeugdhulporganisaties die werkzaam zijn voor Berg en Dal. We bespreken met hen de mogelijkheden om af te schalen, zoals het verminderen van uren, het inzetten van een lichtere vorm van zorg of gebruik maken van welzijnsvoorzieningen.
Gemeente Berg en Dal
13 van 123
Voorjaarsnota 2021
Tegelijkertijd kijken we als gemeente naar andere vormen van toegang tot hulp, waarbij we minder hoeven te indiceren en beter gekeken wordt welke ondersteuning nodig is. Stand van zaken Voorjaarsnota De periodieke gesprekken met de zorgorganisaties zijn ingepland in de periode april – juni. We zijn gestart met het opstellen van kaders om de ureninzet op begeleiding en hulp bij het huishouden te verlagen. Het traject om (delen van) de toegang tot hulp aan te passen en daarbij goed te blijven kijken welke ondersteuning nodig is, is in de opstartfase. Voor de ontwikkelingsgerichte dagbesteding voor volwassenen hebben we hierin al stappen gemaakt. Samen met de gemeente Nijmegen starten we in juli 2021 een pilot waarbij we de ontwikkelingsgerichte dagbesteding voor volwassenen als een indicatievrije/ beschikkingsvrije voorziening aanbieden. Inmiddels hebben we alles geregeld wat daarvoor nodig is. 1.2.2 We helpen inwoners langer zelfstandig thuis te wonen. Mensen worden steeds ouder, ze wonen langer thuis. En er wonen meer (psychisch) kwetsbare mensen in onze dorpen. We ondersteunen hen en hun familie, buren en de andere inwoners van onze gemeente. Zodat mensen sterker in hun schoenen komen te staan en in staat zijn om zichzelf of elkaar te helpen en net dat extra zetje te geven dat nodig is om mee te kunnen doen.
Wij werken samen met andere partijen zoals welzijnsorganisaties, verwijzers, ouderenbonden en ouderenadviseurs. In 2020 hebben we subsidie gekregen voor het project Samen leven in de wijk. Met de uitkomsten daarvan gaan we in 2021 aan de slag. Stand van zaken Voorjaarsnota Om ervoor te zorgen dat mensen prettig met elkaar in een wijk kunnen samenwonen, ook als er sprake is van psychisch kwetsbare buren, bieden we onze inwoners en partners diverse trainingen en bijeenkomsten aan waarin mensen leren omgaan met zogeheten ‘onbegrepen gedrag’. De eerste gesprekken om de trainingen te geven zijn gevoerd. De trainingen starten het 2e kwartaal. Het project Samenleven in de wijk is gestart en hierin wordt gewerkt aan het oplossen van vraagstukken rondom inclusie. Er is een eerste voorzichtige verkenning gestart naar het introduceren van Herstelcirkels Psychische Kracht. Hierbij werken zorgverzekeraars en gemeenten samen aan het sociaal en fysiek ondersteunen van mensen met chronische psychische klachten. Om onze inwoners op de juiste wijze te ondersteunen, willen we meer gebruik maken van de ervaringsdeskundigheid van onze inwoners. In het 2e kwartaal 2021 start een traject met Movisie en de regiogemeenten om in kaart te brengen hoe we de aanwezige ervaringsdeskundigheid kunnen inzetten en wat hiervoor heel concreet nodig is.
Er wordt regionaal en lokaal gewerkt aan het opzetten van WijkGGZteams. Dit doen we samen met de zorgverzekeraars. Met deze teams willen we zichtbaar en laagdrempelig in de kernen aanwezig zijn voor onze inwoners. Medio 2021 starten de lokale gesprekken om tot goede Berg en Dalse wijkGGZteams te komen. De daadwerkelijke implementatie voorzien we in 2022. Samen met Forte Welzijn en het Sociaal Team werken we aan een plan “Langer zelfstandig thuis in Berg en Dal”. Doel van het plan is om alle inwoners van Berg en Dal vanaf 65 jaar de kans te bieden op tijd toekomstzaken te regelen om zo vitaal en zelfredzaam ouder te worden. Hiervoor gaan we onder andere een ouderenmarkt organiseren waar we alle informatie op dit gebied aanbieden. Daarnaast willen we vrijwilligers opleiden voor het voeren van gesprekken aan de keukentafel over dit onderwerp. Het plan hiervoor wordt dit jaar verder uitgewerkt en uitgevoerd, zodra de omstandigheden rondom Corona het toelaten. Het 1e kwartaal is een Zorgkrant uitgebracht waaraan wethouder Van de Scheur, Team Maatschappelijke Ontwikkeling en Sociaal Team een mooie bijdrage hebben geleverd.
