Rapportage - rekenkameronderzoek accommodaties

Met de informatie die de raad ontvangt, kan hij zich echter geen concreet beeld vormen van de doelrealisatie. Daarmee is aan de zevende norm gedeeltelijk voldaan.

23 / 48

5. Knelpunten 5.1. Analyse In de enquête zijn gebruikers en exploitanten van de accommodaties bevraagd op hun ervaringen met het accommodatiebeleid. Hieruit blijkt dat gebruikers gematigd tevreden zijn over de uitwerking van het accommodatiebeleid van de gemeente. Gebruikers beoordelen het beleid gemiddeld met een 6.04, op een schaal van 1 tot 10. Hierna wordt op een aantal thema’s van het accommodatiebeleid ingegaan. De analyse vindt plaats aan de hand van de resultaten uit de enquête, die in zijn volledigheid zijn opgenomen in bijlage 3. De enquête is ingevuld door 39 respondenten, waarvan 37 gebruikers en 2 exploitanten.18 De respondenten maken gebruik van verschillende MFC’s en buitensportaccommodaties. 27 respondenten ontvangen subsidie (zowel structureel als incidenteel) vanuit verschillende regelingen (Kunst en Cultuur, Sociale Cohesie, Sport, WEB, Accommodatiebeleid met betrekking tot sportzaal, Bouw, Jeugd en Jongeren).

5.1.1. Ervaringen en knelpunten bij gebruikers en exploitanten Beheer en onderhoud Zoals aangegeven in hoofdstuk 2, zijn verenigingen veelal zelf verantwoordelijk voor het uitvoeren van de onderhoudsen beheerstaken. Van de 35 respondenten die de vraag hebben ingevuld of er tussen de vereniging/organisatie en de gemeente afspraken zijn gemaakt over het beheer en onderhoud van de accommodatie, geven 9 respondenten aan dat dit het geval is. Dergelijke afspraken worden in Bergen veelal gemaakt tussen de gebruikers en de exploitant. Gebruikers van accommodaties geven in de survey aan dat de beheer- en onderhoudstaken een behoorlijke belasting kunnen opleveren voor vrijwilligers. Dat geldt vooral voor accommodaties waar sprake is van bestuurders en vrijwilligers die weinig kennis en ervaring hebben met betrekking tot beheer en onderhoud. De bestuurders ervaren dat de gemeente hierin te weinig ondersteuning biedt. Hoge (huur)prijzen Gebruikers geven aan dat de huur die betaald moet worden de afgelopen jaren gestegen is, terwijl tegelijkertijd de kwaliteit van de faciliteiten achteruit is gegaan. Dit geldt met name voor MFC Den Asseldonk. Dit gaat onder andere om de kleedlokalen, sportmaterialen, de beschikbaarheid van horeca, temperatuur en hygiëne.

De verwachting wordt uitgesproken dat de tarieven er op termijn toe leiden dat inwoners geen gebruik meer willen maken van de accommodaties. Ook geven gebruikers aan dat de kosten die gemoeid zijn met het exploiteren van de accommodaties, druk opleveren. De zorg is dat de voorziene krimp van jongeren voor een te grote druk op de exploitatie kan zorgen. 18 respondenten geven aan afspraken te hebben gemaakt over huurtarieven en 8 respondenten antwoorden positief of neutraal op de stelling of het duidelijk is hoe de gehanteerde huurtarieven tot stand komen.

18

De enquête is uitgestuurd naar 21 respondenten. De enquête is daarnaast uitgezet onder gebruikers van MFC den Asseldonk. Er is niet inzichtelijk naar

hoeveel gebruikers van deze MFC de enquête is toegestuurd. Aan de exploitanten die zijn benaderd is gevraagd om de enquête door te sturen onder gebruikers. Er is geen zicht op het aantal gebruikers die de enquête doorgestuurd hebben gekregen..

24 / 48

Duurzaam Sportpark Ook met betrekking tot het nieuw te realiseren duurzame sportpark, waaraan wordt gerefereerd in hoofdstuk 3 en 4, ervaren exploitanten en gebruikers de nodige knelpunten. Een exploitant geeft aan dat het belangrijk is dat er snel wordt gestart met de realisatie van het nieuwe sportpark, omdat er momenteel wordt afgezien van bepaalde investeringen in het huidige sportpark dat gaat verdwijnen. Zo wordt afgezien van het repareren van de lichtmasten bij het hoofdveld, wat er in de winter voor kan zorgen dat velden niet gebruikt kunnen worden. Andere gebruikers benoemen juist de zorg dat de komst van het nieuwe sportpark zorgt voor een teruglopend aantal gebruikers van de andere accommodaties, waardoor deze onder druk kunnen komen te staan.

5.1.2. Rol van de gemeente Betrokkenheid Gebruikers die knelpunten ervaren, zien weinig actie vanuit de gemeente op geuite zorgen (zie Bijlage 3, vraag 33 en 34). Antwoorden van respondenten laten zien dat gebruikers het gevoel hebben dat hun zorgen structureel niet serieus genomen worden en dat de gemeente onvoldoende maatregelen neemt om hen te ondersteunen bij de ervaren knelpunten. Gebruikers ervaren dat de gemeente weinig betrokken is bij hoe de accommodaties worden beheerd, onderhouden en geëxploiteerd. Er wordt een grote mate van zelfredzaamheid verwacht, zonder dat de gemeente actief ondersteuning biedt. Wel wordt het als positief ervaren dat er nu meer overleggen worden georganiseerd vanuit en met de gemeente. Communicatie Daarnaast worden er zorgen geuit over de communicatie tussen de gemeente, en exploitanten en gebruikers van de accommodaties. Er wordt aangegeven dat de communicatie vaak via de exploitant plaatsvindt en dat dit proces niet altijd soepel verloopt. Hierdoor ontstaan er misverstanden en ontevredenheid, vooral wanneer directe communicatie ontbreekt en gebruikers het gevoel krijgen geen stem te hebben in het proces. Wel zijn gebruikers te spreken over de stap die de gemeente heeft gezet om de rol van de commerciële exploitant bij een van de accommodaties te onderzoeken.

