9. Bijlage 2 - Totaal regioplannen duurzame culturele infrastructuur 2021

Oplegnotitie regioplannen cultuur- en erfgoed Gelderland

Wederopbouw na COVID-19

2/10

COLOFON Cultuur Oost Vossenstraat 6 6811 JL Arnhem 026 3519029 info@cultuuroost.nl www.cultuuroost.nl

Auteur: Marieke van de Geyn, Johan Godschalk, Bianca Roelink en Heleen Elbers. Datum: 18-02-2021 vs3

© Cultuur Oost Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

3/10

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ..........................................................................................................3 Inleiding .....................................................................................................................4 De grote lijnen ...........................................................................................................5 Regiospecifieke onderdelen ......................................................................................7 Conclusies en aanbevelingen ...................................................................................9

4/10

Inleiding Deze oplegnotitie is gemaakt in opdracht van provincie Gelderland en geeft de observatie van Cultuur Oost weer op de regionale plannen die door de gemeenten in Gelderland zijn gemaakt. De plannen zijn per regio in aparte bijlagen toegevoegd. De regio’s Veluwe, O25, Stedendriehoek, Achterhoek, Rivierenland en Food Valley hebben in de periode december 2020 tot februari 2021 gewerkt aan een concreet plan voor de herstelfase van de cultuursector ten gevolge van COVID -19. In opdracht van provincie Gelderland gaf Cultuur Oost advies en ondersteuning bij dit proces. In deze notitie worden de belangrijkste observaties uit het proces en de plannen op een rij gezet, met als afsluiting enkele aanbevelingen vanuit de visie van Cultuur Oost. Aanleiding De impact van COVID-19 op de cultuur- en erfgoedsector is groot. De eerste maanden van de pandemie hebben flinke gevolgen gehad, er zijn de nodige nooden overbruggingsmaatregelen getroffen en nu is het tijd om stappen te gaan zetten in de richting van herstel. Deze herstelfase moet leiden tot een toekomstbestendige infrastructuur voor cultuur en erfgoed in Gelderland en de provincie wil kijken of en in welke rol zij op regionaal niveau hieraan een bijdrage kan leveren.

Gedeputeerde Staten startten daarom in de zomer van 2020 het proces om in de verschillende regio’s tot afspraken te komen over een duurzame en houdbare culturele infrastructuur in Gelderland. Proces Om uiteindelijk tot deze afspraken te kunnen komen is eerst een gezamenlijke visie per regio opgesteld. De provincie gaf adviesorganisatie Cultuur Oost opdracht om in de maanden augustus en september van 2020 regionale gesprekken te faciliteren om te komen tot scenario’s of denkrichtingen. Per regio zijn daar regioverkenningen uit voort gekomen. Deze verkenningen zijn de afgelopen maanden, ook weer onder begeleiding van Cultuur Oost, verder geconcretiseerd tot de huidige regioplannen zoals te lezen in de bijlagen van dit stuk. Opbrengst We zijn nu ruim een half jaar verder, een half jaar waarin met stoom en kokend water heel veel is bereikt. De onderlinge samenwerking is duidelijk versterkt in alle regio’s, dat zorgt ervoor dat er meer aandacht is voor regionaal beleid en afstemming van dat beleid. Ook wordt veel vanzelfsprekender de koppeling met andere beleidsterreinen gemaakt, waardoor cultuur en erfgoed hoger op de politieke agenda terechtkomen. We zien meer toekomstgericht denken, waarbij thema’s als innovatie, transformatie, samenwerking en netwerkvorming de boventoon voeren.

5/10

De grote lijnen Om de culturele infrastructuur toekomstbestendig te maken geeft elke regio een eigen invulling aan de plannen op regionaal niveau. Een overzicht daarvan is weergegeven in hoofdstuk 2: regiospecifieke onderdelen. Naast verschillen zijn er in de plannen van de zes regio’s ook veel overeenkomsten te vinden. Op hoofdlijnen signaleren we het volgende: -

In alle regio’s worden kunst, cultuur én erfgoed als belangrijk onderdeel van een toekomstbestendige culturele infrastructuur benoemd.

-

Gedeelde (regionale) verhaallijnen, zoals water, Limes en Gelders Arcadië worden als kapstok gebruikt om samenwerking tussen culturele partijen en met partijen buiten de culturele sector te stimuleren, met als doel een cultuur en erfgoed duurzaam in de Gelderse samenleving te verankeren.

-

In alle regioplannen wordt voorgesteld cultuur en erfgoed nadrukkelijker te verbinden met andere sectoren zoals smart industry, recreatie en toerisme, het sociale domein en de zorg. Het verwachte effect is dat sectoren elkaar wederzijds versterken én dat cultuur en erfgoed onlosmakelijk verbonden worden met de Gelderse samenleving.

-

De regio’s stimuleren de samenwerking tussen vergelijkbare culturele organisaties in de backoffice en op publieks- en deelnemersbereik. Het verwachte effect is dat de initiatieven het wiel niet zelf hoeven uit te vinden, kosten kunnen delen en personeel kunnen uitwisselen, waardoor ze minder kwetsbaar zijn en makkelijker kunnen inspelen op veranderingen. Daarbij is samenwerking geen doel op zich, maar een middel.

-

De regio’s stimuleren de samenwerking tussen het top- en middensegment (kunst- en erfgoedbeoefening als werk) en de amateurkunst en erfgoedbeoefening in de vrije tijd. Het verwachtte effect is onder andere dat het vinden en realiseren van oplossingen voor vraagstukken in regio’s wordt vergemakkelijkt door uitwisseling van ervaring, kennis en kunde. Ook wordt daarmee voorzien dat (ontwikkel)kansen voor talentvolle mensen worden vergroot. Zij trekken daardoor niet weg uit Gelderland en hun talent bijft hier behouden, wat de culturele infrastructuur verstevigt en toekomstbestendig maakt.

-

De regio’s geven aan dat de samenwerkingen tussen de culturele organisaties en verenigingen moet worden gefaciliteerd. Dat willen ze doen door het inzetten van een bovenlokale verbinder of een regionale, coördinerende persoon die samenwerking organiseert, vraagstukken, kennis en ervaring bij elkaar brengt en stuurt op concrete uitkomsten. Deze concrete uitkomsten moeten mogelijk worden gemaakt door het beschikbaar stellen van een werkbudget voor onder andere trainingen en betaalde uren voor extra werkzaamheden.

-

De regio’s stimuleren innovatie op het gebied van productie (maken) en presentatie (online en offline). Daarbij is het uitgangspunt dat er niet zozeer méér moet komen, maar dat het anders moet. Samenwerking tussen culturele initiatieven lijkt daarbij een voorwaarde om te zorgen dat niet

6/10

iedereen hetzelfde doet en dat ervaring en kennis worden gedeeld. Digitalisering wordt genoemd als voor de hand liggende innovatie. Ook het openstellen van presentatielocaties en -platforms voor een breder en diverser publiek wordt veelal genoemd. De regio’s stellen daarom voor een innovatiefonds voor productie en presentatie op te richten, voor zowel beroeps- als amateurorganisaties.

1

-

Cultuureducatie in het (basis)onderwijs komt in alle regiovoorstellen aan bod. Daarin voorzien de regio’s een spilfunctie voor de cultuurcoaches en de (boven)lokale cultuurpunten. Gezien de relatief kleine omvang en veelal solerende aard van deze functies zijn zij kwetsbaar en hebben ze weinig slagkracht om naast hun reguliere werkzaamheden1, innovatie en doorontwikkeling van cultuureducatie te stimuleren en te faciliteren. Dit knelpunt is het afgelopen jaar evidenter geworden, omdat scholen door de gevolgen van de coronapandemie een veranderde vraag en behoefte neerleggen bij de cultuurcoach. Daarom opteren de gemeenten voor een regionaal samenwerkingsverband van deze cultuurcoaches met werkbudget voor tijdelijk betaalde extra uren, trainingen en netwerkvorming waarin ervaring, kennis, kunde en personeel kan worden uitgewisseld.