Gemeente Berg en Dal
14 van 123
Voorjaarsnota 2021
1.2.3 We zorgen voor voldoende aanbod van gezinsvormen voor kinderen die (tijdelijk) niet thuis kunnen blijven wonen. Als een kind (tijdelijk) niet thuis kan wonen is dit erg ingrijpend. We willen kinderen zoveel mogelijk opvangen in een gezin of een woonvorm die daar zoveel mogelijk op lijkt. In september 2020 zijn we gestart met de pilot Buurtgezinnen. Waar steungezinnen gezinnen die het (tijdelijk) moeilijk hebben laagdrempelig ondersteunen. We willen hiermee voorkomen dat kinderen uit huis geplaatst worden. Deze pilot zetten we in 2021 voort. We evalueren we na het tweede kwartaal en beslissen we of we hiermee doorgaan. Verder gaan we actief meer pleeggezinnen proberen te werven. Stand van zaken Voorjaarsnota De pilot Buurtgezinnen is erg succesvol. 17 gezinnen hebben zich gemeld als steungezin en er zijn op dit moment 12 vraaggezinnen. Er zijn 4 goede koppelingen gemaakt. Het vergt tijd om een goede match te maken. Want er moet wel een klik tussen gezinnen zijn, anders leidt het tot teleurstelling. De werving van pleeggezinnen verloopt via een regionaal project, waar wij aan meedoen. Na een heel goed ontvangen campagne hebben zich maar liefst 60 geïnteresseerden gemeld. We hopen dat hierdoor meer kinderen in een gezin kunnen opgroeien in plaats van in een instelling.
We willen immers het liefst dat kinderen thuis opgroeien, maar als dat niet kan zo veel mogelijk nabij thuis. 1.2.4 Wij helpen mantelzorgers, zodat zij de zorg voor hun naasten kunnen blijven bieden. Mantelzorger zijn vraagt veel van mensen. Soms ook teveel om het zonder hulp vol te houden. Zij verrichten belangrijk werk. Daarom helpen we hen. Mantelzorgers willen graag (h)erkend worden, een luisterend oor vinden en informatie krijgen over allerlei onderwerpen waar zij mee te maken krijgen. Het steunpunt Mantelzorg Berg en Dal staat daarom klaar voor mantelzorgers in onze gemeente. Kijk voor meer informatie op www.mantelzorgbergendal.nl. We ondersteunen onze mantelzorgers onder ander door: 1. Thema-avonden te organiseren 2. Een mantelzorgcompliment uit te reiken 3. Ontmoetingen tot stand te brengen tussen mantelzorgers onderling. Samen met het steunpunt Mantelzorg Berg en Dal zetten we in 2021 extra in op het zoeken naar en trainen van vrijwilligers voor meer een-op-een contact met mantelzorgers. Dit contact kan bestaan uit: iets doen om zo in gesprek te komen, helpen waar dit mogelijk is of bijvoorbeeld samen een sociaal netwerk in kaart brengen tot hulp. Stand van zaken Voorjaarsnota De afgelopen periode heeft Mantelzorg Berg en Dal geen fysieke bijeenkomsten kunnen organiseren.
