Document · PDF

VA Bijlage 1 - 6 Regels Elsteren 1a

Gemeenteraad 12 mei 2026, gemeente BergenBij agendapunt: Voorstel tot het gewijzigd vaststellen van het TAM omgevingsplan Elsteren 1a in Well;12.824 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Bijlage 3 Beeldkwaliteit

Bouwen in het buitengebied Gemeente Bergen

Beeldkwaliteitsbepalingen

november 2013

Bouwen in het buitengebied Gemeente Bergen

COLOFON Gemeente Bergen Dhr. H. Banken | Mevr. N. Bakker Gelders Genootschap Ir. A. J.G. Weijs, Landschapsarchitect | ir. M.Y Roelofs, Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit 026 44 21 742 | a.weijs@geldersgenootschap.nl | m.roelofs@geldersgenootschap.nl Datum 12 november 2013

Beeldkwaliteitsbepalingen

november 2013

Gelders Genootschap |

Inhoud 01.

02.

03.

04.

Inleiding

Aanleiding

Doel en status van deze notitie

Beleidskader

Provinciaal beleid

Regionaal beleid

Gemeentelijk beleid

Buitengebied gemeente Bergen in Vogelvlucht

Aandacht voor karakteristieken

Bebouwing

Beeldkwaliteitsbepalingen voor bebouwing

Algemeen

Situering

Hoofdvorm

Gevels

Detaillering

Kleur en materiaal

Hooggelegen koeienstal nabij Aijen

Beeldkwaliteitsbepalingen buitengebied gemeente Bergen | 2013

Gelders Genootschap |

Inleiding Deze notitie heeft betrekking op ontwikkelingen in het buitengebied van Bergen. Gemeente Bergen kent een bloeiende land- en tuinbouwsector die samen met de Maas, en het natuurgebied de Maasduinen het beeld van het buitengebied van de gemeente bepaalt. Net als in alle gemeenten heeft de land- en tuinbouwsector te maken met verschillende ontwikkelingen. Voorbeelden zijn ontwikkelingen als nieuwbouw in de vorm van woningen, recreatieve verblijfsvoorzieningen rond het Nationale park ‘de Maasduinen’, maar ook uitbreiding van agrarische bedrijven en zelfs nieuwvesting van een heel klein aantal intensieve veehouderijbedrijven in het Landbouwontwikkelingsgebied. Daarnaast spelen ook ontwikkelingen zoals het stoppen van de bedrijfsvoering, het omzetten van agrarische bedrijven naar woonbestemmingen en het slopen van stallen en schuren.

DOEL EN STATUS VAN DEZE NOTITIE Deze notitie is bedoeld om richting te geven aan de kwaliteit van de ontwikkelingen in het buitengebied. Met de notitie zijn beeldkwaliteitsbepalingen vastgelegd die aangeven op welke manier inwoners met nieuwe initiatieven en ontwikkelingen daadwerkelijk kunnen bijgedragen aan de kwaliteit van hun eigen omgeving. Het zijn richtlijnen die, ondersteund met beelden, als doel hebben initiatiefnemers te inspireren en zo kwaliteit te stimuleren.

AANLEIDING In 2010 is de strategische Regiovisie Bergen, Gennep, Mook en Middelaar vastgesteld. Hierin komt naar voren dat de landschappelijke kwaliteit van de regio hoog en onderscheidend is. Volgens deze visie is de landschappelijk kwaliteit en de kwaliteit van de bebouwde omgeving echter niet in evenwicht; de kwaliteit van de bebouwde omgeving steekt in negatieve zin af tegen het hoge kwaliteitsniveau van de omgeving. Er moet meer oog komen voor de ruimtelijke kwaliteit van bebouwing. Onderwijl heeft de gemeenteraad van Bergen de wens uitgesproken om tegemoet te komen aan de maatschappelijke tendens tot deregulering en versoepeling van welstand. Op 19 juni 2012 is hiertoe het besluit genomen een bijgesteld welstandsbeleid vast te stellen. Onderdeel van dit besluit is het welstandsvrij maken van het buitengebied. De kwaliteit van de bebouwde omgeving wordt daarmee aan de inwoners van het gebied overgelaten.

