Programma Vrijetijdseconomie Gemeente Bergen

Bij de beoordeling van initiatieven is het belangrijk dat dit integraal plaatsvindt. Dat wil zeggen dat diverse disciplines binnen de gemeente een oordeel geven. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

26

PROGRAMMA VRIJETIJDSECONOMIE BERGEN

6 Uitvoeringsprogramma In dit hoofdstuk worden per speerpunt de opgaves weergegeven en de benodigde acties benoemd. Het hoofdstuk wordt besloten met aandachtspunten voor de borging van het uitvoeringsprogramma.

Actie

Wat

In het programma is er nu voor gekozen om acties niet te prioriteren. De reden hiervoor is dat het programma samen met de betrokken partijen uitgevoerd zal worden. Samen met stakeholders worden acties opgepakt en verder uitgewerkt. De snelheid en prioritering worden gezamenlijk bepaald en zal deels samenhangen met de de mogelijkheden van deze partijen.

Omschrijving

Planning

Speerpunt 1: Toekomstbestendig, divers en voldoende aanbod Om het aanbod toekomstbestendig te ontwikkelen, wil de gemeente werken aan diversiteit en kwaliteit. Hierbij staan de onderstaande opgaven centraal: Kwaliteitsverbetering van het horeca- en verblijfsrecreatieve aanbod; Beleefbaar maken toeristisch profiel met dagrecreatieve voorzieningen, gericht op kansrijke doelgroepen; Benutten koppelkans met o.a. Energielandgoed Wells Meer, transitie Nationaal Park en Maaspark Well.

Actie 1

Revitaliseren verblijfsrecreatie

Actie 2

Kwaliteitsverbetering horeca

Actie 3

Beleefbaar maken van ‘het hart van de Maasduinen’

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

De gemeente Bergen gaat verder met het verbeteren van kwaliteit en perspectief, gericht op voorlopers, middenmoters en achterblijvers. De gemeente blijft hierbij actief samenwerken binnen de regio.

Horecaondernemers organiseren twee keer per jaar een bijeenkomst over relevante thema’s, in samenwerking met KHN.

Uitvoering geven aan de actiepunten uit (lopend) onderzoek naar dagrecreatie in samenwerking met het toeristisch-recreatieve veld en terreinbeherende organisaties. Dit leidt tot concrete initiatieven voor o.a. natuur, kunst en cultuurhistorie, agrotoerisme, etc. De acties worden gecoördineerd door het toeristisch platform. 27

Korte termijn

Korte termijn

Middellange termijn

PROGRAMMA VRIJETIJDSECONOMIE BERGEN

Actie 4

Actie 5

Actie 6

Actie 7

Blijvend investeren in routes

De gemeente bewaakt in samenwerking met de terreinbeherende organisaties de kwaliteit van de bestaande routestructuren en in afstemming met het toeristische veld wordt gezocht naar mogelijkheden om (thema)routes te realiseren om de beleving te versterken.

Vergroten aanbod agrotoerisme

Het regionale Platform Agrotoerisme Noord-Limburg organiseert samen met de vrijetijdsondernemers in Bergen een manier om openstelling en bezoeken van boerenbedrijven met streekproducten te versterken. De agrarische sector inventariseert welke agrarische bestemmingen kansrijk zijn voor een toeristisch-recreatieve invulling en bespreekt met de gemeente wat hiervoor nodig is.

Benutten koppelkans met Energielandgoed Wells Meer

Benutten koppelkans transitie Nationaal Park en Maaspark Well.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Korte termijn

Middellange termijn

De gebiedsontwikkeling Energielandgoed Wells Meer biedt kansen voor toerisme. Op deze plek komen veel bezoekers die in het te realiseren paviljoen kunnen leren over wat de gemeente allemaal te bieden heeft. De gemeente nodigt het toeristisch-recreatieve veld en inwoners uit om samen de kansen te inventariseren voor recreatie in dit gebied, en wil de uitvoering hiervan verder faciliteren.

Lange termijn

Ook de transitie van het Nationaal Park en Maaspark Well bieden kansen voor dit uitvoeringsprogramma. Het verbinden van de programma’s aan elkaar is continue een aandachtspunt.