-

In alle regio’s wordt aangesloten bij wat er al is. Ook wordt in alle plannen duidelijk de verbinding gezocht tussen cultuur, onderwijs, erfgoed en toerisme. Alle regio’s vinden het van belang om bestaande organisaties, zoals Erfgoed Gelderland, Cultuur Oost, cultuurknooppunten, platforms en (boven)regionale bureaus voor toerisme, bij de uitvoer van hun plannen in te zetten.

Voornamelijk het verbinden van de vraag van scholen aan cultuuraanbod.

7/10

Regiospecifieke onderdelen Provincie Gelderland is een eenheid in verscheidenheid, zoveel regio’s, zoveel gezichten. In de zes regioplannen is duidelijk veel overlap in wensen en ambities voor de toekomst te zien. Deze overlap wordt beschreven in hoofdstuk 1: de grote lijnen. Hieronder wordt de nadruk gelegd op de onderdelen uit de zes plannen waarin de regio’s zich duidelijk van elkaar onderscheiden. Deze lijst zegt overigens niets over de ambities op deze onderdelen in andere regio’s. Regiospecifieke onderdelen Food Valley: - Diversiteit in aanbod en in infrastructuur. - Doorstromen van talent en talentontwikkeling. - Artists in residence. - Groeiregio. - Voedselinnovatie. - Grote PR-campagne voor cultuur. Regiospecifieke onderdelen Rivierenland: - Rijke cultuurhistorie rondom de rivieren. - Uitgestrekt gebied bemoeilijkt de toegankelijkheid van aanbod. - Zichtbaar en toegankelijk maken van aanbod voor iedereen. - Het verhaal van Rivierenland, gekoppeld aan Het verhaal van Gelderland. - Erfgoed Gelderland brengt inhoud en deskundigheid. - Duidelijke samenwerking met toerisme. - Samenwerking podia en inzet op diversiteit. - Kunst gekoppeld aan erfgoed in het landschap. Regiospecifieke onderdelen De Achterhoek: - De culturele infrastructuur is sterk en goed op orde. - Koppeling met Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek (CEPA).

- Sterke samenwerking tussen culturele partners en gemeenten. - Kunst draagt bij aan de maakindustrie/smart industry. - Grote PR-campagne voor cultuur. - Koppeling met het thema leefbaarheid. - Aandacht voor de dependances van ArtEZ. Regiospecifieke onderdelen De Veluwe: - Het verhaal van De Veluwe gekoppeld aan Het verhaal van Gelderland. - Sociale cohesie. - Koppeling met toerisme. - Cultureel ondernemerschap. Regiospecifieke onderdelen Regio 025: - Regionaal steunpunt voor amateurkunst en –erfgoed. - Samenkomst van het stedelijke en het landelijke. - Verhaallijnen zoals Romeins verleden en oorlogsverleden. - Transitie opgave Raad voor Cultuur (niet méér aanbod, maar ander aanbod). - Voorwaarden scheppend voor studenten kunstvak- en erfgoed/ambachten onderwijs. - Ophoging budget voor cultuurbeoefening voor minima (Jeugdcultuurfonds).

8/10

Regiospecifieke onderdelen De Stedendriehoek: - Schakel tussen twee stevige regio’s: De Achterhoek en De Veluwe. - Cleantechregio. - Jong talent. - Kunst gekoppeld aan erfgoed in het landschap. - Maatschappelijk relevante initiatieven (Klimaat en Eenzaamheid). - Het verhaal van De IJssel vallei en De Veluwe. - Industrieel Erfgoed (papierindustrie).

9/10

Conclusies en aanbevelingen Conclusies Nieuwe vormen van samenwerking De noodzaak om samen te werken tussen alle relevante partijen, op alle niveaus en om zo tot een duurzame infrastructuur te komen is door COVID-19 versterkt. Men ziet dat samenwerken meer antwoorden biedt op de huidige crisis dan concurrentie dat doet. Innovatie en kennis delen op bovenlokaal en bovenregionaal niveau wordt door alle relevante partijen als zeer essentieel gezien. Koppeling met andere domeinen Men zoekt duidelijk ook andere partners op, in andere domeinen, om samen nieuwe wegen te verkennen en andere kanalen aan te boren. Het is ons opgevallen dat er geen integrale beleidsagenda is voor cultuur. Er is geen denkwijze over hoe cultuur in brede zin gemeente-overstijgend effect heeft. De wens hiervoor hebben we in meerdere regio’s wel gehoord. Inzetten op innovatie en kennisdeling Innovatie en het vergroten van kennis wordt erg belangrijk gevonden. Inzetten op innovatie is gezien de coronacrisis van essentieel belang om te overleven, maar biedt ook direct kansen om eindelijke dat ‘nieuwe’ publiek te bereiken. Meer met elkaar samen werken en de uiteenlopende kennis en ervaring met elkaar delen door samen te werken ziet men als belangrijke strategie om de hoofden boven water te houden. Krachten bundelen, nieuwe vormen uitproberen en van elkaar leren zijn van levensbelang.

De coronacrisis is de katalysator voor vernieuwing. Gebrek aan middelen staat innovatie soms in de weg De culturele infrastructuur wordt gekenmerkt door banen met weinig uren en bestaat bij de gratie van vele vrijwilligers. Door de gevolgen van de coronapandemie zijn diverse inkomstenbronnen van de culturele sector teruggelopen of weggevallen. 2 Daardoor is het culturele veld zelf nauwelijks in de gelegenheid om extra menskracht en middelen in te zetten om innovatie te stimuleren en nieuwe vormen van samenwerking te realiseren. Provincie aan tafel Gedurende het proces dat nu achter ons ligt, werd de aanwezigheid van de provincie vaak gemist. De inzet van Cultuur Oost werd zeer gewaardeerd maar kon niet de rol van de provincie vervangen in de ogen van de regio’s.

Het Gelderse culturele veld haalt verhoudingsgewijs – in vergelijking met andere provincies – meer inkomsten op uit andere bronnen. De financieringsmix is gemiddeld per instelling in Gelderland: 50% eigen inkomsten, 30% inkomsten van gemeenten, 10% inkomsten van de provincie en 10% inkomsten van het rijk. Door corona, en het daardoor wegvallen van de eigen inkomsten, zullen de instellingen in de provincie Gelderland in verhouding harder worden geraakt dan een culturele instelling in bijvoorbeeld de provincie Zeeland of Limburg. (Zie: Benchmark Cultuur in Gelderland van de Boekmanstichting, juli 2020) 2

10/10

Aanbevelingen Samenwerking tussen gemeenten en met de provincie De gemeenten hebben de behoefte om de provincie zelf ook aan tafel te hebben bij het ontwikkelen en concreet maken van een gezamenlijke visie. Zij zien een gelijkwaardige samenwerking voor zich tussen provinciale overheid en lokale overheden, ieder vanuit de eigen rol en opdracht. De regionale cultuur- en erfgoedpacten kunnen een goed instrument zijn om het overleg tussen gemeenten en het overleg tussen de beleidsterreinen vorm te geven, hierbij kan ook de provincie goed aansluiten. Integrale beleidsagenda Wij willen de aanbeveling doen om sterker toe te werken naar een integrale beleidsagenda. De kansen benutten die in de plannen worden benoemd tussen de beleidsterreinen cultuur, welzijn, onderwijs, erfgoed en toerisme . Cultuur en erfgoed hoger op de politieke agenda Het zou zeer wenselijk zijn als gemeenten nu voortbouwen op dit momentum met het concreet toekennen van meer waarde aan cultuur en erfgoed. Dit kan vorm krijgen in een nieuwe visie of in nieuwe kaders, maar ook in het inzetten van meer fte en meer budget. Het is van belang om goed te kijken naar wat gemeenten zelf inzetten om de cultuursector toekomstbestendig te maken en te houden. Kennisdeling Het is nodig dat de kennis op het gebied van cultuur op orde is en blijft.