Gelders Genootschap |

Beleidskader

Kaart van de huidige welstandsindeling, voorliggende beeldkwaliteitsbepalingen hebben invloed op het witte deel, buitengebied.

Beeldkwaliteitsbepalingen buitengebied gemeente Bergen | 2013

Kaart uit het Landschapsplan met landschappelijke eenheden binnen de gemeente Bergen.

Beleidskader REGIONAAL BELEID Strategische regiovisie Bergen, Gennep, Mook en Middelaar 2010 Ambitie voor de regio: excellent, onderscheidend en complementair aan de stedelijke regio’s. Om onderscheidend te zijn wordt gekozen voor kwaliteit in plaats van kwantiteit. In de sectoren recreatie, zorg, landbouw en wonen wil de regio zich ontwikkelen tot een ‘center of excellence’. Kernbegrippen daarbij zijn: kleinschalig, puur en authentiek. Ten aanzien van wonen wordt als standpunt ingenomen dat kleinschaligheid en respect voor het landschap bijdragen aan een exclusief woonmilieu. De Strategische regiovisie is verder uitgewerkt in een regionale agenda. Er is in vastgelegd dat de uitwerking en realisering van de sleutelprojecten van groot belang zijn voor de regio. Ten aanzien van wonen en ruimtelijke kwaliteit is opgenomen: - Wonen: voor reguliere woningbouw geldt als kernprofiel kleinschalig, respect voor het landschap, duurzaamheid en gastvrijheid. - Ruimtelijke kwaliteit: aandacht voor balans tussen de landschappelijke kwaliteit (die is hoog) en de kwaliteit van de bebouwde omgeving (moet omhoog). Landschapskader Noord- en Midden-Limburg, Provincie Limburg 2009 Het landschapskader geeft kansen aan, voor het landschap van Noord- en Midden-Limburg in de toekomst.

Aan de hand van het landschapskader kan worden nagegaan welke ontwikkelingen op een bepaalde plek wenselijk en mogelijk zijn. Er is een aantal landschapstypes onderscheiden, waaraan aandachtspunten voor ruimtelijke ontwikkelingen zijn gekoppeld. Gemeente Bergen heeft het landschapskader gebruikt als onderliggend kader voor het landschapsplan gemeente Bergen.

GEMEENTELIJK BELEID Landschapsplan Bergen 2013 In deze rapportage wordt een samenvattend overzicht gegeven van de ontstaansgeschiedenis van het gebied, wordt kort ingegaan op het regionaal landschapsbeleid en wordt een compleet overzicht gegeven van de aanwezige landschapselementen. Met het concreet benoemen en herkennen van de bouwstenen van deze landschappen, met name groene en cultuurhistorische elementen, wordt de basis gevormd van een verantwoorde omgang ermee. Er worden vervolgens tien verschillende landschapstypes onderscheiden. Aan de hand van een beschrijving van deze landschapstypes is aangegeven welke mogelijkheden er zijn om de landschappelijke waarden te onderhouden en zijn richtlijnen meegegeven voor landschappelijke inpassing van ruimtelijke ontwikkelingen. Welstandsbeleid gemeente Bergen In 2008 is na een evaluatie van het welstandsbeleid besloten een groot deel van het buitengebied van gemeente Bergen welstandsvrij te maken onder voorwaarden. De regel is daarbij dat buiten de door de raad aangewezen bijzondere gebieden, de plannen gemaakt door een geregistreerd architect niet worden voorgelegd aan de welstandscommissie, alle andere plannen wel. In 2012 is door de raad een bijgesteld welstandsbeleid vastgesteld, waarbij maximale vrijheid waar kan wordt nagestreefd.

Gelders Genootschap |

Buitengebied gemeente Bergen in vogelvlucht

Eenvoudig woonerf in het maasheggenlandschap.

Werken langs de provinciale weg.