Korte termijn

28

PROGRAMMA VRIJETIJDSECONOMIE BERGEN

Actie

Wat

Omschrijving

Planning

Speerpunt 2: Vrijetijdseconomie in balans met de leefomgeving Om toerisme in Bergen10 passend te laten ontwikkelen wil de gemeente de volgende opgaven centraal stellen: Behouden van een goede balans tussen drukte van recreatie, toerisme en de (draagkracht van de) leefomgeving. Verbeteren bijdrage dagrecreatie aan kosten die voor leefomgeving worden gemaakt (beteren balans lusten en lasten). Stimuleren duurzaam toerisme, o.a. bij het Energielandgoed Wells Meer en certificering Green Destination. Op verschillende manieren vraagt spreiding in ruimte en tijd om continue aandacht en actie. De gemeente stemt hiertoe toeristische ontwikkeling af met:

Actie 8

Actie 9

10

Spreiden in ruimte en tijd

Dagrecreanten dragen financieel bij aan behoud van natuur en landschap

Terreinbeheerders (o.a. SBB, Limburgs Landschap). Het bestaand beleid (o.a. Bioplan, zonering van rustgebieden) is leidend. Toezicht en gastheerschap zijn hier ook belangrijk, bijv. door inzetten van goed gastheerschap en voorlichting zodat de gast / bezoeker ook weet wat er van hem wordt verwacht (in gedrag). Dorpsraden. Zo kan worden afgestemd welke initiatieven wel of niet gewenst zijn in het kader van leefbaarheid; Marketingorganisaties; spreiding kan plaatsvinden door gerichte communicatie en inrichting van de marketing (bijv. nadruk op schouderseizoen / rustigere plekken); Ruimtelijke ordening; bij de plaatsing van TOP’s (Toeristische Overstap Punten) en andere faciliteiten houdt de gemeente rekening met (te) drukke plekken en zet in op spreiding. Dit biedt kansen voor ontwikkeling van andere delen van de Maasduinen. Concreet wordt gewerkt aan de verbetering van de parktoegangen bij De Hamert en Het Reindersmeer / Seurenheide. De gemeente verkent samen met de terreinbeheerders en ondernemers welke instrumenten toepasbaar zijn om dagrecreanten te laten bijdragen aan de (toenemende) kosten voor toerisme. Deze instrumenten moeten bijdragen aan kwaliteit van de leefomgeving, De verkenning leidt tot een concrete uitrol van één of meerdere instrumenten.

Korte termijn

Korte termijn

De gemeente stemt op deze punten af in het bredere verband van de Maasduinen.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

29

PROGRAMMA VRIJETIJDSECONOMIE BERGEN

Actie 10

Actie

Verkennen certificering als ‘Green Destination’.

De gemeente verkent de mogelijkheid om het certificaat ‘Green Destination’ te verkrijgen, dit als versterking van toeristische profilering van de gemeente Bergen, aan de hand van gebiedsontwikkeling Wells Meer. Het certificaat stimuleert daarnaast ook het ontstaan van andere initiatieven in Bergen op het vlak van duurzaamheid.

Lange termijn

Wat

Omschrijving

Planning

Speerpunt 3: Zichtbaarheid van het gebied vergroten De gemeente Bergen heeft veel te bieden, maar het aanbod mag beter bekend worden. In het zichtbaar maken van het aanbod van Bergen, moet niet gekeken worden naar gemeentegrenzen; Bergen is onderdeel van een voor recreanten goed uitgeruste regio en voor de consument is het niet relevant waar de gemeentegrenzen liggen. Aan deze opgaven gaan we werken: Draagvlak organiseren voor positionering en doelgroep keuze; Vergroten zichtbaarheid van de Maasduinen en Maasheggen. Versterken organisatiegraad van de promotie.

Actie 11

Actie 12

Actie 13

Er wordt samen met de stakeholders verdere invulling gegeven aan de propositie (de toeristische profilering en de doelgroepen). Het draagvlak hiervoor is van groot belang voor het succes. In een sessie worden stakeholders gevraagd om verder mee te denken in het concretiseren van aanbodontwikkeling en worden stakeholders geïnspireerd om de propositie zelf uit te dragen.

