Document · PDF

RES Noord- en midden 1.0

Gemeenteraad 8 juni 2021, gemeente BergenBij agendapunt: Voorstel tot vaststelling RES 1.0;29.141 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Energie besparen

Duurzaam opwekken

Warmte verdelen

Samen werken

RES 1.0 Noord- en Midden Limburg Samen werken aan een duurzame regio

Inhoudsopgave Voorwoord

Begrippenlijst

Samenvatting

Inleiding

Realisatie RES 1.0

1.1 1.2 1.3

Het proces De organisatie Samenhang met andere opgaven en beleidsterreinen

22 23 24

Participatie en communicatie

2.1 2.2 2.3 2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.4

Ambitie Uitgangspunten Hoe gaan we onze ambitie bereiken? Participatie en communicatie in de totstandkoming van de RES Sociale duurzaamheid Participatie in de uitvoer van de RES: lokaal eigendom Vervolg

27 27 29 29 32 34 35

Energiebesparing en kleinschalige energieopwekking

3.1 3.2 3.3 3.3.1 3.3.2 3.3.3 3.3.4 3.4 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.4.4

4 4.1 4.2 4.3 4.3.1 4.3.2 4.3.3 4.4 4.5

Ambitie 36 Uitgangspunten 37 Waar staan we nu? 37 Reikwijdte van de aanpak van energiebesparing en kleinschalige opwek 37 Energieverbruik gebouwde omgeving 40 Energieverbruik industrie/bedrijfsleven 46 Potentie voor energiebesparing en reductie CO2‑uitstoot 47 Hoe gaan we onze ambitie bereiken? 49 Versnelling nodig 49 Drempels slechten 50 Samenwerken in RES-verband / cafetaria model / monitoring 51 Ontzorgingsprogramma energiebesparing (en zonnepanelen op dak) per doelgroep 52

Grootschalige elektriciteitsopwekking

Ambitie 66 Uitgangspunten 67 Waar staan we nu? 69 Stap 1: Huidige en geplande opwekking 70 Stap 2: Bepaling opwekpotentie zon-op-dak 75 Stap 3: Bepaling opwekpotentie zonneweides en windturbines: zon en wind op land 76 Impact op het energie-infrastructuur 80 Hoe gaan we onze ambitie bereiken? 86

Concept RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

Regionale Structuur Warmte

Ambitie Uitgangspunten Waar staan we nu? Aanbod Duurzame Warmte Warmtevraag Hoe gaan we onze ambitie bereiken Beoogde resultaten te bereiken met diverse technieken Hoe we onze ambitie vervolgens concreet bereikbaar maken

88 89 91 91 105 106 112 114

Doorkijk 2030 - 2050

115

6.1 6.2 6.3

Netcapaciteit Trends en ontwikkelingen Verwachtingen na RES 1.0

115 116 117

Uitvoering RES 1.0

118

Bestuurlijke afspraken (vertaling RES 1.0 in uitvoeringsconvenant) Regionale samenwerking Projectstructuur RES 1.0 Rol netbeheerder Regionaal revolverend fonds Regionaal energiebedrijf

118 120 120 121 121 121

5.1 5.2 5.3 5.3.1 5.3.2 5.4 5.5 5.6

7 7.1 7.2 7.2.1 7.3 7.4 7.5

Bijlages

125

Betrokkenen RES-partijen Bijlage 2 Startnotitie RES Noord- en Midden Limburg Bijlage 3 Regionale betrokkenheid belanghebbenden Bijlage 4 Lokale betrokkenheid inwoners Bijlage 5 Wat is grootschalige opwekking? Bijlage 6 Overzicht opwek zon en wind - kaart 2020 Bijlage 7 Pipeline opwek zon en wind - kaart 2025 Bijlage 8 Aanpak stimuleren slagingskans grootschalig zon-op-dak Bijlage 9 Landschap als drager van grootschalige opwek Bijlage 10 Uitsluitingsgronden zon Bijlage 11 Uitsluitingsgronden wind Bijlage 1 2 Potentiegebieden zon - kaart 2030 Bijlage 13 Koppelkansen grootschalige opwek Bijlage 14 Groengas productie per gemeente Bijlage 15 Innovaties na RES 1.0

126 130 161 163 166 169 170 171 176 186 187 188 189 210 211

Bijlage 1

Concept RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

Voorwoord Voor u ligt de eerste versie van de Regionale Energie Strategie (RES) van Noord- en Midden-Limburg. Deze RES is het resultaat van een unieke samenwerking. In het voorjaar van 2018 kwamen bestuurders, ambtenaren, netwerkbeheerders, vertegenwoordigers van milieu- en belangenorganisaties en vertegenwoordigers van lokale energiecoöperaties voor het eerst bij elkaar om na te denken over regionale maatregelen voor de energietransitie. Met elkaar hebben zij de afgelopen jaren gekeken wat er nodig is om de landelijke klimaaten energiedoelen op regionaal niveau in te vullen én te gaan halen. De transitie waar we voor staan is van invloed op de manier waarop we in onze regio werken, wonen en leven. Dat raakt ons allemaal. Het gezamenlijke doel maakt dat we in staat zijn, ondanks ieders eigen belangen, te komen tot een strategie die cruciaal is voor Noord- en Midden-Limburg. Het was een inspirerende tijd waarin we zagen hoe sterk de samenwerking in Noord- en Midden-Limburg kan zijn en welke kansen de energietransitie biedt in onze regio.

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

Deze RES 1.0 is pas het begin. Hierin staan de gezamenlijk gedragen keuzes voor het reduceren van de CO2-uitstoot, het terugdringen van de energievraag, het verduurzamen van het aanbod en het inzetten van nieuwe, innovatieve oplossingen. We realiseren ons ook dat de opgave naar een duurzamere samenleving groter is dan alleen de keuzes die we maken in de RES. We zien het dan ook als onze taak om verbinding te zoeken met andere relevante opgaves en transities en hier de koppelkansen in te zoeken. Het is nu aan ons, Limburgers, om de volgende stap te zetten in de door ons ingezette weg van samenwerking. We moeten nu voortvarend de uitvoering van de strategie ter hand nemen. Essentieel is dat we met elkaar in gesprek blijven, dat we blijven leren, elkaar blijvend betrekken in belangrijke keuzes en initiatieven ontwikkelen over organisatie-, gemeente- en regiogrenzen heen. Zodat we met elkaar succesvol de omslag maken naar een duurzame samenleving! Gemeenten, provincie, waterschap en Enexis staan, samen met de omgeving, aan de lat om de afspraken uit de RES waar te maken. Deze afspraken worden, na de vaststelling van de RES1.0 door de volksvertegenwoordigers in onze regio, vastgelegd in een uitvoeringsconvenant.

Onderdeel van dit convenant zijn in ieder geval de afspraken over de verankering van de RES in het omgevingsbeleid en de afspraken over de toekomstige regionale samenwerking. Elke gemeente stelt voor haar eigen gemeente haar beleid vast (maatwerk), waarbij de RES de basis is. De ruimtelijke afspraken in de RES 1.0 worden vastgelegd in het omgevingsbeleid van gemeenten, provincie en het waterschap. Vanaf 1 januari 2022 kunnen de instrumenten van de Omgevingswet hiervoor worden gebruikt. Daarvoor wordt door de RES een handreiking uitgewerkt. Voor de periode voor 1 januari 2022 worden bestuursafspraken opgesteld. Deze afspraken zullen, net zoals de RES, elke twee jaar worden herzien. Op dit moment onderzoeken we op welke wijze we de regionale samenwerking na 1 juli 2021 voortzetten en welke regionale uitvoeringsorganisatie daarbij nodig is en worden vastgelegd in het uitvoeringsconvenant. De betrokken RES-partijen hebben intensief samengewerkt aan de oplevering van deze RES. In Bijlage 1 is een overzicht opgenomen van alle bestuurders en ambtenaren die een bijdrage hebben geleverd aan de RES.

Stuurgroep RES Noord- en Midden-Limburg

Thijs Kuipers, wethouder Gemeente Horst aan de Maas, voorzitter Marij Pollux, wethouder Gemeente Venlo, voorzitter werkgroep communicatie & participatie Rens Evers, wethouder Gemeente Roermond, voorzitter werkgroep warmte Marcel Roelofs, wethouder Gemeente Beesel, voorzitter werkgroep besparing Johan Lalieu, wethouder Gemeente Maasgouw, voorzitter werkgroep grootschalige opwekking Carla Brugman, gedeputeerde Provincie Limburg Arnold Jansen, bestuurder Waterschap Limburg Ton Schuurmans, bestuurder netwerkbeheerder Enexis Michèle Bartels, programmamanager RES Noord- en Midden-Limburg

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

Begrippenlijst Acceptatie

Het als legitiem aanvaarden van een keuze of ontwikkeling (bijv. beleid, plan of project), zonder hier noodzakelijkerwijs voorstander van te zijn.