Wonen en werken tussen de kassen.

Agrarisch erf in het maasheggen landschap.

Wonen in de rand van de Maasduinen.

Werken in het landbouwontwikkelingsgebied.

Wonen langs de provinciale weg.

Recreëren in de rand van de Maasduinen.

Wonen in dorpsranden en oude gehuchtjes.

Beeldkwaliteitsbepalingen buitengebied gemeente Bergen | 2013

Buitengebied gemeente Bergen in vogelvlucht Het buitengebied van de gemeente Bergen omvat meer dan 11.000 hectare. Op landschapsniveau zijn het Maasdal, de rivierduinen en de verschillende landbouwgebieden, met een zonering parallel aan de Maas, de belangrijkste beelddragers. Het Landschapsplan heeft hierbinnen een verdere verdeling gemaakt in tien landschapstypen; het laagterras, het middenterras, de Maasduinen, enkele venontginningen in het gebied de Maasduinen, de gebieden Waldeckerheide en het beekdal van de Eckeltse beek en een viertal ontginningen (Leege Heide, Ceres, het Meer en Tuindorp). Op het middenterras aan de rand van het natuurgebied de Maasduinen komt van oorsprong de meeste bebouwing voor. Ook de diversiteit van de bebouwing is hier het grootst; naast woonerven komen er boerenerven, oude gehuchten, recreatieparken en bedrijfserven voor. AANDACHT VOOR DE KARAKTERISTIEKEN Aan grote delen van de bebouwing in de gemeente Bergen is de landschappelijke context zoals de strijd tegen het water en de Tweede Wereldoorlog, af te lezen. Zo staan de oudere gebouwen op verhogingen in het landschap en is er veel bebouwing uit de periode van na de oorlog te vinden. Het bestaande bebouwingsbeeld is karakteristiek te noemen voor gemeente Bergen.

Doel van de beeldkwaliteitsbepalingen is om richting te geven aan de kwaliteit van de ontwikkelingen bij nieuwbouw en verbouw en daarbij aandacht te hebben voor deze karakteristiek. BEBOUWING Erven vormen belangrijke schakels in het buitengebied. Vanuit de omgeving wordt een erf altijd ervaren als een eenheid; een compact ensemble van bebouwing en beplanting. Erven ondergaan permanent veranderingen en de gebouwen dateren vaak uit verschillende tijden. Vanaf de jaren ’60- ’70 van de vorige eeuw komt daar steeds meer eenvormigheid in. Fabrieksmatige materialen zoals damwanden, golfplaten en prefabwanden hebben vanaf de periode na de wederopbouw steeds meer hun intrede gedaan. Regels die steeds verder aangescherpt worden in met name de veehouderij zullen de komende jaren van invloed zijn op de bedrijfsvoering en daarmee ook op de gebouwen op het boerenerf. Op de woonerven is een andere trend zichtbaar, deze ontstaan vaak na het slopen van vrijkomende agrarische bebouwing. Vanaf de jaren ‘60 van de vorige eeuw is er op woonerven gebouwd zonder streekeigenheid of het erf als eenheid in het buitengebied als uitgangspunt te nemen. Aangezien het buitengebied van Bergen veel kwaliteit bezit ligt het voor de hand om niet alleen de verschillende landschapstypen in het buitengebied

Oude boerderijen in het gebied hebben bijzonder metselwerk als kenmerk

De meeste bebouwing in het buitengebied is snel na de oorlog gebouwd. In deze periode werd metselwerk onder de dakgoot overgenomen van het eerder gebouwde voorhuis. Ook betonnen kozijnen zijn kenmerkend voor deze periode.