Een stevige kennis- en expertisestructuur in de doorgaande lijn van lokaal, regionaal, provinciaal en nationaal is daarom essentieel. Wat voor de één een nieuwe werkwijze is, brengt de ander immers al goed in praktijk. Het is dan ook van belang om uitwisseling en verspreiding van ervaringen te stimuleren. We bevelen aan te starten met het uitvoeren van een tweejaarlijkse cultuurmonitor, dit geeft de benodigde meting van de effecten van het beleid. Daarnaast zorgt een professioneel opgezet leer- en kennisnetwerk ervoor dat beleidsmedewerkers van gemeenten elkaar structureel kunnen blijven vinden. Zo kunnen gezamenlijke kennisvragen sneller en beter beantwoord worden.

CONCEPT

|1

Inspirerend Rivierenland Samen bouwen aan een toekomstbestendige culturele infrastructuur in Rivierenland

Voorwoord Rivierenland; de Betuwe, de Bommelerwaard en het Land van Maas en Waal kenmerken zich door een buitengewoon rijke historie. De rivieren, Maas, Waal, Lek en Linge met hun uitwaarden, het dijkenlandschap en de fruitboomgaarden verbinden karakteristieke dorpen en kleine en middelgrote vestingsteden. Dat is echter niet het enige dat bijdraagt aan een leefbaar en inspirerend Rivierenland. Er is een krachtig en gevarieerd theateraanbod te vinden, gebracht via uiteenlopende podia. Er zijn bekende evenementen en publiekstrekkers waaronder Appelpop, Culemborg Blues en het Fruitcorso. En er zijn diverse expositieruimten, kunstroutes, musea, galeries en enkele broedplaatsen voor kunstenaars. Bij het maken van deze regioverkenning voor een toekomstbestendige culturele infrastructuur hebben wij een keuze gemaakt gebaseerd op de kracht en de diversiteit van dit gebied. Met name op het gebied van cultureel erfgoed en podiumkunsten zien wij als regio duidelijke kansen door samenwerking. Dankzij kennisdeling en professionele ondersteuning kunnen musea en erfgoedverenigingen het Verhaal van Rivierenland via professionele presentaties ontsluiten en hiermee gezamenlijk naar buiten treden. En dankzij samenwerking, kennisdeling en gezamenlijke profilering en marketing kunnen de podia er voor zorgen dat er ook in de komende jaren rijk en gevarieerd aanbod blijft in de regio.

Ook delen de podia de ambitie om samen een breed en deels nieuw publiek aan te spreken. Deze focus op cultureel erfgoed en podia betekent niet dat er in onze gezamenlijke visie geen aandacht is voor andere kunst- en cultuurdisciplines, zoals beeldende kunst en muziek- en cultuureducatie. Beeldende kunst heeft een belangrijk aandeel in het erfgoedplan in de vorm van markeringen van locaties die van betekenis zijn voor Het verhaal van Gelderland. Muziek- en cultuureducatie is onderdeel van zowel het erfgoedplan als het podiumplan. Daarnaast wordt er in de regio reeds veel aandacht besteed aan cultuur- en muziekeducatie via de landelijke programma’s CMK (Cultuureducatie Met Kwaliteit) en Meer Muziek in de Klas.

Samenvatting Vanaf augustus 2020 heeft regio Rivierenland gewerkt aan de ontwikkeling van een regionale visie op een toekomstbestendige culturele infrastructuur. Deze visie is in de afgelopen maanden verder geconcretiseerd, in dialoog met culturele instellingen en de provincie.

|1

Spoor 1: Cultureel erfgoed, versterken historisch besef en regiopromotie. We gaan het verhaal van regio Rivierenland ontsluiten voor inwoners, scholieren, passanten en toeristen. Het plan bevat een sterke gezamenlijke marketing. Het sluit aan bij het recreatie- en toerismebeleid binnen onze regio en past binnen de regiopromotie. Onze aanpak bestaat uit drie trappen. 1.

Musea en erfgoedverenigingen : Deze organisaties dragen vanuit hun eigen kleur bij aan het verhaal van de regio. We verzorgen op tenminste 13 locaties met reguliere openingstijden een professionele historische presentatie. Deze historische presentaties zijn de basis van ons verhaal.

2.

Op stap in Rivierenland : We vertellen ons verhaal ook in de buitenruimte met bakens op belangrijke locaties in ons gebied. Gezinnen met kinderen en scholieren worden uitgenodigd om via een smartphone speurtocht (‘Op stap met Rhijn’) de geschiedenis van de regio te beleven.

3.

(Tijd)reizen vanuit je stoel : Er komen vertelvoorstellingen die verschillende facetten van de historie van Rivierenland belichten. Ook verschijnt de geschiedenis van Rivierenland als stripboek. We maken de verhalen geschikt voor verschillende leeftijden.

Om onze ambities voor Spoor 1 waar te kunnen maken, vragen we provincie Gelderland een ondersteuning van € 2.027.000

Spoor 2: Plan podia Rivierenland Vijf podia in Rivierenland slaan de handen ineen en gaan de samenwerking aan op de volgende onderwerpen: 1. 2. 3. 4.

5. 6. 7.

Gezamenlijke promotie met inachtneming van ieders eigenheid Kennisdeling Techniekpool Extra aandacht voor jeugd en onderwijs: a. Toegankelijk maken van theaterbezoek voor scholen : uitbreiding provinciale regeling Retourtje Cultuur b. Gezamenlijke programmering van RIV THE KID : kwalitatief goede jeugdtheatervoorstellingen voor kinderen tot 12 jaar Garantiefonds Podiumkunstaanbod Innovatie (zoals live streaming) Diversiteit en inclusie

De samenwerkende podia die het plan samen met de gemeenten hebben opgesteld zijn De Fransche School, De Gelderlandfabriek, Schouwburg & filmtheater Agnietenhof, De Poorterij en Theater Heerenlogement. Met multifunctioneel centrum De Pluk wordt gezocht naar mogelijkheden om ook daar jeugdvoorstellingen te programmeren.

|2

Om onze ambities voor Spoor 2 waar te kunnen maken vragen wij provincie Gelderland ondersteuning van € 950.000 tot € 1.050.000. Dit bedrag is exclusief de uitvoering van motie 20M62, en heeft betrekking op de punten die vermeld zijn op pagina 17. De omvang van het benodigde bedrag is sterk afhankelijk van de wijze waarop de provincie om wil gaan met de hulpvraag van de Gelderse podia voor het instellen van een Garantiefonds Podiumkunstaanbod Gelderland. Dit speelt ook rond het verzoek voor de uitbreiding van de provinciale regeling Retourtje Cultuur.

|3

Inhoudsopgave Inhoud Voorwoord ............................................................................................................................................ 1 Samenvatting......................................................................................................................................... 1 Spoor 1: Cultureel erfgoed, versterken historisch besef en regiopromotie. .................................... 2 Spoor 2: Plan podia Rivierenland ...................................................................................................... 2 Het Verhaal van Rivierenland : Blauwe lijnen ....................................................................................... 5 Verbinding tussen het Verhaal van Rivierenland en het verhaal van Gelderland ............................ 5 Wat gaat dit plan opleveren? ............................................................................................................ 6 Aanpak en samenwerking ................................................................................................................. 6 Aandachtspunten gedurende het proces .......................................................................................... 7 Centrale projectcoördinatie ..............................................................................................................

7 Begroting van de kosten.................................................................................................................... 8 Wat brengt de regio zelf in? .............................................................................................................. 9 Plan Podia Rivierenland ....................................................................................................................... 11 Krachtig en gevarieerd theateraanbod ........................................................................................... 11 Visie en ambitie ............................................................................................................................... 11 Corona, innovatie en motie ............................................................................................................. 12 (Nieuwe) doelgroepen en potentieel publiek ................................................................................. 13 Wat hebben we nodig? ................................................................................................................... 15 Financiële aanvraag ......................................................................................................................... 17 Borging resultaten kwaliteitsimpuls en borging samenwerking .........................................................