Korte termijn

Ontwikkelen promotionele toolbox

Stakeholders worden door het toeristisch platform voorzien van instrumenten om de profilering mede uit te kunnen dragen naar (toekomstige) gasten. Denk hierbij aan bijvoorbeeld folders, de mogelijkheid om evenementen aan te kondigen op evenementenborden, teksten, fotomateriaal, social media posts, overzicht van passend aanbod per doelgroep etc.

Korte termijn

Het landschap in de etalage van de N271

De N271 wordt doorontwikkeld als panoramaroute door de Maasduinen. Vanaf de weg is het landschap (Maas, rivierduinen, Maasheggen etc.) beter zichtbaar en door middel van bebording worden gebruikers gewezen op het bijzondere landschap waar zij doorheen rijden. De gemeente vraagt aandacht bij de provincie voor het aantrekkelijker en natuurlijker maken van de bermen langs de provinciale weg en entrees naar de dorpen, bijv. het zaaien van wilde bloemen.

Draagvlak creëren voor positionering en doelgroepkeuze

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

30

Middellange termijn

PROGRAMMA VRIJETIJDSECONOMIE BERGEN

Het toeristisch platform Maasduinen vormt het aanspreekpunt voor de gemeente en voor stakeholders, als het gaat om promotie. Om deze rol uit te kunnen voeren dient;

Actie 14

Actie 15

Regie op promotie

Verbeteren opdrachtgeverschap aan promotionele uitvoeringsorganisatie

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

De gemeente aanvragen voor ondersteuning bij toeristische initiatieven goed af te stemmen met of door te verwijzen naar het toeristisch platform. Het platform intensief samen te werken met partijen die relevante content kunnen leveren. Ingezet te worden op het vergroten van de participatie aan het toeristisch platform. De gemeente en het toeristisch platform Maasduinen maken daar gezamenlijk een plan voor. De gemeente maakt inspannings- of prestatieafspraken met de promotionele uitvoeringsorganisatie, die verbonden worden aan structureel budget voor promotie. Daarnaast wordt een overlegstructuur ingericht met de uitvoeringsorganisatie om voeling te houden met wat er gebeurt.

31

Korte termijn

Korte termijn

PROGRAMMA VRIJETIJDSECONOMIE BERGEN

Actie

Wat

Omschrijving

Planning

Speerpunt 4: Versterken van de samenwerkingen Er is veel behoefte aan samenwerking in de gemeente Bergen. Stakeholders in toerisme en recreatie geven aan dat zij behoefte aan hebben aan het verbeteren van de onderlinge samenwerking en de samenwerking met de gemeente. De gemeente ziet zichzelf als onderdeel van de toeristisch-recreatieve regio Noord-Limburg en de grensregio en werkt succesvol samen met de regio op het vlak van bestemmingsmanagement en bestemmingsontwikkeling. Aan deze opgaven gaan we werken: Stimulering van initiatieven; Vergroten van het zelf organiserend vermogen van de sector. Een gemeentelijke procesbegeleider ondersteunt initiatieven voor aanbodontwikkeling op casusniveau en generiek niveau. Wanneer een initiatiefnemer zich bij de gemeente meldt, wordt deze gekoppeld aan de procesbegeleider. Deze senior medewerker helpt om de gemeentelijke procedures zo soepel mogelijk te doorlopen. Hij/zij kan putten uit de expertise van collega’s uit diverse beleidsgebieden. Het gaat hier om initiatieven die significante impact hebben en complex zijn om te realiseren.

Korte termijn

Organiseren ontmoetingen

Ondernemers ontmoeten elkaar 2 keer per jaar, naar voorbeeld van het Toeristisch Café dat voorheen plaatsvond in de gemeente. Doel is om elkaar beter te leren kennen, zodat inspiratie en kennis gemakkelijker uitgewisseld worden. Ook wordt de voortgang van dit uitvoeringsprogramma weergegeven en gewerkt aan draagvlak voor de acties.

