Jaarstukken 2024

Recreatie en toerisme • In 2024 is uitvoering gegeven aan het programma Vrijetijdseconomie Bergen, in samenwerking met ondernemers. Dit heeft onder andere de volgende resultaten opgeleverd: o 2 ondernemersbijeenkomsten. o Concrete projectaanvragen vanuit de sector voor projecten die in 2025 worden opgepakt. o Actueel foldermateriaal. • Maaspark Well: In 2024 is een gebiedsvisie voor het gebied rondom De Kamp vastgesteld; • In 2024 heeft het Toeristisch Platform Maasduinen wederom een jaarlijkse bijdrage ontvangen voor productontwikkeling en vermarkten van de gemeente Bergen. Hierbij is dit jaar gekozen voor een nieuwe opzet, waarbij de ledenstructuur losgelaten is, om de participatie vanuit ondernemers te stimuleren. • We hebben gewerkt aan de kwaliteitsverbetering van de verblijfsrecreatieve sector. • De actualisatie van het Wandelknooppuntnetwerk is afgerond. • In 2024 heeft wederom de Radwandertag plaatsgevonden. • Er is gewerkt aan het betrekken van de toeristische sector bij de transitie naar regionaal landschap De Maasduinen. Agrarische sector • Met de LLTB Regio Noord Limburg is regelmatig overleg over actuele zaken binnen de agrarische sector. • In 2024 zijn diverse ruimtelijke verzoeken vanuit agrariërs binnen gekomen die zich hebben aangemeld bij een stoppersregeling vanuit het Rijk (LBV, LBV+, of anders).

Industrieterrein de Flammert • In 2024 is uitvoering gegeven aan het programma Toekomstbestendig bedrijventerrein De Flammert. o In 2024 is, als vervolg de pilot parkmanagement, de Bedrijventerreinvereniging De Flammert opgericht door de ondernemers. Bedrijven zijn vrijwillig lid. In totaal zijn dat er ongeveer 25. Zij vertegenwoordigen ongeveer 90% van de werknemers op de Flammert. o Er zijn werkgroepen opgericht rondom de thema's verkeersveiligheid, duurzaamheid en parkeren. o De bewegwijzering op het industrieterrein is vervangen. • Naar behoefte is met individuele ondernemers incidenteel overleg gevoerd. 27

Detailhandel • In 2024 was het ondernemersfonds Mosaïque wederom beschikbaar voor collectieve acties. • In 2024 is verder gewerkt aan de transformatie van de oostzijde van Mosaïque. Regionale samenwerking • Industriële Kring Land van Cuijk en Noord Limburg:  Regelmatig worden bijeenkomst georganiseerd voor bedrijven.  Ambtelijk wordt regionaal afgestemd in werkgroepen rondom de thema's infrastructuur en ruimte, milieu en duurzaamheid, arbeidsmarkt en onderwijs en identiteit en communicatie. • Actieprogramma Vrijetijdseconomie Regio Noord-Limburg  Door inzet van ambtelijke capaciteit en financiële middelen wordt samen met ondernemers, onderwijsinstellingen en andere betrokken partijen actief gewerkt aan het in regionale samenhang versterken van de toeristisch-recreatieve sector en regiopromotie.  In 2024 zijn drie Eikpunten gerealiseerd in de gemeente Bergen, welke deel uitmaken van een regionaal netwerk aan toeristische overstap punten (TOPs). • Regiopromotie  In 2024 heeft Bergen op initiatief van het Toeristisch Platform Maasduinen en in samenwerking met de gemeente Venlo, wederom geparticipeerd in de campagne 'Visit Venlo', rondom het thema 'Wereldpark Maasduinen'. Deze campagne is eind 2024 succesvol afgerond.  In 2024 is een aanbesteding uitgeschreven voor de regiopromotie voor Noord-Limburg voor een periode van 2025 tot en met 2028.

Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Baten en Lasten Rekening

Begroting 2024

Rekening

Verschil

Omschrijving

2023

Primitief

Definitief

2024

Primitief

Definitief

Totale lasten

455

533

748

644

-111

105

Totale baten

1.071

932

988

974

-42

14

Resultaat voor bestemming

-615

-399

-240

-331

-69

91

Reserves Toevoeging aan reserves

20

0

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

5

5

85

85

-80

0

-15

5

85

85

-80

0

-325

-416

12

91

Mutaties reserves

Resultaat na bestemming

-600

-404

28

Programma 3 Bestuur en Financiën

3.1 Thema Algemeen Bestuur Waar gaat het thema over? Dit thema gaat over het bestuur van de gemeente waarbij gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester zelfstandige bevoegdheden hebben. Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? •

•

• •

• • • •

In 2024 zijn er acht volledige vergadercycli, bestaande uit (al dan niet gecombineerde) vergaderingen van de commissies samenleving, ruimte en economie en bestuur en financiën en van de gemeenteraad, doorlopen. Daarnaast was er één bijzondere raadsvergadering, waarin Michael Rauner is geïnstalleerd als burgemeester. De raad heeft besluiten genomen over onder andere:  het integraal veiligheidsplan 2024-2027 gemeente Bergen (L)  het rekenkamerrapport 'Quickscan woonbeleid gemeente Bergen (L)  uitgangspunten voor de huisvesting van ontheemden  een nieuw reglement van orde  het continuïteitsplan voor de Mutsaertsstichting (instelling voor jeugdzorg), inclusief steunvraag aan de bij deze stichting betrokken gemeenten  het rekenkamerrapport 'Kwaliteit dienstverlening in Bergen (L)'  het beschikbaar stellen van een krediet voor het uitwerken van een plan voor de realisatie van een duurzaam sportpark  de verordening adviesraad sociaal domein gemeente Bergen (L)  het volkshuisvestingsprogramma 'Voorbereid op morgen: ZorgSaam wonen in de gemeente Bergen (L) De raad stelde, zoals elk jaar, beleids- en financiële kaders vast, waarbinnen de gemeente haar werkzaamheden uitvoert (kadernota jaarrekening en begroting). De raad is actief betrokken geweest bij het opstellen van de kadernota.

Steeds vaker wordt de raad voorafgaande aan het maken van raadsvoorstellen gepolst of er draagvlak is voor bepaalde voornemens van het college. In 2024 is dit onder andere gebeurd voor de huisvesting van ontheemden en de investeringen die nodig zijn voor modernisering van de infrastructuur. Op 21 maart 2024 heeft Burgemeester Pelzer afscheid genomen als burgemeester van onze gemeente. Zij is met ingang van 2 april 2024 opgevolgd door burgemeester Rauner. In juli 2024 heeft wethouder Buijsse ontslag genomen als wethouder in verband met zijn benoeming tot lid van de Tweede Kamer der Staten Generaal. Hij is met ingang van 8 oktober 2024 opgevolgd door wethouder Bollen. Net als wethouder Buijsse is wethouder Bollen een wethouder 'van buiten'. Sinds een aantal jaren ontmoeten de gemeenteraad en de dorpsraden elkaar een- of tweemaal per jaar in een gezamenlijke bijeenkomst. Doel is om afspraken over taak- en rolverdeling te maken en actueel te houden. In 2024 is het onderwerp participatie(verordening) besproken. De Rekenkamer heeft zich in 2024 bezig gehouden met de volgende onderzoeken:  Gemeentelijk woonbeleid - De raad heeft dit onderzoeksrapport vastgesteld.  Dienstverlening door de gemeente - De raad heeft dit onderzoeksrapport vastgesteld.  Gemeentelijk accommodatiebeleid - Het onderzoek naar het accommodatiebeleid zal in 2025 leiden tot een rapport dat de raad vaststelt.

 Zorgfraude - Het zorgfraudeonderzoek is een gezamenlijk project van de Noord-Limburgse rekenkamers en zal ook in 2025 leiden tot besluitvorming door de raad. In de paragraaf Bedrijfsvoering gaan we nader in op opvolging van de verschillende onderzoeken.