Gelders Genootschap |

te versterken bij ontwikkelingen, maar ook bij de bijbehorende bebouwing in dat landschap, en daarbij aandacht te hebben voor de karakteristieken. Bebouwing van na WOII heeft in de landbouwgebieden op het middenterras duidelijk de overhand. Rond de Maas en in de grensgebieden is in de Tweede Wereldoorlog flink gevochten. Zodoende is er veel wederopbouwbebouwing aanwezig in het buitengebied. In de dorpen langs de Maas is de oude bebouwing wel voor een groot deel gespaard gebleven. Mede daaraan valt goed te zien dat de wederopbouwgebouwen zijn geïnspireerd op de oude bebouwing. Vaak komt het bijzondere metselwerk onder de goot, wat veel voorkomt in gemeente Bergen bij bebouwing van voor de Tweede Wereldoorlog, ook in wederopbouwboerderijen weer terug. De meeste wederopbouwbebouwing is gebouwd op bestaande erven waar voor de oorlog ook al bebouwing stond. Natuurlijk is er ook recentere bebouwing te zien in het gebied. De meer recente woonbebouwing is minder duidelijk geïnspireerd op streekkenmerken als de langgevelboerderij, het bijzondere metselwerk en de van oorsprong sober maar zorgvuldig gedetailleerde architectuur in het gebied. Voor de bedrijfsbebouwing geldt dat nagenoeg alle stallen, schuren en kassen dateren van na de wederopbouwperiode.

In het buitengebied komt met name rond Siebengewald een aantal grootschalige bedrijven voor, die qua maat en schaal uitspringen boven de tot nu toe gangbare groottes van gebouwen op erven. Ook in de toekomst is hier plaats voor nieuwe intensieve veehouderijbedrijven. Een landschappelijke inpassing van deze nieuwe bedrijven is altijd noodzakelijk. In andere delen van het buitengebied wordt in het bestemmingsplan de mogelijkheid geboden om nieuwe stallen bij te bouwen.

Op het oude erf vormt bebouwing en beplanting een samenhangend geheel.

Met name in linten die vanuit de dorpen en gehuchten het buitengebied in slingeren, staat gevarieerde bebouwing.

Op de rivierduinen, aan de rand van het natuurgebied de Maasduinen komen ook recreatieparken voor. Deze recreatieparken vormen groepjes van bebouwing met een eigen interne ontsluiting. De opzet is naar binnen gekeerd. Deze opzet en het feit dat de parken stevig zijn ingepakt in beplanting passend bij het beeld van de Maasduinen, zorgt ervoor dat de parken een geringe invloed hebben op hun omgeving.

In gemeente Bergen komen nog een paar zeer oude boerenhoeves voor. Deze ligt in Knikkerdorp.

Beeldkwaliteitsbepalingen buitengebied gemeente Bergen | 2013

Boerenerf nabij Elsteren Gelders Genootschap | 11

De rand van het nationaal park de Maasduinen

Beeldkwaliteitsbepalingen buitengebied gemeente Bergen | 2013

Beeldkwaliteitsbepalingen voor bebouwing ALGEMEEN De omgeving vormt zowel een inspiratiebron voor de oriëntatie en situering van gebouwen, alsook voor de vormgeving en het materiaalgebruik. Gebouwen en erf voegen zich in het omringende landschap en gaan een interactie aan met de omgeving. Onderstaande beeldkwaliteitsbepalingen zijn van toepassing op zowel woon- als bedrijfsbebouwing op alle voorkomende erven als ook op bebouwing in recreatieparken, tenzij in de tekst hierin een onderscheid wordt aangegeven. Voor inspiratie op landschapsniveau met betrekking tot het inpassen van ruimtelijke ontwikkelingen in een bepaald landschapstype wordt verwezen naar het Landschapsplan. SITUERING - De indeling van het perceel en de hoofdopzet van de bebouwing afstemmen op de landschappelijke en cultuurhistorische karakteristiek van de locatie zoals omschreven in het Landschapsplan. Hierbij gaat het om het ensemble, de hiërarchie, de ontsluiting, de nokrichtingen en de zichtlijnen. Zichtlijnen over het erf behouden.

- Bij toevoeging van nieuwe bebouwing op een erf is de specifieke clustering en oriëntatie van de bestaande bebouwing richtinggevend. - Bedrijfsgebouwen staan in principe achter de woning tenzij de erfopzet en bouwmogelijkheden daartoe een andere motiveerbare aanleiding geeft.