Belanghebbende

Een burger, marktpartij, maatschappe lijke organisatie of overheid die geraakt wordt – voordelig dan wel nadelig – door een proces, plan, project, besluit of andere ontwikkeling van een andere partij.

Betrokkene

Een burger, marktpartij, maatschappelijke organisatie of overheid die deelneemt aan een publiek en/of privaat besluitvormingsproces.

Draagvlak

Positieve houding of steun t.o.v. een doel, principiële keuze of concreet besluit.

Eigenaarschap

De ervaring van (mede-)eigenaar te zijn van beleid, strategie, visie of een project en bereid te zijn hiernaar te handelen.

Eigendom

Juridisch (mede-)bezitten van een energieproject.

Financiële participatie

Investeren in en/of voordeel ervaren van de opbrengsten van een initiatief of project.

Gebouwde omgeving

De verzameling van alle gebouwen, waaronder woningen en maatschappe lijk en commercieel vastgoed (incl. bedrijfsgebouwen).

Haalbaarheid

Financiële, technische en maatschappelijke haalbaarheid.

Pijplijnproject

Dit zijn de projecten waaraan een ‘Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+) ofwel Stimulering duurzame energieproductie en klimaattransitie (SDE++, vanaf september 2020) beschikking is afgegeven. Het kan hierbij gaan om zowel grootschalige zon-op-dak, wind- of zonprojecten. Deze projecten zijn nog niet gerealiseerd maar hebben grote kans van slagen.

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

Potentiegebieden

Gebieden die een grote potentie hebben voor grootschalige energieopwekking op basis van landschap en de gemeenschappelijke deler van het huidige gemeentelijke beleid.

Procesparticipatie

Inhoudelijke betrokkenheid van belanghebbenden bij het ontwikkelen van beleid, strategie, visie of een project, gericht op besluitvorming, randvoorwaarden etc.

Projectparticipatie

Alle vormen van participatie in de ontwikkeling, bouw en exploitatie van een project, zowel procesparticipatie als financiële participatie.

Regionale Structuur Warmte (RSW)

Het deel van de RES dat over warmte gaat, heet de RSW. Die afkorting staat voor Regionale Structuur Warmte. De RSW brengt op regionale schaal de vraag naar, het aanbod aan en de infrastructuur van warmte in kaart.

RES-partijen

Partijen die samen de RES Noord- en Midden-Limburg vormen: vijftien gemeenten in de regio, Provincie Limburg, Waterschap Limburg en Enexis.

Transitievisie Warmte (TVW)

In de Transitievisie Warmte wordt vastgelegd op welke termijn wijken aardgasvrij kunnen worden gemaakt en welke alternatieve warmtevoorziening het meest voor de hand ligt.

Uitsluitingsgebieden

Gebieden waar wettelijk uitsluiting geldt, of waarover bij verschillende partijen vergaande consensus is deze uit te sluiten voor grootschalige energieopwekking.

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

(samenvatting)

Wat is de RES? In 2019 heeft Nederland in het Klimaatakkoord afgesproken dat onze CO2-uitstoot in 2030 de helft lager moet zijn dan in 1990. En in 2050 zelfs 95% lager. In de Regionale Energie Strategie (RES) staat welke bijdrage onze regio daaraan gaat leveren. Nederland is opgeknipt in dertig RES-regio’s. De vijftien gemeenten van Noorden Midden Limburg vormen met Provincie Limburg, Waterschap Limburg en Enexis de RES-regio Noord- en Midden Limburg. Samen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties maken we de RES. En samen gaan we aan de slag om onze ambities uit de RES waar te maken. Meer informatie over de RES Noord- en Midden Limburg? ga naar: www.RESNML.nl

In deze samenvatting staan op hoofdlijnen onze ambities en de afspraken. Deze samenvatting is voor volksvertegenwoordigers, maatschappelijke organisaties, overheden en iedereen die meer over de RES Noord- en Midden Limburg wil weten. De RES wordt stap voor stap uitgewerkt. Hoe concreter de RES wordt, hoe meer we inwoners en bedrijven betrekken. Iedereen heeft een rol in een duurzamer Noord- en Midden Limburg!

Concept RES | Noord- en Midden Limburg

Verankering van de RES Gemeenten, provincie, waterschap en Enexis staan, samen met de omgeving, aan de lat om de afspraken uit de RES waar te maken. Deze afspraken worden, na de vaststelling van de RES1.0 door de volksvertegenwoordigers in onze regio, vastgelegd in een uitvoeringsconvenant. Onderdeel van dit convenant zijn in ieder geval de afspraken over de verankering van de RES in het omgevingsbeleid en de afspraken over de toekomstige regionale samenwerking. Elke gemeente stelt voor haar eigen gemeente haar beleid vast (maatwerk), waarbij de RES de basis is. • De ruimtelijke afspraken in de RES 1.0 worden vastgelegd in het omgevingsbeleid van gemeenten, provincie en het waterschap. Vanaf 1 januari 2022 kunnen de instrumenten van de Omgevingswet hiervoor worden gebruikt. Daarvoor wordt door de RES een handreiking uitgewerkt. • Voor de periode voor 1 januari 2022 worden bestuursafspraken opgesteld. Deze afspraken zullen, net zoals de RES, elke twee jaar worden herzien. • Op dit moment onderzoeken we op welke wijze we de regionale samenwerking na 1 juli 2021 voortzetten en welke regionale uitvoeringsorganisatie daarbij nodig is en worden vastgelegd in het uitvoeringsconvenant. Samen werken aan een duurzame regio

Wat gaan we doen in onze regio? • Energie besparen zodat we minder hoeven op te wekken. • Duurzame elektriciteit opwekken uit zon en wind.

• Duurzame warmte gebruiken zodat we stap voor stap van het aardgas af kunnen. • Voordelen voor inwoners vergroten.

Meedenken, meepraten, meedoen De RES is vooral een samenwerking tussen inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden. De RES verbindt partijen en kijkt naar moeilijke vraagstukken over gemeentegrenzen heen. Samen maken we betaalbare keuzes voor onze regio met oog voor sociale aspecten. We willen de kracht van mensen en de relaties tussen mensen versterken. Alleen zo kunnen we onze ambities bereiken. Iedereen moet uiteindelijk zijn steentje bijdragen. We moeten zuiniger omgaan met energie. En de warmte en elektriciteit die we gebruiken moeten we (zelf) duurzaam opwekken. Goede voorbeelden zijn er gelukkig al volop. Alleen samen kunnen we écht de omslag maken!

Stap voor stap Op 1 juli 2021 dienen we de RES 1.0 in bij het Rijk waarna we kunnen starten met de uitvoering. Het is een dynamisch document.

Op grond van ervaringen, nieuwe inzichten en nieuwe ontwikkelingen stellen we de RES elke twee jaar opnieuw bij.

RES 2.0

juni 2019

mei 2020

1 oktober 2020

1 juli 2021

2023

startnotitie RES

uitgangspunten notitie

Concept RES

RES 1.0

RES 2.0

Beslisdocument:

Elke

colleges van B&W,

gemeenteraden,

colleges van B&W,

gemeenteraden,

twee jaar

GS & DB

PS & AB

GS & DB

PS & AB

herzien

GS = Gedeputeerde Staten Provincie Limburg

PS = Provinciale Staten Provincie Limburg

Concept RES | Noord- en Midden Limburg

DB = Dagelijks bestuur

Uitvoering

AB = Algemeen bestuur

Waterschap Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

Onze ambitie

Hoeveel is 1.200 GWh?

In het schema staan de doelen die we willen behalen. We richten ons op 2030 en kijken alvast vooruit naar 2050. We beseffen dat de opgave naar een duurzame wereld groter is dan de RES. We zoeken dan ook zoveel mogelijk de verbinding met sectoren die ook een grote overgang doormaken zoals landbouw, transport en mobiliteit. Samen versterken we elkaar!

of 60 80 windturbines (5 6 MW)

of 130 160 windturbines (3 MW)

1.400 1.800 ha zonnepanelen (afhankelijk van oriëntatie en ontwerp)

25% CO2 vermindering t.o.v. 2015* door energiebesparing en kleinschalige opwek 1.200 GWh (1.000 – 1.400 GWh) grootschalige duurzame opwekking (2025 vergund) Transitievisies warmte (TVW) gereed

>50% lokaal eigendom van de energieprojecten

100% duurzame warmte

2021

2030

2050

Extra realisatie grootschalige opwekking i.v.m. extra vraag door o.a. warmtepompen en elektrisch vervoer.