Hopelijk is dat gauw weer mogelijk: contactmomenten als 'koffie met' en 'mantelzorgtafels' staan gepland. Om toch in gesprek te blijven is gezocht naar laagdrempelige alternatieven zoals bijvoorbeeld wandelen. Ook wordt gebeld met mantelzorgers om te vragen hoe het is. Samen met de gemeente wordt gekeken naar het beschikbaar stellen van een app voor mantelzorgers. Met deze app wil Mantelzorg Berg en Dal: · nieuwe mantelzorgers bereiken, · mantelzorgers hun eigen netwerk laten inrichten, · mantelzorgers in contact brengen met elkaar en · lokale informatie over ondersteuning en zorg beschikbaar stellen. De afgelopen periode is extra ingezet op het zoeken naar nieuwe vrijwilligers. Die zijn gevonden. Zo zijn er ook nieuwe vrijwilligers voor een zorgpauze. Mantelzorg Berg en Dal biedt mantelzorgers de mogelijkheid om even pauze te nemen van de zorg. Een vrijwilliger neemt dan thuis de taken voor een dagdeel over, zodat de mantelzorger even een moment voor zichzelf heeft.
Gemeente Berg en Dal
15 van 123
Voorjaarsnota 2021
1.3.1 Inwoners bepalen zelf welke onderwerpen belangrijk zijn voor hun dorp en gaan hiermee aan de slag. De gemeente stelt budget en ambtelijke ondersteuning beschikbaar voor het opstellen van Dorpsagenda’s. Wij stimuleren inwoners deze Dorpsagenda’s te maken en daarmee de leefbaarheid te verbeteren. Inwoners bespreken met elkaar wat ze in hun dorp kunnen doen om er goed te leven en wonen. Hierover maken ze samen afspraken. Ze bepalen zelf waar ze aan willen werken en of ze hierbij hulp van de gemeente of andere organisaties nodig hebben. In 2020 is door inwoners in Millingen a/d Rijn een start gemaakt aan een Dorpsagenda. We verwachten dat zij dit in 2021 afronden. In Kekerdom, Leuth, Ooij, Berg en Dal, Heilig Landstichting, de Horst en Breedeweg is er al een Dorpsagenda. Hier zijn vrijwilligers/inwoners bezig met het realiseren van de verschillende acties. Stand van zaken Voorjaarsnota Door corona liggen verschillende trajecten om te komen tot een Dorpsagenda tot nader order stil. Dit geldt bijvoorbeeld voor Millingen aan de Rijn en Berg en Dal. De initiatiefnemers van alle Dorpsagenda’s zijn door de gemeente uitgenodigd om in een vroeg stadium in gesprek te gaan over de omgevingsvisie. Zij hebben eerste input aangeleverd. Verschillende werkgroepen door de hele gemeente werken aan acties en thema’s uit de Dorpsagenda’s.
Hieronder twee voorbeelden: · Vrijwilligers uit Ooij hebben samen met de gemeente en een zelfgekozen architect de eerste scenario’s voor een nieuw Reiner van Ooiplein aan het dorp gepresenteerd. Met de input uit het dorp is een voorkeur scenario gekozen om verder uit te werken tot een voorlopig ontwerp. · In Leuth hebben vrijwilligers samen met de gemeente het project vergroenen van Leuth opgepakt. Inmiddels is fase 1 afgerond. Nu gaan de inwoners nog op zoek naar externe financiering om Leuth nog meer te vergroenen. Veel inwoners hebben enthousiast gereageerd op de plannen en de realisatie. 1.3.2 We werken samen met inwoners zoals we hebben afgesproken in de nota inwonerparticipatie. In 2021 werken we volgens de nota ‘In Berg en Dal maken we samen de gemeente’. Dit is het resultaat van meerdere gesprekken tussen inwoners, maatschappelijk middenveld, ondernemers, raadsleden en ambtenaren van de gemeente. In 2021 gaan we met elkaar samenwerken volgens de speelregels en -vragen uit deze nota. We pakken drie verschillende projecten om te kijken of het werkt. Waar nodig passen we de nota aan: al doende leren we. Stand van zaken Voorjaarsnota De nota participatie ‘Samen maken we Berg en Dal’ is op 25 februari 2021 door de raad unaniem vastgesteld.
