Programmabegroting 2022 9 november 2021
Tekst van het document
PROGRAMMABEGROTING 2022 Inclusief meerjarenperspectief 2023-2025
GEMEENTE BERGEN Provincie Limburg
1
PROGRAMMABEGROTING 2022
GEMEENTE BERGEN
Gemeente Bergen Postbus 140 5854 ZJ Bergen Tel: 0485 - 34 83 83 Fax: 0485 - 34 28 44 Bezoekadres: Raadhuisstraat 2, Bergen Internet: www.bergen.nl E-mail: info@bergen.nl De links van sociale media https://www.facebook.com/gemeentebergen https://www.instagram.com/gemeentebergen_l/
2
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ...................................................................................................................................... 3 Deel 1 Algemeen .................................................................................................................................... 5 Aanbiedingsbrief ................................................................................................................................... 7 Deel 2 De programma's ....................................................................................................................... 14 Programma 1 Samenleving ................................................................................................................ 15 1.1 Thema Vitale gemeenschappen ...................................................................................................... 15 1.2 Algemene basisvoorzieningen ........................................................................................................ 16 1.3 Thema Maatwerkvoorzieningen ...................................................................................................... 19 Programma 2 Ruimte en Economie ...................................................................................................
21 2.1 Thema Milieu en Duurzaamheid ..................................................................................................... 21 2.2 Thema Openbare Ruimte ................................................................................................................ 26 2.3 Thema Ruimtelijke Ontwikkeling ..................................................................................................... 32 2.4 Thema Economie, Recreatie en Toerisme ...................................................................................... 38 Programma 3 Bestuur en Financiën ................................................................................................. 41 3.1 Thema Algemeen Bestuur ............................................................................................................... 41 3.2 Thema Publieke Dienstverlening ..................................................................................................... 43 3.3 Thema Veiligheid ............................................................................................................................. 45 3.4 Thema Financiën .............................................................................................................................
46 3.5 Thema Overhead............................................................................................................................. 48 Deel 3 De Paragrafen ........................................................................................................................... 50 Paragraaf A Lokale Heffingen ............................................................................................................... 51 Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................... 59 Paragraaf C Onderhoud Kapitaalgoederen ........................................................................................... 66 Paragraaf D Financiering....................................................................................................................... 70 Paragraaf E Bedrijfsvoering................................................................................................................... 74 Personeel............................................................................................................................................... 74 Paragraaf F Verbonden Partijen ............................................................................................................
81 Paragraaf G Grondbeleid ...................................................................................................................... 93 Bijlage 1 Financiële begroting ............................................................................................................... 96
3
Bijlage 2 Geprognotiseerde balans ....................................................................................................... 97 Bijlage 3 Reserves en voorzieningen .................................................................................................. 101 Bijlage 5 EMU Saldo ............................................................................................................................ 108 Bijlage 6 Beleidsindicatoren ................................................................................................................ 109 Bijlage 7 Investeringskredieten ........................................................................................................... 111 Besluit van de gemeenteraad .............................................................................................................. 113
4
Deel 1 Algemeen
5
Aanbiedingsbrief Datum besluitvorming college 5 oktober 2021
Portefeuillehouder Splinter
Datum vergadering 9 november 2021
Onderwerp Begroting 2022
Aan de raad, Inleiding Hierbij bieden wij u de ontwerp meerjarenbegroting 2022-2025 aan. Wij zijn verheugd dat we er, ondanks de financieel onzekere situatie in relatie tot de Coronacrisis en de blijvende zorgen rondom de kostenontwikkeling in het sociaal domein in geslaagd zijn een meerjarig sluitende begroting 2022 – 2025 aan te bieden. Het coalitieakkoord 2018 – 2022, de Berap 2021 én de kadernota 2022 hebben wij als uitgangspunt genomen voor het opstellen van deze begroting. Er blijft ruimte voor nieuw beleid en er kan wederom geïnvesteerd worden boven het al bestaande investeringsprogramma. De financiële positie van Bergen blijft gezond ondanks het feit dat de ontwikkeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds onzeker is en ons bezighoudt. Het landelijke beeld is dat de kostenontwikkeling binnen de jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning fors oploopt. Het kabinet heeft besloten om voor het jaar 2022 een bedrag beschikbaar te stellen. Voor de jaren hierna zal het nieuwe kabinet besluiten moeten nemen. In lijn met het beleid van de provincie ramen wij 75% van de extra uitkering zoals we die in 2022 ontvangen ook voor de jaren 2023-2025. Saldi bestaand beleid Bij het opstellen van deze begroting hebben wij de kadernota 2022 en de hierin opgenomen uitgangspunten als basis genomen voor de ramingen.
De daarin opgenomen autonome ontwikkelingen hebben we verwerkt in de begroting. Hieronder zijn de financiële uitgangspunten kort opgesomd: Personeelsbudget In de begroting 2022 is uitgegaan van de huidige formatieomvang. De personeelsformatie per 1 mei 2021 is als uitgangspunt genomen. De loonsom is geraamd naar de laatst bekende gegevens, waarbij tevens rekening is gehouden met periodieke verhogingen en bestaande Cao-afspraken. De huidige CAO liep af op 1 januari 2021. De onderhandelingen voor een nieuwe CAO, die zal gaan gelden met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2021, worden in het najaar van 2021 weer op gestart. Wij zijn uitgegaan van een cao-stijging van 0.5 % in 2021 en 0.5 % voor het jaar 2022. Financiën Uitgangspunt is dat structurele lasten gedekt moeten zijn door structurele baten. Incidentele inkomsten of meevallers voegen we toe aan de algemene vrije reserve. Voor incidentele tegenvallers is de algemene vrije reserve beschikbaar. De begrote bedragen van 2021 vormen in beginsel de basis voor het jaar 2022. Wij hebben hierbij uiteraard ook een vergelijk gemaakt met de werkelijke kosten 2018-2020. Hiermee hebben wij bereikt dat wij reële bedragen geraamd hebben. Rente De rekenrente is 0,2 %. Eens per drie jaar wordt beoordeeld of de rekenrente aangepast dient te worden en dit is in 2022 (was voorheen 2%) het geval.
7
Algemene uitkering In de begroting 2022-2025 is de algemene uitkering geraamd op basis van de Meicirculaire 2021. Op basis van de signalen rondom de septembercirculaire zijn wij in deze begroting ervan uitgegaan dat wij in de jaren 2023-2025 een bedrag van € 100.000 extra zullen ontvangen. Eind september hebben wij de septembercirculaire ontvangen. Op dit moment berekenen wij de impact hiervan op onze begroting. Wij informeren u hierover vóór de raadsvergadering van 9 november a.s. Het kabinet heeft besloten dat de gemeenten gecompenseerd worden voor de oplopende uitgaven jeugd. Voor het jaar 2022 ontvangen wij naar huidig inzicht een bedrag van € 833.000. De structurele uitkering wordt bekend gemaakt nadat er een nieuw kabinet is gevormd. Volgens provinciale richtlijnen mogen wij voor de jaren 2023-2025 uitgaan van 75% van het bedrag van 2022. Dit hebben wij dan ook opgenomen in deze begroting. Belastingen en heffingen • • • • • • •
Het basisuitgangspunt bij belastingheffing is dat de totale belastingdruk voor de inwoners en ondernemers zo laag mogelijk wordt gehouden. De belastingen en retributies beschouwen we dus ook als een geheel. Ten aanzien van de afvalstoffenheffing wordt een kostendekkende tariefstelling aangehouden. Bij de vaststelling van het GRP 2020-2025 is besloten om de rioolheffing jaarlijks te verhogen met het inflatiepercentage. Voor 2022 is dit 1,9%. De OZB opbrengst wordt in 2022 met het inflatiecijfer van 1,9% verhoogd. Er is rekening gehouden met een tarief van € 1,25 per overnachting voor de verblijfsbelasting en waterverblijfsbelasting (voorheen toeristenbelasting). De woonforensenbelasting wordt voor 2022 conform de OZB met het inflatiepercentage van 1,9 % verhoogd. Voor de leges geldt het uitgangspunt van kostendekkende tarieven. Winst maken op samenhangende groepen van leges is niet toegestaan.