Innovatie *Vanaf 2015 zijn gegevens beschikbaar.

Doorkijk na 2025

Oog voor sociale duurzaamheid

Ons bod van 1.200 GWh richt zich op 2030. Projecten die hiervoor nodig zijn, moeten in 2025 vergund zijn. Ook daarna zal de behoefte aan duurzaam opgewekte energie blijven groeien. Daar houden we nu alvast rekening mee. Het ontwikkelen van energieprojecten en voldoende netwerkcapaciteit kost namelijk veel tijd. We onderzoeken daarom nu al wat nodig is voor deze opgave na 2025 zodat wij en onze partners in de regio onze verantwoordelijkheid kunnen nemen.

De energietransitie is meer dan een technische oplossing voor ons klimaatvraagstuk. Niet de kortste weg naar ons doel, maar de mens staat hierin centraal. Iedere inwoner en organisatie, in de breedste zin van het woord, moet op zijn eigen manier mee kunnen doen. Zo wordt een duurzamere manier van leven onderdeel van de samenleving en ontstaat er meer acceptatie en draagvlak. In onze RES krijgt sociale duurzaamheid invulling middels drie pijlers, deze pijlers voeren wij door in al onze acties:

Concept RES | Noord- en Midden Limburg

• Iedereen kan meedoen (> mogelijk maken participatie) • Iedereen kan het betalen (> een betaalbare energietransitie) • Iedereen kan meeprofiteren (> terugvloeien van revenuen naar de lokale gemeenschap) Samen werken aan een duurzame regio

Energie besparen en kleinschalig opwekken Zodat we minder energie nodig hebben We willen door energie te besparen en energie kleinschalig duurzaam op te wekken in 2030 minimaal 25% minder CO2 uitstoten dan in 2015. Een enorme operatie die inzet vraagt van iedereen! Hoe gaan we dat doen? Energie besparen Samen kunnen we energie besparen in onze huizen, kantoren en openbare gebouwen. Dit noemen we ook wel de gebouwde omgeving. Het gasverbruik kan omlaag door gebouwen beter te isoleren. Dit is een enorme operatie voor alleen al de ruim 230 duizend woningen in onze regio. Tegelijkertijd is het ook een goede investering. Betere isolatie maakt gebouwen geschikt voor duurzame warmteoplossingen zoals een warmtepomp. Elektriciteit kunnen we besparen door bijvoorbeeld overal ledverlichting te gebruiken. En niet onbelangrijk: we kunnen allemaal ons eigen gedrag aanpassen. We willen ook dat kleine en middelgrote bedrijven energie besparen. Door bedrijfs- en productieprocessen anders in te richten, is daar veel winst te behalen.

Concept RES | Noord- en Midden Limburg

Kleinschalige opwekking We kunnen kleinschalig duurzame energie opwekken met zonnepanelen op daken. Met kleinschalig bedoelen we installaties met een (piek) vermogen van maximaal 15 kWp (kilowatpiek). Dit zijn ongeveer 40 tot 50 zonnepanelen. We willen dat in 2030 op 70% van de geschikte daken in onze regio gemiddeld tien zonnepanelen liggen. Maatregelen en ondersteuning Om deze klus samen te klaren komt er een pakket met maatregelen en ondersteuning voor inwoners, bedrijven, organisaties en overheden: • Overheden gaan hun eigen gebouwen duurzamer maken. • We maken een ontzorgingspakketten voor inwoners en bedrijven met energieloketten (met backoffice), coaches en energieadviseurs. • We geven financiële ondersteuning door leningen, vouchers en subsidies. • Gemeenten gaan verplichte besparingsmaatregelen voor bedrijven beter controleren zodat iedereen zijn aandeel levert. • We gaan het energieverbruik in onze regio beter volgen. Hierdoor krijgen we meer inzicht.

Grootschalig duurzame energie opwekken We willen met grootschalige duurzame zon- en windprojecten 1.200 gigawattuur (GWh) duurzame energie opwekken in 2030. Door 1.200 GWh duurzaam op te wekken leveren we een eerlijke bijdrage aan de landelijke opgave van 35 TWh (35.000 GWh). Dit moet in 2030 opgewekt zijn en de vergunning voor de projecten moet in 2025 zijn afgegeven. De vraag naar duurzame elektriciteit groeit na 2030 door. Hier houden we alvast rekening mee bij de keuzes die we nu maken. Hoe gaan we dat doen? Anno 2020 is al 205 GWh gerealiseerd in de regio. De projecten die gepland staan en waar subsidie voor is aangevraagd, zijn samen goed voor 660 GWh. Dit is een gewogen getal. Dit betekent dat we er rekening mee houden dat een aantal projecten niet doorgaat. Gemeente Bergen heeft het grote project Energielandgoed Wells Meer op de planning staan. Dit project kan 240 GWh opwekken. Gelukkig zijn al deze projecten bij elkaar al een groot deel van onze opgave. Veel van deze projecten staan alleen nog niet vast. Er moet dus nog hard worden gewerkt om deze ook echt allemaal te realiseren. Naast de gerealiseerde projecten en de projecten die al in de planning staan, moeten we nog 95 GWh opwekken om onze ambitie te behalen. We kijken daarvoor naar nog meer zonnepanelen op grote daken. Hiermee kunnen we nog eens 100 GWh opwekken.

Ook hier houden we rekening ermee houden dat een aantal projecten niet doorgaat. Om deze slagingskans te verhogen is een plan van aanpak voor Zon-op-Dak opgesteld.

Concept RES | Noord- en Midden Limburg

GWh Gerealiseerd

205

Geplande projecten volgens SDE subsidie aanvragen (gewogen)

660

Energielandgoed Wells Meer

240

Restpotentie dak

100

Totaal

1.205

Ambitieprojecten Naast de gerealiseerde projecten en de projecten die in de planning staan, zijn er veel nieuwe initiatieven in ontwikkeling. De zogenoemde ambitieprojecten. Het gaat over vele honderden hectares en tientallen windmolens in de regio. Dit is een zeer positieve ontwikkeling en vormt een grote bijdrage aan de regionale opgave. De vele lokale initiatieven vergroten de noodzaak tot (meer) afstemming tussen de RESpartners. Onder andere over netwerk (schaarste) en het borgen van de RES uitgangspunten. Hiervoor wordt momenteel een grootschalige opwek aanpak uitgewerkt. Netimpact analyse. Om te zorgen dat de energienetwerk in de toekomst betaalbaar, betrouwbaar en toegankelijk blijft voor iedereen op de gewenste locaties, is het belangrijk om de impact van regionale keuzes met betrekking tot grootschalige opwek van zon- en windenergie duidelijk te maken. Daarom is het maken van een netimpact analyse van belang. Enexis maakt deze analyse en gebruikt hiervoor de actuele informatie over projecten die in de planning staan.

Samen werken aan een duurzame regio

Overzicht van projecten die in de planning staan*

Het merendeel van de zonprojecten betreft grootschalige zon op dak projecten.