De specifieke clustering en oriëntatie van de bestaande bebouwing is richtinggevend.

Gelders Genootschap | 13

HOOFDVORM - Bij renovatie, verbouw of vervangende nieuwbouw van boerderijen is de originele hoofdvorm als beeldbepalend element het uitgangspunt. - Bouwvolumes zijn enkelvoudig van opzet en gaan uit van een rechthoekig plattegrond. - Het toepassen van een kapvorm bestaande uit een forse zadeldak of mansardekap met een gesloten beeld is uitgangspunt voor het bouwplan. Beperk daarom de hoeveelheid en omvang van daktoevoegingen en dakramen in het dakvlak.

DETAILLERING - Kenmerkende ornamentiek als overstekken, dak- en gevellijsten, siermetselwerk, speklagen en luiken respecteren bij renovatie en verbouw. De detaillering van nieuwe onderdelen moet passen bij de aanwezige details. - Voor nieuwbouw geldt dat de detaillering zorgvuldig en met aandacht voor plasticiteit van de gevel is uitgewerkt.

- Uitgaan van één dezelfde kapvorm voor alle bedrijfsbebouwing op een perceel. - Uitgaan van een helder onderscheid tussen hoofdgebouw en aan- en bijgebouwen. - Uitbreiding van de woonfunctie in een bestaande of voormalige boerderij mag niet ten koste gaan van de uiterlijke verschijningsvorm. Het onderscheid tussen het woon- en het (voormalige) bedrijfsgedeelte dient herkenbaar te blijven. - Geen dakopbouwen op boerderijen. GEVELS - Bij verbouwing de oorspronkelijke stijl, gevelopbouw en gevelindeling behouden. - Gevelindelingen sluiten aan op de oorspronkelijke bebouwing van het gebied. - Bij splitsing van het pand moet de architectonische eenheid van het oorspronkelijk pand behouden blijven. - Zorg bij nieuwe bedrijfsbebouwing voor een geleding in de kopse gevels om enorme schaalsprongen op het erf te voorkomen. - Geef nieuwe bedrijfsbebouwing dakoverstekken.

Beeldkwaliteitsbepalingen buitengebied gemeente Bergen | 2013

Er komen veel boerderijen met Mansardekap voor in Bergen. Wolfseinden aan het voorhuis van de boerderij komen ook veel voor.

Een flink zadeldak waarop matte zonnepanelen nauwelijks afsteken bij de donkere dakpannen.

Gevelindelingen sluiten aan op de oorspronkelijke bebouwing in het gebied.

Een geleding in de kopse gevel verzacht grote schaalsprongen.

Gelders Genootschap | 15

KLEUR EN MATERIAAL - Gebruik natuurlijke en/of gebakken materialen zoals baksteen, hout en pannen met een matte uitstraling. - Oorspronkelijk materiaal- en kleurgebruik is het uitgangspunt bij verbouw en nieuwbouw op een bestaand erf. - Geen toepassing van signaalkleuren of bedrijfskleuren op gebouwonderdelen of kunststof en spiegelende oppervlakten als gevelen dakmateriaal. - Voor bedrijfsbebouwing geldt dat beplatingsmateriaal mogelijk is voor gevel- en dakvlakken mits minimaal de plint wordt uitgevoerd in metselwerk of een vergelijkbaar steenachtig materiaal. Beplatingsmateriaal dient daarnaast voldoende profilering te hebben. Voor dakvlakken is het uitgangspunt een profilering die overeenkomt of vergelijkbaar is met golfplaat. - Voor bedrijfsbebouwing geldt dat een onderscheid wordt nagestreefd tussen gevel- en dakvlakken (in materiaal, kleur en/of profilering), maar dat beide in donkere kleuren zijn uitgevoerd die niet contrasteren met de omgeving.

Door het lichte kleurgebruik van zowel gevel als dak is een te groot contrast onstaan met de omgeving.