De geactualiseerde tarieven van de gemeentelijke belastingen worden door uw raad vastgesteld in de vergadering van december. Inflatie Het inflatiepercentage voor de uitgaven ramen we op 1,9 %. Het inflatiepercentage is gebaseerd op cijfers uit het Centraal Economisch plan. Er is een stelpost van € 18.000 opgenomen voor de inflatie van prijsgevoelige uitgaven. Op productniveau hebben wij alle uitgaven constant geraamd. Met inachtneming van het vorenstaande kunnen de volgende saldi bij bestaand beleid worden gepresenteerd: Tabel 1: saldi bij bestaand beleid
Jaar
2022
2023
2024
2025
Saldo bestaand beleid
711.804
583.146
373.208
374.943
Wensen nieuw beleid uit kadernota juli 2020 In uw vergadering van 13 juli 2021 heeft u de kadernota 2022 besproken. In deze kadernota was de wensenlijst voor investeringen inclusief de financiële vertaling opgenomen. Wij stellen voor om de volgende wensen voor nieuw beleid in deze begroting op te nemen.
8
Tabel 2: Wensen nieuw beleid op te nemen in begroting 2022 – 2025.
Wens krediet
1 Fte buitendienst Zonnecarport Mosaique Ondersteuning raadsleden Bedrijfsvoertuig groene boa Verhoging budget maatschappelijk werk Onderwijshuisvesting Laanbomen Crisisdienst Jeugd 0.7 fte blauwe boa 0.5 fte adm. Squit Verhoging post jur. Ondersteun. Vervanging dassenraster Sieb. Audiovisuele midd. Vergaderruimten 0.5 fte tbv Inburgering 0.5 fte tbv Inburgering uit Alg. uitk Centrummanagement Mosaique Herinrichting Heijmanspark Groen blauwe revolutie schoolpleinen 0.3 FTE Bibob coördinator
2022
2023
2024
2025
250.000 0 0
50.000 0 10.000 4.000 47.000 25.000 35.000 13.500 49.000 38.000 5.000 0 0 37.000 -37.000 15.000 0 25.000 23.000
50.000 0 0 4.000 47.000 0 35.000 13.500 0 38.000 5.000 1.530 6.060 37.000 -37.000 0 0 0 0
50.000 7.897 0 4.000 47.000 0 35.000 13.500 0 38.000 5.000 1.527 6.048 37.000 -37.000 0 10.500 0 0
50.000 7.744 0 4.000 47.000 0 35.000 13.500 0 38.000 5.000 1.524 6.036 37.000 -37.000 0 10.480 0 0
410.000
339.500
200.090
218.472
218.284
115.000
15.000 30.000
Saldo wensenlijst kadernota 2021
Als toelichting hierop merken wij het volgende op:
1 FTE Buitendienst Dit betreft een uitbreiding van de capaciteit, structureel, met 1,0 fte van de buitendienst om de werkzaamheden van het onderhoud als gevolg van areaaluitbreiding en klimaatadaptatie goed te kunnen uitvoeren. Zonnecarport Mosaïque Dit betreft een investering om energie op te wekken met behulp van zonnecarports op het parkeerterrein van Mosaïque. De investeringswens is opgenomen voor het jaar 2023. Extra middelen ondersteuning raadsleden Dit betreft een incidentele bijdrage voor de ondersteuning van raads- en commissieleden. Bedrijfsvoertuig groene Boa Op dit moment hebben de drie groene Boa’s samen de beschikking over 1 voertuig. Dit is onvoldoende. Het is gewenst om een extra voertuig aan te schaffen. De opgenomen kosten zijn de leasekosten.
9
Verhoging budget maatschappelijk werk De inkoop van Algemeen Maatschappelijk Werk wordt met ingang van 2022 verhoogd met € 50.000. De onafhankelijke cliëntondersteuning wordt onderdeel van het maatschappelijk werk, waardoor het bedrag van € 3.000 dat hiervoor meerjarig in de begroting is opgenomen kan vervallen. De aanleiding hiervoor is versterken van laagdrempelige maatschappelijke ondersteuning en hierdoor de inzet van maatwerkvoorzieningen te beperken. Dit is een van de doelstellingen van het programma Sturing en Inkoop en de doordecentralisatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Per saldo een bedrag van € 47.000 extra investering vanaf 2022. Onderwijshuisvesting Genoemd bedrag is noodzakelijk om een integraal huisvestingsonderzoek uit te voeren. Laanbomen In 2019-2020 is GBI geïntroduceerd en zijn alle laanbomen in beeld gebracht. Vervolgens heeft er een VTA controle plaatsgevonden waarbij 167 bomen als risicoboom zijn gekwalificeerd. Deze bomen zijn inmiddels gekapt en zullen in het najaar van 2021 worden herplant. In het verleden zijn er echter nog een groot aandeel bomen vanwege diverse omstandigheden gekapt. Ook hier is het zaak om het straatbeeld weer te herstellen door de bomen in de komende jaren weer te vervangen. Daarnaast ligt er ook een wens om de komende 4 jaar op nieuwe locaties nog bomen aan te planten.
In totaal gaat het hierbij om ca 400 bomen die we de komende 4 jaar willen gaan planten. Uiteraard heeft dit ook gevolgen voor het toekomstig onderhoud en zullen deze bomen in GBI worden opgenomen. Crisisdienst Jeugd De gemeentelijke toegangen moeten bereikbaar zijn op alle werkdagen tot 17:00. Door beperkte bezetting en geen/beperkte bereikbaarheid op een aantal dagdelen is dit vaak lastig te regelen. De bereikbaarheid na 17:00u en in het weekend voor spoedgevallen wordt geregeld door de crisisdienst, dit is contactueel zo vastgelegd. De crisisdienst heeft de mogelijkheid om ook binnen kantoortijden de bereikbaarheid te regelen voor een gemeente. Hiervoor moeten ze extra personeel inzetten; deze kosten worden doorberekend aan de gemeente. In het geval van Bergen kunnen we dit in gezamenlijkheid doen met de gemeente Gennep, waardoor we de kosten voor deze inzet kunnen delen. De kosten voor de bereikbaarheid zijn €105,- per uur. De gemeente Gennep maakt hier op de vrijdagmiddag voor 5 uur gebruik van. Kosten op jaarbasis zijn ongeveer €27.000,- (afhankelijk van hoe feestdagen vallen). Als we gezamenlijk met Gennep gebruik willen maken van de inzet, zou dit dus ongeveer €13.500,- kosten. Voorgesteld wordt om nader te onderzoeken of Gennep met ons de voorgestelde oplossing wil realiseren.
Blauwe boa 0.7 fte De afgelopen jaren werd er jaarlijks 0.3 fte ingehuurd om controles bij horeca-inrichtingen uit te voeren. Daarnaast is het duidelijk geworden dat de bulk van niet-specialistische toezichthoudende taken verschoven is naar de blauwe BOA. Hier hebben we als gemeente 1 persoon voor in dienst. Voor 2022 wordt voorgesteld om een extra BOA (0.7 fte) te werven die tevens drank – en horecacontroles uitvoert en waar nodig ondersteuning kan bieden aan de twee gemeentelijke groene BOA’s. Voor de jaren hierna wordt deze formatie-uitbreiding doorgeschoven naar de nieuwe coalitieperiode. Adm. Ondersteuning SQUIT 0.5 fte Met de komst van de Omgevingswet veranderen procedures en zal de wijze van werken veranderen. De werkwijze wordt ondersteund door Squit2020. Op basis van ervaringsgegevens bij andere gemeenten verwachten wij een toename van werkzaamheden van 0.5 fte. Verhoging post juridische ondersteuning WOB Aan het afhandelen van WOB verzoeken wordt op dit moment veel tijd besteed. Extra ondersteuning hierbij is gewenst, zeker gelet op de complexiteit van de afhandeling van WOB verzoeken met financiële risico’s die hieraan verbonden zijn. Ten behoeve van inhuur van formatie is een verhoging van de post juridische ondersteuning gewenst van 5.000.