Korte termijn

Inrichten ontwikkelingsfonds

De gemeente verkent de mogelijkheid voor het inrichten van een ontwikkelingsfonds, waarbij jaarlijks budget beschikbaar wordt gesteld voor ontwikkeling van de toeristisch-recreatieve sector. Binnen vast te stellen kaders kunnen stakeholders bij een dergelijk fonds toeristisch-recreatieve initiatieven indienen voor co-financiering vanuit de gemeente, met een maximale bijdrage vanuit de gemeente van 50% van de projectkosten. Hierbij kan het gaan om aanbodvernieuwing, productontwikkeling, bedrijfsontwikkelingsplannen, haalbaarheidsstudies of andersoortige projecten die de sector versterken. Het ontwikkelingsfonds biedt non-profit projecten kansen voor financiering en brengt stakeholders samen. Het college van B&W heeft de beslissende rol in het toekennen van de middelen.

Korte termijn

Op het niveau van Noord-Limburg is het samenwerking binnen bestemmingspromotie moeilijk. Bergen ambieert dit wel en staat dus open voor kansen. De focus ligt echter op de coalitie van welwillenden. Daarnaast is het voor Bergen van belang in een samenwerking, dat de positionering van Bergen waarin de Maasduinen centraal staan, voldoende ruimte krijgt.

Korte termijn

In stelling brengen gemeentelijke Actie 16

procesbegeleider initiatieven recreatie en toerisme

Actie 17

Actie 18

Actie 19

Verder vormgeven regionale samenwerking op het vlak van bestemmingspromotie.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

32

PROGRAMMA VRIJETIJDSECONOMIE BERGEN

financiering. Concrete projectvoorstellen waarbij een bijdrage vanuit de gemeente gewenst is, zullen getoetst worden aan het programma Vrijetijdseconomie en via de gebruikelijke bestuurlijke procedure behandeld worden.

6.1 Borging van het uitvoeringsprogramma De verantwoordelijkheid voor dit uitvoeringsprogramma is breed belegd. De gemeente heeft het eigenaarschap en wil de rol van faciliterende en coördinerende partij aannemen, en de ondernemers in hun kracht zetten om te ondernemen. Om deze rol goed in te kunnen vullen is het volgende nodig: • Ambtelijke capaciteit: binnen de gemeente dient ambtelijke capaciteit beschikbaar te zijn om acties te coördineren en uit te voeren. Deze capaciteit is vooral nodig binnen de afdeling economie, recreatie en toerisme. De gemeente heeft twee FTE beschikbaar op het gebied van economie. Een deel daarvan wordt ingezet voor toerisme en recreatie. Dit programma geeft de koers aan waar deze capaciteit op ingezet wordt. Ook vanuit andere disciplines is (op verzoek) commitment en capaciteit nodig. • Breed draagvlak: er dient breed draagvlak te zijn voor het programma en de afzonderlijke acties. Aan dit draagvlak wordt continue gewerkt door regelmatig verslag uit te brengen en te toetsen of stakeholders aangehaakt zijn en blijven. De gemeente neemt hier de lead in. • Financiën: de gemeente ziet verblijfsbelasting als doelbelasting.

Met de realisatie van de pijplijnprojecten op het gebied van verblijfsrecreatie, een hogere bezettingsgraad door kwaliteitsverbetering van de bestaande parken, het versterken van de sector door middel van het Programma Vrijetijdseconomie en de voorgenomen vergroting van bijdragen door dagrecreanten, is de verwachting dat de bijdragen vanuit de sector zullen stijgen. Deze middelen bieden de basis voor gemeentelijke investeringen in de toeristisch-recreatieve sector. De exacte financiële consequenties van dit programma worden duidelijk wanneer projecten concreet vorm krijgen. Projecten uit het uitvoeringsprogramma worden met stakeholders verder uitgewerkt, waarbij aandacht is voor verantwoordelijkheden, planning, kosten en BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

33

PROGRAMMA VRIJETIJDSECONOMIE BERGEN

Geraadpleegde bronnen Trends en ontwikkelingen - Deel 2 van het Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2019. PleisureWorld NRIT, CBS, NBTC, CELTH. - Trends en ontwikkelingen op de Nederlandse Vakantiemarkt 2020 – Continue Vakantie Onderzoek, NBTC-NIPO Research 2021 - Toeristische Trendrapportage 2016-2017 inclusief factsheets, ZKA Leisure Consultants.