- Voor bedrijfsbebouwing geldt dat lichtdoorlatende kunststoffen zijn toegestaan in donkere kleuren (bruin, groen grijs). - Indien vergunningsplichtig geldt voor zonnepanelen dat deze binnen het dakvlak onder dezelfde hellingshoek worden geplaatst en dat deze zwart of antraciet, en mat in plaats van glanzend zijn. Indien het achterliggende dak een contrasterende kleur heeft (bijvoorbeeld een dakvlak bestaande uit rode pannen) dan het hele dakvlak bedekken.

Geleding in het gevelvlak en profilering van de bebouwing.

Beeldkwaliteitsbepalingen buitengebied gemeente Bergen | 2013

Kloeke eenvoudige hoofdvorm in donkere kleuren.

Passend bij de overige materialen.

Tegen de groene achtergrond van de Maasduinen vallen de donkere kappen van de grote schuren bijna weg.

Gehele dak bekleden, of kleur dak beter afstemmen.

Gelders Genootschap | 17

Beeldkwaliteitsbepalingen buitengebied gemeente Bergen | 2013

Geschiktheidskaart ZONNE- & WINDEnergie BERGEN indeling in drie zones zonering zone 1

Maasdal, Nationaal Park De Maasduinen, Natura2000, NNN & bebouwd gebied opwekken zonne-energie voor eigen gebruik toegestaan op daken en overkappingen (*)

zone 2

Mozaïeklandschap middenterras & provinciale groenblauwe mantelgebieden opwekken zonne-energie voor eigen gebruik toegestaan op daken en overkappingen (*) + binnen erf, tuin en bouwvlak (*)

zone 3

Ontginningenlandschap opwekken zonne-energie voor eigen gebruik toegestaan + windmolens & zonneweides voor commercieel gebruik landschappelijk inpasbaar (*) op daken en overkappingen (*) + binnen erf, tuin en bouwvlak (*) ontwikkeling zonneweides en windpark binnen zone 3 in elk geval tot 2030 exclusief in Energielandgoed Wells Meer

(*) zie tekst en tabel voor inpassingseisen

aanvullende legenda

grens Nationaal Park De Maasduinen

2km

BUREAU NIEUWE GRACHT stedenbouw & landschap

Energieopwekking voor eigen gebruik, door huishoudens of bedrijven, volgens de voorwaarden binnen zone 1, 2 en 3. De installatie komt op het eigen terrein. Er gelden inpassingsvoorwaarden. Het opwekken van energie voor anderen door het realiseren van zonneweides of het plaatsen van windturbines. Voor dergelijke commerciële energieopwekking zijn - door de schaal van de projecten - alleen bepaalde delen van de gemeente geschikt (zone 3). Er gelden strikte situerings- en inpassingsvoorwaarden. Waar mogelijk moet het gaan om ontwikkelingen voor en door bewoners en bedrijven uit de gemeente. Binnen zone 3 wil de gemeente grootschalige energiewinning concentreren in Energielandgoed Wells Meer.

De gemeente kiest er hiermee bewust voor niet te sturen op de exacte omvang van zonneprojecten, bijvoorbeeld door een maximum te stellen aan het aantal panelen of het totaaloppervlak dat in een bepaald gebied mag worden ontwikkeld. Hiermee wordt een nauwelijks te beslechten discussie voorkomen over bijvoorbeeld de grens tussen een klein of een groot project. De gemeente gaat voor het maximaal benutten van de mogelijkheden die particulieren of bedrijven hebben op hun eigen daken of overkappingen. Wat past op het eigen dak wordt gezien als een project voor eigen gebruik. Daarnaast heeft de gemeente een afwijkingsbevoegdheid, op basis waarvan in het landelijke gebied in bepaalde gevallen zonnepanelen voor eigen gebruik mogelijk zijn binnen eigen erf, tuin of bouwvlak. Alles daarboven is een commerciële toepassing. In alle gevallen is sprake van inpassingseisen.