Vervanging dassenraster De huidige staat van het fauna raster langs beide zijden van de Siebengewaldseweg is zeer slecht en is dringend aan vervanging toe. In de nieuwe situatie zal het raster verder van de weg worden geplaatst zodat de berm ook verstevigd kan worden en een veiligere situatie ontstaat.
10
Staatsbosbeheer, (eigenaar van de noordzijde van de weg) heeft toestemming gegeven om het raster op hun eigendom te plaatsen mits het onderhoud voor rekening van de gemeente is. Bomen die een slechte vitaliteit hebben en/of worteldruk veroorzaken zullen eveneens verwijderd worden. Totale lengte dassenraster is ca 1500 meter. Het opgenomen bedrag van 15.000 is een aanvulling op het in 2017 gevoteerde krediet van 22.000. Inburgering Het opgenomen bedrag is noodzakelijk om de werkzaamheden als gevolg van de wetswijziging te kunnen uitvoeren. Via het rijk wordt hiervoor een compensatie ontvangen. Centrummanagement Mosaique De pilot Centrummanagement loopt af eind 2021. Op basis van een evaluatie met stakeholders wordt het vervolg besproken voor 2022 en verder. Vooruitlopend op de resultaten van deze evaluatie is voor 2022 budget opgenomen voor voortzetting en zal de evaluatie uitwijzen in hoeverre deze post structureel zou moeten worden opgenomen. Herinrichting Heijmanspark In Afferden bestaat al langer de wens om het Heijmanspark een grondige opknapbeurt te geven en te herinrichten. De eerste plannen daartoe dateren al uit de periode 2009/2010 en zijn vastgelegd in de “Ontwikkelvisie Heijmanspark te Afferden - Verbetering van Ruimtelijke en Functionele Kwaliteiten”. Afgezien van wat aanpassingen in de beplanting heeft dit niet tot een grondige aanpak van het park geleid.
Ook bij de dorpsinventarisatie in 2018 (geïnitieerd door Afferden Samen Beter) kwam de wens tot herinrichting van het park nadrukkelijk naar voren. Met de realisatie van het nieuwe gezondheidscentrum, alsmede de doorontwikkeling van het MFC de Alverman, tezamen met het initiatief vanuit het dorp en in combinatie met de opgaves uit het kader van de klimaatadaptatie en de biodiversiteit, vormen deze ontwikkelingen een natuurlijk moment om de herinrichting van het Heijmanspark te Afferden in 2022 op te pakken. Groenblauwe revolutie schoolpleinen Het ’Programma ‘GroenBlauwe Revolutie Schoolpleinen’ is een initiatief onder Waterpanel Noord, het samenwerkingsverband in de waterketen van 15 gemeenten in noord en midden Limburg, het waterschap en de waterleidingmaatschappij. Het heeft de ambitie om binnen 6 jaar 80 % van alle basisschoolpleinen klimaatrobuust in te richten. Hieronder wordt verstaan een inrichting met ruimte voor water, groen en biodiversiteit en die faciliteiten biedt voor bewegend leren, gezond bewegen, bewustwording en educatie over klimaatadaptatie. Het programma biedt ontzorging van school en gemeente in de begeleiding van het hele proces en een startfonds. De bijdrage van de gemeente is € 37.000, per school/locatie waarvan 33% bijgedragen wordt door DPRA (Delta Programma Ruimtelijke Adaptatie) via een regionale aanvraag.
De netto bijdrage van de gemeente bedraagt € 25.000, per school. Gezien de brede impact van het programma, klimaat, onderwijs, gezondheid en welzijn is het ook belangrijk en verantwoord dat dit programma ook financieel breed gedragen wordt. Het programma verwacht te starten op 1-1-2022 en begint met een pilot fase van 2 jaar. Het voorstel is om € 25.000, hiervoor vrij te maken zodat we in 2022 deel kunnen nemen aan de pilot en een start kunnen maken met een van de vijf locaties in onze gemeente. Bibob coördinator Om de ondermijnende criminaliteit tegen te gaan wordt het Bibob beleid van de gemeente aangescherpt. Bij een groter aantal vergunningsaanvragen wordt een Bibob toets gevraagd. Gezien de huidige capaciteit kunnen niet alle aanvragen volledig getoetst worden. De inzet van een Bibob coördinator (0.3 fte) kan hier een meerwaarde zijn. De kosten bedragen € 23.000 per jaar Wij zijn van mening dat wij met bovenstaande wensenlijst voldoende tegemoet komen aan de wensen van uw raad.
Recapitulatie In de vorige hoofdstukken zijn de saldi bij bestaand beleid en de wensen voor nieuw beleid aan de orde gesteld. Met inachtneming hiervan kan onderstaand overzicht worden gepresenteerd:
11
Jaar
2022
2023
2024
2025
Saldo bestaand beleid (tabel 1) Saldo nieuw beleid (tabel 2) Eindsaldo (in feite post onvoorzien)
711.804 339.500 372.304
583.146 200.090 383.056
373.208 218.472 154.736
374.943 218.284 156.659
Zoals uit het vorenstaande blijkt is de begroting structureel in evenwicht. Het hiervoor genoemde eindsaldo begroting is het geraamde overschot in het betreffende jaar. Hiernaast is in het saldo een post onvoorzien een bedrag opgenomen van € 62.000 per jaar. Toezicht provincie Door de provincie is in 2019 een financieel verdiepingsonderzoek uitgevoerd. Het doel van dit onderzoek is een uitspraak te doen over de toezicht vorm voor de begrotingsjaren 2019-2022. De conclusie was dat de gemeente Bergen voldoet aan de voorwaarden voor meerjarig repressief toezicht oftewel ‘toezichtarm’. Tot slot Wij gaan ervan uit dat wij een begroting hebben opgesteld die recht doet aan de wensen van uw raad. Deze begroting is ingedeeld in drie delen: • Deel 1: algemeen deel met vermelding uitgangspunten begroting. • Deel 2: toelichting op de programma’s. • Deel 3: toelichting op de paragrafen. • Bijlagen: de financiële begroting en de bijlagen. Wij stellen u voor: 1. 2. 3. 4.
De begroting voor het begrotingsjaar 2022 vast te stellen. De kredieten zoals opgenomen in de aanbiedingsbrief te voteren. Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2023-2025. Het college op te dragen de begroting 2022 uit te voeren.
Burgemeester en wethouders van Bergen,
Secretaris
Burgemeester
H.H.M. Timmermans
M.H.E. Pelzer
12
13
Deel 2 De programma's
14
Programma 1 Samenleving 1.1 Thema Vitale gemeenschappen Waar gaat het thema over: De opgave voor het thema ‘Vitale Gemeenschappen’ is de beweging mogelijk te maken naar een andere overheid en andere burgers, ieder in een eigen nieuwe aanvullende rol. Het beleidskader "Participatie en Zelfsturing 2021", die in april 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld, geeft ten aanzien van deze rollen een aantal kaders en uitgangspunten. Wat willen we bereiken: • • •
De samenredzaamheid van en in de gemeenschap vergroten. Het bevorderen van een vitale gemeenschap, waar alle inwoners een bijdrage aan kunnen en willen leveren. De beschikbaarheid van voorzieningen voor onze inwoners die bijdragen aan leefbaarheid en positieve gezondheid.
Wat gaan we er voor doen: • •
• • •
We zorgen dat de inwoners de beschikking hebben over voorzieningen die nodig zijn om het doel (leefbaarheid en positieve gezondheid) te bereiken, bijvoorbeeld in de vorm van de Multifunctionele Centra (MFC’s), sport- en speelvoorzieningen en huiskamers; Ondersteunen, stimuleren en faciliteren van inwoners en dorpsraden die initiatieven ontwikkelen. Dit doen we aan de hand van het beleidskader “Participatie en Zelfsturing 2021” en we hanteren vanzelfsprekend de zeven servicebeloften en uitgangspunten van de nota Dienstverlening 2021. We hebben hiervoor het werkbudget kleine leefbaarheidsinitiatieven ter beschikking om eventueel ook incidenteel financieel te kunnen ondersteunen; Subsidiëren van belangen- en jeugdorganisaties die activiteiten op het gebied van sport en amateurkunst organiseren en hiermee een bijdrage leveren aan de aspecten van een positieve gezondheid; Samenwerking met dorpsraden, verenigingen en bewonersinitiatieven intensiveren en hen betrekken bij de ontwikkelingen binnen de gemeenschappen. Participeren in het regionale programmateam “Vitaal en Gezond”.