19 Projectcoördinatie ........................................................................................................................... 19 Borging samenwerking gemeenten op gebied van cultuur en erfgoed .......................................... 19 Borging resultaten van de kwaliteitsimpuls Het verhaal van Rivierenland ..................................... 22 Borging Plan Podia Rivierenland ..................................................................................................... 23 Bijlagen ................................................................................................................................................ 25 Bijlage I: Het Verhaal van Rivierenland : Blauwe lijnen................................................................... 26 Bijlage II Overzicht erfgoedpartijen en samenwerkingspartners Rivierenland ............................... 29 Bijlage III Inventarisatie podia en culturele centra met een structurele podiumfunctie ................ 32 Bijlage IV Ambitie programmering komende drie seizoenen (2021-2024) ..................................... 37 Bijlage V Peiling interesse schoolvoorstellingen ............................................................................. 39

|4

Spoor 1: Versterken historisch besef en regiopromotie

Het Verhaal van Rivierenland : Blauwe lijnen Het landschap bepaalt mede onze geschiedenis. Het is onderdeel van onze leefomgeving van nu en was onderdeel van de leefomgeving van de mensen vóór onze tijd. Zij zetten het landschap naar hun hand en gebruikten het naar eigen inzicht. Net zoals wij dat nu doen. Hun en onze sporen zijn te zien in dat landschap: soms zichtbaar aan de oppervlakte of juist overspoeld door water en aarde. Soms vervoerd vanuit andere plaatsen of bloeiend uit de klei. De verbindende rode draad is in Rivierenland te vinden in water: blauwe lijnen op de kaart (de Maas, de Waal, de Nederrijn en de Linge). Deze rivieren hebben door de eeuwen heen telkens als grens, kans en bedreiging gefungeerd. Het Verhaal van Rivierenland vindt u in Bijlage I.

Verbinding tussen het Verhaal van Rivierenland en het verhaal van Gelderland Prof. Dr. Dolly Verhoeven, hoogleraar Gelderse Geschiedenis aan de Radboud Universiteit is bezig met een wetenschappelijk onderzoek naar het Verhaal van Gelderland, dat in 2022 zal uitmonden

|5

in een populair wetenschappelijke publicatie. In Het Verhaal van Gelderland - in het museum wordt een vertaalslag gemaakt voor een breder publiek. Het Verhaal van Rivierenland maakt deel uit van dit grote Gelderse verhaal. Elk museum en historische vereniging in het Rivierengebied draagt bij aan het verhaal van het gebied. De websites mijnGelderland.nl en Collectie Gelderland, brengen die verhalen en de collecties samen en maken de samenhang tussen musea online zichtbaar. Naast de vaste collecties van de musea, bestaan er in het Rivierenland verschillende (lokale) verhalen en verhaallijnen die geen onderdeel uitmaken van de museumcollecties maar wel zeer de moeite waard zijn. Deze verhalen zouden goed onderdeel kunnen zijn van een groter geheel en daarmee toegankelijk worden voor een groter publiek. Ook kenmerken in de buitenruimte, dus de ruimte buiten de musea en erfgoedorganisaties, zijn historisch de moeite waard om het verhaal over te vertellen, zoals dijkdoorbraken of dorpen die verdronken zijn. Nu niet of nauwelijks meer zichtbaar of herkenbaar in het landschap, maar wel te ontsluiten door de verhalen hierover te vertellen en de locaties zichtbaar te maken in het landschap. Het is van belang om de historische presentatie in de musea en de kenmerken in de buitenruimte in samenhang te presenteren.

Wat gaat dit plan opleveren? De bezoeker, inwoner en basisschoolleerling van Regio Rivierenland krijgt op tal van plekken, zowel in het landschap als op locatie, het Verhaal van Rivierenland gepresenteerd : inhoudelijk sterk en in samenhang. Hiervoor dragen we op ruim vijftien plekken bij aan de bestaande historische presentatie. Door inhoudelijk naar elkaar en naar de bakens in de buitenruimte te verwijzen wordt de samenhang van het verhaal versterkt. Het Verhaal van Rivierenland voor inwoners, scholieren, passanten en toeristen.

Aanpak en samenwerking Het plan van aanpak bestaat uit drie trappen:

Trap 1 : Musea en erfgoedverenigingen Elk museum en historische vereniging in het Rivierengebied draagt samen met het Regionaal Archief Rivierenland bij aan het Verhaal van Rivierenland. Bestaande verhalen en verhaallijnen worden hieraan gekoppeld. Op ruim zeventien plaatsen (zie overzicht in Bijlage II) in het Rivierengebied is een vaste historische presentatie met reguliere openingstijden. Deze historische presentatie is de basis. Door versterking van deze basis ontstaan er vervolgens tal van aanknopingspunten op het gebied van toerisme, participatie en educatie.

Trap 2 : Op stap in Rivierenland Smartphonetocht Smartphonetocht voor gezinnen ‘Op stap met Rhijn’. Deze smartphonetocht is recent ontwikkeld (project Cultuur- en Erfgoedpact Rivierenland)

|6

Bakens / herkenningspunten in het Rivierenlandschap (kunstopdracht) Doel is om toeristen en bewoners van Rivierenland te prikkelen door bakens/ herkenningspunten in Rivierenland te plaatsen als markering van locaties die van betekenis zijn voor het Verhaal van Rivierenland. Het baken op de historische locatie verwijst naar de historische presentatie in het museum, biedt zelf informatie en toont de samenhang van de verhalen in Rivierenland. Gezien de omvang van Rivierenland is een substantieel aantal bakens nodig om de beoogde samenhang te bereiken.

Trap 3 : (Tijd)reizen vanuit je stoel Geschiedenis van Rivierenland als stripboek en/of vertelling. De geschiedenis van de blauwe lijnen (Rivierenland) als spannend verhaal voor jong en oud.

Strip Toegankelijk verhaal in stripvorm voor jong en oud. Water als grens, kans en bedreiging. Duidelijke link met smartphonetocht “Op stap met Rhijn”.

Vertellingen Drie vertellingen: theatrale verdiepingen van het Verhaal van Rivierenland door een keuze op thema, periode, regio en historisch personage. Deze vertellingen worden uitgewerkt en verteld door professionele verhalenvertellers uit Rivierenland.

Aandachtspunten gedurende het proces 1. 2. 3. 4.

Verhalen bij de musea en erfgoedclubs op orde. Het verhaal moet goed verteld worden voordat het te vermarkten is. Publiekspresentaties in context van Verhaal van Rivierenland (en Gelderland) plaatsen. Ontsluiting aan bezoekers, publiek en toeristen door marketing, PR, zichtbaarheid. Educatie. Voor basisscholen dient het platform Reizen in de Tijd als drager voor de excursies en gastlessen van de erfgoedpartijen.

Er wordt nauw samengewerkt en opgetrokken met de beleidsadviseurs recreatie, toerisme en erfgoed bij de deelnemende gemeenten. Ook wordt actief de samenwerking gezocht met het Regionaal Bureau voor Toerisme en met De Regio Rivierenland.

Centrale projectcoördinatie Voor de realisatie van dit plan is een tijdelijke uitbreiding c.q. tijdelijk dienstverband van in Rivierenland werkzame erfgoedcoaches, erfgoededucatoren en cultuurcoaches gewenst bij het Regionaal Archief. Erfgoed Gelderland ondersteunt dit project. Daarnaast werkt het Regionaal Archief samen met Cultuur Oost/c.q. een adviseur beeldende kunst bij de realisatie bakens/herkenningspunten.

|7

Om dit proces te begeleiden is er onder leiding van Regionaal Archief Rivierenland en Erfgoed Gelderland een klein multidisciplinair mobiel team van erfgoed- en cultuurcoaches nodig. De ervaring met de erfgoed- en cultuurcoachfunctie in een aantal gemeenten leert dat deze positie bij uitstek geschikt is om dit proces in goede banen te leiden. In het team is verschillende expertise nodig zoals erfgoed, educatie, toerisme, recreatie en marketing. Insteek is om Regionaal Archief Rivierenland als thuisbasis voor het team te laten fungeren. Met dit multidisciplinair team en met deze aanpak wordt ontwikkeling en deskundigheidsbevordering gerealiseerd in de regio. Daarnaast is er veel aandacht voor lokaal eigenaarschap. Deze elementen dragen samen bij aan een duurzame aanpak dat in de bestaande (en doorontwikkelde) infrastructuur kan worden voortgezet, ook na drie jaar. Het overzicht van erfgoedpartijen en samenwerkingspartijen vindt u in Bijlage II.