Kaart “Geschiktheid voor zonne- en windenergie” De mogelijkheden per landschapstype zijn vertaald in de ‘Zonne- en Windkaart Bergen’. Op deze kaart staan de drie hiervoor beschreven zones aangegeven. De gemeente Bergen zal bij het beoordelen van toekomstige aanvragen op het gebied van zonne-energie onderscheid maken tussen plannen voor eigen gebruik en (grootschalige) commerciële projecten. In de zones 1, 2 en 3 liggen mogelijkheden voor het opwekken van zonne-energie voor eigen gebruik. Alleen zone 3 biedt daarnaast mogelijkheden voor (grootschalige) commerciële projecten (en dan alleen binnen het Energielandgoed Wells Meer).

Stap 3 - Inpassingseisen en uitgangspunten Schema ‘Inpassingseisen zonnepanelen’ In het schema op de volgende bladzijde zijn de inpassingseisen voor zonnepanelen en zonneweides op een rij gezet. Er worden twee soorten inpassingseisen gehanteerd: -

bij toepassingen voor eigen gebruik (d.w.z. wat past op het eigen dak en de eigen kavel),

bij commerciële toepassingen (d.w.z. elk initiatief dat boven het eigen gebruik uitstijgt).

Aanvullende uitgangspunten Deze Beleidsnotitie Zonne- en Windenergie moet er aan bijdragen dat de hoge ambities van de gemeente Bergen op het gebied van duurzaamheid worden waargemaakt. Rekening houdend met de kwaliteiten van het landschap staat de gemeente daarom in beginsel positief tegenover initiatieven op het gebied van zonne- en windenergie.6 Voor windenergie is gekozen voor de locatie Energielandgoed Wells Meer. In het vastgestelde bestemmingsplan is ruimte voor 4 windturbines. Initiatieven voor windparken elders binnen de gemeente worden afgehouden. Voor het (nieuwe) beleid op het gebied van zonne-energie gelden de volgende aanvullende uitgangspunten:

6. Daarbij speelt ook mee dat de impact van een zonneweide op de omgeving een stuk geringer is dan die van een windpark. In tegenstelling tot een windpark is vooral sprake van invloed op de directe omgeving en juist deze invloed kan door een goede inpassing zo veel mogelijk worden beperkt.

gebruiksvorm

voor eigen gebruik

zones

Zone 1

Zone 2

Zone 3

mogelijkheden

Op daken en overkappingen

Zie zone 1 + Binnen erf, tuin & bouwvlak

Zie zone 1/2 + Zonneweides toegestaan

inpassingseisen

Panelen op een dak geplaatst moeten voldoen aan het bouwbesluit:

Gemeente heeft afwijkingsbevoegdheid en toetst daarbij op:

Primair voor eigen behoefte.

Voor de ontwikkeling van zonneweides in het ontginningenlandschap gelden de volgende inpassingseisen:

Een landschapsplan, gericht op zorgvuldige inpassing, passend bij het landschapstype en voorzien van een adequaat beplantingsplan.

Geen hinder voor omwonenden (o.a. zicht en reflectie).

Niet zichtbaar/geen hinder vanaf doorgaande wegen.

De panelen zijn geïntegreerd met de omvormer. Komen de panelen op een schuin dak, dan: - Mogen de panelen niet uitsteken buiten het dakvlak. - Moeten de panelen in of direct op het dakvlak worden geplaatst. - Moet de hellingshoek van de panelen gelijk zijn aan die van het dakvlak. Komen de panelen op een plat dak of een dakvlak met een helling van minder dan 200 dan moeten de panelen minstens zo ver verwijderd blijven van de dakrand als de hoogte van de panelen. Panelen mogen niet zonder vergunning worden geplaatst op een monument of een beschermd stads- en dorpsgezicht.

Bron: Rijksoverheid / Bouwbesluit.

voor commercieel gebruik

Het is verplicht een landschapsplan op te stellen, waarin wordt ingegaan op zaken als inpassing in het landschap, beplantingsplan, situering, richting, hoogte, patroon, ritme en onderlinge afstand, kleur, vorm, reflectie enz. Het landschapsplan moet 3D-beelden op ooghoogte bevatten.