Wat mag het kosten:
Tabel 1.1
(bedragen x € 1.000)
Baten en Lasten Vitale gemeenschappen
Rekening
Begroting
Omschrijving
2020
2021
2022
2023
2024
2025
Totale lasten
913
1.513
919
917
915
901
Totale baten
95
96
96
96
96
96
Resultaat voor bestemming
818
1.417
823
821
819
805
Toevoeging aan reserves
0
0
0
0
0
0
Beschikking over reserves
50
545
0
0
0
0
Mutaties reserves
-50
-545
0
0
0
0
Resultaat na bestemming
768
872
823
821
819
805
Reserves
15
1.2 Algemene basisvoorzieningen Waar gaat het thema over: Algemene basisvoorzieningen raken alle aspecten van het dagelijks leven: ontmoeting, onderwijs, opvoeding, werk, gezondheid, wonen, bewegen, cultuur en veiligheid. Alles bij elkaar vormen deze voorzieningen de basis voor het wonen en leven in de gemeente Bergen. Tevens kunnen ze een vangnet van hulp en steun zijn voor degene die dat nodig hebben. Ze zijn zichtbaar, laagdrempelig en iedereen kan er gebruik van maken. Wat willen we bereiken: Voor alle inwoners zijn voorzieningen beschikbaar die hen in staat stellen zich te ontwikkelen, mee te doen in de maatschappij en gezond te blijven. Indien hierbij behoefte is aan ondersteuning, zijn er basisvoorzieningen beschikbaar voor alle inwoners. Wat gaan we er voor doen: •
• •
Onder het motto “voorkomen is beter dan genezen” is het beleid gericht op het inzetten van doelgerichte preventie. Wij willen de vraag naar zorg verminderen door accent te leggen op zelfredzaamheid, hulp te organiseren in de eigen omgeving en goede contacten te onderhouden met het onderwijs (signaalfunctie) en de huisartsen. We zorgen voor een pakket aan algemene voorzieningen om aanspraak op de relatief duurdere maatwerkvoorzieningen te verminderen. Dit vraagt om een investering in het maatschappelijk voorveld. Verder geven we invulling aan de volgende taken: • lokale en regionale afstemming op thema’s zorg, kinderopvang, (passend) onderwijs, leerplicht en Regionale meld- en coördinatiefunctie (RMC) en arbeidsmarkt, inclusief huisvesting waar van toepassing; • mede-organisatie van regionale taken zoals veilig thuis, jeugdreclassering/ jeugdbescherming, crisishulp en centrum seksueel geweld en het continueren van bemoeizorg gericht op zorgmijders. Uitvoering van de regionale visie Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling; • facilitering en ondersteuning (waar nodig) van lokale preventieve voorzieningen, waaronder integrale vroeghulp, het zorgadviesteam 0-4 jaar (waar mogelijk verbinding met kansrijke start) en onderwijskansenbeleid; • binnen het samenwerkingsverband van zeven regiogemeenten ondersteunen we sportverenigingen op het gebied van sport en bewegen.
Daarvoor is samen met partners uit onderwijs, kinderopvang, zorg, welzijn, gezondheid, bedrijfsleven en sport een regiovisie ontwikkeld. Belangrijkste speerpunt uit deze visie is het project “Iedereen kan sporten” (sporten voor mensen met een beperking); • lokaal uitvoering geven aan het stimuleren van sporten & bewegen en gezonde voeding door middel van de inzet van de beweegcoaches "Bergen Beweegt Natuurlijk!"; • uitvoering geven aan het "Lokale Beweegakkoord Bergen" i.s.m. sportverenigingen, welzijnsinstellingen, onderwijs, zorg en maatschappelijke partners op de thema's: ▪ Sportieve en gezonde jeugd; ▪ Positieve gezondheid; ▪ Vitale sport- en beweegaanbieders; • lokaal- en regionaal uitvoering geven aan het preventieakkoord i.s.m.
partners uit de zorg, sport, onderwijs, welzijn en maatschappelijke organisaties, op de thema's: ▪ rookvrije generatie; ▪ Iedereen op gezond gewicht; ▪ alcohol- en drugpreventie; • uitvoering van de wettelijke taken van het gezondheidsbeleid op grond van de " Wet Publieke Gezondheid", zoals instandhouding GGD, jeugdgezondheidszorg en infectieziekenbestrijding; • met huisartsen, provincie en diverse andere partners uitvoering geven aan het concept positieve gezondheid: aangaan partnerships, training/scholing medewerkers, faciliteren projecten en bekendheid geven aan positieve gezondheid; • het organiseren van algemeen maatschappelijk werk en preventief jeugdbeleid. Binnen het preventief jeugdbeleid wordt ingezet op jongeren in de leeftijd van 12-21 jaar.
16
• • • • • • • •
• • •
Daarbij ligt de nadruk op het in beeld krijgen van de jongeren, inspelen- en aansluiten bij de wensen- en behoeften van deze jongeren op het gebied van vrije tijd, onderwijs en werk. De aandacht zal liggen op het continueren van de huidige inzet van de straatcoaches in combinatie met het realiseren van de inzet van jeugd- en jongerenwerk. In 2022 wordt de balans tussen beide partijen gezocht; inrichten van laagdrempelige voorzieningen voor mensen met psychische problemen (middels o.a. zelfhulpgroepen "Herstellen doe je zelf" en maatjesproject Humanitas); faciliteren van de praktijkondersteuner jeugd-ggz bij huisartsen (POH J-GGZ) en bieden van onafhankelijke cliëntondersteuning; samen met de regio inrichten van algemene voorzieningen gericht op “personen met verward gedrag”; door middel van de volwassenen educatie zowel het formele als het non-formele taal- en rekenaanbod faciliteren; uitvoeren en intensiveren van de acties in het beleidsplan "Samenwerken tegen Armoede".
Bijvoorbeeld jeugdfonds sport, jeugdfonds cultuur, Stichting leergeld "De Stuwwal", voedselbank Noord-Limburg en de Vincentius vereniging; preventieve en laagdrempelige ondersteuning intensiveren door inzet op de thuisadministratie van Humanitas; maatschappelijk werk inzetten om de toegankelijkheid te verbeteren en laagdrempelige ondersteuning te kunnen bieden voor mensen die leven op minimum bestaansniveau; voor statushouders het wettelijk verplichte inburgeringstraject organiseren, regisseren, coördineren en aanbieden en hen begeleiden in sociale participatie; Het als gemeente zelf uitvoeren van de bestaande en nieuwe inburgeringstaken in relatie tot de wettelijke verplichtingen van de "Wet inburgering 2022" zoals: ▪ de maatschappelijk begeleiding (nieuw); ▪ regie, handhaving en sturing (nieuw); ▪ de module arbeidsmarkt en participatie (bestaand); ▪ brede intake (nieuw); ▪ overdracht vanuit het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (nieuw); ▪ inkopen van leerroutes (nieuw); ▪ financiële ontzorging (nieuw). In verband met de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de inburgeringstaken en het meer zelf uitvoeren, betekent dit ook uitbreiding van de huidige formatie. De uitbreiding van de formatie is budgettair neutraal.
mantelzorgers en mensen (die in hun directe omgeving) geconfronteerd worden met dementie ondersteunen door de inzet van de mantelzorgondersteuner en de werkgroep "Bergen dementievriendelijk"; samenwerking met de bibliotheek. Deze biedt toegang tot kennis en ondersteunt bij een leven lang leren. Naast het uitlenen van boeken vanuit de vestiging in "" Den Asseldonk" is er op elke basisschool een BOS (Bibliotheek op School) ingericht; actief deelnemen aan het Regionaal Werkgevers Service Punt en bijdragen aan het uitvoeren van de regionale en provinciale visie en de programmalijnen van het arbeidsmarktbeleid.