We willen dat een initiatiefnemer (een ambtenaar, een inwoner, een projectontwikkelaar, …) volgens de ambities en uitgangspunten uit de nota aan de slag gaat met participatie. Daarom starten we een proces om dit binnen en buiten de gemeentelijke organisatie aandacht te geven en te implementeren. Dit proces bestaat uit allerlei acties die in een tijdlijn worden gezet, waaronder het starten van pilots en deze pilots evalueren. We gaan ook met de raadswerkgroep bestuurlijke vernieuwing en de werkgroep burgerparticipatie (die bestaat uit vrijwilligers) in gesprek om te kijken wat hun rol in dit proces kan zijn. Zo houden we de nota levend. Door te evalueren blijft de nota up-to-date en verbeteren we deze wanneer dit nodig is. 1.3.3 We gaan met jongeren in gesprek om hen bewust te maken van hun stem. In 2020 is een enquête onder jongeren uitgezet met de vraag ‘Wat is voor jullie een belangrijk thema?’. Hieruit kwamen bijvoorbeeld de thema’s starterswoningen in de gemeente en duurzaamheid naar voren. In 2021 gaan we samen met een groep jongeren en de raadswerkgroep jongerenparticipatie/jongerenraad aan de slag met één van deze thema’s.
Gemeente Berg en Dal
16 van 123
Voorjaarsnota 2021
Stand van zaken Voorjaarsnota In de raadswerkgroep jongerenparticipatie worden plannen gemaakt om het gesprek met jongeren te starten over de volgens hen belangrijke thema's die in 2020 uit de enquête kwamen. Het is vanwege corona nog niet mogelijk om fysiek het gesprek met de jongeren te voeren. Via het digitale participatieplatform (beschikbaar vanaf april) wil de raadswerkgroep enkele vragen stellen op basis van de resultaten uit de enquête. Jongeren kunnen hierop reageren. Op basis van de antwoorden gaan we in gesprek en kan misschien een jongerenpanel gevormd worden. Het jongerenwerk is met een groep jongeren bezig om in de buurt van sporthal Heuvelland een ontmoetingsplek te realiseren.
1.3.4 Statushouders horen erbij in Berg en Dal. De wet inburgering gaat in tegenstelling tot eerdere aankondiging in per 1 juli 2021. In het wetsvoorstel zijn de wettelijke taken voor de gemeente (het college) beschreven. Deze zijn als volgt: 1. Maatschappelijke begeleiding 2. Uitvoeren brede intake (al vanuit Asielzoekerscentrum) 3. Opstellen Persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP) 4. Het aanbieden van een cursus of opleiding (aan asielgerechtigden) die voldoet aan één van de drie in de brede intake vastgestelde leerroutes: B1 route, de onderwijsroute of de Zelfredzaamheidsroute 5. Ondersteuning en begeleiding bieden Deze wettelijke taken zijn het gevolg van de inburgeringsplicht die aan alle migranten wordt opgelegd. De gemeente moet aan gezinsmigranten, geestelijk bedienaren en overige migranten van buiten de Europese Unie hetzelfde aanbod doen als aan asielmigranten, behalve maatschappelijke begeleiding. De leerroute moet door deze groep uit eigen middelen of met een lening van DUO worden bekostigd. De vergoeding van de kosten van de voorbereiding en de uitvoering is op het moment van opstellen van deze begroting bekend.
De vergoeding voor de voorzieningen (leerroutes, maatschappelijke begeleiding, de module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP), het participatieverklaringstraject (PVT) en de inzet van tolken) wordt uitgewerkt in lagere regelgeving en wordt na september 2020 bekend. Stand van zaken Voorjaarsnota De nieuwe wet inburgering is opnieuw uitgesteld; nu tot 1 januari 2022. Regionaal (in het Rijk van Nijmegen) is er een beleidsnota inburgering vastgesteld op 10 december 2020. We zijn bezig met de aanbesteding voor de leerroutes. In de tussentijd onderzoeken we op welke manieren we de andere onderdelen van de nieuwe wet Inburgering (zoals hierboven wordt opgenoemd) lokaal gaan inrichten. In 2021 hebben we te maken met een verdubbelde taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Normaal gesproken zijn dat er ongeveer 30 per jaar, maar in 2021 zijn dat er 60. Door de krapte op de woningmarkt is dit een lastig vraagstuk. De tolerantie/ het begrip voor statushouders neemt hierdoor bij de rest van de inwoners van onze gemeente af. Bovendien is het bij de plaatsing van statushouders ook belangrijk dat er gekeken wordt naar de samenstelling en de leefbaarheid in de wijk. Dit maakt dat niet elke statushouder in elke woning geplaatst kan worden die vrij komt. Niet alleen het huisvestingsvraagstuk is lastig.