Duidelijkheid over de verdeling van lusten en lasten (initiatiefnemer, exploitant, grondeigenaar, omwonenden).

De mogelijkheid van meervoudig ruimtegebruik moet serieus zijn onderzocht.

Vanuit de wens grootschalige zonneweides binnen de gemeente Bergen te concentreren in Energielandgoed Wells Meer, wordt geen vergunning gegeven voor het realiseren van zonneweides in andere delen van de gemeente. Voor kleinschalige initiatieven zal gevraagd worden om een plan voor landschappelijke inpassing.

Volgens de ladder van duurzame verstedelijking moeten eerst mogelijkheden binnen bestaand stedelijk gebied worden benut, voordat nieuwe uitleglocaties worden ontwikkeld. Dat geldt in principe ook voor het winnen van zonne-energie. Om Bergen energieonafhankelijk te kunnen maken zullen beide opties echter noodzakelijk zijn. De gemeente zal er waar nodig aan bijdragen dat beide opties van de grond komen.

Bergen is een groene gemeente en wil dat graag blijven. De aanleg van zonnepanelen mag daarom niet leiden tot het kappen van bomen: niet om schaduwwerking tegen te gaan en niet om ruimte te creëren. Daar komt nog bij dat het kappen van bomen vrijwel altijd ongunstig uitpakt in de CO2-balans. Zo haalt een volwassen beuk op jaarbasis zo’n 6.500 kg CO2 uit de lucht. Dat is vijf maal zo veel als de CO2-reductie die met het plaatsen van 12 zonnepanelen kan worden bereikt.7 De aanwezigheid van bomen moet daarom vooraf door de initiatiefnemer en vervolgens door de gemeente worden meegenomen in de afweging. Het is daarbij aanvaardbaar dat er verlies aan opbrengsten van zonnepanelen optreedt als gevolg van de aanwezigheid van bomen. Dit sluit aan op de uitgangspunten uit het Beleidskader houtopstanden uit 2022.

7. Gemeente Bergen, Notitie bomen in relatie tot zonnepanelen (2017).

Hoewel de indeling in zones met grote zorgvuldigheid is opgesteld, kan er altijd sprake zijn van uitzonderlijke situaties. Een perceel kan bijvoorbeeld in twee zones vallen of in een overgangsgebied liggen. Ook kunnen er percelen zijn die veel ruimer zijn dan de meeste andere woonpercelen. Of binnen een perceel is geen geschikt dak of onvoldoende dakoppervlak aanwezig. In dit soort situaties is er ruimte voor maatwerk. Met toepassing van de inpassingseisen die gelden voor zone 2 is het mogelijk een afweging te maken om voor percelen in zone 1 ook binnen erf, tuin en bouwvlak zonnepanelen te plaatsen. Deze afwijkingsbevoegdheid ligt bij de gemeente en kan worden ingezet voor het opwekken van zonne-energie voor eigen gebruik.

De gemeente kiest er nadrukkelijk voor grootschalige zonneweides te concentreren in Energielandgoed Wells Meer. Om deze ontwikkeling een kans te geven en spreiding tegen te gaan wordt geen vergunning afgegeven voor het realiseren van zonneweides buiten het Energielandgoed Wells Meer. Initiatiefnemers die elders binnen de gemeente Bergen willen ontwikkelen zal de kans worden geboden om te participeren in het Energielandgoed Wells Meer. Om deze ontwikkeling een kans te geven en spreiding tegen te gaan wordt geen vergunning afgegeven tot en met 2030 voor het realiseren van zonneweides buiten het Energielandgoed. Vóór het verstrijken van deze termijn zal de werkwijze worden geëvalueerd en geactualiseerd.

Om het ruimtebeslag van het realiseren van zonneweides zo beperkt mogelijk te houden vormt onderzoek naar de mogelijkheden voor

dubbel grondgebruik een voorwaarde. Er zijn bijvoorbeeld combinaties mogelijk met begrazing, waterberging en natuurontwikkeling.

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16809122/1