17
Wat mag het kosten:
Tabel 1.2
(bedragen x € 1.000)
Baten en Lasten Algemeen basisvoorzieningen
Rekening
Begroting
Omschrijving
2020
2021
2022
2023
2024
2025
Totale lasten
2.867
2.968
3.209
3.219
3.215
3.140
Totale baten
63
65
358
358
358
294
2.804
2.903
2.851
2.861
2.857
2.846
Toevoeging aan reserves
0
0
0
0
0
0
Beschikking over reserves
34
21
1
1
1
1
Mutaties reserves
-34
-21
-1
-1
-1
-1
2.770
2.882
2.850
2.860
2.856
2.845
Resultaat voor bestemming
Reserves
Resultaat na bestemming
18
1.3 Thema Maatwerkvoorzieningen Waar gaat het thema over: Maatwerkvoorzieningen zijn voorzieningen die beschikt worden voor één persoon of huishouden naar aanleiding van een hulpvraag. Op deze wijze creëren we een sociaal en financieel vangnet voor onze inwoners die dat nodig hebben. Hiermee geeft de gemeente Bergen uitvoering aan de wettelijke taken binnen de Wmo, Jeugdwet en de Participatiewet. Wat willen we bereiken: • • • •
Al onze inwoners zijn zelfredzaam, kunnen maatschappelijk participeren en op een verantwoorde wijze zelfstandig wonen. Al onze kinderen en jongeren (0-23 jaar) kunnen veilig opgroeien en de kansen krijgen om zich te ontwikkelen tot vitale en gelukkige mensen, die zelfstandig kunnen functioneren in de maatschappij. Onze inwoners hebben zoveel als mogelijk een baan naar vermogen. Onze inwoners voeren een passende tegenprestatie uit indien zij een beroep doen op een uitkering.
Wat gaan we er voor doen: De Participatiewet is de wettelijke basis voor het inzetten van maatwerkvoorzieningen in het kader inkomen, armoedebestrijding, inburgering en volwasseneneducatie. De Jeugdwet biedt de mogelijkheid en bevoegdheid om individuele jeugdigen te ondersteunen in de vorm van begeleiding, behandeling en wonen in een beschermde omgeving. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) vormt de basis voor het bieden van maatwerkondersteuning aan volwassenen. Dit betreft het voeren van een huishouden en zelfstandig kunnen blijven wonen, maatschappelijke participatie en zelfredzaamheid en dagelijkse activiteiten. Ook het aanbrengen van structuur in de dag en daar waar nodig het bieden van een passende woonomgeving behoren hier toe. We geven uitvoering aan deze wetten door: • bij inwoners die als gevolg van beperkingen niet voldoende ondersteund worden door de vitaliteit in onze gemeenschap of de algemene basisvoorzieningen te onderzoeken welke ondersteuning nodig is om te kunnen participeren en zelfredzaam te zijn; • jeugdigen te ondersteunen bij hun ontwikkeling indien hun sociale omgeving deze onvoldoende kan bieden; • het inzetten van een maatwerkvoorziening als uit onderzoek blijkt dat onze inwoners deze ondersteuning nodig hebben om hun doelen te bereiken.
De volgende activiteiten worden hiertoe ondernomen: • inwoners met een mobiliteitsprobleem voorzien van een passende vervoersvoorziening, denk hierbij aan het inzetten van de regiotaxi, leerlingenvervoer of verstrekken van een scootmobiel; • hulp bieden bij het huishouden aan onze inwoners die dit nodig hebben, zodat zij in een schoon en leefbaar huis kunnen wonen en beschikken over schone kleding en textiel; • organiseren van individuele begeleiding en behandeling op maat op het moment dat een algemene voorziening niet toereikend is; • stimuleren van onze inwoners om zelf te zorgen voor een passende woonomgeving. Inzetten van voorzieningen voor de woning zodat onze inwoners langer zelfstandig kunnen blijven wonen in de eigen leefomgeving. Dat kan de eigen woning zijn of een meer geschikte woning in dezelfde omgeving. In de begroting hebben wij rekening gehouden met een constante raming van uitgaven woonvoorzieningen. Deze uitgaven kunnen echter per jaar fors afwijken. Wij stellen voor om de effecten hiervan in voorkomende gevallen te verrekenen met de algemene reserve. • faciliteren van dagbesteding als maatwerkvoorziening wanneer een algemene voorziening niet toereikend is; • uitvoering geven aan het project "Sturing en Inkoop" waarbij we door de gewijzigde regionale inkoop van zorg door de "MGR Sociaal Domein Limburg Noord" de transformatie verder vorm gaan geven;
19
• • • • • • • • •
de organisatie van voor- en vroegschoolse educatie met extra aandacht voor taalactiviteiten voor kinderen (in de leeftijd van 2 tot 6 jaar) van anderstaligen en hun ouders. Hierbij ook de verbinding realiseren met het "Taalhuis" en de "Voorleesexpress"; uitvoeren van de Jeugdwet als het gaat om het kunnen bieden van pleegzorg en residentiële hulp aan onze inwoners; samen met de regiogemeenten het plan van aanpak uitvoeren voor de door decentralisatie "Beschermd Wonen" en "Maatschappelijke Opvang" met ingang van 2022; op een doelmatige en rechtmatige wijze uitvoering geven aan de Participatiewet, IAOW/Z en de BBZ regeling; uitvoeren van het "Aanvalsplan Participatiewet"; het verlenen van individuele voorzieningen in het kader van armoedebestrijding, waaronder bijzondere bijstand, individuele inkomenstoeslag en de collectieve aanvullende zorgverzekering (caz); het bieden van professionele, laagdrempelige schuldhulpverlening, daar waar dat noodzakelijk is; uitvoering geven aan de "Wet sociale werkvoorziening"; uitvoering geven aan de doorontwikkeling van een toekomstbestendige uitvoering van de "WSW".
Wat mag het kosten:
Tabel 1.3
(bedragen x € 1.000)
Baten en Lasten Maatwerkvoorzieningen
Rekening
Begroting
Omschrijving
2020
2021
2022
2023
2024
2025
Totale lasten
15.221
12.300
12.532
12.302
12.302
12.302
Totale baten
4.550
2.897
2.930
2.930
2.930
2.930
Resultaat voor bestemming
10.671
9.403
9.602
9.372
9.372
9.372
Toevoeging aan reserves
0
0
0
0
0
0
Beschikking over reserves
413
153
0
0
0
0
Mutaties reserves
-413
-153
0
0
0
0
10.258
9.250
9.602
9.372
9.372
9.372
Reserves
Resultaat na bestemming
20
Programma 2 Ruimte en Economie 2.1 Thema Milieu en Duurzaamheid Waar gaat het thema over: • • • • • • •
Milieubeheer VerduurSAMEN2030 Riolering en Water Klimaatbestendig bos- en natuurbeheer Afval (huisvuilinzameling) Zwerfafvalproject Grondverzet
Wat willen we bereiken: Milieubeheer • Met de komst van de Omgevingswet krijgen gemeenten de taak om gewenste milieukwaliteiten voor haar grondgebied vast te stellen. Vervolgens zullen gemeenten moeten aangeven wat ze gaan doen om er voor te zorgen dat die kwaliteiten ook behaald worden. Hoe dit zijn beslag zal krijgen, is beschreven in paragraaf 2.3 bij het Thema Ruimtelijke Ontwikkeling. • Met de komst van de Omgevingswet is een goede, mogelijk verdergaande, afstemming van werkzaamheden binnen de regio noodzakelijk. Hieraan is echter, vanwege vertraging in de invoering van de Omgevingswet en onduidelijkheid rondom nieuwe wetgeving, nog geen invulling gegeven. • Milieusamenwerking op uitvoeringsniveau. De meeste taken op het gebied van milieu zijn (verplicht) belegd bij de Regionale Uitvoeringsdienst Limburg Noord (RUD-LN). Het betreft de vergunningverlening en het toezicht bij bedrijven en daarnaast het ketentoezicht bij afvalstromen zoals grond, asbest en mest. Sinds januari 2019 is de RUD-LN een Gemeenschappelijke Regeling (GR). Naar aanleiding van de uitkomst van de evaluatie van de GR RUD Limburg Noord heeft het Algemeen Bestuur van de RUD-LN op 13 februari 2020 de verklaring van Groot Buggenum ondertekend. Als uitwerking van deze verklaring dient de RUD-LN een aantal maatregelen te implementeren ter verbetering van de slagkracht van deze organisatie.