Het is ook moeilijk om er voor te zorgen dat statushouders op een goede manier inburgeren en meedoen/participeren in onze samenleving. Dat gebeurt nu vaak nog te weinig. Met als gevolg dat: · statushouders afhankelijk blijven van de bijstandsuitkering en de minimaregelingen · het sociale netwerk beperkt blijft tot de eigen groep (er ontstaat een parallel samenleving) · ze vereenzamen en er kunnen psychische en gezondheidsklachten ontstaan (wat leidt tot meer aanmeldingen bij het sociaal team) · hun kinderen met een achterstand beginnen in onze samenleving
Gemeente Berg en Dal
17 van 123
Voorjaarsnota 2021
· de tolerantie bij andere inwoners verdwijnt Als we als gemeente sterk willen inzetten op een goede inburgering van statushouders dan moeten we hier extra middelen voor vrij maken. 1.3.5 Alle inwoners hebben voldoende vaardigheden om mee te kunnen doen. Om mee te kunnen doen in onze samenleving moet je kunnen lezen en schrijven. In Nederland hebben 2,5 miljoen mensen daar moeite mee. Naar verhouding betekent dit voor Berg en Dal ongeveer 5.000 inwoners. Zij vinden minder snel een baan, leven minder gezond en hebben sneller financiële problemen. Daarom helpen we mensen in onze gemeente die moeite hebben met lezen, schrijven en/of digitale vaardigheden. Dat doen we samen met organisaties als het ROC, de bibliotheek, Forte Welzijn en Stichting Lezen en Schrijven. In 2021 gaan we met een nieuw regionaal programma van start voor de komende 5 jaar. Dit wordt regionaal verder uitgewerkt in een jaarplan voor 2021 en vertalen we naar doelen voor Berg en Dal. Stand van zaken Voorjaarsnota Er is een regionaal plan klaar voor besluitvorming over de aanpak van laaggeletterdheid voor de periode 2020-2024. Deze is ingedeeld in 4 pijlers. · Bewustwording en acceptatie · Vinden en door leiden · Passend aanbod · Monitoring en kwaliteit 1.3.6 Samen met vrijwilligers bepalen we hoe we hen het beste kunnen ondersteunen. Vrijwilligers zijn essentieel voor onze vitale dorpen.
Het plan was om in 2020 gesprekken te voeren met vrijwilligers met de vraag of wat er in de nota vrijwilligerswerk 2017-2019 staat nog steeds werkt. Door de coronacrisis is het gesprek uitgesteld en wordt hiermee in 2021 gestart. Stand van zaken Voorjaarsnota In de planning staat om in het najaar het gesprek met onze vrijwilligers te voeren om de nota vrijwilligerswerk te herijken. Doen we nog steeds de juiste dingen om het vrijwilligerswerk te stimuleren, promoten en versterken? De afgelopen periode is een nieuwe regionale digitale vacaturebank gelanceerd, genaamd ‘gelderse handen’. De eerste ervaringen zijn positief: de website wordt goed gevonden en eerste matches zijn gemaakt. 1.3.7 Inwoners met een kwetsbaarheid kunnen gebruikmaken van de bestaande Inloop & Ontmoetingspunten In iedere kern zijn plaatsen waar mensen zelf activiteiten kunnen organiseren en elkaar kunnen ontmoeten. We noemen dit de Inloop en Ontmoetingspunten. Ook kwetsbare inwoners die een lichte vorm van (psychische) zorg nodig hebben, kunnen hier terecht. We onderzoeken met zorgaanbieders en ervaringsdeskundigen wat hiervoor minimaal en het beste ingezet kan worden en voeren dit uit. In 2021 monitoren we of het voor zowel onze inwoners, de aanbieders als de gemeente beter werkt nu er geen indicatie meer nodig is voor specialistische dagbesteding ouderen.