Ook het georganiseerde overleg tussen de verschillende accommodaties wordt als positief ervaren. De twee exploitanten die de enquête hebben ingevuld, zijn meer tevreden. Zij beoordelen de relatie met de gemeente gemiddeld met een 7,5 (schaal van 1-10).

Beoordeling gebruikers/exploitanten over communicatie Communicatie over huurtarieven (N=11)

5,09

Commmunicatie over beheer en onderhoud (N=17)

6,12

Communicatie over gebruik (N=19)

6,37

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Beoordeling gebruikers

Figuur 1. Beoordeling gebruikers/exploitanten over communicatie vanuit de gemeente

25 / 48

Beleid Gebruikers geven aan dat de gemeente geen helder plan of beleid heeft voor de toekomst van de accommodaties. Het ontbreekt volgens respondenten aan een concrete visie of een plan van aanpak waarin toekomstperspectief wordt geschetst voor de accommodaties en waaruit blijkt dat zorgen daadwerkelijk worden aangepakt. Van de 30 respondenten die de vraag Bent u bekend met de gemeentelijke doelstelling van accommodaties? hebben beantwoord, antwoorden 17 respondenten dat dit niet het geval is. Respondenten geven aan bij te dragen aan de gemeentelijke doelstelling van leefbaarheid en positieve gezondheid, onder andere door het organiseren van activiteiten op het gebied van sport en cultuur. Van de 30 respondenten die de vraag Heeft de gemeente met uw vereniging afspraken gemaakt over de bijdrage aan de gemeentelijke doelstellingen? hebben beantwoord, geven 19 respondenten aan dat dit niet het geval is.

5.2. Toetsing aan het normenkader Groen

Aan de norm wordt geheel of grotendeels voldaan.

Oranje

Aan de norm wordt gedeeltelijk voldaan.

Rood

Aan de norm wordt niet of nauwelijks voldaan.

Zwart

De gestelde norm kan niet worden getoetst.

Aspect

Normen

Knelpunten

1. De gebruikers en exploitanten van accommodaties zijn - over het algemeen - tevreden met het accommodatiebeleid en de uitvoering hiervan. 2. De gemeente reageert adequaat en tijdig op knelpunten die de continuïteit van de accommodatie bedreigen.

De 39 respondenten (37 gebruikers en 2 exploitanten) beoordelen het beleid gemiddeld met een 6,04 (op een schaal van 1 tot 10), ondanks de kritische punten die zij aandragen. Daarmee is aan de eerste norm gedeeltelijk voldaan. Uit de enquête komen overwegend negatieve geluiden over de manier waarop de gemeente omspringt met knelpunten die zij signaleren. Het recentelijk gestarte onderzoek naar de rol van een externe exploitant bij een van de MFC’s naar aanleiding van klachten, wordt gewaardeerd alsmede de georganiseerde overleggen tussen gebruikers. Dit neemt echter niet weg dat de gemeente volgens gebruikers en exploitanten haar rol te beperkt heeft ingevuld als het gaat om het handelen op knelpunten die worden ervaren. Daarmee is aan de tweede norm niet voldaan.

26 / 48

6. Conclusies en aanbevelingen 6.1. Conclusies In dit onderzoek staat de volgende hoofdvraag centraal. Hoe is het accommodatiebeleid van de gemeente Bergen uitgevoerd, hoe vindt het financiële beheer door de accommodaties plaats, hoe is dit georganiseerd en welke knelpunten doen zich voor en hoe kunnen deze knelpunten opgelost worden? Gebaseerd op dit onderzoek komen we tot de volgende hoofdconclusie.

6.1.1. Hoofdconclusie Het huidige accommodatiebeleid dateert van 2014. Dit beleidskader gaat uit van een faciliterende rol voor de gemeente, waarbij maatwerk wordt geleverd. Er wordt met het beleidskader gewerkt aan het behoud van een toereikend voorzieningenniveau in de gemeente Bergen. Het uitgangspunt van maatwerk is de afgelopen tien jaar tot uitvoering gebracht. Gezien de verschillende dorpskernen en accommodaties die de gemeente Bergen kent, is maatwerk een logisch uitgangspunt. Elk dorp en elke accommodatie kent een eigen dynamiek en behoefte, waar de gemeente op inspeelt. Dit is positief. Dat neemt niet weg dat de manier waarop de ondersteuning het beste geboden kan worden, beleidsmatig moet worden onderbouwd. Het beleidskader biedt echter weinig uitgangspunten voor wat er onder maatwerk en een faciliterende rol wordt verstaan. Er zijn verschillende vormen van ondersteuning door de gemeente te zien, maar het is niet duidelijk vanuit welke overweging voor die vorm gekozen is. Dit leidt ertoe dat het nu voor verenigingen kan leiden tot een gevoel van ongelijke behandeling.

Daarnaast maken veranderende omstandigheden met betrekking tot de accommodaties, zoals de huidige staat van MFC Den Asseldonk, teruglopende aantallen in verenigingen en gebruikers van de accommodaties, en het nieuw te ontwikkelen Duurzaam Sportpark, een actualisatie van het accommodatiebeleid noodzakelijk. Net zoals de teruglopende mate waarin vrijwilligers tijd willen en kunnen vrijmaken om zich in te zetten voor een accommodatie in hun dorp. In de actualisatie van het beleid moet een toekomstvisie worden geschetst op de verschillende buitensport- en multifunctionele accommodaties die de gemeente rijk is, met al deze ontwikkelingen in het achterhoofd.