Bijlage 1: Overzicht bronnen en geïnterviewde personen Geïnterviewde stakeholders Organisatie Verblijfsrecreatie: Hoeve Maasduinen (Wellerlooi) en B&B Angelbeeck (Afferden)

-

Centrummanagement Mosaïque Camping Roland (tevens vertegenwoordiging Recron)

Stukken gemeente Bergen - Omgevingsvisie Bergen 2030, april 2019 - Aanbodlijst vrijetijdseconomie Bergen, januari 2021 - Economisch programma 2030 Gemeente Bergen. - Masterplan Wells Meer 2019 - Ontwikkeling Maaspark Well (https://www.maasparkwell.nl/) - Coalitieprogramma CDA-PK-VVD 2018-2022 - Kernrapport Natura2000-plan 2020-2026, Maasduinen, Provincie Limburg - Transitie Nationaal Park De Maasduinen, Overlegorgaan Maasduinen - (concept) gebiedsvisie Bleijenbeek, a.s.r. 2020

Auberge de Papenberg Terreinbeherende organisaties: Stichting Limburgs Landschap, gemeente Bergen en Staatsbosbeheer Vakantiepark Leukermeer Toeristisch Platform Maasduinen Golfbaan Bleijenbeek

Stukken op niveau (Noord-)Limburg - Economische Betekenis VTE Noord-Limburg, ZKA Leisure Consultants, - Vitaliteitsscan Limburg 2016, ZKA Leisure Consultants - Bezoek aan natuurgebieden in Limburg, NBTC-NIPO Research 2017. - Continue Vakantie Onderzoek Limburg, NBTC-NIPO Research - Koersdocument Regio Noord-Limburg - Uitvoeringsprogramma ‘de Gezondste regio’ 2020-2023 - Uitvoeringsprogramma BGMM 2021-2023, Regiovisie BGMM - Campermarkt in Limburg, Leisure Brains februari 2021 Hotelmarktonderzoek Limburg, ZKA Leisure Consultants, februari 2018

Jachthaven ’t Leuken /Valkx Watersport Klein Canada Dorpsraden Dorpsraad Aijen (geïnterviewd), Bergen, Nieuw-Bergen (geïnterviewd), Siebengewald, Dorpsraad Well, Wellerlooi (schriftelijke input ontvangen)

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

LISA data werkgelegenheid 2014-2018. Inkomen per gemeente en wijk, CBS 2017

34

PROGRAMMA VRIJETIJDSECONOMIE BERGEN

Harmoniezoekers Harmoniezoekers zijn hartelijke, gezellige mensen, met veel interesse in anderen. Ze omschrijven zichzelf als gemoedelijk, vrolijk en zachtaardig. In het leven hechten ze veel belang aan geborgenheid, gastvrijheid en vriendschap. Ze nemen de tijd voor het gezin, trekken er graag op uit met (of naar) familie, vrienden en kennissen, en vinden een goede relatie met buren en familie heel belangrijk. Het hoeft voor hen allemaal niet zo vreemd; doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg.

Bijlage 2: De Leefstijlvinder Voor de vraag en aanbodanalyse werd gebruik gemaakt van de Leefstijlvinder, ontwikkeld door SAMR Marktvinders (nu MarketResponse), in opdracht van acht provincies. De leefstijlen geven inzicht in het gedrag, waarden en behoeften van recreanten en toeristen op basis van psychologische en sociologische kenmerken. De leefstijlsegmentatie onderscheidt zeven doelgroepen, ook wel leefstijlen genoemd, met allemaal een eigen vrijetijdsprofiel. Dit zijn de zeven leefstijlen: Avontuur-, Plezier-, Harmonie-, Verbindings-, Rust-, Inzicht en Stijlzoekers. De zeven leefstijlen zijn weergegeven in onderstaand figuur.