Ook onderzoeken we samen met de aanbieders wat we moeten doen om ervoor te zorgen dat de inloop en specialistische dagbesteding voor ouderen beschikbaar en betaalbaar blijft. Stand van zaken Voorjaarsnota Er is regelmatig contact met Forte Welzijn en de aanbieders rondom de openstelling van de inlopen vanwege corona. De meeste inlopen zijn, met enige aanpassingen vanwege de maatregelen, open. Waar nodig zijn (en worden nog steeds) alternatieven bedacht en ingezet. Zo is de inloop Ggz in Groesbeek verplaatst, omdat we de huidige ruimte voorlopig niet kunnen gebruiken. Voor de inloop Ggz in Millingen bereiden we een nieuw programma voor gericht op ontmoeten, inclusie en destigmatisering. De uitvoering start in het tweede kwartaal. In februari is er een themamiddag georganiseerd over inloop + dagbesteding om de huidige ervaringen te bespreken. Hierbij waren de betrokken aanbieders, partners en sociaal team aanwezig.
Gemeente Berg en Dal
18 van 123
Voorjaarsnota 2021
1.4.1 Wij stimuleren bij onze inwoners een gezonde leefstijl. Sinds 2019 zijn we bezig om te komen tot een rookvrije generatie. De acties die hiervoor zijn ingezet worden voortgezet. In heel de gemeente vinden verschillende (preventie) activiteiten op het gebied van bewegen en voeding plaats. Via het lokaal sportakkoord, Gezonde School en projectplan Stekkenberg hebben we continu overleg met andere organisaties over mogelijkheden en welke acties om een gezonde leefstijl te promoten. Daarnaast wordt in overleg met scholen, de gezondheidsmakelaar jeugd en de sociale teams extra ingezet op mentale weerbaarheid bij jongeren. Uit de recentste jeugdmonitor komt naar voren dat jongeren veel stress ervaren. Stand van zaken Voorjaarsnota Drie speelplekken in Millingen zijn sinds januari rookvrij. In het sportakkoord hebben een aantal verenigingen aangegeven rookvrije sportterreinen een belangrijk thema te vinden. Met hen zijn we in gesprek hoe dit vorm te geven. Samen met de gezondheidsmakelaars van de GGD is een uitvoeringsagenda 2021 opgesteld, waarin staat wat zij in 2021 gaan doen aan preventie en gezondheidsbevordering. De gezondheidsmakelaar jeugd is aan het inventariseren wat er nodig is om onze jeugd mentaal weerbaarder te maken. Hiervoor interviewt ze in het voorjaar verschillende organisaties, zoals scholen, sociaal team, Forte Welzijn.
Het netwerk valpreventie Berg en Dal, waarvan de gemeente éen van de partners is, heeft een beweegkalender voor ouderen gemaakt. Alle inwoners van 75 jaar en ouder hebben deze begin april ontvangen. Voldoende bewegen vermindert de kans op vallen. 1.4.2 Alle kinderen krijgen vanaf hun jongste jaren ondersteuning als zij problemen hebben bij het opgroeien. Een kind met een goede start heeft meer kans op een goede gezondheid, op een optimale deelname aan het onderwijs en om mee te kunnen doen in de samenleving. We ondersteunen en helpen kwetsbare jeugdigen en hun ouders in een zo vroeg mogelijk stadium. We zetten in op het vroegtijdig (h)erkennen van signalen, het voorkomen van problemen (preventie) en op het bevorderen van gewenst gedrag (promotie). Ouders kunnen op verschillende manieren informatie en hulp krijgen. Bijvoorbeeld via de website www.opvoedinforegionijmegen.nl en de peutercafés. Er is ook hulp thuis, zoals video home training, Forte Thuis en de pilot buurtgezinnen. Daarnaast voeren we met onze (zorg)partners een plan uit voor kwetsbare gezinnen in de Stekkenberg. Stand van zaken Voorjaarsnota Samen met de partners van de werkgroep Kansrijke Start Groesbeek is een projectplan gemaakt met daarin acties voor de komende twee jaren over hoe we ouders beter kunnen voorbereiden, voor, tijdens en na de zwangerschap.