29

Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Baten en Lasten Rekening

Begroting 2024

Rekening

Verschil

Omschrijving

2023

Primitief

Definitief

2024

Primitief

Definitief

Totale lasten

1.415

1.558

1.709

1.907

-349

-198

Totale baten

0

0

0

12

-12

-12

1.415

1.558

1.709

1.895

-337

-186

Resultaat voor bestemming

Reserves Toevoeging aan reserves

57

0

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

462

200

240

215

-15

24

Mutaties reserves

405

200

240

215

-15

24

1.469

1.680

-322

-210

Resultaat na bestemming

1.010

1.358

30

3.2 Thema Publieke Dienstverlening Waar gaat het thema over? Gemeente Bergen communiceert op allerlei manieren met inwoners, bedrijven en verenigingen, partners, bezoekers en andere stakeholders. Aan de ene kant heb je de (veelal rechtstreekse) communicatie van medewerkers en teams met externen. Hier is vaak sprake van dienstverlening. Aan de andere kant zijn er de taken en verantwoordelijkheden van Team Communicatie van Gemeente Bergen. Dienstverlening Dienstverlening gaat over de manier waarop Gemeente Bergen service verleent aan inwoners, ondernemers en andere stakeholders. De gemeenteraad heeft in februari 2021 de Nota Dienstverlening vastgesteld. De hierin opgenomen zeven servicebeloften en vijf grondbeginselen zijn de basis voor de dienstverlening van Gemeente Bergen. Communicatie De taken en verantwoordelijkheden van Team Communicatie omvatten: • Strategie: Het opstellen van en uitvoering geven aan het communicatiebeleid van Gemeente Bergen. Op strategisch niveau meedenken over en meewerken aan de communicatiestrategieën en -plannen voor actuele onderwerpen en projecten. • Advies: Het adviseren van college, MT en medewerkers van Gemeente Bergen bij interne en externe communicatie. Het benutten van kansen, het beperken van bedreigingen en het leggen van verbindingen tussen relevante partijen en projecten. • Uitvoering: Het daadwerkelijk uitvoeren van de communicatie.

Op welke manier er wordt gecommuniceerd, is onder andere afhankelijk van het doel en de doelgroep van de communicatie, het beschikbare budget, de tijdsplanning en eventuele (politieke) gevoeligheden. • Monitoring: Het monitoren en eventueel bijsturen van de communicatie. Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? Dienstverlening • In 2024 heeft de rekenkamer onderzoek gedaan naar de kwaliteit van de dienstverlening in de gemeente Bergen. Dit heeft geresulteerd in het rapport Kwaliteit van Dienstverlening. De gemeenteraad heeft dit rapport in oktober 2024 vastgesteld. • De projectgroep Verbetering Dienstverlening heeft het afgelopen jaar minder (nieuwe) zaken opgepakt in afwachting van het rekenkameronderzoek. • De volgende zaken zijn in 2024 uitgevoerd, waaronder:  Het medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) is afgerond.  De omzetting van de telefonie naar MS Teams is gerealiseerd.  De training “Hoe klantgericht ben jij?” voor nieuwe medewerkers heeft plaatsgevonden.  Er is gewerkt aan de implementatie van de landelijke wetgeving rondom digitalisering.  Dienstverlening heeft extra aandacht tijdens de verbouwing van het gemeentehuis. • De projectgroep Verbetering Dienstverlening is inmiddels gestart met het oppakken van de aanbevelingen uit het rekenkamerrapport. De gemeenteraad wordt periodiek geïnformeerd over de voortgang met een raadsinformatiebrief.

De eerste raadsinformatiebrief is verstuurd in november 2024. Communicatie • Strategie:  De positie van Team Communicatie in de organisatie is het afgelopen jaar verder versterkt. Het team heeft verschillende strategische sessies gehad met externe partijen, om de ambities op communicatievlak en de bijbehorende actiepunten scherp te stellen. Deze vormen de basis voor het nieuwe communicatiebeleid, dat in de loop van 2025 wordt opgesteld en uitgewerkt.  De formatie bij het team Communicatie is aangepast, zodat de communicatieadviseurs meer de ruimte krijgen om hun strategische en adviserende rol te vervullen.  In juni 2024 is door team Communicatie een training gegeven voor geïnteresseerde medewerkers, waarbij centraal stond wat Communicatie voor collega’s kan betekenen en wat het team hiervoor nodig heeft. • Advies:  Team Communicatie had in 2024 structureel overleg met burgemeester, wethouders en gemeentesecretaris over de communicatie voor hun portefeuilles en projecten. Ook tussen deze structurele overleggen door hebben de communicatieadviseurs de collegeleden geadviseerd bij bijvoorbeeld interviews en persvragen. 31



•

•

De versterkte positionering van Team Communicatie in de organisatie had het afgelopen jaar een positief effect op de adviesrol van het team richting medewerkers. Steeds meer collega’s weten het team te vinden, zien de meerwaarde van (advies en ondersteuning op het gebied van) communicatie in en betrekken één van de communicatieadviseurs bij hun projecten en werkzaamheden. Waar mogelijk sluit een communicatieadviseur aan bij bestaande (interne) overlegstructuren.  Team Communicatie is bovendien aangehaakt bij verschillende projecten en overlegstructuren op regionaal niveau. Uitvoering:  Het afgelopen jaar heeft Team Communicatie wederom gebruikgemaakt van een brede communicatiemiddelenmix. Voor de externe communicatie heeft het team onder meer gebruikgemaakt van de gemeentelijke website, social media (inclusief video’s), de pagina Gemeenteberichten in de Maasduinen Courant en drukwerk zoals posters en flyers.  Daarnaast heeft het team voortdurend gewerkt aan het versterken van de relatie met de pers, bijvoorbeeld door persmomenten te organiseren, persvragen snel en zorgvuldig te beantwoorden en mee te werken aan interviewverzoeken.  Voor de interne communicatie heeft het team met name gebruikgemaakt van Binnenshuis en Serviceplein, Binnenshuis Bulletin, direct mails en posters op locatie.

 Om de kwaliteit van de in communicatie gebruikte media te versterken, is in 2024 ingezet op het actualiseren van de beeldenbank, en is ook gebruik gemaakt van externe bronnen en expertise.  De website www.bergen.nl heeft inmiddels een A-status en voldoet daarmee de komende drie jaar aan landelijke wetgeving. We blijven ons inzetten voor het verbeteren van de toegankelijkheid.  Team Communicatie heeft tevens een rol in de (regionale) crisiscommunicatie. Het team heeft hiervoor in juni 2024 weer een opfriscursus gevolgd. Monitoring:  Team Communicatie analyseert op welke wijze inwoners via social media contact zoeken met de gemeente of reageren op een social mediabericht. Tevens wordt bekeken hoe vaak een websitepagina is bezocht en welke zoektermen vaak worden gebruikt. Deze informatie helpt het team om de communicatie beter te laten aansluiten bij de communicatiewensen en -behoeften van de inwoners.  Daarnaast heeft het team het afgelopen jaar ook de websites en social mediakanalen van lokale en regionale media in de gaten gehouden. Aan de ene kant om te kijken of er voor de gemeente relevante artikelen worden geplaatst. Aan de andere kant om te kijken hoe de inwoners op deze berichten reageren.  Team Communicatie is verantwoordelijk voor het contentbeheer van de gemeentelijke website. Samen het een externe partij kijken we regelmatig wat goed gaat en wat beter kan.

Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Baten en Lasten Rekening

Begroting 2024

Rekening

Verschil

Omschrijving

2023

Primitief

Definitief

2024

Primitief

Definitief

Totale lasten

415

437

435

518

-81

-84

Totale baten

156

209

209

292

-83

-83

Resultaat voor bestemming

259

228

225

226

2

-1

Reserves Toevoeging aan reserves

0

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

0

0

0

0

0

Mutaties reserves

0

0

0

0

0

225

226

2

Resultaat na bestemming

259

228

32

-1

3.3 Thema Veiligheid Waar gaat het thema over? Dit thema gaat over de veiligheid van onze inwoners en bezoekers. Om de veiligheid te kunnen waarborgen is samenwerking nodig met onder andere politie, Openbaar Ministerie, omliggende gemeenten, woningbouwcorporaties, welzijnswerk, scholen, verenigingen, dorpsraden, inwoners en het bedrijfsleven. Voor milieuzaken werken we met 15 gemeenten samen binnen de RUD Limburg Noord. Voor brandveiligheid en risicobeheersing werken we samen met de Veiligheidsregio Limburg Noord. Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? Veiligheid algemeen • In 2024 werd het integraal veiligheidsplan 2024-2027 vastgesteld. In het integraal veiligheidsplan werden de volgende drie prioriteiten vastgesteld; Ondermijning, zorg en veiligheid, veilige woon- en leefomgeving. Regiodeal Limburg-Noord – programmateam Veiligheid • Binnen de regiodeal Limburg-Noord werden in 2024 de projecten op het gebied van ondermijning voortgezet. Dit zijn o.a. de communicatiecampagne “Kijk niet weg,” het Act! Interventieteam, Werkgroep Veilig Buitengebied, Innovatie, Internationale Medewerkers, Rode en Groene Spoor. Veiligheidsregio/rampenbestrijding • De deelnemersbijdrage voor de Veiligheidsregio viel in 2024 iets hoger uit dan voorzien. Dit komt doordat in hun begroting in eerste instantie geen rekening werd gehouden met loonindexering en inflatie.

• Vanwege de verhoogde waterstand van de Maas zijn begin januari en februari 2024 de leden van het hoogwaterteam enkele malen bij elkaar gekomen. Ondermijning • Ter versterking van de bestuurlijke aanpak van ondermijning zijn we in april gestart met een lokaal ondermijningsoverleg. Er hebben vervolgens diverse integrale controles in samenwerking met het Act! Interventieteam plaatsgevonden. • Een aantal artikelen uit de APV zijn gewijzigd met het doel deze ondermijningsproof te maken. • In januari 2024 vond een drugsdumping plaats. De opruimkosten bedroegen € 84.934,-. Via Bij21 werd een subsidie aangevraagd en werd € 59.935,- toegekend. • De bijdrage voor het RIEC viel in 2024 hoger uit vanwege indexering. Bibob • Dankzij de Wet Bibob kan worden voorkomen dat de gemeente criminele activiteiten faciliteert. Er is in 2024 zeven keer een volledige Bibob-toets gestart bij aanvragen voor een exploitatie- en alcoholwetvergunning. Daarnaast is er een Bibob-quickscan uitgevoerd bij een aanvraag voor een omgevingsvergunning en is een verkorte Bibobtoets uitgevoerd. • In december werd het Beleid beoordeling levensgedrag vastgesteld. Zorg en Veiligheid • In 2024 is geïnvesteerd in een sterkere samenwerking met het Zorg- en Veiligheidshuis. Vier casussen zijn besproken binnen de persoonsgerichte aanpak (PGA) onder procesregie van het Zorgen Veiligheidshuis (ZVH).

Ook werd er deelgenomen aan diverse overleggen aangaande de thema’s arbeidsmigranten, mensenhandel en radicalisering. Veilige leef- en woonomgeving • Er werd geïnvesteerd in een verdere versteviging van de integrale aanpak van overlastgevende jeugdgroepen. Hierbij werd een jeugdgroep in beeld gebracht en werden diverse stopgesprekken gevoerd met jongeren en hun ouders. • In 2024 werd verspreid over twee dagen de veiligheidsdagen georganiseerd voor alle basisscholen en voor inwoners. • De opvang van zwerfdieren is een wettelijk verplichte taak van de gemeente. De partij die dit vanaf 2015 voor de gemeente verzorgde, is hier vanaf 2024 mee gestopt. Na een lange zoektocht is een geschikte combinatie van partijen gevonden om het vervoer en de opvang van (zwerf)dieren te verzorgen. Met deze partijen is een overeenkomst aangegaan. Onder andere vanwege investeringen 33

voor de realisatie zijn de kosten aanzienlijk hoger geworden. De kostenstijging is echter onoverkomelijk omdat het een wettelijke taak betreft en er geen andere aanbieder is. Jaarverslag vergunningverlening, toezicht en handhaving Omgevingsrecht 2024 De ambities en doelstellingen die in het VTH-uitvoeringsprogramma omgevingsrecht 2024 zijn beschreven, zijn in 2024 vrijwel geheel waargemaakt en de uitgaven hiervoor zijn ook ruim binnen de daarvoor gereserveerde budgetten gebleven. Beleidstechnische prestaties van het team Vergunningverlening, toezicht en handhaving • In 2024 zijn de volgende verordeningen opgeleverd en van kracht geworden:  De verordening kwaliteit VTH  De Verordening fysieke leefomgeving  De nieuwste landelijke handhavingstrategie (LHSO)  Een gewijzigde gemeenschappelijke regeling voor de RUD LN  Een aangepaste gemeentelijke legesverordening • Daarnaast is er in 2024 een categoraal aanwijzingsbesluit voor toezichthouders vastgesteld en is de beleidsregel kleine buitenplanse omgevingsplanactiviteit' vastgesteld om lagere legestarieven mogelijk te maken voor bepaalde kleine bouwwerken Prestaties van het team Vergunningverlening, toezicht en handhaving • Beleidsambities: De meeste doelstellingen zijn behaald, waaronder het opleveren van belangrijke verordeningen en besluiten • Organisatorische doelen: Vrijwel alle doelstellingen zijn gehaald, inclusief het

vinden van gekwalificeerd personeel en het binnen budget blijven • Operationele doelstellingen: De gemeente was klaar om volgens de nieuwe Omgevingswet te werken, met aangepaste processen en informatie op de website • Vergunningverlening: Ten aanzien van de besluiten zijn slechts drie bezwaarschriften ingediend, waarvan geen enkele tot beroep leidde • Samenwerking met externe partners: De meeste ambities zijn gerealiseerd, waaronder deelname aan intergemeentelijke BOA-acties en het bieden van stageplaatsen • Toezicht: Ongeveer 9.500 uren waren nodig voor adequaat toezicht in de gemeente en zijn bijna geheel in de praktijk gebracht. • Ondermijning:  We zijn gestart met een periodiek ondermijningsoverleg  Er zijn extra middelen ingezet voor onderzoek naar een groot kampeerterrein. Deze middelen hebben we ontvangen van het RIEC.  Er zijn in 2024 3 drugspanden gesloten. • Privacy van gegevens: We hebben gewerkt aan het actualiseren van het Wet publiekrechtelijke beperkingenregister en het uitvoeren van het verbeterplan om aan de Wet politiegegevens te voldoen. Dit was eind 2024 nog niet afgerond. • Stageplekken: Het team heeft in 2024 3 studenten een stageplek geboden. • Insteek op vinden van minnelijke oplossingen: In 2024 kon in meer dan 35% van de gevallen in goed overleg een oplossing gevonden worden voor geconstateerde overtredingen.

• Bekeuringen beperkt uitgeschreven: In 2024 zijn in totaal niet meer dan 85 processen-verbaal / boetes uitgeschreven door de gemeentelijke BOA's. Er zijn 10 keer zoveel waarschuwingen aan mensen afgegeven. • Controles op grootste publieke ergernissen: Door de BOA's is in 2024 meermaals op verschillende plekken in burger gecontroleerd op hondenoverlast. Hierbij zijn waarschuwingen gegeven, en is een enkele boete uitgeschreven.