6.1.2. Deelconclusies Bovenstaande hoofdconclusie vloeit voort uit de volgende deelconclusies. Feitelijk inzicht De gemeente Bergen heeft een duidelijk beeld van de accommodaties waarmee zij een financiële of juridische relatie onderhoudt. Voor een deel van de accommodaties geldt dat de gemeente geen volledige verantwoordelijkheid heeft. Het beheer en onderhoud liggen bij deze accommodaties zelf. Van deze accommodaties is te zien dat niet alle informatie over de technische staat beschikbaar is of onderhoudsplanningen actueel en volledig zijn. Hoewel de mate van inzicht grotendeels aansluit bij de faciliterende rol die de gemeente vervult ten aanzien van accommodaties, is dit inzicht kwetsbaar door het ontbreken van een concernbreed, centraal overzicht. Schriftelijke overeenkomsten en financiële afspraken, zoals de voorfinanciering van €1,1 miljoen voor de realisatie van MFC De Alverman, zijn weliswaar aanwezig, maar zitten niet altijd in de betreffende dossiers. Dit maakt het inzicht kwetsbaar, gelet op verloop of uitval van medewerkers.

27 / 48

Beleid Het accommodatiebeleid van de gemeente Bergen richt zich sterk op zelfredzaamheid binnen de dorpen. De gemeente neemt een faciliterende rol aan, maar het huidige beleid biedt weinig praktische richting voor het concreet invullen van deze rol. Een belangrijke tekortkoming is het ontbreken van een heldere visie op de maatschappelijke bijdrage van accommodaties. Er zijn geen meetbare doelen geformuleerd met betrekking tot kernbegrippen als leefbaarheid en positieve gezondheid. Hoewel het niet per se noodzakelijk is om dergelijke doelen te kwantificeren, vereist dit wel een duidelijke definitie van wat de gemeente verstaat onder leefbaarheid en positieve gezondheid, evenals inzicht in hoe accommodaties hieraan kunnen bijdragen. Dit gebrek aan richting heeft gevolgen voor de uitvoering. Het beleid laat ruimte voor maatwerk per dorp of accommodatie, maar het is niet altijd duidelijk hoe deze aanpak bijdraagt aan bredere maatschappelijke doelen. Ook ontbreekt een kosten-batenanalyse voor het realiseren van maatschappelijke doelen en ambities door middel van de inzet van accommodaties. Zonder dit inzicht is het moeilijk te bepalen of de beschikbare middelen efficiënt worden ingezet en of de resultaten in verhouding staan tot de gemaakte investeringen. Het ontbreken van een overkoepelende visie op accommodaties wordt ook duidelijk in de ontwikkeling van het Duurzaam Sportpark.

Deze ontwikkeling is bottom-up ontstaan, waarbij de gevolgen voor de huidige MFC’s te weinig zijn meegenomen. Voorbeelden hiervan zijn dalende ledenaantallen, de invloed van de aanleg van padelbanen op de tennisverenigingen, en de toenemende financiële druk op de exploitatie door afnemende inkomsten uit horecaactiviteiten. Het beleid is soms moeilijk te communiceren naar inwoners, exploitanten en stichtingsbesturen, vooral wanneer er verschillen in gemeentelijke betrokkenheid tussen accommodaties zichtbaar worden. Dit kan leiden tot een gevoel van ongelijke behandeling bij gebruikers en exploitanten. Uitvoering Er is sprake van kennis en kunde bij de ambtelijke organisatie. De uitvoering van het accommodatiebeleid wordt gekenmerkt door maatwerk en, in sommige gevallen, ad-hoc beslissingen. Hierbij is veel kennis geconcentreerd bij een klein aantal ambtenaren. Dit creëert een kwetsbare situatie bij langdurige afwezigheid of het vertrek van medewerkers. De betrokkenheid van ambtenaren bij accommodaties is vaak reactief, gericht op specifieke incidenten of ontwikkelingen. Structurele ondersteuning en begeleiding bij het dagelijkse beheer of de financiële exploitatie van accommodaties zijn beperkt. Daarnaast ontbreekt het aan een systematische evaluatie van het accommodatiebeleid.

Rapportages aan de gemeenteraad richten zich voornamelijk op de beschrijving van activiteiten, zonder dat wordt ingegaan op de mate waarin de maatschappelijke doelen zijn gerealiseerd. Hoewel de raad goed geïnformeerd wordt over specifieke dossiers, zoals het Duurzaam Sportpark of de situatie rondom MFC Den Asseldonk, ontbreekt een overkoepelende evaluatie of periodieke monitoring die inzicht geeft in de effectiviteit van het beleid. Knelpunten Gebruikers en exploitanten die de survey hebben ingevuld, beoordelen het beleid gemiddeld met een 6,04, wat wijst op een matige tevredenheid. Zij ervaren een gebrek aan actie vanuit de gemeente op geuite zorgen en vinden dat de gemeente weinig betrokken is bij het beheer, onderhoud en exploitatie van accommodaties. Hoewel van gebruikers een grote mate van zelfredzaamheid wordt verwacht, ontbreekt het aan actieve ondersteuning vanuit de gemeente om dit te faciliteren. Positief is dat er sprake is van korte lijnen tussen gebruikers/exploitanten en de gemeente.

28 / 48

Een knelpunt dat gebruikers ervaren, is de stijging van huurprijzen terwijl de kwaliteit van faciliteiten achteruitgaat. Dit kan op termijn de bereidheid van inwoners om van deze accommodaties gebruik te maken negatief beïnvloeden, wat druk kan zetten op de exploitatie. Gebruikers en exploitanten ervaren bovendien een gebrek aan duidelijkheid over de toekomstvisie van de gemeente met betrekking tot accommodaties. Dit komt ook terug bij zorgen die worden geuit over de ontwikkeling van het Duurzaam Sportpark. Stichtingsbestuurders van de MFC’s maken zich zorgen over de impact die het nieuwe sportpark op hun accommodaties kan gaan hebben. Een ander knelpunt betreft de last die vrijwilligers ervaren voor het uitvoeren van beheertaken. Nieuwe wet- en regelgeving, op het gebied van bijvoorbeeld legionellabeheer en brandveiligheid, legt een steeds grotere druk op vrijwilligers. Dit ontmoedigt het vrijwilligerswerk en kan de continuïteit van beheer en onderhoud in gevaar brengen, zeker gelet op het feit dat het moeilijk blijkt om voldoende vrijwilligers en nieuwe bestuursleden te vinden. Daarnaast zijn de verschillen in betrokkenheid van de gemeente bij verschillende accommodaties, zoals de toekenning van exploitatievergoedingen, vaak moeilijk uitlegbaar en lijken ze voort te komen uit historische afspraken in plaats van een duidelijke beleidsvisie.