Verbindingszoekers Verbindingszoekers zijn, bovenal, geïnteresseerd in anderen. Het zijn behulpzame, evenwichtige mensen die zichzelf omschrijven zichzelf als ‘gewoon’ en hartelijk. Voor Verbindingszoekers zijn gastvrijheid, sociale verbondenheid en ‘doe maar gewoon’ belangrijke waarden. Ze vinden het dan ook belangrijk om een goede relatie te onderhouden met buren en familie, met harmonie en gezelligheid. Er voor elkaar zijn, dat is toch hartstikke normaal? Rustzoekers Rustzoekers vinden zichzelf hele gewone mensen. Ze omschrijven zichzelf als kalm, behulpzaam, bedachtzaam en zachtaardig. Ze houden van rust en regelmaat, en voelen zich het meest op hun gemak in hun eigen, vertrouwde omgeving. Ze vinden het fijn als ze lekker hun eigen gang kunnen gaan, en vinden het dan ook niet erg om alleen te zijn. Ze houden ervan om op hun gemak thuis te zijn, een beetje te tuineren, te klussen en tv te kijken. Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.

Figuur B2 Model Leefstijlvinder, MarketResponse 2021

Inzichtzoekers Inzichtzoekers zijn bedachtzame, serieuze en intelligente mensen. Ook omschrijven zij zichzelf als evenwichtig en zakelijk. Ze vinden het niet erg om alleen te zijn, want dan kunnen ze mooi hun eigen gang gaan. De rust en ruimte om hen heen die ze daardoor verkrijgen vinden ze fijn. Belangrijke waarden voor Inzichtzoekers zijn rationaliteit, daadkracht, privacy/rust en ‘doe maar gewoon’. Maar ook vrijheid om te doen wat ze willen is erg

Wij lichten de zeven doelgroepen hierna kort toe.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

35

PROGRAMMA VRIJETIJDSECONOMIE BERGEN

belangrijk voor ze. Als ze niet op pad gaan naar culturele activiteiten of natuur, dan vinden ze het ook heerlijk om rustig thuis te zijn, een beetje te klussen, TV te kijken en het nieuws te volgen. Ze houden van informatie; ‘meten is weten’! Stijlzoekers Stijlzoekers zijn intelligent, zelfverzekerd en doelgericht. Ze hebben een sterk karakter, en omschrijven zichzelf ook wel als zakelijk, ondernemend en leidinggevend. Stijlzoekers zijn graag onder gelijkgestemden, die waarden als ambitie, uitdaging en daadkracht met hen delen. En die waarderen dat de Stijlzoekers zeggen waar het op staat, ook als anderen het daar misschien niet mee eens zijn. Stijlzoekers gaan ervoor in het leven: zowel in hun werk, als in hun vrije tijd worden ze graag geprikkeld, en zoeken ze de uitdaging op. Verveling is niet aan hen besteed. Liever besteden ze hun tijd aan sporten en feesten. Gáán! Avontuurzoekers Deze recreanten zijn creatief, avontuurlijk, eigenwijs en geïnteresseerd in anderen. Ook omschrijven ze zichzelf als intelligent en ondernemend. Ze vinden het lekker om hun eigen gang te gaan, en vinden het dan ook niet erg om alleen te zijn. Als ze met anderen optrekken, dan zijn dat het liefst creatieve en vernieuwende denkers, of mensen die weten wat ze willen. Ze hechten veel waarde aan vrijheid, uniek zijn en genieten van het leven.

Plezierzoekers Plezierzoekers zijn spontaan, vrolijk en gezellig. Ook omschrijven ze zichzelf als avontuurlijk, impulsief en eigenwijs. Waarden die ze belangrijk vinden zijn uitdaging, uniek zijn en succes in het leven. Ze hebben het liefst veel mensen om zich heen, en trekken er dan ook graag op uit met familie, vrienden en kennissen. Ze houden van leuke dingen ondernemen: voor hen staat plezier hebben in het leven op nummer één. Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd! BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

36

PROGRAMMA VRIJETIJDSECONOMIE BERGEN

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

37

PROGRAMMA VRIJETIJDSECONOMIE BERGEN