Legenda Productie per jaar MWh (zon) ≤1.000 ≤3.000 ≤10.000 ≤30.000 ≤70.000 ≤140.000

Productie per jaar MWh (wind) ≤1.000 ≤3.000 ≤10.000

Legenda ≤30.000 Productie per jaar MWh (zon) ≤70.000 ≤3.000 ≤120.000 ≤10.000

Legenda Legenda 89.7% 100% ≤1.000 10.3% Productie Legenda ≤70.000 per jaar MWh (zon) ≤3.000

≤30.000 Daksysteem zon (MWh) Veldsysteem zonper (MWh) Productie jaarTotaal MWh(MWh) (zon) ≤1.000

Productie per jaar MWh (zon)

≤10.000 ≤3.000 Pipeline opwek zon en wind ≤140.000 ≤1.000 (2025) ≤10.000 ≤30.000 ≤3.000

RES NM Limburg

Productie per jaar MWh (wind) ≤30.000 ≤10.000 ≤70.000

Opdrachtgever: provincie Limburg Projectnummer: 373977

≤1.000

Productie per jaar MWh (wind) ≤30.000 ≤1.000 ≤140.000 Productie per jaar MWh (wind)

100 200 300 400 500 600 meter

≤3.000 ≤1.000 ≤70.000

Productie per jaar MWh (wind) ≤3.000 Esri Nederland,≤10.000 Community Map Contributors ≤1.000 ≤10.000 ≤120.000 ≤30.000

≤3.000 ≤30.000 ≤10.000 ≤70.000 Daksysteem zon (MWh) Veldsysteem zon (MWh) Totaal (MWh) ≤70.000 ≤30.000 10.3% 89.7% 100% ≤120.000

≤3.000

≤10.000 ≤30.000 ≤70.000

≤120.000 ≤70.000

PipelineDaksysteem opwekzonzon en wind (2025) (MWh) Veldsysteem zon (MWh) Totaal (MWh)

≤140.000

≤120.000 Daksysteem zon (MWh) zon (MWh) 89.7% Veldsysteem 10.3% Totaal (MWh) 100% RES NM Limburg 89.7%

Productie per jaar MWh (wind)

10.3%

100%

Opdrachtgever: provincie zon Limburg Daksysteem (MWh) Veldsysteem zon (MWh) Totaal (MWh) Projectnummer: 373977 89.7% 10.3% 100%

Pipeline opwek zon en wind (2025) Pipeline opwek zon en wind (2025) RES NM Limburg

≤1.000 ≤3.000

Status: Concept NM Limburg Datum:RES 29-10-2020 Opdrachtgever: Schaal: 1: 250.000 provincie Limburg Projectnummer: 373977 Opdrachtgever: provincie Limburg Formaat: A3

≤10.000

Pipeline opwek zon en wind (2025)

≤30.000

Projectnummer: 373977 RES NM Limburg

≤70.000

Status: Getekend: NNConcept - Gecontroleerd: SV Datum: Status:29-10-2020 Concept Opdrachtgever: provincie Limburg Datum:1: 29-10-2020 Schaal: 250.000 Esri Nederland, Community Map Contributors Projectnummer: 0 100 200Schaal: 300 400 500 600 373977 1: Formaat: A3250.000

≤120.000

10.3%

Pipeline opwek zon en wind (2025)

100%

Work\GIS\mxd\RES_N-Limburg_Resultaten._20201028NN.aprx 29-10-2020 09:45

meter

Daksysteem zon (MWh) Veldsysteem zon (MWh) Totaal (MWh)

Formaat: A3 Status: Concept Getekend: NN - Gecontroleerd: SV © Sweco Nederland B.V. Alle rechten voorbehouden Datum: 29-10-2020 Getekend: NN - Gecontroleerd: SV Schaal: 1: 250.000 Esri Nederland, Community Map Contributors 0 100 200 300 400 500 600 Formaat: A3 Esri Nederland, Community Map Contributors meter 0

100 200 300 400 500 600 meter

* Dit zijn de projecten waarvoor een SDE+ beschikking is afgegeven maar die nog niet zijn gerealiseerd. RES NM Limburg Voor Wells Meer is nog geen SDE+ beschikking afgegeven en staat daardoor niet ingepast in de kaart.

Status: Concept Datum: 29-10-2020 Schaal: 1: 250.000 Formaat: A3

≤10.000 ≤70.000 ≤140.000

Getekend: NN - Gecontroleerd: SV

Productie per jaar MWh (zon)

Opdrachtgever: provincie Limburg Projectnummer: 373977

≤140.000

Status: Concept Datum: 29-10-2020 Schaal: 1: 250.000 Formaat: A3

Legenda

89.7%

≤1.000 ≤70.000 ≤30.000 ≤3.000

Esri Nederland, Community Map Contributors

P:\240\373977_RES_Venlo\2. Do Work\GIS\mxd\RES_N-Limburg_Resultaten._20201028NN.aprx 29-10-2020 09:45 P:\240\373977_RES_Venlo\2. Do Work\GIS\mxd\RES_N-Limburg_Resultaten._20201028NN.aprx 29-10-2020 09:45 P:\240\373977_RES_Venlo\2. Do Work\GIS\mxd\RES_N-Limburg_Resultaten._20201028NN.aprx 29-10-2020 09:45 P:\240\373977_RES_Venlo\2. Do Work\GIS\mxd\RES_N-Limburg_Resultaten._20201028NN.aprx 29-10-2020 09:45 P:\240\373977_RES_Venlo\2. Do Work\GIS\mxd\RES_N-Limburg_Resultaten._20201028NN.aprx 29-10-2020 09:45

≤1.000

Regionale Structuur Warmte (RSW) Zodat we op termijn duurzaam kunnen verwarmen We willen 100% duurzame warmte in 2050 voor alle woningen/gebouwen. Hoe gaan we dat doen? De omschakeling naar duurzame warmte, voor bijvoorbeeld de verwarming van onze huizen, is een lange weg. Gemeenten beschrijven per wijk hoe die op middellange en lange termijn van het aardgas af kan; dat gaat stap voor stap. Ze maken vanaf eind 2021 daarvoor elke twee jaar een Transitievisie Warmte (TVW) . De RSW, die we als regio maken, levert hier informatie voor. In de RSW hebben we de warmtevraag in de regio in kaart gebracht. En we hebben onderzocht of er warmtebronnen zijn waar meerdere gemeenten gebruik van kunnen maken. Zo kunnen gemeenten daar nu al over afstemmen. Er wordt gekeken naar welke technieken kansen bieden. Dit wordt nu verder onderzocht. Voor onze regio lijken ondiepe geothermie, Groen Gas en (Hybride) warmtepompen het meeste potentieel te hebben.

Ondiepe geothermie (aardwarmte) Voor een deel van wijken en gebouwen in onze regio is ondiepe geothermie een mogelijke optie. Ondiepe geothermie is een bron waar meestal meerdere gemeenten gebruik van kunnen maken. Er moet dan een nieuw lokaal (soms intergemeentelijk) ondergronds transportnetwerk worden gerealiseerd om de warmte over wijken en buurten te verdelen. Met deze vorm van geothermie wordt warmte uit de ondiepe aardlagen gehaald. Het is nog onduidelijk of dit ook het risico op trillingen in aardlagen vergroot. Meer informatie over het kunnen benutten van lage temperatuur aardwarmte komt vanaf eind 2021 beschikbaar uit het nationale seismologisch onderzoeksprogramma SCAN.

Concept RES | Noord- en Midden Limburg

Gemeente Gemeente Gemeente

Gemeente

Groen gas Groen gas is tot aardgaskwaliteit opgewaardeerd biogas. Duurzaam groen gas kan mogelijk via het bestaande gasnet van Enexis worden gebruikt in bestaande en nieuwe cv-ketels. In 2021 starten we met nader onderzoek naar de potentie, voor- en nadelen. Groen gas in cv-ketels kan mogelijk worden gecombineerd met hybride warmtepompen.

(Hybride) warmtepompen Wanneer huizen extra worden geïsoleerd hebben (hybride) warmtepompen de voorkeur.

Samen werken aan een duurzame regio

Regionale Structuur Warmte (RSW) Regionale vraag en aanbod

Transitievisie Warmte (TVW) Tijdspad van wijken en

Onzekerheid neemt af met de tijd

Warmtebronnen en oplossingen

voorkeursoplossing per wijk

Wijkuitvoeringsplan Kennis neemt Wijkinfrastructuur

In Noord- en Midden Limburg staan veel oudere woningen; deze zijn vaak slecht geïsoleerd. In een slecht geïsoleerd huis heb je meer warmte en dus andere warmtebronnen nodig dan in een goed geïsoleerd huis. Hoe we de huizen in onze regio het beste kunnen verwarmen, is dus voor een deel afhankelijk van de mate waarin oude huizen de komende jaren geïsoleerd worden. Gemeenten brengen in beeld welke mogelijkheden er zijn voor duurzame warmte. Op een beperkt aantal plekken kan op regionale schaal gebruik worden gemaakt van restwarmte. Zoals bij Smurfit Kappa in Roermond en mogelijk uit de Clauscentrale in Maasbracht. Aquathermie (warmte uit water zoals de Maas) biedt kansen in dichtbebouwde gebieden, maar moet nog verder onderzocht worden. Ook zonthermie heeft nog nader onderzoek nodig. Tevens wordt er onderzoek gedaan naar het potentieel van Groen Gas. Ten slotte is de benutting van ondiepe geothermie een uitdaging nu diepe geothermie (nog) niet kan worden toegepast in Noord- en Midden-Limburg.