6.2. Voorbeeld uitgangspunten accommodatiebeleid: gemeente Berg en Dal De Rekenkamer hecht er waarde aan om ook te leren van eerder opgedane lessen bij andere gemeenten. Voordat er in paragraaf 6.3. gerichte aanbevelingen worden gedaan met betrekking tot accommodatiebeleid, wordt daarom in deze paragraaf eerst ‘gegluurd bij de buren’. De gemeente Berg en Dal heeft op het gebied van accommodatiebeleid ten dele met dezelfde knelpunten van doen als de gemeente Bergen. Daarom wordt in dit hoofdstuk inzicht geboden in hoe de gemeente Berg en Dal (beleidsmatig) omgaat met deze knelpunten. De gemeente Berg en Dal heeft in 2024 het koersdocument Ontmoeten en verbinden met accommodaties, het vervolg opgesteld, wat een aanvulling en een correctie bevat op het gemeentelijke accommodatiebeleid uit 2016, mede op basis van een evaluatie van het accommodatiebeleid die is uitgevoerd in 2021. 19 In dit koersdocument wordt de verwachting uitgesproken dat investeringskosten voor accommodaties de komende jaren zullen toenemen. Dit door hogere (wettelijke) eisen aan toegankelijkheid, veiligheid en duurzaamheid (waar ook de stichtingsbesturen in de gemeente Bergen zich zorgen over maken). In het koersdocument worden de volgende doelen genoemd voor accommodaties: - Behoud van vitale verenigingen en daarmee sportparken voor de toekomst. - Ontmoeten mogelijk houden.

- Een betaalbaar en toekomstbestendig accommodatiebeleid. Er wordt benoemd dat er in Berg en Dal niet meer hoeft te worden ingezet op het behoud van alle voorzieningen in een dorp. Daarmee wordt de duidelijke beleidsmatige keuze gemaakt dat het huidige aanbod niet in elk dorp behouden hoeft te blijven als er op redelijke afstand een alternatief is. Volgens het koersdocument is aangetoond dat inwoners bereid zijn om voor een kwalitatief goed aanbod of voorziening verder te reizen. In deze evaluatie hebben inwoners, net als inwoners uit de gemeente Bergen, aangegeven dat het besturen van verenigingen, stichtingen en dorpshuizen steeds complexer wordt. Het vinden van voldoende capabele bestuursleden wordt genoemd als vraagstuk waar zij graag in worden ondersteund.

19

https://www.bergendal.nl/accommodatiebeleid

29 / 48

De gemeente Berg en Dal zet de komende jaren in op het faciliteren en ondersteunen van vrijwilligersbesturen door onder andere: • Een pilot, georganiseerd door RVVB (Register voor Verenigingsbestuurders). • Een speciale WBTR (Wet bestuur en toezicht rechtspersonen)-werkbijeenkomst, georganiseerd door het Vrijwilligerssteunpunt. • De gemeente faciliteert minimaal eens per jaar een bijeenkomst tussen de sport-, cultuurverenigingen en dorpshuizen om in gesprek te gaan over kennisuitwisseling, 13 samenwerking, ondersteuningsvragen. Bijv. op het gebied van gebouwbeheer, financiën, onderhoud, juridische zaken en verduurzaming. • Overige genoemde ideeën: o Overkoepelend bestuur bij tennis (minder bestuursleden nodig). o Gezamenlijke inkoop. o Kennisbank voor dorpshuizen. o Gezamenlijk opleiden van vrijwillig kader.

6.3. Aanbevelingen Op basis van de conclusies komen we tot de volgende aanbevelingen. De aanbevelingen dienen voor het derde kwartaal van 2025 te zijn opgevolgd. Aanbeveling 1: stel als raad in 2025 nieuw accommodatiebeleid op met daarin een een set uniforme uitgangspunten die gelden voor alle accommodaties, zoals afspraken over meervoudig gebruik, beheer door vrijwilligers, en minimale kwaliteitseisen. Geef als raad opdracht aan het college om op basis van het nieuwe beleid in 2026 maatwerkafspraken per accommodatie te maken. Maatwerk blijft belangrijk maar moet gebaseerd zijn op een gezamenlijke basis om ongelijkheid en willekeur te voorkomen. Bijvoorbeeld: afspraken over beheeruitgangspunten of het delen van vrijwilligerscapaciteit kunnen maatwerk combineren met consistent beleid. Het is van belang dat de uitgangspunten gevat worden in de afspraken die op accommodatieniveau worden gemaakt. Aanbeveling 2: formuleer als raad in 2025 in het nieuw op te stellen accommodatiebeleid expliciet de rol van de gemeente. Kiest de gemeente ervoor om het natuurlijke verloop van accommodaties te accepteren of wordt er actief gestuurd met beleid? Een faciliterende rol kun je niet zomaar vervullen. Je hebt dan te accepteren dat accommodaties kunnen omvallen, of je gaat actiever sturen. Dit vraagt om het maken van duidelijke keuzes.