Onder andere start er vanaf maart 2021 een casusoverleg tussen Jeugdgezondheidszorg (van de GGD), verloskundigen, het sociaal team en de kraamzorg, zodat kwetsbare ouders snel bij iedereen in beeld zijn. Forte Thuis heeft voldoende vrijwilligers om alle gezinnen te begeleiden die dit nodig hebben. Zo’n 15 gezinnen worden begeleid. Door de coronamaatregelen kunnen de peutercafés nog niet starten met hun activiteiten. 1.4.3 Kinderen kunnen onbelemmerd onderwijs volgen. Passend onderwijs: Elk kind heeft recht op onderwijs. Niet voor alle kinderen is het vanzelfsprekend om onderwijs te kunnen volgen. Zij hebben jeugdhulp-ondersteuning nodig in de vorm van begeleiding en verzorging. In 2021 starten we in de regio Rijk van Nijmegen een pilot op het voortgezet speciaal onderwijs dat lijkt op de eerdere pilot van de St. Maartensschool. We zorgen hiermee voor laagdrempelig beschikbare jeugdhulp op het speciaal voortgezet onderwijs. Zodat elk kind onderwijs kan volgen en ouders en school worden ontzorgd. Leerlingenvervoer: Om ervoor te zorgen dat alle kinderen onderwijs kunnen volgen is het nodig dat zij op school kunnen komen. Sommige kinderen zijn daarvoor aangewezen op leerlingenvervoer. Om beter aan te kunnen sluiten bij de praktijk komt er in 2021 een nieuwe Verordening leerlingenvervoer. Door toename van gezinsproblematiek is de complexiteit van de casussen sterk toegenomen. In
Gemeente Berg en Dal
19 van 123
Voorjaarsnota 2021
de nieuwe verordening komt een handreiking, die creatieve oplossingen en voorbeelden aanreikt hoe om te gaan met deze complexiteit. Stand van zaken Voorjaarsnota Er wordt een plan van aanpak opgesteld voor de pilot op het VSO (voortgezet speciaal onderwijs). De conceptverordening leerlingenvervoer is gereed. In mei/juni kunnen inwoners hun reactie hierop geven en bespreken we deze ook met het onderwijs. In het najaar kan de verordening leerlingenvervoer dan worden vastgesteld. 1.4.4 Ieder kind gaat naar school of heeft een passend toekomstperspectief. Schooluitval wordt zo veel mogelijk voorkomen. In 2021 starten we regionaal met een nieuw programma Voortijdig School Verlaten (VSV). We willen met dit programma voortijdig schoolverlaten zoveel mogelijk voorkomen. Dit doen we door álle jongeren tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten, terug te leiden naar een passende (vervolg)opleiding, arbeidsplaats, zorg of combinatie daarvan. Wij bieden hen daarmee kansen voor een beter toekomstperspectief. Om dit te bereiken zetten we onder andere in op een sterkere verbinding tussen onderwijs en zorg, zowel op de middelbare scholen als op MBO scholen. Op dit moment is de jeugdzorg nog ver van de school georganiseerd. Zo is het voor ondersteuningsprofessionals op scholen vaak een zoektocht naar de juiste hulp.
Jeugdhulp wordt vaak pas laat ingezet waardoor problemen onnodig escaleren. In 2021 bekijken we hoe we de (jeugd)hulp meer schoolgericht kunnen maken, door samen te werken op het schaalniveau van de school. De focus is gericht op het naar school blijven gaan, en daarmee op het voorkomen van thuiszitters en schooluitval. Deelresultaten: · Voor het schoolmaatschappelijk werk is bekeken hoe dit de verbinding tussen onderwijs en zorg kan versterken. · De rol van de jeugdarts is geëvalueerd. · Er is een pilot beschikkingsvrije jeugdhulp op een middelbare school opgestart.