Concept RES | Noord- en Midden Limburg

toe met de tijd

Uit onze analyses blijkt een individuele warmteoplossing de beste oplossing voor 90% van de woonwijken en buurten in onze regio. Ieder huis krijgt dan een eigen warmteoplossing. Een (hybride) warmtepomp biedt de grootste kansen in onze regio. De combinatie van een (hybride)warmtepomp en extra isolatie lijkt in de meeste gevallen de beste oplossing. Dit betekent dat huizen en gebouwen geen gebruik maken van een gezamenlijke warmtebron. Gemeenten gaan dit verder onderzoeken in hun TVW. Deze RES 1.0 geeft een eerste inzicht in welke regionale warmtebronnen technisch, financieel en maatschappelijk verantwoord gebruikt kunnen worden. Op weg naar de RES 2.0 gaan we de beschikbaarheid van de duurzame warmtebronnen verder onderzoeken. Daarnaast ondersteunen we gemeenten, waar nodig, bij het opstellen van hun TVW

Samen werken aan een duurzame regio

Lokaal eigendom Voordelen voor inwoners vergroten We streven naar minimaal 50% lokaal eigendom bij grootschalige zon- en windprojecten. We streven naar minimaal 50% lokaal eigendom bij grootschalige zon- en windprojecten. Ook streven we naar lokaal medezeggenschap bij al deze projecten. Wij zien lokaal eigendom en lokaal medezeggenschap als een belangrijk middel om het draagvlak voor de energietransitie te versnellen. Bewoners en bedrijven wordt de kans geboden om mee te praten en mee te beslissen over opwekprojecten in hun nabije omgeving. Daarnaast we het belangrijk dat HR HR vindenHR eventuele projectbaten in de lokale omgeving ++ ++ landen++ in plaats van bij grote commerciële ontwikkelaars. De komende periode ondersteunen we gemeenten bij het bereiken van ons streven, onder meer in de vorm van een handreiking met best practices en ondersteuning bij het verankeren van de afspraken in omgevingsbeleid.

Energiebedrijf en duurzaamheidsfonds De voorbije maanden is onderzoek gedaan naar de behoefte en de mogelijkheden voor een regionaal energiebedrijf en een regionaal revolverend duurzaamheidsfonds. Hieruit is gebleken dat het oprichten van een energiebedrijf complex is en de nodige tijd in de voorbereiding vergt. Voorgesteld is om het energiebedrijf in te richten als een groeimodel, waarbij wordt gestart met een eerste stap: het bundelen van kennis en ervaring binnen de huidige netwerkorganisatie. Wat betreft het fonds, voorlopig is er geen behoefte aan een nieuw fonds. Wel dienen we meer bekendheid te geven aan de bestaande fondsen en onze inwoners en bedrijven ontzorgen bij het gebruik maken van deze fondsen. Daar gaan we de komende periode zo goed als mogelijk invulling aan geven.

Concept RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

Doorkijk 2030 – 2050

Aan de slag!

De RES richt zich op 2030 en we gaan dan ook uit van de kennis en bewezen techniek van nu. We maken keuzes op basis van ‘no regret’; keuzes waar we profijt van hebben. Zoals het grootschalig isoleren van woningen. We kijken ook alvast vooruit naar 2050 zodat we kunnen inspelen op ontwikkelingen die we zien aankomen. De komende jaren gaan we steeds meer elektrisch rijden en komen er veel warmtepompen bij. De vraag naar elektriciteit groeit na 2030 dus door. Daar houden we nu al rekening mee. We kijken ook naar ontwikkelingen als waterstof en de opslag van elektriciteit in batterijen. We willen als regio nu al aan de slag met deze thema’s om er later snel op in te kunnen spelen. We kijken ook naar landelijke keuzes en maatregelen zodat we als regio hier op aan kunnen sluiten.

Dankzij de RES hebben we gezien hoe sterk de samenwerking in Noord- en Midden-Limburg is. Maar de RES is pas het begin. We moeten nu aan de slag! Samen zorgen we voor een schonere regio waarin we prettig leven, wonen en werken en waarin nieuwe economische en sociale kansen ontstaan. De opgave is groot maar het belang nog veel groter.

€€

€

Concept RES | Noord- en Midden Limburg

Inleiding Nederland heeft een grote opgave om duurzamer en schoner te worden. Er is al bewezen dat Nederlanders hierin voortvarend en vernieuwend zijn. Een groot aantal overheden, bedrijven en inwoners zijn al goed op weg. In het Klimaatakkoord hebben bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden aan vijf sectortafels afgesproken om de CO2-uitstoot in Nederland in 2030 ten opzichte van 1990 met 49% te verminderen, en in 2050 met 95%. Er is afgesproken dat dertig regio’s in Nederland invulling geven aan de klimaatafspraken die gemaakt zijn aan de sectortafels voor Elektriciteit en Gebouwde omgeving. Noord- en Midden-Limburg is één van deze regio’s.

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

De Regionale Energie Strategie

De vijftien gemeenten van Noord- en Midden Limburg vormen samen met de Provincie Limburg, Enexis en Waterschap Limburg een RES-regio - een nieuwe regionale samenwerking die we verder vorm moeten gaan geven. We staan samen aan de lat om, met input en draagvlak uit onze omgeving, een Regionale Energie Strategie (RES) te maken en zijn samen verantwoordelijk voor de realisatie daarvan. De RES richt zich op de ambities voor 2030, maar geeft waar mogelijk een doorkijk naar 2050. Het doel is dat er breed gedragen regionale afspraken gemaakt worden over hoe wij als regio gaan bijdragen aan de gezamenlijke klimaatopgave. In de RES 1.0 beschrijven we: • Hoeveel energie we kunnen besparen in de gebouwde omgeving, zodat we minder hoeven op te wekken; • Hoeveel grootschalige duurzame elektriciteit we gaan opwekken en waar; • Hoe we de warmtebronnen in de regio afgewogen verdelen, zodat we geleidelijk van het aardgas af kunnen; • Hoe we als regio samenwerken en hoe we belanghebbenden betrekken bij bovenstaande keuzes; • Hoe we voldoende energie kunnen opslaan en hoe we het transporteren. In de RES 1.0 worden de eerste vier thema’s meegenomen. Opslag en transport van energie werken we uit in het vervolgdocument, de RES 2.0. De vier thema’s zijn in dit document afzonderlijk uitgewerkt, maar onlosmakelijk met elkaar verbonden.

De maatregelen voor energiebesparing in de gebouwde omgeving zijn een vereiste om een groot aandeel van de gebouwen geschikt te maken voor alternatieve warmtebronnen. Regionale en lokale warmtebronnen gaan gefaseerd het aardgas vervangen. Dit wordt aangevuld met de toepassing van (hybride)warmtepompen en in de toekomst wellicht met andere alternatieven. Deze warmtepompen zullen in de regio een impact hebben op de elektriciteitsvraag en hiermee de vraag naar duurzame opwekking van elektriciteit verhogen. Hetzelfde geldt voor de groei van elektrisch vervoer en gebouwgebonden laadinfrastructuur. Deze impact is nu nog niet meegenomen in de huidige ambitie voor 2030, maar zal de komende jaren steeds concreter worden. Het tijdig en op een juiste manier betrekken van belanghebbenden is essentieel bij het krijgen van draagvlak voor de maatregelen om energie te besparen, voor de transitie om van het aardgas af te gaan en voor de komst van grootschalige zon- en windprojecten.

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

Samen aan zet

Samen aan zet De RES 1.0 is naast een pakket met afspraken en maatregelen, vooral een samenwerking waarbij we zoveel mogelijk inwoners, bedrijven, belangenorganisaties en andere belanghebbenden uit onze regio betrekken. De RES-organisatie ondersteunt en stimuleert gemeenten: • We ontwikkelen, bundelen en delen kennis. • We bouwen een sterk netwerk op waaruit samenwerkingen voor de toekomst ontstaan. • We bekijken complexe vraagstukken samen in groter verband. Met elkaar stellen we haalbare, betaalbare en gedragen doelen voor onze regio. Samen zijn we verantwoordelijk dat we deze doelen halen. Inwoners, bedrijven, coöperaties, onderwijs, maatschappelijke organisaties en overheden zijn al volop aan de slag. We zien steeds meer mooie duurzame projecten en initiatieven ontstaan. Dit juichen we toe. De RES komt niet in plaats van deze lokale projecten en initiatieven, maar faciliteert en ondersteunt ze juist. Met de RES 1.0 kijken we vervolgens wat er in onze regio nog meer nodig is aan projecten en maatregelen om onze gezamenlijke ambities te behalen. Gemeenten hebben hierin de ruimte eigen keuzes te maken.