34

Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Baten en Lasten Rekening

Begroting 2024

Rekening

Verschil

Omschrijving

2023

Primitief

Definitief

2024

Primitief

Definitief

Totale lasten

4.909

1.680

2.335

2.123

-444

212

Totale baten

3.769

106

640

732

-626

-92

Resultaat voor bestemming

1.140

1.574

1.695

1.391

183

304

Reserves Toevoeging aan reserves

0

0

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

0

0

0

0

0

0

Mutaties reserves

0

0

0

0

0

0

1.695

1.391

183

304

Resultaat na bestemming

1.140

1.574

35

3.4 Thema Financiën Waar gaat het thema over? Het thema financiën gaat over de balans tussen de baten en lasten voor de inwoners en bedrijven. We willen een financieel stabiele en gezonde gemeente zijn, met een degelijk financieel beleid. Dit beleid is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: 1. We streven naar een evenwichtige begroting, ook voor komende jaren. 2. Structurele lasten willen we dekken we met structurele baten. 3. Bezuinigingen die het rijk ons oplegt verwerken we binnen het betreffende beleidsterrein. Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? Belastingen en heffingen • Diverse belastingverordeningen zijn in de raadsvergadering van 12 december 2023 vastgesteld, het gaat om de volgende verordeningen: o OZB 2024 o Afvalstoffenheffing en reinigingsrecht 2024 o Rioolheffing 2024 o Forensenbelasting 2024 o Verblijfsbelasting 2024 o Waterverblijfsbelasting 2024 • Het beleid in dit kader leest u terug in de paragraaf lokale heffingen, zie deel 3 in dit jaarverslag. Financiële beleidsnota’s • Afgelopen jaren is een start gemaakt met het actualiseren van de volgende financiële beleidsnota's: o Verordening financieel beleid, beheer en organisatie 2025 (art. 212 Gemeentewet) o Verordening controle op het financiële beheer en de inrichting van de financiële organisatie 2025 (art.

213 Gemeentewet) o Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid bestuur 2025 (art. 213a Gemeentewet) • Deze verordeningen zijn in 2024 besproken met de commissie Bestuur en Financiën en worden in 2025 aan de raad voorgelegd om opnieuw vast te stellen. PRC-cyclus • Middels de PRC-cyclus zorgen wij ervoor dat wij in control zijn voor wat betreft uitgaven en inkomsten. o Maandelijks stellen wij voor intern gebruik een managementrapportage op. o Daarnaast wordt er ieder kwartaal met de raad gecommuniceerd via de kwartaalrapportages (over eerste en derde kwartaal) en de bestuursrapportage (over het eerste half jaar). De bestuursrapportage leidt tot een begrotingsbijstelling. o De jaarrekening is het sluitstuk van de PRC cyclus in het betreffende jaar. • De volgende documenten hebben we in dit kader aan u aangeboden: o 1e Kwartaalrapportage (RIB: 16 mei 2024) o Jaarrekening 2023 (raadsbesluit: 9 juli 2024) o Kadernota 2025 (raadsbesluit: 9 juli 2024) o Bestuursrapportage 2024 (raadsbesluit: 8 oktober 2024) o Begroting 2025 (raadsbesluit: 5 november 2024) o 3e Kwartaalrapportage (RIB: 29 oktober 2024)

36

Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Baten en Lasten Rekening

Begroting 2024

Rekening

Verschil

Omschrijving

2023

Primitief

Definitief

2024

Primitief

Definitief

Totale lasten

435

3.141

743

132

3.009

611

Totale baten

35.149

35.827

35.483

36.113

-285

-629

Resultaat voor bestemming

-34.714

-32.686

-34.740

-35.981

3.295

1.241

Reserves Toevoeging aan reserves

493

1.000

1.061

1.349

-349

-288

Onttrekking aan reserves

357

23

114

27

-4

87

Mutaties reserves

-136

-977

-948

-1.323

346

375

-33.793

-34.658

2.949

866

Resultaat na bestemming

-34.578

-31.710

37

3.5 Thema Overhead Waar gaat het thema over? Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is in 2016 gewijzigd. Met een duidelijke definitie en een voorgeschreven presentatie van overheadkosten verwacht het Rijk beter inzicht in deze kosten te krijgen. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. Leidinggevenden 2. Financiën, gemeentelijke control en interne controle 3. P&O en HRM 4. Inkoop (ondersteuning) 5. Communicatie 6. Juridische zaken 7. Bestuur en bestuur ondersteuning 8. ICT 9. Facilitaire zaken & huisvesting 10. Archief 11. Managementondersteuning De kosten van de hiervoor genoemde zaken worden via een bepaalde systematiek toegerekend. Notitie Overhead In juli 2016 heeft de BBV-commissie een notitie geschreven met afspraken rondom Overhead. We omarmen de uitgangspunten uit deze notitie en volgen de voorgeschreven inrichting. Wat hebben we bereikt/ Wat hebben we ervoor gedaan? • • •

We volgen de ontwikkelingen en voeren verbeteringen door in onze administratie. De verbeteringen baseren we o.a. op de notities die de commissie BBV uitbrengt. Vanaf 2023 verwerken we de overheadkosten via dit thema. Hiermee is de administratie transparant ingericht en voldoen we aan de voorschriften, zoals de BBV commissie die stelt. Kosten verdelen op de voorgeschreven wijze.

Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)

Baten en Lasten Rekening

Begroting 2024

Rekening

Verschil

Omschrijving

2023

Primitief

Definitief

2024

Primitief

Definitief

Totale lasten

7.783

7.273

8.511

8.044

-771

467

Totale baten

1.005

493

859

823

-330

36

Resultaat voor bestemming

6.778

6.780

7.653

7.221

-441

432

Reserves Toevoeging aan reserves

448

0

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

304

44

283

240

-196

44

Mutaties reserves

-144

44

283

240

-196

44

7.369

6.981

-245

388

Resultaat na bestemming

6.922

6.736

38

Overzicht van baten en lasten 4. Samenvatting Taakvelden matrix (Bedragen x €1.000) Programma 1.1 Vitale gemeenschappen Thema 1.1 Vitale gemeenschappen Thema 1.2 Algemene basisvoorzieningen Thema 1.3 Maatwerkvoorzieningen Saldo programma 1 Programma 2.1 Milieu en duurzaamheid Thema 2.1 Milieu en duurzaamheid Thema 2.2 Openbare Ruimte Thema 2.3 Ruimtelijke ontwikkeling Thema 2.4 Economie, Recreatie en Toerisme Saldo programma 2 Programma 3.1 Algemeen bestuur Thema 3.1 Algemeen bestuur Thema 3.2 Publieke dienstverlening Thema 3.3 Veiligheid Thema 3.4 Financien Saldo programma 3

Algemene dekkingsmiddelen Overige algemene dekkingsmiddelen Algemene uitkering Lokale heffingen, waarvan besteding niet gebonden Dividend Saldo financieringsbehoefte Algemene dekkingsmiddelen

Kosten overhead

Definitieve begroting Rekening 2024 2024 Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo

Rekening 2023 Lasten

Baten

799 2.805

132 528

667 2.277

848 3.338

160 819

688 2.519

845 2.800

171 477

674 2.323

17.205 20.808

4.642 12.563 17.453 5.301 15.507 21.639

4.608 12.845 18.225 5.587 16.051 21.870

4.561 13.664 5.209 16.661

3.896 4.090 1.283 455

1.017 18 257 1.071

2.879 4.071 1.026 -615

4.874 4.270 1.357 700

1.613 41 295 988

3.261 4.229 1.062 -287

4.334 3.993 1.297 644

1.024 214 739 974

3.309 3.779 559 -331

9.724

2.363

7.360 11.202

2.937

8.265 10.268

2.951

7.316

1.415 415 4.909 435 7.175

0 156 3.769 3.045 6.970

1.415 259 1.140 -2.610 204

1.669 435 2.325 304 4.733

0 209 640 3.189 4.038

1.669 225 1.685 -2.884 695

12 292 732 3.182 4.218

1.895 226 1.391 -3.050 462

0 1.594 -1.594 0 27.251 -27.251 0 3.171 -3.171

0 0 0

51 -51 28.827 -28.827 3.358 -3.358

0 54 -54 0 29.545 -29.545 0 3.268 -3.268

0 26 -26 0 62 -62 0 32.104 -32.104

0 0 0

15 -15 44 -44 32.295 -32.295

0 19 -19 0 44 -44 0 32.931 -32.931

7.783

1.005

6.778

1.907 518 2.123 131 4.680

8.273

859

7.414

8.044

823

7.221

Bedrag heffing VPB

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Lasten onvoorzien

0

0

0

62

0

62

0

0

0

-2.254

45.909 45.716

44.862 46.132

-1.270

Saldo van baten en lasten

Reserve mutaties Storting in reserves Ontrekking aan reserves Saldo reserve mutaties

Begrotingsresultaat

45.489 47.744

193

1.841 1.841

1.940 3.100 3.100

-1.259

0

825 825

47.330 50.843 -3.513 47.156 47.658

39

-825

2.527

2.527 1.940

-587

-502 46.802 48.659 -1.857

Deel 3 De Paragrafen

In de navolgende paragrafen bespreken wij onderwerpen die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie. De paragrafen bevatten de beleidsuitgangspunten van beheersmatige activiteiten en de lokale heffingen. De artikelen 9 tot en met 16 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijven deze verplichte paragrafen voor. Bij het schrijven van de paragrafen houden we de indeling van het BBV zoveel mogelijk aan. Achtereenvolgend wordt ingegaan op de volgende paragrafen: de lokale heffingen, het weerstandsvermogen, onderhoud kapitaalgoederen, de financiering, de bedrijfsvoering, de verbonden partijen en het grondbeleid.