Deze maatregelen zullen geëffectueerd worden in 2021. • Verdergaande automatisering gaat betekenen dat het werken "in de cloud" ook voor vergunningverlening toezicht en handhaving (VTH) zijn beslag gaat krijgen. Zowel de voor gegevensverwerking benodigde software alsook de gegevens zelf zullen extern op een centrale plaats beheerd gaan worden. Daarvoor loopt in Limburg een gezamenlijk traject waar de gemeente Bergen aan deel neemt. De andere deelnemers zijn, op twee na, alle gemeenten in Limburg, de Provincie, de Veiligheidsregio en de beide RUD’s. De implementatie is begin 2019 gestart en zou vier jaar duren. Gelijktijdig worden de interne werkprocessen onder de loep genomen en waar nodig aangepast. Een en ander ook met het oog op de komst van de Omgevingswet. VerduurSAMEN2030 • Het programma VerduurSAMEN2030 loopt nog tot 2030. Er is gekozen voor een fasering in drie thema’s die elk gedurende een programmaperiode het speerpunt zijn. Momenteel zitten we in de eerste programmaperiode die eindigt in 2022 met als centraal thema "Bewustwording en kennis". Daarnaast werken we met jaarprogramma’s die gelijk lopen aan de begrotingscyclus. De ontwikkeling op het gebied van duurzame energietechnieken gaat snel. Door met deelprogramma’s te werken, kunnen we snel inspelen op nieuwe mogelijkheden. Vanaf 2022 wordt de uitvoering van de Transitievisie Warmte verankerd in het programma.
Vanaf 2023 werken we aan de tweede programmaperiode "Grootschalige uitrol".
21
Riolering en Water • Klimaatbestendigheid, vooral op het gebied van riolering en water, is een belangrijk onderdeel van een duurzame leefomgeving. We zetten in op verminderen of voorkomen van problemen met wateroverlast, droogte, hitte of waterkwaliteit ten gevolge van het veranderende klimaat en hebben aandacht voor de verbetering van de biodiversiteit bij het ontwerp en de inrichting van projecten. Klimaatbesteding bos- en natuurbeheer • De effecten van de klimaatverandering en stikstofbemesting hebben ook zijn weerslag op de bosen natuurterreinen van de gemeente Bergen. Dit heeft als gevolg dat de vitaliteit van de bossen en heideterreinen drastisch afneemt waardoor ook de aanwezige natuurwaarden en belevingswaarden geschaad worden. Daarvoor zullen maatregelen getroffen moeten worden waarbij bossen en natuurterreinen weerbaarder worden tegen extreme weersomstandigheden. • Bekalken van de terreinen d.m.v. steenmeel is een optie om de zuurgraad te verminderen waardoor chemische processen in de bodem zich kunnen herstellen. Bossen weerbaarder maken d.m.v. aanplant van soorten die goed verteerbaar strooisel leveren zoals de linde, vogelkers, hazelaar, esdoorn en kastanje is ook een optie. Deze soorten zijn ook minder gevoelig voor droogtestress zodat ook de brandgevoeligheid zal afnemen.
De PAS-maatregelen voor de 2e termijn (2021-2025 ) staan ter discussie en het is afwachten of er vanuit het ministerie nog middelen beschikbaar komen. Mocht hier duidelijkheid over zijn dan zal er een overweging gemaakt worden welke financiële middelen er beschikbaar moeten worden gesteld. In afwachting hiervan is inmiddels interesse getoond bij de provincie voor een nieuwe aanvraag. Inmiddels is duidelijk dat de PAS-subsidie is komen te vervallen en daarvoor in de plaats twee nieuwe subsidies zijn gepubliceerd: Regeling versneld natuurbeheer en Programma natuur. Voor beide regelingen zijn projecten ingediend. Afval • De hoeveelheid restafval is het afgelopen jaar toegenomen als gevolg van alle coronamaatregelen waardoor mensen meer thuis bleven en blijven. De landelijke doelstelling van 100 kg restafval per inwoner is daardoor moeilijker te behalen en te behouden. • Vanwege stijging van verwerkingskosten en transportkosten van afval zal de afvalstoffenheffing voor burgers stijgen. • Limburgbreed lopen de verwerkingscontracten van GFT-, restafval en PMD in 2024 af. Voor de verwerking van GFT zal er in 2022 een Limburgbrede aanbesteding plaatsvinden via Rapid Impact Contracting.
22
De ketenregie voor PMD wordt per 1 januari 2022 teruggegeven aan het Afvalfonds waardoor de gemeente alleen nog maar verantwoordelijk is voor de inzameling van PMD en niet meer voor de verwerking. De aanbesteding van restafval is uitgesteld. Medio 2022 zal dit weer opgepakt gaan worden. Zwerfafval Verbeteren van een schonere leefomgeving. Ook in 2022 wordt er vanuit het Afvalfonds nog geld beschikbaar gesteld voor de extra aanpak van zwerfvuil en zullen wij hier gebruik van maken, dit in samenwerking met participatie. Grondverzet Verwerking van overtollige grond wordt vanwege de milieueisen en beschikbare locaties een steeds groter probleem. Vanuit diverse projecten en regulier onderhoud van de openbare ruimte komt steeds vaker (berm)grond vrij waarvoor op dat moment geen bestemming voorhanden is. Daardoor zijn we genoodzaakt om deze grond tijdelijk op het gemeentelijk terrein naast het milieupark op te slaan waarna het z.s.m. moet worden verwerkt en desnoods moet worden afgevoerd naar verwerkingsinstallaties. Die verwerking en keuring is vooral bij vervuilde grond en bij kleine partijen gebonden aan hoge kosten. Op dit moment is het inzicht en beheer op deze grondstromen wenselijk.
Wat gaan we er voor doen: Milieubeheer • In de Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Bergen (L) is vastgesteld aan welke eisen op het gebied van opleiding en werkervaring de uitvoerende medewerkers binnen het werkveld Omgevingswet moeten voldoen. Voor de eigen medewerkers bezien we regelmatig of extra scholing wenselijk is. Voor vergunningverlening en adviezen op milieugebied zullen we, om te kunnen voldoen aan de kwaliteitscriteria VTH steeds meer gebruik moeten maken van specialisten van buiten de organisatie. In principe zullen dat medewerkers van andere gemeenten binnen het RUD-LN verband zijn die aan de kwaliteitscriteria voldoen. VerduurSAMEN2030 • We geven uitvoering aan het meerjarenprogramma VerduurSAMEN2030, dat invulling geeft aan onze energieambitie om als Bergen in 2030 energie-onafhankelijk te zijn. We blijven onze burgers betrekken bij de ontwikkelingen op het gebied van duurzame energie. Het energiehuis is en blijft het centrale aanlooppunt voor burgers die informatie willen hebben. De ervaringen tot nu toe zijn dat ondersteuning vanuit de gemeente op prijs wordt gesteld. • We zien kansen voor onze samenleving in de energietransitie op het gebied van comfort, verhogen van de financiële draagkracht van onze inwoners en het vergroten van de gemeenschapszin. Als gemeente blijven we een proactieve rol pakken.