Begroting van de kosten Innovatie publiekspresentaties Innovatie van publiekspresentaties bij de musea met een vaste historische presentatie Drie midden grote musea : 3 x € 30.000 = € 90.000 Zes kleine musea : 6 x € 20.000 = € 120.000 Accent leggen op Rivierenland : 8 x € 7.500 = € 60.000 Innovatie publiekspresentatie

€ 270.000

Team erfgoed- en cultuurcoaches Rivierenland Team erfgoed & cultuurcoaches Rivierenland 4 x 18 uur per week (of 3x24 uur) x 40 weken = 2880 uur per jaar x € 40 p/u = € 115.200 p/j x 3 jaar = € 345.600 Team erfgoed- en cultuurcoaches

€ 345.600

PR en Marketing 4 campagnes per jaar x 3 jaar 12 campagnes x € 20.000 per campagne PR en Marketing

€ 240.000

Bakens en herkenningspunten Bakens/herkenningspunten: zes bakens per gemeente x 8 gemeenten = 48 bakens 48 x € 22.500 per baken De gemeenten dragen zelf de structurele kosten voor periodieke inspectie, onderhoud en in voorkomende gevallen (weersinvloeden of molest) herstel van de bakens.

|8

48 bakens

€ 1.080.000

Strip Rivierenland Strip in hoge oplage voor brede verspreiding onder groep 8 basisschool. Strip Rivierenland

€ 35.000

Vertelvoorstellingen Ontwikkelkosten drie vertelvoorstellingen. Het gaat hier dus niet om de kosten van de voorstelling zelf, maar om het ontwikkelen van de vertelvoorstelling. Ontwikkelkosten vertelvoorstellingen

€ 21.000

Projectcoördinatie Per jaar € 12.000 x 3 jaar Projectcoördinatie

€ 36.000

Totaal kosten Spoor 1 Totaal kosten en aanvraag bij Provincie Gelderland

€ 2.027.600

Wat brengt de regio zelf in? Dit plan stimuleert ontwikkeling en deskundigheid van de bestaande infrastructuur van musea en erfgoedverenigingen in Regio Rivierenland, waardoor er meer aandacht komt voor toerisme, participatie en educatie. Deze infrastructuur wordt nu in stand gehouden door de inzet (subsidie en ambtelijke uren) vanuit de gemeenten naar de lokale musea, de inzet van betaalde en vrijwillige medewerkers in de musea, de erfgoedcoach in Tiel, de cultuureducatie en participatie verbinding met de cultuurcoaches vanuit Welzijn West Betuwe, de cultuurcoaches van Zaltbommel en Buren, de inzet van Regionaal Bureau voor Toerisme Rivierenland en op provinciaal niveau van CultuurOost en Erfgoed Gelderland. Plus de inzet van de honderden gekapitaliseerde vrijwilligersuren. De bestaande inzet vanuit de regio voor erfgoedtoerisme, participatie en educatie bedraagt tenminste € 1.600.000 per jaar. Over de projectperiode van drie jaar gaat het om een eigen inbreng van tenminste € 4.800.000. Dit is een optelling van structurele en projectsubsidies voor erfgoed en aan PR en Marketing toe te rekenen bijdragen in de acht gemeenten van Regio Rivierenland. Het bedrag is exclusief restauratiesubsidies en exclusief ambtelijke uren.

|9

Spoor 2: Plan podia Rivierenland

| 10

Plan Podia Rivierenland Krachtig en gevarieerd theateraanbod Rivierenland; de Betuwe, de Bommelerwaard en het Land van Maas en Waal kenmerken zich door een sterke uitstraling met unieke elementen als fruittuinen, rivieren en hun oevers, dijken, bijzondere binnensteden en cultureel erfgoed. Dat is echter niet het enige dat bijdraagt aan een leefbaar en inspirerend Rivierenland. Er is een krachtig en gevarieerd theateraanbod te vinden, gebracht via uiteenlopende podia. Van een ruime en professionele schouwburg met twee zalen en ruim 1000 stoelen tot een intiem vlakkevloertheater in een monumentaal pandje voor maximaal 130 man publiek. En de theaterzaal in MFC De Pluk wordt door onze regio gezien als geschikte locatie voor jeugdtheatervoorstellingen in West Betuwe. Hoewel de programmering, de technische mogelijkheden en het publiek verschillen, is er wel degelijk een gedeelde ambitie: podium bieden aan cultuur! Juist die verschillen in programmering maken de sector als geheel en als regio sterk, ieder podiumprofiel draagt daar aan bij. Om gezamenlijk onze positie te versterken en elkaar verder te bekrachtigen is dit plan tot stand gekomen. Het heeft tot doel om juist in die gezamenlijkheid te professionaliseren, zodat het aanbod aan podiumkunsten ook in de komende jaren rijk en gevarieerd blijft in de regio.

Daarnaast spreekt er de ambitie uit om de podia toegankelijker te maken en met elkaar een breed en ook nieuw publiek aan te spreken via gezamenlijke profilering. We zetten ons als podia graag samen in om de inwoners van Regio Rivierenland te blijven voorzien van inspiratie en ontspanning en wij zijn ervan overtuigd dat dit plan bijdraagt aan die ambitie. Schouwburg & Filmtheater Agnietenhof Ruud van Zuilen, Directeur De Fransche School Wieke Vrijhoef, Directeur Theater de Poorterij Ivo van Harmelen, Directeur De Gelderlandfabriek Mark van Dooren, Managing director Theater Heerenlogement Annemarie Schouten, Bestuurslid Theater Heerenlogement

Visie en ambitie De regio Rivierenland beschikt over een breed scala aan podia met ieder een volstrekt eigen karakter en werkwijze. Gezamenlijk bieden zij een culturele infrastructuur waarvan sommige mogelijkheden nog onvoldoende worden benut. De regio Rivierenland profileert zich als regio met

| 11

een sterke landelijke uitstraling en rijke historie. Een regio met rivieren en fruitteelt, karakteristieke dorpen en kleine en middelgrote steden. Maar deze regio heeft naast haar rijke culturele erfgoed ook veel te bieden op andere terreinen van cultuur. Wij willen dit als regio nadrukkelijker gaan profileren. Een sterk cultureel aanbod draagt bij aan de aantrekkelijkheid van de regio als geheel en heeft een gunstig effect op het vestigingsklimaat. De podia van Rivierenland hebben veel te bieden en kunnen hier een bijdrage aan leveren. Als gezamenlijke podia willen we daarom investeren in de culturele kwaliteit van de regio Rivierenland. Een intensievere samenwerking biedt mogelijkheden om een breder (potentieel) publiek te bereiken en de maatschappelijke impact van de podia op deelterreinen te versterken. Ieder podium heeft een volstrekt eigen karakter en organisatievorm. Ieder kan op eigen wijze bijdragen aan het versterken van het culturele klimaat in Rivierenland en aan de aantrekkelijkheid van de regio. De kracht van het geheel draagt bij aan de ontwikkeling van de individuele partijen. Hierbij wordt gekeken naar de kwantiteit van het aanbod, maar nadrukkelijk ook naar de kwaliteit.