40

Paragraaf A Lokale Heffingen Algemeen De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. Van de lokale heffingen levert de OZB de meeste opbrengsten voor gemeente Bergen op. De paragraaf betreffende de lokale heffingen bevat: a. de geraamde en gerealiseerde inkomsten; b. het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; c. een overzicht de diverse heffingen; d. een aanduiding van de lokale lastendruk; e. een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. Geraamde en gerealiseerde inkomsten Opbrengst gemeentelijke heffingen

Rekening 2023

Bijzondere wetten

Begroting 2024

Rekening 2024

7.466

5.500

1.785

Omgevingsvergunningen

200.320

220.200

341.709

Paspoorten/rijbewijzen

122.346

169.000

261.765

Secretariegelden

26.636

34.885

28.801

Reclamebelasting

8.896

7.200

13.234

Afvalstoffenheffing

1.407.119

1.502.269

1.411.442

Gehandicaptenparkeerkaarten

4.320

2.500

4.823

Begrafenisrechten

4.114

10.000

14.356

1.628.733

1.679.034

1.757.000

811.277

822.385

822.405

1.647.855

1.665.769

1.684.719

Forensenbelasting

90.780

271.879

98.352

Toeristenbelasting

616.788

588.020

648.000

6.576.650

6.978.641

7.088.389

Rioolrechten OZB niet woningen OZB woningen

Totaal

Beleid ten aanzien van de lokale heffingen Elk jaar wordt een berekening gemaakt van de tarieven voor het komende jaar. Ons streven daarbij is een zo laag mogelijke belastingdruk (Coalitieprogramma 2022-2026, pagina 13). Met het behandelen van de Kaderbrief 2024 (Rb. juli 2023) heeft uw raad ingestemd met de voorgenomen tariefstijgingen. De uitgangspunten in deze Kaderbrief waren: • OZB: opbrengstenstijging van 3,6% wegens inflatiecorrectie. • Forensenbelasting: tariefstijging van 3,6% wegens inflatiecorrectie. • Verblijfsbelasting: tariefstijging van 3,6% wegens inflatiecorrectie. • Afvalstoffenheffing: tarieven zijn 100% kostendekkend. Tarieven zijn afhankelijk van kosten/baten opzet. • Rioolheffing: extra tariefsverhoging van € 10,- plus een inflatiecorrectie van 3,6%. Dit is conform het vastgestelde Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP; raadsbesluit: 12 november 2019). Sinds 2012 verzorgt de gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) de uitvoering van gemeentelijke belastingen en de Wet Waardering onroerende zaken (Wet WOZ). De bevoegdheden met betrekking tot de uitvoering zijn overgedragen aan deze gemeenschappelijke regeling. De gemeente is zelf verantwoordelijk voor de vaststelling van het beleid.

41

Overzicht van de diverse heffingen Wet WOZ Op grond van de Wet WOZ taxeert BsGW alle onroerende zaken binnen de gemeentegrenzen. Voorbeelden van onroerende zaken zijn: woningen, bedrijfspanden en bouwkavels. De WOZ-waarde is belangrijk omdat deze waarde jaarlijks als grondslag dient voor de onroerendezaakbelastingen van de gemeente en voor belastingen van het Rijk en het Waterschap. Sinds 2007 vindt er jaarlijks een algehele hertaxatie plaats. De aanslagen OZB 2024 zijn gebaseerd op de waardepeildatum 1 januari 2023. Onroerende zaakbelastingen In de raadsvergadering van 12 december 2023 zijn de belastingverordeningen vastgesteld. Hierbij was ook de tariefstelling aan de orde. Door de stijging in de WOZ-waarde van zowel de woningen als de nietwoningen konden lagere OZB-tarieven toegepast worden. OZB-tarieven

OZB-eigenarentarief voor woningen OZB-eigenarentarief voor niet-woningen OZB-gebruikerstarief voor niet-woningen

2023

2024

0,08744% 0,23681% 0,19958%

0,08729% 0,22422% 0,18716%

Het aantal bezwaarschriften is het afgelopen jaar flink afgenomen. Door de wetswijziging in 2024 is het minder aantrekkelijk voor NCNP (no cure no pay) bureaus om bezwaar te maken. De volgende maatregelen werden per 1-1-2024 doorgevoerd: • Vergoeding in de bezwaarfase wordt verlaagd met 75%; • Vergoeding voor immateriële schade wordt beperkt tot € 50,- per half jaar; • Vergoedingen worden alleen uitbetaald op de bankrekening van belanghebbende en niet meer rechtstreeks aan de no cure no pay-bureaus. Ontvangen bezwaarschriften

2022

2023

2024

Bezwaren tegen belastingaanslag Afgehandeld In behandeling Totaal

617 3 620

1.058 10 1.068

337 18 355

Bezwaren tegen WOZ-waarde Afgehandeld In behandeling Totaal

394 2 396

905 4 909

299 1 300

Totaal behandeld

1.016

1.977

655

Verdeling toe- en afwijzingen Afgewezen Toegewezen

48,2% 55,5%

59,7% 40,3%

74,2% 25,8%

Verblijfsbelasting De tarieven voor de verblijfsbelastingen zijn in 2024 verhoogd naar € 1,35 per persoon per nacht. Forensenbelasting De forensenbelasting wordt geheven van personen die niet staan ingeschreven in de BRP, maar die hier wel een woning in hun bezit hebben en daar ook gedurende langere tijd over kunnen beschikken. 42

De heffingsgrondslag voor de forensenbelasting is de WOZ-waarde. In 2024 zijn er 38 belastingplichtigen geweest die een aanslag hebben ontvangen. De tarieven bedragen in 2024 bij een waarde in het economisch verkeer van: € 60.000 of minder € 303; € 60.001 tot en met € 120.000 € 620; € 120.001 tot en met € 180.000 € 1.446; € 180.001 tot en met € 299.000 € 2.681; € 299.001 of meer € 2.934. Leges, rechten en heffingen De gemeentelijke verordeningen worden regelmatig getoetst aan nieuwe regelgeving, jurisprudentie en andere relevante ontwikkelingen. De wettelijke grondslag is geregeld in de artikelen 216 tot en met 229 van de Gemeentewet. Het heffen van de leges vindt plaats als vergoeding voor geleverde diensten. Wij streven naar een kostendekkende opbrengst van de legesverordening. Met de raad is afgesproken om de legestarieven steeds bij het vaststellen van de legesverordening stapsgewijs te verhogen.