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

RES

al Lokaid bele

Lokaal beleid aal Lok id bele

Onze ambitie

Met de RES willen we betrokkenheid en draagvlak creëren door samen met overheden, maatschappelijke partners, het bedrijfsleven en inwoners regionaal gedragen en betaalbare keuzes te maken. De langjarige samen werkingen die hieruit ontstaan, vormen de basis voor de implementatie van de keuzes uit de RES. Een van de belangrijkste doelstellingen voor de dertig RES-regio’s is het realiseren van in totaal 35 terawattuur (TWh) aan opwekkingscapaciteit voor duurzame elektriciteit. Wij willen hier als regio evenredig aan bijdragen. Maar de energietransitie is meer dan een technische oplossing voor ons klimaatvraagstuk. Niet de kortste weg naar ons doel, maar de méns staat centraal. Iedere inwoner en organisatie, in de breedste zin van het woord, moet op zijn eigen manier mee kunnen doen. Zo wordt een duurzamere manier van leven onderdeel van de samenleving en ontstaat er meer acceptatie en draagvlak.

Kansen voor de regio

De energietransitie is een opgave maar ook een kans. Het levert winst op voor mens en milieu, maar ook voor het bedrijfsleven. De nieuwe ontwikkelingen leiden tot kansen voor bestaande en nieuwe ondernemingen en samenwerkingsverbanden. De opgave is groot, maar het belang nog groter. Samen gaan we aan de slag!

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

1 Realisatie RES 1.0 1.1 Het proces Het RES-proces in Noord- en Midden-Limburg is verdeeld in vijf fases. Na iedere fase wordt er een beslisdocument opgeleverd.

juni 2019

mei 2020

1 oktober 2020

1 juli 2021

startnotitie RES

uitgangspuntennotitie

Concept RES

RES 1.0

Beslisdocument:

Elke twee jaar

colleges van B&W,

gemeenteraden,

colleges van B&W,

gemeenteraden,

herzien

GS & DB

PS & AB

GS & DB

PS & AB

GS = Gedeputeerde Staten Provincie Limburg

PS = Provinciale Staten

Uitvoering

DB = Dagelijks bestuur

Provincie Limburg

AB = Algemeen bestuur

Waterschap Limburg

Fase 1: voorbereiding

Beslisdocument: startnotitie, vastgesteld door de vijftien colleges van B&W, Gedeputeerde Staten en het dagelijks bestuur van Waterschap Limburg.

Fase 2: inventarisatie en analyse

Beslisdocument: uitgangspuntennotitie, vastgesteld door de vijftien gemeenteraden, Provinciale Staten, het algemeen bestuur van Waterschap Limburg en ter toetsing voorgelegd aan de klankbordgroep.

Fase 3: uitwerken concept RES

Beslisdocument: concept RES, vastgesteld door de vijftien colleges van B&W, Gedeputeerde Staten en het dagelijks bestuur van Waterschap Limburg, en voor doorrekening aangeboden aan het Planbureau voor de Leefomgeving (via het Nationaal Programma RES). Daarnaast is de concept RES ter toetsing voorgelegd aan de klankbordgroep en een afvaardiging van de volksvertegenwoordigers.

Fase 4: uitwerken RES 1.0

Beslisdocument: de RES 1.0, wordt vastgesteld door de vijftien gemeenteraden, Provinciale Staten en het algemeen bestuur van Waterschap Limburg.

Fase 5: start uitvoering

De RES is een dynamisch ‘product’ dat éénmaal per twee jaar bijgesteld zal worden op grond van nieuwe inzichten, innovaties en ervaringen. Een verdere omschrijving van de fases is te vinden in de startnotitie van Noord- en Midden-Limburg in Bijlage 2. RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

1.2 De organisatie In de RES is bewust gekozen voor een samenwerking tussen de regio’s Noord- en Midden-Limburg. Beide regio’s kennen een vergelijkbaar landschap, wat zorgt voor een vergelijkbare opgave. Daarnaast zorgt de schaalgrootte van vijftien gemeenten voor een organisatie met slagkracht richting het Rijk. Het tempo en de ambities in het RES-traject zijn hoog en vragen om een stevige organisatie.

Besluitvorming

Bestuurlijke en ambtelijke toetsing

RES werkorganisatie

Colleges/GS/DB

Bestuurlijk overleg RES

Stuurgroep RES

Raad/PS/AB

Ambtelijk overleg RES

Projectgroep RES

Werkgroep besparing

Werkgroep grootschalige opwekking

Werkgroep warmte

Werkgroep communicatie en participatie Klankbordgroep

De RES-organisatie kent de volgende onderdelen: • Stuurgroep RES: bestaat uit de belangrijkste besluitvormende partijen en de programmamanager. De stuurgroep stuurt de projectgroep aan. • Projectgroep RES: de brug tussen de werkorganisatie en de stuurgroep. Het projectteam ondersteunt de programmamanager in het opstellen van de RES. Figuur 1: Organisatiestructuur RES Noord- en Midden-Limburg • • •

•

Werkgroepen: de vier thematische werkgroepen ondersteunen de projectgroep bij het opstellen van de RES. Klankbordgroep: bestaat uit regionale belangenorganisaties. Dit wordt verder toegelicht in paragraaf 2.3. Bestuurlijk overleg RES: bestaat uit de bestuurders van de betrokken RES-partijen. De bestuurders verlenen opdracht aan de stuurgroep voor het opstellen van de RES. Ambtelijk overleg RES: bestaat uit de ambtelijke beleidsmedewerkers energie/duurzaamheid van de RES-partijen. Zij zijn tevens de contactambtenaren van hun organisatie voor de RES.

Een verdere omschrijving van de projectorganisatie, waaronder de rol van Provincie en Waterschap, is te vinden in Bijlage 2 van de startnotitie.

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

1.3 Samenhang met andere opgaven en beleidsterreinen De RES staat niet op zichzelf. Er spelen allerlei ontwikkelingen die bijdragen aan het terugbrengen van de CO2-uitstoot en/of die een duurzamere samenleving als doel hebben. In de totstandkoming van deze RES hebben we vanaf het begin dan ook de ontwikkelingen rond energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie en andere duurzame initiatieven meegenomen. Deze integrale aanpak staat ook centraal in de omgevingsvisie en Omgevingswet – een beleidsontwikkeling die van invloed zal zijn op de uitwerking van de RES – evenals bij de Provinciale Energie Strategie en de Noord-Limburgse omgevingsvisie.

Omgevingsvisie

De Omgevingswet treedt op 1 januari 2022 in werking en maakt het mogelijk dat alle wetten en regels op het gebied van de leefomgeving worden vereenvoudigd en gebundeld. Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. Zo kunnen we in gebieden komen tot betere keuzes. De omgevingsvisie wordt gemaakt volgens de uitgangspunten van de Omgevingswet: minder regels, ruimte voor maatwerk en initiatieven, meer samenhang in beleid en meer vertrouwen in elkaar. In paragraaf 7.1 wordt nader toegelicht hoe de ruimtelijke afspraken uit de RES 1.0 verankerd moeten worden in het omgevingsbeleid van gemeenten, Provincie en Waterschap

zonPV op daken en gevels

zonPV in gebouwd gebied

zonPV in landelijk gebied

Landbouwgrond en Groenblauwe mantel

Uitsluitingsgebieden

Bijvoorbeeld

Woningen

Parkeerplaatsen

(Voormalig) stortplaatsen

Grootschalige

Natuurnetwerk Limburg

Publiek en maatschap-

Ongebruikte kavels en

Waterzuiveringsinstallaties

energielandschappen

Waterwingebieden

pelijk vastgoed

grond

Bermen spoor- en

bestaande bos- en

Commercieel vastgoed

Restruimte

autowegen

natuurgebieden gelegen in

Agrarisch bouwblok

de groenblauwe mantel

(bedrijfspanden)

Achtergrond bij de Limburgse Zonneladder

Voor de ruimtelijke inpassing van zonne-energie hanteren wij de Limburgse zonneladder, welke is opgenomen in de Provinciale

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

Omgevingsvisie. Met de Limburgse zonneladder volgen wij de lijn van de motie Dik-Faber in de Tweede Kamer, die inmiddels ook in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is uitgewerkt en overgenomen. Essentie van deze lijn is om bij de duurzame opwek van zonne-energie landbouwgronden en natuurgebieden zoveel mogelijk te ontzien (nee, tenzij-principe). Inspanningen richten zich primair op zon op dak en op gevels én het benutten van andere mogelijkheden in bebouwd en onbebouwd gebied (meervoudig ruimtegebruik). In de ontwerp-Omgevingsverordening geeft provincie aan hoe het zal toezien op een juiste toepassing van de Limburgse zonneladder en op kwalitatief goede onderbouwingen bij initiatieven voor grondgebonden zonneparken. Het gaat hier dan met name om een goede ruimtelijke afweging, de instandhouding van de landschapsstructuur en bijbehorende kenmerken, het combineren van meerdere functies, aandacht voor lokaal draagvlak en participatie en het doorlopen van zorgvuldige procedures. In de ontwerpOmgevingsverordening zijn de volgende uitsluitingsgebieden voor grondgebonden zonneparken opgenomen: het Natuurnetwerk Limburg (de voormalige goudgroen aangeduide POL-gebieden met inbegrip van de Natura2000 gebieden) en waterwingebieden en bestaande bos- en natuurgebieden gelegen in de groenblauwe mantel.