Wil de gemeente een meer passieve rol aannemen, dan moet er helder gecommuniceerd worden welke gevolgen dit kan hebben, zoals het wegvallen van bepaalde voorzieningen. De gemeente Berg en Dal heeft er bijvoorbeeld bewust voor gekozen dat niet in elk dorp een accommodatie behouden hoeft te blijven, als er op redelijke afstand een alternatief is (zie paragraaf 6.2.). Als de gemeente Bergen actief wil sturen, dan moeten beheeruitgangspunten en beleidsdoelen expliciet worden vastgelegd. Aanbeveling 3: stel als college in 2025 een integraal, concernbreed overzicht op van alle accommodaties, waarin afspraken, technische staat, financiële relaties (incl. verstrekte leningen) en verantwoordelijkheden worden opgenomen. Een dergelijk overzicht is nodig voor het effectief uitvoeren van het beleid en het overdraagbaar maken van kennis over de accommodaties. Een duidelijk en volledig overzicht zorgt daarmee voor betere sturing en controle. Er moet ook aandacht worden besteed aan de personele bezetting binnen dit beleidsdomein, om te waarborgen dat voldoende capaciteit en expertise beschikbaar zijn om het beleid goed uit te voeren.

30 / 48

Aanbeveling 4: onderzoek als college in 2025 hoe de gemeente vrijwilligers beter kan ondersteunen, bijvoorbeeld door het verminderen van administratieve lasten (zoals nieuwe wet- en regelgeving) en door training of financiële ondersteuning waar nodig. Vrijwilligers zijn cruciaal voor het beheer van accommodaties, maar het dalende aantal vrijwilligers en leden legt een zware druk op deze groepen. Zonder actieve ondersteuning dreigen accommodaties in de toekomst rode cijfers te schrijven of zelfs te verdwijnen. Onderzoek als college op welke wijze vrijwilligers kunnen worden ondersteund in bijvoorbeeld het organiseren van onderhoud, het verlichten van administratieve lasten. Organiseer bijvoorbeeld bijeenkomsten tussen de verschillende verenigingen om kennisuitwisseling te faciliteren over gebouwbeheer en onderhoud (zoals in het voorbeeld van de gemeente Berg en Dal, zie paragraaf 6.2.). Daarmee kan worden geborgd dat vrijwilligers zich ook in de toekomst willen inzetten voor accommodaties. Aanbeveling 5: maak als college in 2025 inzichtelijk welke impact het Duurzaam Sportpark zal hebben op de bestaande accommodaties, voordat er definitieve besluiten worden genomen. Maak daarbij inzichtelijk welke financiële gevolgen, impact op vrijwilligers en maatschappelijke doelen de ontwikkeling heeft. Rapporteer de resultaten van het onderzoek aan de raad.

Het Duurzaam Sportpark heeft, naast alle positieve ontwikkelingen, ook brede implicaties voor bestaande accommodaties en vrijwilligers. Het is van belang dat - voordat een definitief besluit wordt genomen - deze implicaties helder zijn en op tafel liggen zodat op basis van alle beschikbare informatie een goed overwogen besluit kan worden genomen over het sportpark.

31 / 48

Bijlage 1 | Normenkader Ten behoeve van het onderzoek is op basis van de onderzoeksvragen door de onderzoekers een normenkader opgesteld, op basis van opgebouwde expertise en ervaring op dit beleidsterrein. Vervolgens is het normenkader vastgesteld door de rekenkamer. Het normenkader is het referentiekader voor de beoordeling. We beantwoorden in het onderzoek de onderzoeksvragen en beoordelen per norm in hoeverre de gemeente voldoet aan de norm. Een scherp oordeel zal de raad houvast bieden bij de interpretatie van het onderzoeksrapport. Aspect

Normen

Feitelijk

1. Er is een helder en volledig overzicht van de accommodaties, waarin ten minste de volgende informatie is

inzicht

opgenomen per accommodatie: o

Kadastrale informatie.

o

Eigendomssituatie.

o

Functie.

o

Technische staat en beschikbaarheid van meerjarige onderhoudsplanningen.

o

Afspraken over beheer en onderhoud.

o

Actuele en volledige huurcontracten, inclusief huurprijzen.

o

Huurinkomsten.

o

Kapitaallasten en eigenaarslasten.

o

Hoogte van eventuele gemeentelijke subsidies, bijdragen en indirecte subsidies.

o

Inkomstenbronnen anders dan gemeentelijke subsidies en bijdragen.

Opzet van

1.

De gemeente heeft transparante en richtinggevende kaders vastgesteld omtrent het accommodatiebeleid.

het beleid

2.

De kaders zijn uitgewerkt tot heldere, concrete en waar mogelijk SMART-geformuleerde doelstellingen.

3.

De opzet van het accommodatiebeleid borgt expliciet en consistent de koppeling met het vastgoedbeleid.

1.

De kaders zijn uitgewerkt tot concrete uitvoeringsplannen.

2.

De taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden ten aanzien van accommodaties zijn duidelijk belegd in

Uitvoering

de organisatie.

Knelpunten

3.

Er zijn duidelijke afspraken gemaakt over taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van exploitanten.

4.

De uitvoering van het beleid vindt conform kaders plaats.

5.

De doelen van het accommodatiebeleid worden periodiek gemonitord.

6.

De doelen van het accommodatiebeleid worden gerealiseerd of liggen op koers om te worden gerealiseerd.

7.

De raad wordt tijdig en volledig geïnformeerd over de uitvoering van het beleid en de doelrealisatie.

1.

De gebruikers en exploitanten van accommodaties zijn - over het algemeen - tevreden met het accommodatiebeleid en de uitvoering hiervan.

2.

De gemeente reageert adequaat en tijdig op knelpunten die de continuïteit van de accommodatie bedreigen.

Bij de beoordeling van de normen, gebruiken we de volgende categorieën: - Groen Aan de norm wordt geheel of grotendeels voldaan. - Oranje Aan de norm wordt gedeeltelijk voldaan. - Rood Aan de norm wordt niet of nauwelijks voldaan. - Zwart De gestelde norm kan niet worden getoetst. In de rapportage wordt de score geëxpliciteerd en onderbouwd.