Opbrengst 2024

Kostendekkendheid 2024

10.121

12.737

125,85%

178.478 51.520

193.855 59.183

108,62% 114,87%

1.082 20.655

800 28.801

73,94% 139,44%

261.856

295.376

112,80%

Hoofdstuk 2.3 - Omgevingsvergunning

320.002

341.709

106,78%

Totaal hoofdstuk 2

320.002

341.709

106,78%

340 1.928

360 1.425

105,88% 73,91%

2.268 584.126

1.785 638.870

78,70% 109,37%

Onderwerp legesverordening

Kosten 2024

Titel 1 - Algemene dienstverlening Hoofdstuk 1.1 - Burgerlijke stand Hoofdstuk 1.2 - Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart Hoofdstuk 1.3 - Rijbewijzen Hoofdstuk 1.4 - Verstrekkingen in het kader van de basisregistratie persoonsgegevens Hoofdstuk 1.7 - Overige publiekszaken

Totaal hoofdstuk 1 Titel 2 - Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning

Titel 3 - Europese dienstenrichtlijn Hoofdstuk 3.1 - Horeca Hoofdstuk 3.5 - Standplaatsen

Totaal hoofdstuk 3 Totaal

Afvalstoffenheffing De volgende uitgangspunten worden toegepast bij de berekening van de afvaltarieven: • Kostendekkende heffing, alle uitgaven die betrekking hebben op afvalinzameling en verwerking worden gecompenseerd met de afvalstoffenheffing. • Eventuele winsten bij de afvalstoffenheffing worden toegevoegd aan de reserve ‘tarief egalisatie afvalstoffenheffing’. • Winsten worden in de eerste twee jaar na het realiseren ingezet om het tarief zo laag mogelijk te houden. • Bij de berekening wordt geen rekening gehouden met overheadkosten. • Bij de berekening wordt wel rekening gehouden met BTW.

43

Bij de vaststelling van de tarieven 2024 (raadsbesluit 12 december 2023) heeft de raad ingestemd met de voorgestelde tarieven. Voor een gemiddeld huishouden bedroeg de afvalstoffenheffing in 2024 een bedrag van € 227,32 (vergelijk: in 2023 was dit € 234,69). In deze berekening houden we rekening met een gemiddeld aantal ledigingen van 10,2 x de 140 liter restafvalcontainer en 3,5 x de 140 liter Gft-container. Het nadelige saldo van afval bedraagt in 2024 € 45.452. In geval van een positief saldo zouden we dit toevoegen aan de bestemmingsreserve egalisatie afvalstoffenheffing, daar is dit jaar geen reden toe. Kostendekkendheid Afval

Kosten en baten via taakveld Afval Kosten taakveld (excl. omslagrente) Inkomsten taakveld excl. heffingen Inzet egalisatiereserve Netto kosten taakveld

Rekening 2023

Primitieve Begroting 2024

Rekening 2024

1.070.106 130.583 -141.628 1.081.151

1.537.890 134.436 169.805 1.233.649

1.362.779 146.640 27.865 1.188.274

0 248.110 248.110

0 268.620 268.620

0 268.620 268.620

Totale kosten

1.329.261

1.502.269

1.456.894

Opbrengst heffingen

1.471.201

1.502.269

1.411.442

Dekkingspercentage

110,7%

100,0%

96,9%

Toe te rekenen kosten Overhead incl. omslagrente BTW Totaal toe te rekenen

Rioolrechten De volgende uitgangspunten worden toegepast bij de berekening van het tarief rioolheffing: • Tariefontwikkeling is gebaseerd op het meerjarige GRP. Hierin worden de kosten voor de komende jaren, de inzet van de voorziening en de nodige rioolheffing op elkaar afgestemd. • Meerjarig kostendekkende heffing, alle uitgaven die betrekking hebben op riolering worden gecompenseerd met de rioolheffing. • Eventuele winsten bij de rioolheffing worden bewaard in de voorziening ‘egalisatie rioolheffing’. • Bij de berekening wordt rekening gehouden met overheadkosten (overhead bedraagt ongeveer 15% van de totale begroting, daarom wordt 15% overhead toegerekend aan riolering). • Bij de berekening wordt rekening gehouden met BTW. • Rioolheffing wordt kostendekkend gemaakt door het saldo te verrekenen met de voorziening ‘egalisatie rioolheffing’. Het tarief bedraagt in 2024 € 281,12. In 2023 was dit € 261,35.

44

Kostendekkendheid Riool

Rekening 2023

Kosten en baten via taakveld Riolering Kosten taakveld (excl. omslagrente) Inkomsten taakveld excl. heffingen toevoeging aan egalisatievoorziening Netto kosten taakveld

primitieve Begroting 2024

Rekening 2024

585.214 0 833.690 1.418.904

1.435.441 0 -98.417 1.337.024

1.352.515 0 62.475 1.414.990

136.107 73.722 209.829

198.224 143.786 342.010

198.224 143.786 342.010

Totale kosten

1.628.733

1.679.034

1.757.000

Opbrengst heffingen

1.628.733

1.679.034

1.757.000

Dekkingspercentage

100,0%

100,0%

100,0%

Toe te rekenen kosten Overhead incl. omslagrente BTW Totaal toe te rekenen

Aanduiding lokale lastendruk In deze paragraaf geven we een beeld van de lastendruk. Lastendruk is de verzamelnaam voor de drie belangrijkste gemeentelijke heffingen: • het totaal van OZB • afvalstoffenheffing • rioolheffing. We zijn een gemeente met lage belastingtarieven zo blijkt uit het jaarlijkse onderzoek 'Belastingoverzicht 2025' zoals dat onlangs aan de gemeenteraad is aangeboden. Beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid Er kan enkel voor het vastrecht van de afvalstoffenheffing kwijtschelding worden verleend. Kwijtschelding voor de onroerende zaakbelasting, de rioolheffing en andere belastingen is niet mogelijk, omdat hier geen mogelijkheid voor in de verordening is opgenomen. De kwijtscheldingsnorm is in 2024 gehandhaafd op 100% van de bijstandsnorm. Door deze maatregel komen alle mensen met een minimum inkomen in principe in aanmerking voor kwijtschelding van de lokale heffingen. Net als in voorgaande jaren is er automatisch kwijtschelding verleend aan personen die al 2 jaar kwijtschelding kregen, een inkomen op bijstandsniveau hebben en bekend zijn bij het sociaal team.

45

Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat: a. benodigde weerstandvermogen b. Inventarisatie van de weerstandscapaciteit c. een inventarisatie van de risico's; d. het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's; e. kengetallen: f. een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft aan hoe solide de financiële huishouding van de gemeente is. Een financieel weerstandsvermogen is van belang wanneer er zich financiële tegenvallers voordoen. In de raadsvergadering van 15 december 2020 is de nota risicomanagement en weerstandsvermogen gemeente Bergen vastgesteld. Deze nota geeft het beleid weer dat onze gemeente voert met betrekking tot risicomanagement. Belangrijk onderdeel van het managen van risico’s is de mate waarin risico’s opgevangen kunnen worden (de berekening van de weerstandscapaciteit). De nota is gebaseerd op de Gemeentewet, het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de Verordening Financieel beleid, beheer en organisatie (art. 212 GW). De nota Risicomanagement en weerstandsvermogen is primair bedoeld als kaderstellend instrument voor de gemeenteraad.

Deze nota bakent de formele kaders af waarbinnen het college van burgemeester en wethouders en de ambtelijke organisatie dienen om te gaan met het cyclische proces van inventariseren, beoordelen en kwantificeren van risico’s en het uitvoeren van beheersmaatregelen om de gevolgen van risico’s te verkleinen. De nota vervult een ondersteunende rol bij de Planning, Reporting en Controlling producten. De risico’s worden opgenomen in deze paragraaf. Dit draagt bij aan een solide financiële huishouding van de gemeente. Gemeente Bergen streeft naar beheersing van de risico’s en een goede balans tussen de bestuurlijke ambities en de daarmee samenhangende risico’s. Het uitgangspunt daarbij is een uitstekend weerstandsvermogen; dat betekent een ratio weerstandsvermogen > 2,0 met als waardering A. Aan het eind van deze paragraaf waarderen we onze kengetallen aan de hand van onderstaande tabel. Waardering

Ratio weerstandsvermogen

Betekenis

A

> 2,0

Uitstekend

B

1,4 - 2,0

Ruim voldoende

C

1,0 - 1,4

Voldoende

D

0,8 - 1,0

Matig

E

0,6 - 0,8

Onvoldoende

F

< 0,6

Ruim onvoldoende

Benodigde weerstandsvermogen Het benodigde weerstandsvermogen: Beschikbaar weerstandsvermogen

Rekening 2023

Begroting 2024

Rekening 2024

Incidentele weerstandscapaciteit

11.399.949

9.086.508

12.664.415

Structurele weerstandscapaciteit

1.240.964

982.965

1.264.682

Totaal weerstandsvermogen

12.640.914

10.069.473

13.929.097

Benodigde weerstandscapaciteit

2.303.000

2.874.200

2.201.500

46

Inventarisatie van de weerstandscapaciteit In onderstaand schema is de berekening van het weerstandsvermogen weergegeven. Rekening 2023

Begroting 2024 (primitief)

Rekening 2024

7.819.728

7.875.343

10.807.028

p.m.

p.m.

p.m.