Provinciale Energie Strategie (PES)

In de PES formuleert de Provincie Limburg haar ambitie als volgt: De Provincie Limburg werkt samen met haar inwoners, instellingen en bedrijfsleven aan een innovatieve en structuurversterkende energietransitie en passende energiemix en infrastructuur voor Limburg op weg naar 2030, met daarin oog voor leveringszekerheid, draagvlak en eigenaarschap, in een realistisch tempo met betaalbare en haalbare investeringen.

In de PES werkt de Provincie deze ambitie verder uit in een vijftal perspectieven richting 2030. Perspectieven voor inwoners, instellingen en bedrijven: 1. Een energietransitie vanuit een toekomstbestendige infrastructuur; 2. Een energietransitie met volop ruimte voor innovatie, techniek en vakmanschap; 3. Een energietransitie waarin de Limburgse warmte kansen biedt; 4. Een energietransitie die sociaal en eerlijk is door participatie en lokaal profijt; 5. Een energietransitie waarin de Provincie zelf het goede voorbeeld geeft. Tegelijkertijd is naast de ambitie, perspectieven en onderliggende doelen een concreet uitvoeringsprogramma voor 2020-2030 opgesteld samen met de partners van de Provincie Limburg. Daarmee zet provincie Limburg stappen in de gezamenlijke zoektocht naar een passende energiemix voor Limburg. Nadrukkelijk is dit een zoektocht. Dé passende energiemix voor Limburg is een proces van de komende 10-20 jaar en ook verder zoals ook in de Limburgse Systeemstudie is gedaan.

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

Visie en koppeling met andere thema’s in regio’s NoordLimburg en Midden-Limburg Noord-Limburg Het thema energie en klimaat is een van de pijlers uit de regiovisie ‘NoordLimburg de gezondste regio’. Gezondheid is de verbindende schakel tussen economische activiteiten in het sociaal maatschappelijk ecosysteem van de regio. Iedereen wil gezond zijn en blijven. Iedere ondernemer wil een gezond bedrijf en ieder bestuur een gezonde vereniging. In de gezondste regio gaat groei van welvaart hand in hand met de ontwikkeling van welzijn, vitaliteit en veerkracht. Energie en klimaat wordt in NoordLimburg vanuit een breed perspectief benaderd. De focus ligt op drie deelthema’s die ieder vanuit een wettelijke opgave opgepakt worden: energietransitie, klimaatadaptatie en hoogwaterveiligheid. De RES geeft de input voor de regionale accenten en voor het uitvoeren van energieprojecten in de regio Noord-Limburg. Midden-Limburg Binnen de Samenwerking Midden-Limburg zijn er regelmatig overleggen tussen de verschillende werkvelden zoals economie en energie, landbouw en natuur en mobiliteit, om zaken inhoudelijk met elkaar af te stemmen. Er is geen gezamenlijke visie en koppeling met andere thema’s. Er is een bestuursopdracht voor landschap en leefomgeving in voorbereiding. Deze heeft raakvlakken met de energietransitie.

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

2 Participatie en communicatie 2.1 Ambitie We willen samen met inwoners, bedrijven, onderwijs en belangenorganisaties komen tot een strategie voor hoe we als regio kunnen verduurzamen. Samen zijn we verantwoordelijk dat deze strategie werkelijkheid wordt. Iedereen moet hier een steentje aan bijdragen.

2.2 Uitgangspunten Onderstaande uitgangspunten vormen het kader en de randvoorwaarden voor de uitwerking van de RES op het gebied van communicatie en participatie. De uitgangspunten zijn begin 2019 vastgesteld door de vijftien gemeenteraden, Provinciale Staten en het algemeen bestuur van Waterschap Limburg. •

•

• •

•

De RES is een regionaal proces dat binnen een relatief korte tijd doorlopen moet worden. Dit kunnen we alleen bereiken wanneer alle partijen actief bijdragen en meewerken. De partijen moeten hun rol kennen, hiernaar handelen en beseffen dat niet alle wensen en behoeftes kunnen worden meegenomen om samen tot een bod te komen. De gemeente is verantwoordelijk voor de realisatie van de concrete energieprojecten uit de RES. De gemeente hoeft niet de realiserende partij te zijn, maar borgt de projecten wel in haar lokale omgevingsbeleid. Inwoners dienen door financiële participatie maximaal van de energieprojecten te kunnen profiteren. Dat kan door 1) compensatie van omwonenden, 2) afdracht voor gemeenschap en/of omgeving en 3) de mogelijkheid om financieel te investeren. We streven naar tenminste 50% lokaal eigendom van een energieproject. In de uitwerking van de RES 1.0 wordt dit verder uitgewerkt. Om vorm te geven aan het streven naar 50% lokaal eigendom onderzoeken we in de RES 1.0 de mogelijkheden van het oprichten van een energiebedrijf. Daar waar een onbalans is tussen opwek en vraag gaan we binnen de regio in gesprek met elkaar over hoe de kosten en revenuen verdeeld kunnen worden.

Gemeenten waar, door bijvoorbeeld de verhouding tussen stedelijk gebied en buitengebied, verhoudingsgewijs een geringer aantal mogelijkheden voor duurzame opwekking beschikbaar is, worden geacht op basis van solidariteit bij te dragen aan het realiseren van mogelijkheden in andere gemeenten. We gaan de mogelijkheden onderzoeken van een revolverend duurzaamheidsfonds.

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

•

In het opstellen en uitvoeren van de RES is het betrekken van inwoners, bedrijven, belangenorganisaties en andere belangrijke belanghebbenden cruciaal om het eigenaarschap van betrokkenen te vergroten. Zowel de RES-organisatie als de gemeenten zijn hiervoor verantwoordelijk: Regionaal niveau: de projectorganisatie RES zorgt ervoor dat er bij regionale belanghebbenden, zoals belangenorganisaties en kennisinstellingen, input wordt opgehaald voor het opstellen van de RES. Lokaal niveau: de projectorganisatie RES zorgt in samenwerking met de gemeenten dat bij lokale belanghebbenden, zoals lokale energiecoöperaties, inwoners en bedrijven, input wordt opgehaald voor het opstellen van de RES. De projectorganisatie geeft de voorzet en biedt gemeenten ondersteuning in de organisatie van de momenten, maar de gemeente is zelf verantwoordelijk voor organiseren en realiseren. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor de communicatie over haar lokale energiebeleid. Projectniveau: de gemeente is verantwoordelijk voor de dialoog met de omgeving en de participatie door de omgeving bij de uitvoering van de energieprojecten uit de RES. De projectorganisatie RES faciliteert gemeenten in de lokale uitvoering door de inzet van haar kennis en netwerk. Regionaal

Input ophalen voor het opstellen van de RES

Lokaal Project

•

Uitvoering RES

De projectorganisatie RES en de gemeenten communiceren eerlijk, duidelijk, transparant en tijdig naar alle betrokkenen over wat onze gezamenlijke opgave is, hoe we die gaan bereiken en het proces daarnaartoe. De projectorganisatie RES en de gemeenten luisteren naar de verschillende wensen en behoeften en halen zoveel mogelijk input op. De uiteindelijke beslissing blijft bij de projectorganisatie RES en de gemeentelijke overheid liggen. Lokaal eigendom is altijd collectief eigendom. Energiecoöperaties vervullen een cruciale rol hierin. Als RES-regio stimuleren we daarom, daar waar mogelijk, de inzet van energiecoöperaties bij lokale energieprojecten.