32 / 48

Bijlage 2 | Geïnterviewde personen Ambtelijk Adviseur sociaal domein. Adviseur sociaal domein en coördinator leefbaarheid. Afdelingsmanager bedrijfsvoering en dienstverlening. Afdelingsmanager ruimte & samenleving. Consulent financiën. Financieel adviseur. Bestuurlijk Wethouder Leefbaarheid. Extern Vereniging Kleine Kernen Limburg (VKKL). Voorzitter Alverman. Voorzitter MFC ’t Luukske. Regiomanager OptiSport (MFC Den Asseldonk).

33 / 48

Bijlage 3 | Resultaten enquête 1. Welke soort vereniging/organisatie vertegenwoordigt u? N = 39 0

2

4

6

8

10

12

Binnensportvereniging

Buitensportvereniging

Welzijnsorganisatie

Cultuurorganisatie

Exploitant

Anders

Aantal respondenten

Anders, namelijk: De beantwoording van deze vraag bevat privacygevoelige informatie en is daarom weggelaten uit dit rapport. 2. Van welke accommodatie(s) maakt uw vereniging/organisatie op dit moment in gebruik/heeft uw vereniging/organisatie op dit moment in beheer/exploitatie? De beantwoording van deze vraag bevat privacygevoelige informatie en is daarom weggelaten uit dit rapport. 3. Heeft uw vereniging of organisatie in de afgelopen vier jaar subsidie ontvangen? Niet van toepassing Weet ik niet Nee Ja 0

5

10

15

20

25

30

Aantal respondenten

34 / 48

4.

Vanuit welke regeling heeft uw vereniging of organisatie de afgelopen vier jaar subsidie(s) ontvangen (meerdere antwoorden mogelijk)?

Aantal respondenten 0

2

4

6

8

10

12

Kunst en Cultuur

Sociale Cohesie

Sport

Anders

Anders, namelijk: De beantwoording van deze vraag bevat privacygevoelige informatie en is daarom weggelaten uit dit rapport. 5.

Is/zijn de subsidie(s) die u de afgelopen vier jaar heeft ontvangen structureel of incidenteel?

Aantal respondenten 0

2

4

6

8

10

12

Structureel (elk jaar; voor vaste activiteiten)

Incidenteel (eenmalig; voor eenmalige investeringen) Mijn vereniging/organisatie heeft de afgelopen vier jaar zowel structurele als incidentele subsidie(s) ontvangen Anders

35 / 48

6.

Stelling: de subsidiemogelijkheden van de gemeente zijn makkelijk vindbaar

Aantal respondenten 0

2

4

6

8

10

12

14

Mee eens

Neutraal

Mee oneens

Weet ik niet/geen mening

7.

Stelling: het is voor mij duidelijk op welke subsidieregeling mijn activiteiten betrekking hebben

Aantal respondenten 0

2

4

6

8

10

12

14

Mee eens Neutraal Mee oneens Weet ik niet/geen mening

8.

Stelling: het is mij duidelijk hoe verantwoording over de subsidies plaats moet vinden

Aantal respondenten 0

2

4

6

8

10

12

14

16

Mee eens Neutraal Mee oneens Weet ik niet/geen mening

36 / 48

9.

Zijn er tussen uw vereniging/organisatie en de gemeente prestatieafspraken gemaakt voor uw subsidies?

Aantal respondenten 0

2

4

6

8

10

12

Ja

Nee

Weet ik niet

10. Zijn de prestatieafspraken vastgelegd in schriftelijke overeenkomsten?

Aantal respondenten 0

1

2

3

4

5

6

Ja

Nee

Weet ik niet

11. Heeft uw vereniging of organisatie andere vergoedingen/gemeentelijke bijdragen ontvangen?

Aantal respondenten 0

5

10

15

20

Ja Nee Weet ik niet Niet van toepassing

37 / 48

12. Waar heeft uw vereniging/organisatie een bijdrage voor ontvangen? De beantwoording van deze vraag bevat privacygevoelige informatie en is daarom weggelaten uit dit rapport. 13. Zijn er tussen uw vereniging/organisatie en de gemeente afspraken gemaakt over de gemeentelijke bijdragen?

Aantal respondenten 0

1

2

3

4

5

6

7

Ja Nee Weet ik niet

14. Zijn de afspraken over de gemeentelijke bijdragen vastgelegd in schriftelijke overeenkomsten?

Aantal respondenten 0

1

2

3

4

Ja

Nee

Weet ik niet

15. Zijn er tussen uw vereniging/organisatie en de gemeente afspraken gemaakt over het gebruik van de accommodatie?

Aantal respondenten 0

5

10

15

20

25

Ja Nee Weet ik niet

38 / 48

16. Zijn de afspraken over het gebruik van de accommodatie vastgelegd in schriftelijke overeenkomsten?

Aantal respondenten 0

1

2

3

4

5

6

7

8

Ja Nee Weet ik niet

17. Zijn er tussen uw vereniging/organisatie en de gemeente afspraken gemaakt over het beheer en onderhoud van de accommodatie

Aantal respondenten 0

2

4

6

8

10

12

14

16

18

Ja Nee Weet ik niet Niet van toepassing

18. Zijn de afspraken over het beheer en onderhoud van de accommodatie vastgelegd in schriftelijke overeenkomsten?

Aantal respondenten 0

1

2

3

4

5

6

7

8

Ja Nee Weet ik niet

39 / 48

19. Zijn er tussen uw vereniging/organisatie en de gemeente afspraken gemaakt over de huurtarieven van de accommodatie?

Aantal respondenten 0

5

10

15

20

Ja Nee Weet ik niet Niet van toepassing

20. Zijn de afspraken over de huurtarieven van de accommodatie vastgelegd in schriftelijke overeenkomsten?

Aantal respondenten 0

1

2

3

4

Ja

Nee

Weet ik niet

21. Stelling: het is voor mijn vereniging/organisatie duidelijk hoe de huurtarieven die de gemeente hanteert tot stand komen

Aantal respondenten 0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10 11 12

Mee eens Neutraal Mee oneens Weet ik niet/geen mening Niet van toepassing

40 / 48

22. Bent u bekend met de gemeentelijke doelstelling ten aanzien van accommodaties?

Aantal respondenten 0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10 11 12 13 14 15 16 17 18

Ja

Nee

23. Hoe draagt uw vereniging/organisatie in uw eigen woorden bij aan de gemeentelijke doelstelling van leefbaarheid en positieve gezondheid? De beantwoording van deze vraag bevat privacygevoelige informatie en is daarom weggelaten uit dit rapport. 24. Heeft de gemeente met uw vereniging/organisatie afspraken gemaakt over de bijdrage aan de gemeentelijke doelstellingen?