Saldo van de begroting

3.580.221

1.211.165

1.857.387

Saldo incidentele weerstandscapaciteit

11.399.949

9.086.508

12.664.415

Onbenutte belastingcapaciteit

1.178.964

920.965

1.247.680

Begrotingspost onvoorzien

62.000

62.000

17.002

Saldo structurele weerstandscapaciteit

1.240.964

982.965

1.264.682

Saldo weerstandscapaciteit

12.640.913

10.069.473

13.929.097

Benodigde weerstandscapaciteit

2.303.000

2.874.200

2.201.500

5,5

3,5

6,3

Berekening weerstandscapaciteit

Incidentele weerstandscapaciteit Algemene reserve Stille reserves

Structurele weerstandscapaciteit

Ratio Weerstandsvermogen Inventarisatie van de risico's

Periodiek worden alle risico's geïnventariseerd. In onderstaande tabel staan de 10 belangrijkste risico's die we bij het opstellen van begroting 2024 in beeld hebben gebracht. Nu is een actuele inschatting toegevoegd van de risico's die we in de begroting presenteerden.

47

Top 10 geïnventariseerde risico’s

Risico 1 Oorlog in Oekraïne

2 Wetswijziging woonplaatsbeginsel

Toelichting Door de oorlog in Oekraïne zijn nu al nadelige effecten zichtbaar en die zullen naar verwachting toenemen. De economische groei in ons land zal dalen en de inflatie zal oplopen. Niet alleen daar zit een risico, maar er zal ook opvang geregeld moeten worden voor de vluchtelingen. Analyse: effect voor Bergen is niet te kwantificeren. Door gewijzigde wetgeving per 1 januari 2022 op het gebied van het sociaal domein kunnen geschillen tussen gemeenten onderling ontstaan. Dit leidt mogelijk tot procedures over de invulling cq uitleg van deze nieuwe wetgeving. Dit kan financiële gevolgen hebben.

Waardeling volgens primitieve begroting p.m.

Actuele inschatting p.m.

p.m.

p.m.

€ 500.000

€ 500.000

€ 400.000

p.m.

€ 300.000

€ 350.000

€ 280.000

€ 200.000

€ 275.000

€ 400.000

€ 200.000

p.m.

€ 180.000

€ 150.000

€ 170.000

€ 250.000

€ 2.305.000

€ 1.850.000

€ 1.801.000

€ 1.295.000

Totaal geïnventariseerde risico’s

€ 4.106.000

€ 3.145.000

Benodigde weerstandscapaciteit (70%)

€ 2.874.200

€ 2.201.500

3 Cyberaanval: ontwrichting van organisatie door verlies van kritieke applicaties en gegevens.

Analyse: Dit risico heeft zich in 2024 gemanifesteerd door een geschil met gemeente Horst aan de Maas. De kosten zijn via de Berap 2024 gepubliceerd en ten laste van de reserve betaald. De dienstverlening van de gemeente hangt af van gegevens en van goed werkende applicaties. Informatievoorziening is een kritieke succes- en productiefactor. Ontwrichting van de informatievoorziening en informatiebeveiliging zijn belangrijke bedrijfsrisico’s. Mogelijke gevolgen: stilvallen (voor langere tijd) van dienstverlening, datalekken, overschrijden van wettelijke termijnen en daarmee samenhangende kosten en imagoschade, kosten voor noodprocessen om de dienstverlening te kunnen voortzetten en herstelacties voor de gevolgen.

Analyse: De aandacht voor Cyberrisico's is onverminderd groot. Het rijk speelt hier een rol in en via NIS2 regelgeving geven ze standaarden waar gemeenten aan moeten voldoen. Beheersmaatregelen worden steeds stringenter toegepast. 4 Tegenvallende uitkering Door wijzigende rijksuitgaven is het mogelijk dat we een lagere algemene uitkering ontvangen. gemeentefonds Analyse: We hebben het ravijnjaar in onze begroting verwerkt. Risico is hiermee opgevvangen (en gerealiseerd). 5 Energielandgoed Wells Meer

Het doel is te komen tot een gedragen gebiedsontwikkeling voor het realiseren van duurzame energie, waarbij het realiseren van en voor de gemeenschap en participatie in het proces en deelname bij realisatie centraal staat.

Analyse: hier risico is nog actueel. prijsinflatie maakt een iets hoger bedrag realistisch. 6 Persoonsgegevens: Op grond van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) kan de Autoriteit datalek of onrechtmatige Persoonsgegevens (AP) boetes opleggen van maximaal €20.000.000 of 4% van de verwerking wereldwijde jaaromzet. Afhankelijk van de omstandigheden van het geval (in hoeverre valt de organisatie iets te verwijten, heeft de organisatie aan haar zorgplicht voldaan etc.) kan die schade oplopen. Daarbij komen onderzoekskosten, herstel en juridische kosten.

7 Jeugdzorg

8 Effect klimaatverandering openbare ruimte

9 Integrale veiligheid

Analyse: we wegen dit risico minder zwaar mee. We zien dat de Autoriteit Persoonsgegevens mild is met het opleggen van boetes, zolang we maar aan kunnen tonen dat we hier professioneel mee omgaan. Dit houdt dat we een afgesproken protocol volgen voor het melden van incidenten. Vanaf 2015 zijn we financieel verantwoordelijk voor vrijwel alle taken die met Jeugdzorg te maken hebben. Een van de grootste risico’s is het feit dat wij niet de enige verwijzers zijn. We hebben geen invloed op bepaalde vormen van specialistische hulp die heel erg duur zijn maar we moeten die als gevolg van een rechterlijke machtiging wel uitvoeren (bijvoorbeeld gesloten jeugdzorg met verblijfbehandeling in residentiële instellingen). Ook kunnen huisartsen, jeugdartsen, medisch specialisten en gecertificeerde instellingen doorverwijzen naar jeugdzorg trajecten. De afgelopen jaren hebben we voor verschillende jeugdigen duurdere verblijfsvormen ingezet. Omdat de problematiek bij deze jeugdigen veelal vrij complex is, worden naast verblijf zeer specialistische behandeltrajecten ingezet. Het aantal jeugdigen in dure trajecten blijft lastig te voorspellen. Analyse: We waarderen dit risico hoger dan voorheen. De gemiddelde kosten van behandelingen nemen toe en zien nog steeds een toename van complexere zorgvragen.

De effecten van de klimaatverandering uiten zich steeds vaker in weersextremen, zoals de overstromingen in Limburg als gevolg van overvloedige neerslag. Ook bestaat het risico dat stormen, rukwinden of winterse neerslag bomen ontwortelen. Afhankelijk van de locatie kan dit leiden tot herstelkosten voor wegen, straatmeubilair, riolering en andere gemeentelijke eigendommen. Daarnaast ontstaat er tijdens warme en vooral droge zomers een toenemend brandgevaar, leidend tot verhoogde inzet van hulpdiensten, die deels ook door onze gemeente worden gefinancierd. Analyse: Dit risico is nog actueel. Het bepalen van het mogelijke effect is zodanig lastig dat we dit als PM-post opnemen. Hoogwater Maas. Door hoogwater kan schade ontstaan aan o.a. woningen. De riolering kan overstromen waardoor regenwater zich mengt met rioolwater. Als het water weer wegzakt, kan een dikke laag slib acterblijven. Verder kan het zorgen voor divere gezondheidsrisico's. Analyse: We schatten het effect lager in dan voorheen. Ervaring uit het verleden leert dat de overheid doorgaans helpt via speciale regelingen om de schade te compenseren.