Stand van zaken Voorjaarsnota Er is een eerste verkennend gesprek geweest met de schoolmaatschappelijk werkers over wat hun taken nu zijn en waar zij kansen zien voor verbetering. Met de VSV gelden is er financiering voor concrete plannen om verbinding tussen onderwijs en zorg op het MBO te versterken. De drie speerpunten zijn: 1. ondersteuning op Entree en niveau 2 verbeteren; 2. samenwerking tussen gemeenten en onderwijs borgen; 3. preventieve GGZ ondersteuning op het MBO inzetten. Voor het voortgezet onderwijs ligt er een voorstel klaar met pilots, waarvoor nog concrete plannen van aanpak volgen. 1.4.5 We zijn er voor kinderen van ouders die op een vervelende manier uit elkaar gaan. We gaan in ieder geval de communicatie op onze website verbeteren rondom scheiden (digitaal scheidingsloket), zodat ouders op een gemakkelijke wijze alle informatie over scheiden (geldzaken, ouderschap, wonen, juridisch advies, enzovoorts) kunnen vinden. En we bekijken wat we in het algemeen toegankelijke, collectieve aanbod moeten ontwikkelen, om te voorkomen dat er onveilige situaties ontstaan (versterking ouderschap). De regionale visie huiselijk geweld en kindermishandeling wordt in 2021 geëvalueerd en geactualiseerd. Complexe scheidingen blijft hierin een prominente rol krijgen, omdat nog steeds veel kinderen in de problemen komen bij een (v)echtscheiding van hun ouders.
Aan de hand van de evaluatie wordt gekeken wat er nodig is om kinderen en hun ouders nog beter te helpen.
Gemeente Berg en Dal
20 van 123
Voorjaarsnota 2021
Stand van zaken Voorjaarsnota Eind januari en begin februari zijn er twee regiosessies geweest waarbij alle relevante organisaties input hebben geleverd voor de nieuwe regioaanpak. Het streven is om de regionale visie huiselijk geweld en kindermishandeling in mei in alle gemeenten vast te stellen. Complexe scheidingen wordt hierin een van de thema’s. Onder andere wordt ingezet op aandachtfunctionarissen complexe scheidingen in iedere gemeente, omgangshuis in Nijmegen en in Tiel, nadere afspraken maken met de rechtbank en voorlichting aan ouders.
Wat mag het kosten?
Rekening Begroting 2020 2021 Primair
Mutaties t/m VJN
Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 na 2022 2023 2024 VJN
Lasten
-52.868
-52.602
-1.057
-53.660
-51.591
-51.086
-50.636
Baten
16.662
13.868
280
14.149
13.800
13.824
13.828
Totaal programma
-36.206
-38.734
-777
-39.511
-37.791
-37.263
-36.808
Toelichting verschillen Primaire begroting - Voorjaarsnota In onderstaande tabel zijn de mutaties op dit programma weergegeven. Daaronder zijn de mutaties toegelicht.
Gemeente Berg en Dal
21 van 123
Voorjaarsnota 2021
Bedragen x € 1.000
Omschrijving
2021
2022
2023
2024
Invest.
1. Mutaties tot Voorjaarsnota Besluitvorming tot Voorjaarsnota: 1.1 Dekkingsplan 2021-2024
64
283
878
1.217
-
1.2 Onderhoudsvoorziening gemeentelijke gebouwen
-77
-77
-77
-77
-
1.3 Wijziging begroting 2021 Munitax
-5
-
-
-
-
Totaal mutaties tot Voorjaarsnota
-18
206
801
1.140
-
-50
-
-
-
-
2. Mutaties Voorjaarsnota 2.1 Actieprogramma lokale initiatieven mensen met Verward Gedrag 2.2 Bijstandsuitkeringen
-
- uitkeringen
1.392
-
-
-
-
- rijksbijdrage
-1.392
-
-
-
-
2.3 Buurtbemiddeling
-3
-3
-3
-3
-
2.4 Corona: Bijzondere bijstand en schuldhulpverlening
-62
-
-
-
-
2.5 Corona: TOZO