Corona, innovatie en motie De coronacrisis noopt de podia tot herbezinning en leidt tot nieuwe inzichten. De impact op het podiumklimaat is deels nog onzeker, maar het daadwerkelijke effect op de langere termijn zal ongetwijfeld fors zijn. De podia zullen zich moeten heroriënteren op hun rol en werkwijze en anticiperen op een nieuwe werkelijkheid. Dit zal gevolgen hebben voor de fysieke inrichting en de organisatie, maar biedt tevens kansen voor het bereiken van nieuw publiek en aanvullend aanbod. Met innovatie, zoals bv. het digitaal aanbieden van producties, zal hierop ingesprongen moeten worden. Door de coronacrisis is de financiële positie van de Gelderse podia kwetsbaar tot zeer kwetsbaar geworden. Dit kan onbedoeld nadelige effecten hebben op de kwaliteit van de programmering. Wij onderschrijven daarom het pleidooi van de Gelderse VSCD podia om in Gelderland een pluriform, grootschalig en breed podiumkunst aanbod beschikbaar te houden door het oprichten van een Garantiefonds Podiumkunstenaanbod Gelderland. Indien de verwachting van de provincie bewaarheid wordt dat de Rijksoverheid op korte termijn zorg zal dragen voor zo’n garantieregeling, dan is een provinciale regeling wellicht niet nodig.

Maar zolang er geen zekerheid bestaat over een rijksregeling doen de gemeenten en de samenwerkende podia een dringend beroep op de provincie om middelen te reserveren voor een Garantiefonds Podiumkunstaanbod Gelderland. Een ander punt van zorg is de ondersteuning van de kleinere podia met minder dan 300 stoelen. Deze kleinere podia zullen ook op de langere termijn te maken krijgen met forse uitdagingen om organisatorisch en financieel te kunnen overleven. De gemeenten verlenen financiële steun aan culturele instellingen die kampen met ernstige tekorten vanwege COVID-19. Maar de mogelijkheden om bij te springen zijn beperkt in een tijd waarin de tekorten in het sociaal domein steeds nijpender worden. Daarom wordt een beroep gedaan op de Provincie om naast Schouwburg & Filmtheater Agnietenhof ook de kleinere podia die van betekenis zijn voor de culturele infrastructuur van de regio, te ondersteunen. Het betreft Theater De Fransche School, De Poorterij, De Gelderlandfabriek en Theater Heerenlogement. Deze podia willen daarom ook graag meegenomen worden in de overwegingen voor afhandeling van de motie die in de Provinciale

| 12

Staten is aangenomen omtrent de ondersteuning van de kleinere podia (motie 20M62: Kleine podia en theaters in Gelderland, d.d. 11-11-2020).

(Nieuwe) doelgroepen en potentieel publiek De gemeenten en de podia hechten belang aan een divers programma van goede kwaliteit voor een breed publiek. De theaters willen hun kernpubliek en de bezoekers die met enige regelmaat bij een voorstelling of concert te vinden zijn, aan zich blijven binden door kwaliteit te blijven bieden dat past bij hun profiel, ambities en de mogelijkheden. Daarnaast willen de theaters zich ook inzetten voor potentieel nieuw publiek. Niet alle publieksgroepen hebben interesse in het huidige aanbod van de theaters of hebben hier – om welke redenen dan ook – nog geen kennis mee gemaakt. De gezamenlijke inzet van de theaters om nieuw potentieel publiek te bereiken, richt zich op een paar specifieke doelgroepen die nog geen (of heel weinig) voorstellingen hebben bezocht. Ook is er aandacht voor (kwetsbare) ouderen die soms vanwege fysieke beperkingen of andere praktische belemmeringen de weg naar de theaters niet (meer) kunnen vinden. De gezamenlijke inzet van de theaters voor nieuw potentieel publiek richt zich op jeugd / onderwijs, op (kwetsbare) ouderen en op Culturele diversiteit / inclusie.

Jeugd: cultuureducatie en artistiek hoogwaardig theater voor kleuters en kids Cultuureducatie is van belang voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren en is van belang voor de publieksontwikkeling van de podia. De Rivierenlandtheaters hebben alle in meer of mindere mate een rol in de lokale cultuureducatie. Zo krijgen veel kinderen uit groep 7 en 8 regelmatig de kans om in de lokale schouwburg in een productie te schitteren op een professioneel podium. In meerdere gemeenten krijgen leerlingen uit het voortgezet onderwijs een kijkje achter de schermen via workshops of een rondje cultuur. Er zijn voorstellingen en concerten die middelbare scholieren in klassenverband of individueel als onderdeel van de CKV lessen bezoeken. De focus van de podia komt te liggen op de basisscholen. Daar is de grootste behoefte aan steun vanuit de culturele partners om een programma samen te stellen. Maar gezien het uitgestrekte Rivierenland en de afstanden van sommige scholen in kleine kernen tot de professionele podia betekent dit dat betaalbaar busvervoer van en naar een voorstelling, naast een kwalitatief goed aanbod, voorwaarde is voor deelname en het bereik van zoveel mogelijk kinderen.

Om met kwalitatief goede jeugdtheatervoorstellingen zoveel mogelijk kinderen van 2 t/m 12 jaar in Rivierenland te bereiken is in 2005 door De Poorterij, De Fransche School en de Agnietenhof het project RIV THE KID gestart. Het project was succesvol en leidde tot een flinke ledenaanwas bij de jeugd. Toen de subsidie wegviel, heeft de Agnietenhof het project gecontinueerd. Nu willen De Fransche School en De Poorterij graag deze draad weer vanuit een regionale focus oppakken en dit hoogwaardige jeugdaanbod bestendigen. Ook Theater Heerenlogement heeft interesse om de komende jaren via gezamenlijke programma's of communicatie meer in te zetten op kwalitatief goede jeugd- en schoolvoorstellingen.

| 13

Multifunctioneel centrum De Pluk wordt door de regio gezien als een ontwikkellocatie wat betreft de podiumfunctie. De theaterzaal biedt plaats aan 100 personen en is geschikt als zaal voor amateurgezelschappen, voor lezingen en debatten en kleinschalige voorstellingen en concerten. Ook is De Pluk een mooie try-out locatie of overloop/uitwijkmogelijkheid voor de andere podia. Samen met de beheerder van De Pluk worden de mogelijkheden verkend om de podiumfunctie van deze theaterzaal beter te benutten. Bij de programmering van jeugdtheatervoorstellingen in het kader van RIV THE KID en schoolvoorstellingen wordt daarom ook gekeken naar een mooi programma voor deze kleine zaal. Dit is gewenst voor een goed bereik van basisscholen en kinderen in West Betuwe.

(Kwetsbare) ouderen De gemiddelde leeftijd van theaterbezoekers is 50+. De Gelderlandfabriek en Zinder Podium verlagen de gemiddelde leeftijd door hun programmering met relatief veel (pop)muziek naar beneden. Heel veel ouderen worden niet of minder goed bereikt. In Rivierenland hebben de gemeenten en sommige culturele en welzijnsinstellingen via het programma Cultuur en Erfgoedpact Rivierenland al de nodige ervaring opgedaan om (kwetsbare) ouderen te bereiken via het deelprogramma seniorencultuurparticipatie. De projecten richten zich op actieve cultuurparticipatie en erfgoedbeleving. De theaters zijn hier tot dusverre nog niet bij betrokken. Verdere samenwerking tussen gemeente en theater op dit gebied is waardevol en kansrijk. De podia hebben veel belangstelling om met samenwerking en gerichte investeringen meer te kunnen betekenen voor (kwetsbare) senioren. Het sociaal-cultureel project Gekleurd Grijs voor senioren in Drenthe en de activiteiten van stichting ‘Vier het leven’ spreken tot de verbeelding van de podia. Het zou goed zijn als er een budget beschikbaar kon worden gesteld om te onderzoeken wat voor deze doelgroep van kwetsbare senioren het beste past in Rivierenland en wat er nodig is om dit uit te voeren.

De podia laten zich graag nader adviseren en ontvangen graag voor twee of drie jaar een budget voor dit pilotproject, om hier in de praktijk gezamenlijk ervaring mee op te doen.