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

2.3 Hoe gaan we onze ambitie bereiken? Een duurzamer Noord- en Midden-Limburg bereiken we alleen door samen te werken en ieder onze eigen verantwoordelijkheid te nemen. Iedereen moet op zijn eigen manier mee kunnen doen. Mee kunnen doen in het bepalen van onze ambities en mee kunnen doen in de weg daarnaartoe. Zo wordt een duurzamere manier van leven echt onderdeel van onze samenleving.

2.3.1 Participatie en communicatie in de totstandkoming van de RES De keuzes die we in de RES maken, hebben invloed op ons allemaal. Daarom willen we overheden, maatschappelijke organisaties en inwoners betrekken bij deze keuzes. Zo kunnen we hun kennis, ideeën, wensen en inzichten meenemen in onze aanpak. De betrokkenheid van deze belanghebbenden is essentieel: • We vergroten zo de kwaliteit van de besluitvorming. We willen de kennis, ervaringen en denkkracht van bedrijven, inwoners en maatschappelijke organisaties benutten om de RES zo goed mogelijk te maken. • We bereiken draagvlak voor de gemaakte keuzes. Dit geldt zowel voor de partijen die de RES 1.0 opstellen als bij inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. • We creëren eigenaarschap voor de RES 1.0 zodat iedereen de verantwoordelijkheid voelt voor de realisatie van de RES. • We verbeteren de bewustwording en acceptatie van de energietransitie, en daarmee ook het gevoel van urgentie bij iedereen. • We intensiveren de interbestuurlijke samenwerking tussen de partijen. Belanghebbenden In het begin van het RES-proces hebben we een analyse van de belang hebbenden gemaakt.

We onderscheiden vier belangrijke groepen voor de RES: RES-partners (15 gemeenten, Provincie, Waterschap en Enexis), volksvertegenwoordigers (leden van Provinciale Staten, gemeenteraden en het Algemeen Bestuur van het Waterschap), belangenorganisaties en inwoners. Ieder heeft zijn eigen rol en betrekken we op een eigen manier: van informeren tot meebeslissen.

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

RES-partners

Volksvertegenwoordigers

Belangen organisaties

Inwoners*

Informeren Raadplegen

*lokaal

Adviseren

*lokaal

Coproduceren Meebeslissen

Regionaal ten opzichte van lokaal Gemeenten zijn lokaal al hard aan de slag om te verduurzamen en betrekken hun inwoners hierbij. De inbreng die gemeenten van inwoners ontvangt, nemen wij mee in de RES. Op regionaal niveau gaan we met vertegenwoordigende partijen in gesprek. Volksvertegenwoordigers spelen hierin een belangrijk rol als vertegenwoordigers van de inwoners in de regio, belangenorganisaties als vertegenwoordigers van hun achterban. Wanneer in het vervolg de keuzes uit de RES concreter worden en directer aan de leefwereld van de inwoners raken, betrekken we ook vanuit regionaal niveau inwoners daarbij. Hierbij zijn de gemeenten het aanspreekpunt. Uiteraard krijgen inwoners wel de gelegenheid om iets te vinden van de RES 1.0.

Oktober 2020 Concept RES

Juli 2021 RES 1.0

Maart 2023 RES 2.0

Klankbordgroep met regionale belangenorganisaties Intermezzo’s

Regionale raadswerkgroep Regionale sessies volksvertegenwoordigers

Inwoners

Volksvert.

Belangenorg.

Februari/maart 2020 Uitgangspuntennotitie

Inwoners

Figuur 2: Regionale betrokkenheid belanghebbenden RES-partners RES Noord- en Midden-Limburg is een nieuwe samenwerking die we gaandeweg het proces vorm hebben gegeven. We willen samen als RES-organisaties keuzes maken waar we achter staan, want uiteindelijk staan de partners aan de lat om deze keuzes tot uitvoer te brengen. De RES-organisatie sluit aan bij bestaande overleggen, er worden informerende en consulterende sessies georganiseerd en we verzenden regelmatig een nieuwsbrief.

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

Volksvertegenwoordigers In de RES worden beleidskeuzes gemaakt die voor veel inwoners vaak abstract en technisch zijn. Om inwoners bij deze ingrijpende besluiten toch goed te vertegenwoordigen, is nauwe betrokkenheid van volksvertegenwoordigers belangrijk. Vanuit de RES hebben we een regionale raadswerkgroep opgericht en verschillende sessies georganiseerd. Zie Bijlage 3 voor een volledig overzicht van hoe volksvertegenwoordigers zijn betrokken. Belangenorganisaties We hebben voor de RES een klankbordgroep geformeerd met daarin belangrijke regionale belangenorganisaties. Het betrekken van deze partijen is essentieel voor een gedragen en goed onderbouwde RES. We hebben deze partijen hard nodig. Ze brengen nieuwe kennis mee en geven vanuit de belangen van hun achterban nieuwe inzichten. Elke vijf à zes weken hebben we een intermezzo georganiseerd waarin we samen met deze partijen werkten aan de totstandkoming van de RES 1.0. Zie Bijlage 3 voor een volledig overzicht van hoe regionale belangenorganisaties zijn betrokken. Inwoners Op lokaal niveau worden inwoners actief betrokken bij de energietransitie. In Bijlage 4 is een overzicht opgenomen van hoe de vijftien gemeenten in onze regio inwoners hierbij betrekken. Over het algemeen zie je dat inwoners actief worden betrokken bij het opstellen van lokale energievisies en beleidskaders. Gemeenten benaderen inwoners actief.

Zo is de gemeente Beesel de markt opgegaan en organiseert Echt-Susteren masterclasses. Voor de communicatie richting inwoners is er vaak een aparte campagne opgericht zoals ‘Morgen in Venlo’ of ‘Venray Vergroent’. Ook hiervoor worden inwoners actief benaderd. Bijvoorbeeld door middel van de pop-up bespaarstore van de gemeente Leudal of de speciale duurzaamheidskrant van de gemeente Nederweert. Er wordt veel gebruik gemaakt van digitale mogelijkheden zoals het organiseren van een webinar en Bergen heeft een online tool ontwikkeld waar inwoners input konden geven op het ontwerp van het Energielandgoed. Er is ook oog voor het betrekken van jongeren. Beesel heeft een kids-challenge opgezet en Horst aan de Maas heeft een speciale jongeren enquête uitgezet. We hebben bewust gekozen om gemeenten aanspreekpunt te laten zijn richting inwoners. Zij kennen hun inwoners en kunnen de RES laten aansluiten op de lokale situatie. Als RES-organisatie hebben we diverse communicatiemiddelen ontwikkeld die gemeenten helpen in hun communicatie over de RES zoals een factsheet, Q&A en een website met publieksvriendelijke informatie over de RES.

RES | Noord- en Midden Limburg

Samen werken aan een duurzame regio

2.3.2 Sociale duurzaamheid

Sociale duurzaamheid is voor de regio een kernwaarde. Het inpassen van sociale duurzaamheid in de RES- uitvoering is voor ons geen keuze maar een gegeven. Zonder het betrekken van de sociale componenten in de aanpak van de energietransitie zal de bereidheid om mee te doen een lastige opgave worden. In onze RES krijgt sociale duurzaamheid invulling middels drie pijlers: • Iedereen kan meedoen (> mogelijk maken participatie) • Iedereen kan het betalen (> een betaalbare energietransitie) • Iedereen kan meeprofiteren (> terugvloeien van revenuen naar de lokale gemeenschap) Pijler 1: Iedereen kan meedoen Iedere inwoner en organisatie, in de breedste zin van het woord, moet op zijn eigen manier mee kunnen doen. Een basisvoorwaarde om mee te kunnen doen is het beschikken over de juiste informatie. Het gaat dan onder andere om transparant en laagdrempelig informeren om zoveel mogelijk mensen te bereiken. Veder is het van belang te kijken wat ‘meedoen’ betekent. Wie heeft welke rol in een samenwerking, en hoe gelijkwaardig is die samenwerking? En wie neemt het initiatief, bij wie meld je je aan? Het kan zijn dat een van de RESpartners, of de RES gezamenlijk het initiatief neemt. In dat geval kan zij zelf regie voeren op wat haar rol is en wat voor samenwerking of participatie zij beoogt.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10096543/1