Aantal respondenten 0

2

4

6

8

10

12

14

16

18

20

Ja Nee Weet ik niet Niet van toepassing

41 / 48

25. Zijn de afspraken over de bijdrage aan de gemeentelijke doelstellingen vastgelegd in schriftelijke overeenkomsten?

Aantal respondenten 0

1

2

Ja Nee Weet ik niet 26. In algemene zin, hoe beoordeelt u de communicatie met de gemeente over subsidies en gemeentelijke bijdragen? (Cijfer van 1-10)

Aantal respondenten 0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Nvt

27. In algemene zin, hoe beoordeelt u de communicatie met de gemeente over het gebruik van de accommodatie? (Cijfer 1-10)

Aantal respondenten 0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Nvt

42 / 48

28. In algemene zin, hoe beoordeelt u de communicatie met de gemeente over het beheer en onderhoud van de accommodatie? (Cijfer 1-10)

Aantal respondenten 0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Nvt 29. In algemene zin, hoe beoordeelt u de communicatie met de gemeente over de huurtarieven? (Cijfer 1-10)

Aantal respondenten 0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Nvt

30. Zijn er tussen uw organisatie en de gemeente afspraken gemaakt over de exploitatie van de accommodatie?

Aantal respondenten 0

1

2

3

Ja Nee

43 / 48

31. In algemene zin, hoe ervaart u de relatie met de gemeente vanuit uw rol als exploitant? (Cijfer 1-10)

Aantal respondenten 0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Nvt

32. Ervaart u op dit moment knelpunten/heeft u recentelijk knelpunten ervaren die een duurzame exploitatie in de weg zitten?

Aantal respondenten 0

1

2

3

Ja Nee

33. Hoe ervaart u de rol van de gemeente wanneer u knelpunten tegenkomt in de exploitatie? Identificerende informatie over de accommodatie of vereniging is weggelaten uit deze beantwoording. - Ingewikkeld onderwerp: dit is ontstaan door de komst van het duurzame sportpark in Nieuw Bergen zelf. Als dit voltooid is, zal een grote deel van het verenigingsleven - met name voetbal- verdwijnen. Dit heeft grote financiele gevolgen voor de omzet van de kantine en dus over de financiele gezondheid van de stichting. - De gemeente is op afstand. - Ja, het nieuwe sportpark in Nieuw Bergen baart ons zorgen. Onze vereniging is al niet meer groot, echter hebben we wel fantastische faciliteiten. We maken ons zorgen dat wanneer er enkel nog geïnvesteerd wordt in het nieuwe sportpark in Bergen, het bestaansrecht van onze vereniging in gevaar komt. - Het grootste knelpunt is het gebrek aan goede sportmaterialen. Hierdoor kunnen leerkrachten niet goed de lessen geven zoals ze zijn voorbereid. De verenigingen die in de avonden en weekenden gebruik maken van de accommodatie laten vaak een rommel achter na gebruik. Daardoor zijn materialen verdwenen of niet goed opgeruimd. - Niet. - Indien [de MFC] dicht zou gaan i.v.m. geen vrijwilligers, hoge kosten etc. Dan hebben wij als vereniging geen onderkomen meer.

- Alle onderhouds- en beheertaken worden aan onze vereniging overgelaten wat een behoorlijke belasting oplevert voor onze vrijwilligers

44 / 48

-

-

-

-

-

-

De winst verlies rekening moet zelfstandig door de stichting van de accommodatie geregeld worden. De kosten vallen daardoor hoog uit. Op dit moment kunnen we dat nog betalen. Echter met de voorziene krimp van jongeren in het dorp kan dit onder druk komen te staan. Levensvatbaarheid van de accommodatie staat onder druk ja, komst van sportpark in Bergen, wegvallen van voetbal en daardoor grootste bijdrager aan kantine omzet. Financiele onzekerheid als gevolg Ja, we vinden het belangrijk [de MFC] blijft bestaan. Ja, ledenbehoud is lastig als er geen woningen beschikbaar komen voor o.a. starters. Dit geldt niet alleen voor spelende leden, maar ook voor vrijwilligers. In ons dorp zit woningbouw al ruim 8 jaren op slot. Huizen die te koop komen zijn te duur, worden opgekocht door buitenstaanders die veelal voor rust en ruimte komen en, een uitzondering daargelaten, nauwelijks deelnemen aan het verenigingsleven. Ja, wij zijn heel benieuwd hoelang de sporthal nog blijft. Aangezien ze bezig zijn met een nieuw sportpark waar eigenlijk geen ruimte is voor een nieuwe hal of accommodatie voor culturele doeleinde. De sportzaal ziet er zeer slecht uit en de huur is dan ook veel te hoog. De Vennen heeft dit probleem niet. Alleen daar zit het probleem bij de lift die lang uit de running is geweest.