We wachten niet op het moment dat we verplicht over moeten gaan naar meer duurzame vormen van energie. We doen het nu, omdat we inzien dat nu onze samenleving er haar vruchten al van kan plukken. Daarbij pakken we in eerste instantie als gemeente zelf de voortrekkersrol en ondersteunen we initiatieven vanuit onze inwoners maximaal. Daarnaast geven we het goede voorbeeld als het om zaken gaat die we als gemeente zelf in de hand hebben en verwachten we dat onze inwoners en bedrijven mee gaan doen in het programma VerduurSAMEN2030. • We vragen ruimte bij de tweede programmaperiode om in te kunnen spelen op actuele ontwikkelingen en om initiatieven vanuit de gemeenschap te kunnen ondersteunen. Waarschijnlijk wordt dit vanuit het rijk ondersteund, daar het rijk heeft aangegeven middelen vrij te maken voor de uitvoering van de RES (Regionale Energie Strategie). De omvang is nog onduidelijk, zodra we daarover meer weten komen we hiervoor bij u terug. Vanaf 2023 start de 2e programmaperiode "Grootschalige uitrol" en zijn we bezig met de uitvoering van de Transitievisie Warmte. Om uitvoering te kunnen geven aan de doelstellingen van het nationaal en ons eigen beleid is de verwachting dat er extra energie nodig is om dit te kunnen realiseren. • De gemeente Bergen heeft als doel om energie-onafhankelijk te worden.
Dubbel ruimtegebruik van onze openbare ruimte kan een bijdrage leveren aan deze doelstelling. Riolering en water • Op basis van de regionaal uitgevoerde klimaatstresstest stellen we een uitvoeringsagenda op met projecten en acties om de gevolgen van klimaatverandering te beperken. Deze worden uitgewerkt
23
en uitgevoerd deels binnen de kaders van het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). Onderdeel hiervan is het continueren van het afkoppelen van regenwater van de riolering en dit water lokaal in de bodem te infiltreren. Dit wordt toegepast bij herinrichtingsprojecten in de openbare ruimte maar ook gecommuniceerd en gestimuleerd met een subsidie gericht op particulieren en bedrijven. Waar werkzaamheden plaatsvinden, geven we aandacht aan alle thema's van klimaatverandering. Bijvoorbeeld een bijdrage te leveren aan verbeteren van de biodiversiteit bij de inrichting van wadi's. Waar nodig nemen we maatregelen om de waterkwaliteit van grond - en oppervlaktewater te beschermen. Klimaatbestendig bos-en natuurbeheer • We nemen actief deel aan regionale samenwerkingsprojecten om kennis op te doen en te delen, taken regionaal op te pakken in plaats van individueel en daarmee ook onze kwetsbaarheid te verminderen. Op termijn moet dit ook leiden tot besparingen in de vorm van minder meerkosten. • Voor de subsidies Versneld natuurbeheer en Programma Natuur zijn projecten ingediend. Voor de regeling Versneld natuurbeheer zijn de projecten gedeeltelijk goedgekeurd en worden in de periode 2021-2023 uitgevoerd. Hierbij gaat het om het verwijderen van opslag in de heideterreinen en het Eendenmeer, eggenstuifzanden, bosherstel aanplanten en opschonen en verbreden heideverbindingszones.
Voor de regeling Programma Natuur zijn we nog in afwachting van de beslissing van de provincie. Hierbij gaat het vooral over de aankoop en inrichten van voormalige landbouwgronden en aanplant bos i.v.m. compensatie aanleg heideverbindingszones. • Inzaaien bloemrijke akkerranden wordt ook in 2022 uitgebreid. Afval • De hoeveelheid restafval ligt op dit moment rond de 112 kg per inwoner. Het is lastig om dit terug te brengen naar de landelijke doelstelling van 100 kg per inwoner. Vanwege de ingevoerde coronamaatregelen, waardoor veel mensen veel meer aan huis gebonden zijn, zien we de hoeveelheid afval juist stijgen Het meer van huis uit werken zal een structurele vorm aannemen ook na corona. Het afvalscheidingsniveau blijft wel stabiel. • Binnen Afvalsamenwerking Limburg (ASL) loopt een onderzoek naar de mogelijkheid om diverse afvalstromen circulair aan te besteden. In 2022 zal GFT Limburg breed via Rapid Impact Contracting aanbesteed worden. Hierbij wordt gezocht naar een contractpartij die samen met ASL op zoek gaan naar een vernieuwende manier van verwerking van GFT waarbij circulaire economie, regionale verwerking en duurzaamheid belangrijke onderwerpen zijn. • De kosten van verwerking van afval en transportkosten zijn de laatste jaren gestegen. Deze kosten worden gedekt door de afvalstoffenheffing.
De afvalstoffenheffing zal waarschijnlijk de komende jaren ook nog stijgen. De verwerkingskosten van afval op het milieupark zijn gestegen. De stijging wordt veroorzaakt door meer aanbod van afval op het milieupark als gevolg van corona. Daarnaast stijgen de verwerkingskosten. Vanwege de grillige afvalmarkt worden verschillende afvalstromen jaarlijks opnieuw in de markt gezet. Zwerfafval Ook in 2022 zal er vanuit het Afvalfonds nog geld beschikbaar worden gesteld voor de extra aanpak van zwerfvuil. Continuering van Project Op Weg, monitoring van de leefomgeving en communicatie zullen onderwerpen zijn die in 2022 op de agenda blijven staan. Daarnaast willen we in 2022 onderzoeken of er via dorpsraden burgerinitiatieven te ontwikkelen zijn voor het schoonhouden van je eigen leefomgeving. Ook willen we kijken of er mogelijkheden zijn voor schoon-initiatieven voor de jeugd. Grondverzet • De kosten van de afvoer van overtollige grond nemen de laatste jaren toe. Er is onvoldoende zicht op deze grondstromen. We willen in 2022 bepalen met welke werkwijze we dit beter kunnen organiseren. Plan van aanpak opstellen voor keuring en afvoer grond waarna het benodigde budget kan worden geraamd.
24
Wat mag het kosten:
Tabel 2.1
(bedragen x € 1.000)
Baten en Lasten Milieu en duurzaamheid
Rekening
Begroting
Omschrijving
2020
2021
2022
2023
2024
2025
Totale lasten
3.269
3.767
3.098
3.097
3.015
3.004
Totale baten
918
628
342
342
342
342
2.351
3.139
2.756
2.755
2.673
2.662
Toevoeging aan reserves
0
0
0
0
0
0
Beschikking over reserves
356
522
0
0
0
0
Mutaties reserves
-356
-522
0
0
0
0
Resultaat na bestemming
1.995
2.617
2.756
2.755
2.673
2.662
Resultaat voor bestemming
Reserves
25
2.2 Thema Openbare Ruimte Waar gaat het thema over: • • • •
Klimaatbestendige inrichting openbare ruimte en landschap. Verhogen biodiversiteit. Verkeer en vervoer. Onderhoud openbare ruimte Onderhoud wegen Groen voorzieningen Openbare verlichting Kunstwerken Riolen en wateren Kabels en Leidingen Wat willen we bereiken: Verkeer en vervoer • Een veilige gemeente voor alle weggebruikers met een goed ingerichte omgeving. • Goede samenwerking met de diverse stakeholders zoals scholen, ouderen en ander groeperingen. • Samen optrekken met de gemeenten in Noord Limburg binnen Trendsportal. Samen oppakken van projecten ook met stakeholders. • Het verder implementeren van Duurzaam deelvervoer. Klimaatbestendige inrichting openbare ruimte en landschap • Een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte, kernen, bedrijventerreinen, schoolpleinen en landschappen waarbij de nadelige gevolgen van klimaatverandering op de thema's wateroverlast, hitte, droogte, biodiversiteit en waterkwaliteit zoveel mogelijk worden voorkomen en ingezet wordt op bewustwording. • Een klimaatbestendige- en rivier-verruimende inrichting om waterveiligheid te garanderen. • Samenwerking in de waterketen Noord- en Midden - Limburg om de doelstellingen uit het "Convenant van Waterpanel Noord" op het gebied van kostenbesparing, kwaliteitsverbetering, kennisdeling, kwetsbaarheid, bewustwording en klantvriendelijkheid te realiseren.