Culturele diversiteit/inclusie De samenstelling van de bevolking in Rivierenland kent een grote variëteit. Nieuwkomers en tijdelijke inwoners zorgen voor een grote culturele verscheidenheid. Ook bij de autochtone inwoners bestaan er verschillende doelgroepen die zich onderscheiden in achtergrond, leefwijze en draagkracht. Denk hierbij aan te onderscheiden doelgroepen als vluchtelingen, Oost-Europese werknemers, LHBTI-gemeenschap, minder draagkrachtigen of confessionele doelgroepen. Deze diversiteit komt niet altijd tot uiting in de programmering van de diverse podia. Vanuit de inclusiviteitsgedachte is het belangrijk dat alle inwoners van Rivierenland zich thuis voelen in het culturele klimaat. In de praktijk is het vaak complex om mensen met een andere culturele achtergrond dan de doorsnee theaterbezoeker te bereiken en binnen te halen. Daarnaast heeft niet iedereen financieel gezien de mogelijkheid om voorstellingen te bezoeken of deel te nemen aan culturele activiteiten. Ook voor deze doelgroep zien de podia de taak om de toegankelijkheid te vergroten. Er ligt een uitdaging om voor elkaar te krijgen dat de podia een podium bieden waar alle inwoners van Rivierenland zich thuis voelen.

| 14

Wat hebben we nodig? Profilering in gezamenlijkheid en eigenheid Ieder theater profileert zich op haar eigen manier met de beschikbare expertise. Er is behoefte aan leren van elkaar op dit vlak. De theaters zien meerwaarde in het laten zien van een totaalaanbod van hetgeen de verschillende theaters te bieden hebben. Hiervoor ontwikkelen zij een gezamenlijke marketingcampagne voor het stevig in de markt zetten van het hele aanbod en voor het profileren van de eigenheid van de theaters. De inwoners van Rivierenland krijgen een totaaloverzicht en zij kunnen kiezen wat ze waar gaan bekijken. De theaters krijgen op deze manier de kans om nieuw publiek te trekken gezien de bredere profilering.

Kennisdeling Gezien de verscheidenheid in theaters valt er het een en ander van elkaar te leren. Schouwburg & Filmtheater Agnietenhof heeft verreweg de meeste expertise in huis op het gebied van marketing en publiciteit. De kleinere theaters zouden graag gebruik willen maken van deze kennis en kunde van de grootste speler in het veld. Kennisoverdracht op het gebied van wat werkt en wat niet werkt zou de kleinere theaters helpen. De kleinere theaters kunnen zich dan beter presenteren en hoeven niet zelf het wiel uit te vinden.

Techniekpool Om efficiënter te kunnen werken zouden de theaters graag een techniekpool willen oprichten. Op die manier worden niet alleen kosten bespaard, maar kan ook ieder theater gebruik maken van goede technici.

Uitbreiding provinciale regeling Retourtje Cultuur Gelderland Om de educatieve functie te kunnen versterken zouden de theaters heel graag zien dat de bestaande provinciale vervoersregeling voor schoolvoorstellingen uitgebreid wordt met een breder aanbod aan jeugdvoorstellingen, waarbij het kwaliteitskeurmerk altijd voor ogen blijft. De huidige regeling subsidieert busvervoer van en naar een voorstelling voor het primair onderwijs bij voorstellingen van Phion, Introdans of Kwatta. De theaters denken aan uitbreiding naar het totale aanbod dat gesubsidieerd wordt door de Rijksoverheid (BIS) en het Fonds Podiumkunsten. Hiermee brengen we gezamenlijk de kinderen in Rivierenland in aanraking met een groter en breder cultureel aanbod en kunnen voorstellingen en concerten in heel Rivierenland worden bezocht.

Doorstart RIV THE KID Het programma RIV THE KID is momenteel niet actief in alle theaters in Rivierenland. De ambitie is om dit succesvolle programma weer te starten.

Podia onderweg naar digitalisering Tijdens de coronacrisis is door diverse podia in het land succesvol geëxperimenteerd met live streaming van voorstellingen. Hiermee lijkt zich voor de podia een nieuwe wereld te openen. Fysieke aanwezigheid bij een theatervoorstelling zal weliswaar altijd de ziel van het theater blijven.

| 15

Maar digitalisering van theateractiviteiten blijkt toegang te kunnen geven tot nieuwe doelgroepen en biedt mogelijkheden zoals streaming naar scholen en woonzorgcentra, connecties met lokale omroepen, het organiseren van webinars etc. Gelet op de kansen voor het bereiken van nieuwe doelgroepen en een verlaging van de drempel voor theateraanbod pleiten we voor het uitrusten van de podia met een recording & broadcast systeem dat past bij de grootte, de mogelijkheden en de ambities van de verschillende podia.

Brede programmering – Garantiefonds Podiumkunstaanbod Gelderland Door de coronacrisis is de financiële positie van de theaters kwetsbaar tot zeer kwetsbaar geworden. Een van de gevolgen hiervan is dat de podia – tot ze weer voldoende vet op de botten hebben – noodgedwongen veel terughoudender en minder risicovol zullen programmeren. Rivierenland dreigt daarmee verstoken te raken van grootschalige en internationale producties. Met een tijdelijk (nationaal of Gelders) Garantiefonds Podiumkunstaanbod kan dit probleem ondervangen worden. Hulpvraag: houd een pluriform, grootschalig en breed podiumkunst aanbod beschikbaar voor Gelderland door een Garantiefonds Podiumkunstaanbod Gelderland op te richten. Door dalende koopkracht en gedaald consumentenvertrouwen is de verwachting dat podia een lange weg hebben te gaan totdat de zalen weer tot de laatste stoel uitverkopen. En dat is nodig om een breed, professioneel, pluriform en grootschalig aanbod in Gelderland te kunnen presenteren. Wanneer het aanbod op de podia verschraalt, zullen artiesten en gezelschappen Gelderland ‘overslaan’ en komen de podiumkunstinstellingen in een neerwaartse spiraal terecht.

Met een back-up van een Garantiefonds Podiumkunstaanbod Gelderland kunnen VSCD-theaters de komende jaren toch nog grootschalig professioneel, (inter)nationaal aanbod blijvend in Gelderland programmeren en verder werken aan een weerbare en wendbare en toekomstbestendige culturele infrastructuur. De theaters in Rivierenland sluiten zich aan bij deze hulpvraag. Schouwburg & Filmtheater Agnietenhof behoort tot de VSCD-theaters, maar ook voor de kleinere theaters geldt deze hulpvraag. Een garantiefonds kan worden ingezet om het tekort in de recette-opbrengst aan te vullen. Dat kan: o o

enerzijds door een generiek bedrag per theater, stad of regio te reserveren anderzijds door een systeem op te tuigen dat het mogelijk maakt om per titel een aanvullende subsidie op het tekort aan te vragen.

Zonder drempels Aanpassingen podia voor (kwetsbare) senioren en personen met een handicap, want niet alle theaters zijn voldoende uitgerust om personen met een handicap op een veilige manier te kunnen laten genieten van de voorstellingen. Om deze personen nu en in de toekomst goed te kunnen bedienen zijn er aanpassingen nodig in een aantal theaters. Het gaat om eenvoudige investeringen in fysieke toegankelijkheid (hellingen, aangepaste toiletten, rolstoelplaatsen) en duidelijke informatieverstrekking, klantvriendelijkheid en dienstverlening.

| 16

Financiële aanvraag Om onze ambities waar te kunnen maken vragen wij provincie Gelderland ondersteuning van € 950.000 tot € 1.050.000. Dit bedrag is exclusief de uitvoering van motie 20M62 van Provinciale Staten. De omvang van het benodigde bedrag is sterk afhankelijk van de wijze waarop de provincie om wil gaan met de hulpvraag van de Gelderse podia voor het instellen van een Garantiefonds Podiumkunstaanbod Gelderland. Dit speelt ook rond het verzoek voor de uitbreiding van de provinciale regeling Retourtje Cultuur.