Nee In Bergen gaat een nieuw sportpark komen, wat een directe bedreiging is voor de toekomst van [de MFC]. Het voetballen zal de komende jaren minder worden totdat het volledig overgaat naar Bergen. Er moet zeer snel een start gemaakt worden met het nieuwe sportpark. We zien af van bepaalde investeringen in het huidige sportpark, omdat dat plat gaat. Dan hebben we het bijvoorbeeld over het repareren van de lichtmasten bij het hoofdveld. Dit zorgt er in de winterperiode wel voor dat we een enorme uitdaging hebben qua veldgebruik. Nee. Knelpuntje is de afstand die de kinderen van de onderbouw elke gymles moeten afleggen. De tijd die we kwijt zijn om naar de gym te gaan, te gymmen en weer naar school te gaan. De exploitatie en levensvatbaarheid van de accommodatie waarin we gehuisvest zijn staat onder druk. Dit werkt belemmerend voor het bereiken van onze doelstellingen. Zolang [de MFC] als MFA geen bruisende plek is heeft dit ook een directe invloed op de aantrekklingskracht van [de organisatie]. Wij aan het fuseren met 4 voetbalverenigingen. Ja, de tariefstelling. Met name voor 1/3 deel van de sporthal. De uitvoering van de huidige beheerder van de beheerder. Onvoldoende continuïteit en uitvoering van de zaken die voor ons als vereniging essentieel zijn voor de goede uitvoering van onze activiteiten.

Denk aan stand van zaken kleedlokalen, beschikbaarheid horeca, temperatuur en schoonheid zaal. Schulden en te weinig inkomsten. Hoge lasten.

34. Indien u knelpunten ervaart: hoe beoordeelt u de wijze waarop de gemeente omgaat met de knelpunten die uw vereniging/organisatie of exploitatie ervaart? Identificerende informatie over de accommodatie of vereniging is weggelaten uit deze beantwoording. - We geven regelmatig aan waar we tegenaan lopen, maar helaas wordt hier nog weinig actie op gezet. - Weet niet. - Vanuit de gemeente ervaren wij geen enkel initiatief of interesse in hoe wij het beheer, onderhoud en exploitatie uitvoeren. - De gemeente is niet doortastend. Daarnaast lijkt het hun ook niet uit te maken. Gemeente geeft geld en gaat ervanuit dat de beheerder hiermee hun afgesproken zaken mee nakomen/uitvoeren. In mijn ogen pakt de beheerder van twee kanten. De huurder (wij) en gemeente. Men profiteert gewoon van de situatie. Tot het punt bereikt dat de huurders er een keer klaar mee zijn. Maar de gemeente lijkt het allemaal niet te boeien of gaat er tergend langzaam mee om en de beheerder blijft de gemeente bespelen. Dat dit zo kan verbaasd me enorm. Ik zie het met leden ogen aan. - Niet over gecommuniceerd. - staat open voor suggesties maar zelfredzaamheid ligt bij accommodatie beheer.

45 / 48

-

-

-

-

Geen duidelijk plan. Gemeente geeft aan dat de stichting/vereniging zelf redzaam moet zijn, waar wij het over eens zijn, maar daar staat geen alternatief of advies tot het ontwikkelen van andere activiteiten waardoor de stichting an de faciliteiten nog kan blijven bestaan. gezien de ontwikkelingen en de toekomst plannen van de gemeente Bergen zijn wij bang dat de toekomst van [de MFC] op losse schroeven komt te staan. In ons dorp zit de woningbouw al ruim 8 jaar op slot. De gemeente heeft jarenlang geen (sport)beleid gevoerd. Onvoldoende Deze worden doorgegeven bij de exploitant en dan duurt het soms lang voor dat hier iets mee gedaan wordt. Communicatie via de mail loopt niet altijd soepel. Als huurder heb ik eigenlijk geen contact met de gemeente alleen de laatste tijd omdat er problemen zijn is de gemeente in beeld. Nee. Er is in juni een bijeenkomst geweest met meerdere stichtingen / exploiteurs van de gemeenschapshuizen, waarbij de zorgen voor de toekomst zijn geuit. Er ligt geen plan hoe hier mee om te gaan in de toekomst of wat de gemeente kan doen in de hulp voor het voortbestaan van de stichting. Ik begrijp dat de weg naar een nieuw sportpark er een is van de langere weg, maar we ervaren op dit moment wel een gebrek aan daadkracht om dat nieuwe park zo snel als mogelijk klaar te hebben.

De ontevredenheid ten aanzien van de exploitant speelt al jaren binnen vrijwel alle gebruikers. We zijn blij dat de gemeente dit jaar de stap heeft gezet om hierin de juridische mogelijkheden te onderzoeken. Zijn in overleg met gemeente over nieuwe accommodatie. Het overleg met ambtenaren verloopt positief. Onvoldoende. Tarifering al 3 jaar lang aangegeven, maar zonder resultaat. Samenwerking met de beheerder als gebruikers collectief in juni opgezegd. Tot vandaag (4 oktober) nog geen enkel concreet gevolg daaraan.

35. In algemene zin, hoe beoordeelt u het accommodatiebeleid van de gemeente Bergen? (Cijfer 1-10)

Aantal respondenten 0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

46 / 48

Bijlage 4 | Bestudeerde documenten • • • •

• • • • • •

Accommodatiebeleid gemeente Bergen Accommodatienota Sportparken Begrotingen en jaarrekeningen Documentatie inzake: o MFC Alverman o MFC den Asseldonk o MFC de Buun o MFC de Klaproos o MFC ’t Luukske o Duurzaam Sportpark Evaluatie nota privatisering tennisverenigingen Gebruikersovereenkomsten Kadastrale gegevens accommodaties Meerjarenonderhoudsplanningen Nota privatisering sportparken Nota privatisering tennisverenigingen

47 / 48

Werken met TwynstraGudde betekent samen maatschappelijke transities werkend krijgen. Met advies, management en opleidingen helpen we mensen en organisaties bij duurzame veranderingen. Denk aan energie en klimaat, wonen, veiligheid, landbouw, mobiliteit, zorg en onderwijs. Onze kracht ligt in daadkracht. In het creëren van oplossingen die werkbaar zijn én werkbaar blijven. Samen met onze opdrachtgevers - en alle belanghebbenden daaromheen - werken we aan een samenleving die schoon, veilig, gezond en weerbaar is. Zo maken we blijvend impact op morgen.