• Samenwerking in de regio Noord-Limburg via de investeringsagenda om de doelstellingen van het programma Energie & Klimaat te behalen. • Realisatie van de transitie van het Nationaal Park de Maasduinen tot 2024 waarbij ingezet wordt op o.a. klimaatadaptatie en stikstofreductie. • Het thema klimaat borgen in de organisatie gericht op bewustwording, richtinggevend en uitvoering. Verhogen biodiversiteit • Verhogen biodiversiteit door bloemrijke bermen en landschapselementen aan te brengen. Daarnaast ook de biodiversiteit in de bebouwde kom verhogen zodat de leefomgeving en gezondheid van de inwoners verbeterd zal worden. • Aanplanten van meer en diverse beplanting en bomen in en om de kernen, schoolpleinen, bedrijventerreinen, bij transitie openbare ruimte en in landschappen. • Realiseren van een Maasheggenlandschap waarbij bewustwording, natuur-inclusieve landbouw, bodemverbetering, hogere biodiversiteit en kennisdeling wordt beoogd. • Realisatie van de transitie van het Nationaal Park de Maasduinen tot 2024 en uitvoering van het BIO-plan Nationaal Park de Maasduinen waarbij een robuust ecosysteem, sterk merk en betere beleving van recreatie en toerisme wordt beoogd. • Duurzame onderhoudscontracten sloten en bermen. • Een duurzaam en klimaat-adaptief pachtbeleid.
Verkeer en vervoer • Een verkeersveilige gemeente die in haar plannen, samen met de regiogemeenten binnen het samenwerkingsprogramma Trendsportal, duurzame ontwikkelingen op het gebied van verkeer(sveiligheid) en vervoer en gezondheid initieert. • Een gemeente die een integraal mobiliteitsbeleid voorstaat waarbij niet alleen gekeken wordt naar de inrichting van wegen maar ook naar gedrag (hard rijden, asociaal gedrag) en duurzaamheid
26
•
(transitie, elektrisch (deelvervoer)). Bedrijven en inwoners worden actief betrokken bij de mobiliteitsontwikkelingen. Goede contacten met scholen, dorpsinitiatieven, bedrijven over duurzame mobiliteit.
Onderhoud openbare ruimte • Onderhoud wegen Een veilige duurzame openbare ruimte waarbij slechte wegen als gevolg van de staat van onderhoud worden voorkomen. • Groen voorziening Veilig en functioneel groen met meerwaarde voor flora en fauna en voor de beleving van de openbare ruimte. • Openbare verlichting Een goede en energiezuinige staat van onderhoud van de openbare verlichting. • Kunstwerken Een goede en veilige staat van onderhoud van de kunstwerken. • Riolering & Water Een goede volksgezondheid, bescherming van waterkwaliteit (bodem en oppervlaktewater) en voorkomen van wateroverlast. • Kabels en Leidingen Bevorderen van het beheer en de kwaliteit van ondergrondse infrastructuur. Wat gaan we er voor doen: Klimaatbestendige inrichting openbare ruimte en landschap • Een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte door uitvoering te geven aan een scala van maatregelen opgenomen in het GRP (Gemeentelijk Riolering Plan) waaronder het afkoppelen van regenwater van de riolering in de openbare ruimte zowel als bij particulieren en bedrijven. • Samenwerking met het waterschap voor klimaat adaptieve en ecologisch verantwoorde beeklopen. Dit om de waterkwaliteit te verhogen. • Samenwerking in de waterketen door deelname aan diverse projecten waarbij samenwerking schaalvoordeel of kwaliteitsverbetering oplevert. Dit gebeurt door deelname in o.a.
projecten op het gebied gemalenbeheer, meetnetten, Waterklaar, uitwerking uitvoeringsagenda klimaatstresstest, optimalisatiestudie zuiveringsregio. • Inrichten van wadi's met aandacht voor biodiversiteit, meer gebiedseigen soorten bomen en beplanting aanbrengen, aanbrengen van bloemrijke akkers en landschapselementen • Samenwerking in de regio Noord-Limburg via de investeringsagenda en daarmee de doelstellingen van het programma "Energie & Klimaat" uitvoeren. Zoals het Maasheggenlandschap, vergroenen van schoolpleinen en de transitie van het Nationaal Park De Maasduinen. • Zorgen voor de transitie naar een natuur-inclusieve landbouw, waarbij samenwerking met de agrarische sector en onderzoeksinstituten van belang is, ingezet wordt in het onderzoeken van verdienmodellen en integrale gebiedsinrichting waarbij natuur, maatschappij en de agrarische sector hand in hand gaan. • Verminderen hoeveelheid verharding bij herinrichtingen zoals de transitie openbare ruimte. • Onderzoeken en mogelijk binnenhalen van subsidies, samenwerkingsverbanden en andere verdienmodellen voor het ontwikkelen en beheren van landschappen, de openbare ruimte, het Nationaal Park De Maasduinen en het inrichten van schoolpleinen. • Geleidelijk aan het pachtcontract aanpassen waarbij gelet wordt op de bodemkwaliteit, vasthouden van water en de diversiteit. • Inzetten op bewustwording van thema klimaat o.a.
door te zorgen voor richtlijnen en handvatten, communicatie, inrichting van klimaat-robuuste schoolpleinen voor educatie en inspiratie. Verhogen biodiversiteit • Biodiversiteit verhogen in en om de bermen en landschapselementen waarbij aan de hand van een beheerplan ecologisch bermbeheer wordt toegepast. In dit plan zullen de bermen in verschillende categorieën worden verdeeld met de daarbij behorende beheersmaatregelen. Biodiversiteit in bebouwde kom verhogen door ecologische aanleg en onderhoud groenvoorzieningen en wadi's. • Aanplant van landschapselementen en groene verbindingen van de kernen naar het buitengebied zoals de Heukelomseweg. Alsmede van de kern Nationaal Park de Maasduinen naar het
27
• • • • •
buitengebied om een zachte overgangsrand te verzorgen. Daarbij wordt ook ingezet in bloemrijke akkerranden en onderzoeken van bredere bermen. Ontwikkelen van het (Unesco) Maasheggenlandschap Inzetten op de transitie van het Nationaal Park De Maasduinen. Uitvoeringsplan opstellen voor het BIO-plan Nationaal Park De Maasduinen, waarbij o.a. de bossenstrategie, zonering recreatie en klimaatadaptatie worden uitgevoerd. Uitvoeringsplan opstellen voor de Beeldkwaliteitsvisie N271, waarmee ook uitvoering wordt gegeven aan de Omgevingsvisie Bergen 2030, Landschapsvisie Maasdal en het BIO-plan NP De Maasduinen gericht op biodiveriteitsverhoging, diversiteit in beplantingen en landschapsbeleving. Een intern groenfonds opgezet waarbij compensatiegelden ingezet worden voor het aanbrengen van landschapselementen
Verkeer en vervoer • Met het Mobie-project wordt duurzaam vervoer structureel onderdeel van het vervoersgedrag. Gemeenten streven er naar om medewerkers zoveel mogelijk van het openbaar vervoer gebruik te laten maken, al is dat voor onze gemeente lastig. Daarna komen fiets en auto in beeld. Uniek aan het project is dat er sprake is van deelvervoer zodat burgers straks, met name buiten werktijden, ook tegen betaling van het systeem gebruik kunnen maken. Momenteel is het deelvervoer in alle gemeenten uitgerold. De volgende stap is om ook burgers de mogelijkheid te geven om hiervan gebruik te maken. Alle medewerkers van de gemeente Bergen kunnen inmiddels gebruik maken van het deelvervoer tijdens werktijd. Ze kunnen gebruik maken van de elektrisch deelauto, elektrische fiets en ze hebben een OV-kaart ter beschikking. • Om de verkeersveiligheid te verbeteren worden er voorstellen gedaan. Met name het terugbrengen van de snelheid buiten de kernen is hierin van belang. Daarnaast spelen hierin het treffen van infrastructurele maatregelen een rol. Deze worden momenteel onderzocht. Ook het Strategisch Plan Verkeersveiligheid dat gemeenten van overheidswege moeten opstellen en waar we mee bezig zijn, zal hierop in gaan.