Programmakosten: profilering, samenwerking 2021-2023 Inzetten van een projectleider, trekker of intendant die de theaters ondersteunt bij de uitvoering van de volgende gezamenlijke agenda : o RIV THE KID en schoolvoorstellingen o Inclusie : pilots voor bereik (nieuwe) doelgroepen en potentieel publiek zoals kwetsbare senioren, vluchtelingen, Oost-Europese werknemers, LHBTI-gemeenschap, minder draagkrachtigen, confessionele doelgroepen o Afstemming programmering en gezamenlijke marketingcampagne o oprichten techniekpool Inzet voor de gehele regio van 1 fte gedurende drie jaar (2021, 2022 en 2023) : € 82.000 per jaar voor een ter zake kundige zzp’er. Totaal kosten projectleider

€ 246.000

Garantiefonds Podiumkunstaanbod Gelderland 2021-2023 Wanneer, na vaccinatie, het maatschappelijke leven in Nederland weer op gang komt is niet hard vast te stellen. Podia houden echter rekening met een jarenlange effecten van de gevolgen van Covid-19. Het Garantiefonds Podiumkunstaanbod Gelderland zou daarom vooralsnog bij voorkeur moeten gelden voor de jaren 2021, 2022, 2023. De hoogte van het Garantiefonds Podiumkunstaanbod Gelderland is afhankelijk van de tekorten die ontstaan bij het programmeren van grootschalige of risicovolle producties. Naar rato van de capaciteit van de zalen, de omvang van de programmering en het financiële risico voor de te programmeren voorstellingen is de komende jaren ondersteuning gewenst. Voor de kleine theaters met relatief kleine producties kan het financiële risico € 1.500 per voorstelling zijn. Voor grootschalige en risicovolle producties in de grote zaal van de Agnietenhof kan het verlies oplopen tot € 5.000 tot € 8.000 per voorstelling. Een ruwe schatting van de benodigde hoogte van het Garantiefonds Podiumkunstaanbod voor de podia in Rivierenland komt uit op € 190.000 per jaar. Totaal garantiefonds

€ 570.000

| 17

Podia onderweg naar digitalisering Investeringskosten recording & broadcast systeem. De jaarlijkse kosten voor service, onderhoud, streaming, updates komen ten laste van de podia zelf. Wij vragen een bijdrage in de eenmalige investeringskosten, passend bij de grootte, mogelijkheden en ambities van vijf uiteenlopende podia Totaal investeringskosten digitalisering

€ 150.000

Uitbreiding provinciale regelingen Uitbreiding Retourtje Cultuur p.m.

Zonder drempels Eenvoudige aanpassingen podia voor (kwetsbare) senioren en personen met een handicap. Hellingen, aangepaste toiletten en rolstoelplaatsen voor vier middelgrote en kleine podia Totaal aanpassingen Zonder drempels

€ 80.000 tot € 100.000

Totaal kosten Spoor 2 Totaal kosten en aanvraag bij Provincie Gelderland

€ 950.000 tot € 1.050.000

| 18

Borging resultaten kwaliteitsimpuls en borging samenwerking Het Innovatieplan Regio Rivierenland voor cultuur en erfgoed loopt drie jaar van 2021 tot eind 2023. In deze paragraaf wordt belicht hoe na de projectperiode de resultaten van het plan worden geborgd in de bestaande infrastructuur. Naast de borging van de resultaten betreft het ook de borging van de samenwerking op het gebied van cultuur en erfgoed door de gemeenten, de podia en de erfgoed instellingen.

Projectcoördinatie -

Het Verhaal van Rivierenland - uitvoering plan erfgoededucatie / regiopromotie: Centrale projectcoördinatie en aansturing team erfgoedcoaches/ -educatoren / cultuurcoaches1 door Regionaal Archief Rivierenland. Ondersteuning ‘Het Verhaal van Rivierenland’ door Erfgoed Gelderland en Cultuur Oost (voor het onderdeel bakens).

-

Plan Podia Rivierenland - uitvoering van gezamenlijke agenda podia: Centrale coördinatie door projectteam vanuit de middelgrote podia (Fransche School en Poorterij) en Schouwburg & filmtheater Agnietenhof. De theaters worden bij de uitvoering van de gezamenlijke agenda tijdelijk ondersteund door een ervaren projectleider.

De rapportage over de voortgang en tussentijdse resultaten van het ‘Verhaal van Rivierenland’ en ‘Plan Podia Rivierenland’ wordt een vast agendapunt van het Regionale overleg Portefeuillehouders Cultuur Rivierenland.

Borging samenwerking gemeenten op gebied van cultuur en erfgoed Dit innovatieplan was de directe aanleiding tot het instellen van een regionaal overleg portefeuillehouders cultuur. Dit portefeuillehoudersoverleg wordt ingebed in bestaande structuren.

1

-

Bestaande samenwerkingsverbanden Rivierenland kent diverse samenwerkingsverbanden tussen gemeenten. Op het gebied van cultuur en erfgoed zijn dit de gemeenschappelijke regeling Regionaal Archief Rivierenland , het regionaal overleg portefeuillehoudersoverleg bibliotheekwerk en het Cultuur -en Erfgoedpact Rivierenland

-

Inbedding regionaal bestuurlijk overleg Cultuur en Erfgoed in samenwerkingsverband Cultuur en Erfgoedpact Rivierenland De acht gemeenten van Rivierenland werken al vele jaren samen in Het Cultuur- en

tijdelijke uitbreiding c.q. tijdelijk dienstverband van in Rivierenland werkzame erfgoedcoaches/ -educatoren / cultuurcoaches bij het Regionaal Archief.

| 19

Erfgoedpact Rivierenland2.. Op inhoud zijn er verbindingen te leggen tussen dit innovatieplan en de projecten van het Cultuur- en Erfgoedpact Rivierenland3 Het bestuurlijk afstemmingsoverleg en de aansturing en coördinatie van de programma’s op het gebied van Cultuur en Erfgoed Rivierenland ziet er schematisch als volgt uit: | 20

2

Het programma voor de nieuwe pactperiode 2021 t/m 2023 wordt door alle gemeenten onderschreven en meegefinancierd 3 In beide gevallen gaat het om het versterken en zichtbaar maken van de rijkdom aan historie en cultuur in onze regio voor onze inwoners en voor bezoekers. Bij het pact gaat het om relatief kleinschalige projecten. Bij het innovatieplan gaat het om een projecten die gedurende drie jaar een flinke impuls kunnen geven aan ‘het verhaal van Rivierenland’ en de podiumkunsten.

| 21

Borging resultaten van de kwaliteitsimpuls Het verhaal van Rivierenland Borging kwaliteitsimpuls in de publiekspresentaties van de musea Het vertellen van het verhaal van het museum in de context van het verhaal van Rivierenland is een eenmalige impuls van de publiekspresentaties van deze musea. Deze impuls brengt de publiekspresentaties van de musea op een hoger kwaliteitsniveau. Deze hogere kwaliteit is na de projectperiode zonder meerkosten te handhaven door de musea zelf omdat dit tot de basistaken van de musea hoort om de publiekspresentatie te onderhouden. Daarnaast blijft de ondersteuning van de musea door Erfgoed Gelderland ook na de projectperiode in stand. en biedt zij - net als het Regionaal Archief Rivierenland - inhoudelijke kennis, bronmateriaal en borging van het project

Borging impuls vanuit het team erfgoed & cultuurcoaches Rivierenland Doordat het team van erfgoed & cultuurcoaches wordt samengesteld uit erfgoedcoaches/ educatoren / cultuurcoaches die al werkzaam zijn in erfgoedinstellingen en culturele organisaties in Rivierenland blijft veel kennis en ervaring behouden voor de regio. Ook het historisch informatiecentrum Regionaal Archief Rivierenland die de werkzaamheden van het team heeft gecoördineerd en Erfgoed Gelderland dragen binnen de mogelijkheden van hun reguliere takenpakket bij aan de borging van de behaalde resultaten.