10 Wet Maatschappelijke Ondersteuning

De kans blijft bestaan op een toenemend gebruik van de voorzieningen. De Wmo is en blijft een open einde regeling en meer mensen zullen als gevolg van de vergrijzing een beroep doen op de Wmo. Nu al zichtbaar dat er een toename is bij de hulp bij de huishouding.

Analyse: Dit risico is wat ons betreft belangrijker geworden. De zorgkosten stijgen en waarvoorheen de Wet Langdurgie Zorg toegankelijk was, zien we nu dat de toegang tot langdurige zorg moeilijker gemaakt is. Dit betekent dat er vaker (en langer) teruggegrepen wordt naar WMO. Top 10 geïnventariseerde risico’s Overige risico’s

Naast de top 10 risico’s zijn er nog 32 risico’s in kaart gebracht.

48

Beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's Iedere gemeente heeft te maken met risico's bij de uitvoering van haar taken. Deze risico's nemen toe door de uitbreiding van het takenpakket en de complexer wordende samenleving. Een goed afgestemde financiële buffer oftewel weerstandscapaciteit is nodig om te voorkomen dat tegenvallers dwingen tot bezuinigingen of drastische beleidsbijstellingen. Risico's kunnen behoorlijk impact hebben op de organisatie, daarom is het van belang om de risico's goed in beeld te houden. De belangrijkste risico's moeten door adequate maatregelen beheerst worden. Weerstandsvermogen is het vermogen van een gemeente om niet-structurele risico's op te kunnen vangen, zodat het afgesproken takenpakket toch ongehinderd kan worden uitgevoerd. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de gemeente is. Dit is van belang wanneer zich een financiële tegenvaller voordoet. Weerstandsratio bestaat uit de relatie tussen weerstandscapaciteit (de middelen waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken) en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Voor het kunnen beoordelen van het weerstandsvermogen is het noodzakelijk de aanwezige weerstandscapaciteit te analyseren in samenhang met de omvang en achtergronden van de risico’s.

Er zijn geen uniforme antwoorden te geven op de vraag hoe groot het weerstandsvermogen van een gemeente zou moeten zijn. Dit is sterk afhankelijk van de eigenheid van de gemeente en het risicoprofiel dat zij heeft. Om de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen wordt rekening gehouden met de veronderstelling dat nooit alle risico's zich zullen voordoen en zeker niet allemaal tegelijk en in maximale omvang. Door deze benadering kan op een verantwoorde wijze een lagere weerstandscapaciteit worden aangehouden. Er wordt uitgegaan van een zekerheidspercentage van 70%.

49

Kengetallen Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de jaarrekening en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van een gemeente. Om dit te bereiken, is voorgeschreven dat de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing de volgende kengetallen bevat: 1. netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; 2. solvabiliteitsratio. 3. grondexploitatie; 4. structurele exploitatieruimte; 5. belastingcapaciteit. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid. Signaleringswaarden Om de kengetallen eenvoudig te kunnen lezen heeft NAR ( Nederlands Adviesbureau Risicomanagement) met de Universiteit Twente signaleringswaarden opgesteld. Categorie C is het meest risicovol en categorie A is het minst risicovol. Kengetal Categorie A Categorie B Categorie C 1a.

Netto schuldquote zonder correctie doorgeleende gelden

<90%

90-130%

>130%

1b.

Netto schuldquote met correctie doorgeleende gelden

<90%

90-130%

>130%

2.

Solvabiliteitsratio

>50%

20-50%

<20%

3.

Grondexploitatie

<20%

20-35%

>35%

4.

Structurele exploitatieruimte

>0

=0

<0

5.

Belastingcapaciteit

<95%

95-105%

>105%

Samenvatting kengetallen In onderstaande tabel presenteren wij de financiële kengetallen. Financiële kengetallen

volgens volgens Rekening 2024 Rekening 2023 Begroting 2024 (actueel)

Netto schuldquote Netto schuldquote, gecorrigeerd voor verstrekte geldleningen

74%

121%

81%

75%

123%

81%

Solvabiliteitsratio

25%

15%

25%

Grondexploitatie

1%

6%

0%

Structurele exploitatieruimte

10%

6%

2%

Belastingcapaciteit

86%

92%

78%

Beoordeling onderlinge verhouding tussen kengetallen De berekende kengetallen, worden afgezet tegen de signaleringswaarden. Bij de rekening scoren we de op de verschillende onderdelen: • Netto schuldquote = categorie A • Netto gecorrigeerde schuldquote = categorie A • Solvabiliteitsratio = categorie B • Grondexploitatie = categorie A • Exploitatierisico = categorie A • Belastingcapaciteit = categorie A Bij het beoordelen van de financiële kengetallen betrekken we ook de ratio weerstandsvermogen. De combinatie van al deze kengetallen laat een zeer positief beeld zien.

50

Dit wordt ondersteund door een onafhankelijk benchmarkonderzoek van BDO waarin alle gemeenten betrokken zijn. BDO heeft de financiële positie volgens Jaarverslag 2023 van alle gemeenten vergeleken en kent onze gemeente het rapportcijfer 9 toe. Hiermee staan we op positie 11 in de ranking van gemeenten tot 25.000 inwoners.

51

Paragraaf C Onderhoud Kapitaalgoederen Algemeen De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen bevat de volgende kapitaalgoederen: • wegen; • riolering en water; • verlichting; • groen; • gebouwen; • speeltuinen. Van bovengenoemde kapitaalgoederen wordt aangegeven: a. het beleidskader; b. de uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties; c. de vertaling van de financiële consequenties in de begroting. Onze gemeente beheert veel openbare ruimte. In die openbare ruimte vinden een groot aantal activiteiten plaats zoals wonen, werken en recreëren. Daarvoor zijn veel kapitaalgoederen nodig: zoals wegen, riolering, kunstwerken, groen, speeltuinen, verlichting en gebouwen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard de (jaarlijkse) lasten. In onze gemeente vormen de lasten van het onderhoud van kapitaalgoederen ongeveer 10% van de rekening 2024. Dit is inclusief de arbeidsuren. Actuele onderhoudsplannen

Jaar vaststelling

Jaar nieuwe vaststelling

Groenstructuurplan Gemeentelijk wegen, water en rioleringsplan Verlichtingsplan Onderhoud gemeentegebouwen Onderhoud speeltuinen

2025

2035

2025

2031

2025 2025 2021

2029 2030 2026

Wegen We willen actief en preventief voor goede wegen zorgen. Als wegbeheerder zijn we verantwoordelijk voor de staat van het onderhoud en de veiligheid van de openbare wegen binnen onze gemeente. Het beheer vraagt een gestructureerde aanpak. De uitkomsten van de wegenschouw, planning en begroting zijn vastgelegd in het digitale beheersysteem van de gemeente Bergen: GBI. In het wegenbeheersplan gaan we uit van: ‘een goede staat van de wegen met een minimaal risico op schade voor weggebruikers. De nota Gemeentelijk Wegen Water en Riool programma 2026-2031 wordt eind 2025 aan de Raad aangeboden. Dit programma zal elke twee jaar worden geëvalueerd. In 2024 is als de dotatie in de reserve kapitaalslasten infrastructuur € 247.125 toegevoegd. De kapitaallasten van de rehabilitatie van wegen worden gedekt door de reserve kapitaallasten infrastructuur. De stand van deze reserve is € 501.350 op 31 december 2024. Er is in 2024 € 191.945 aan onderhoudslasten uitgegeven. Kunstwerken Een goede en veilige staat van onderhoud van 42 kunstwerken is gegarandeerd door het programmatisch uitvoeren van onderhoud. Op basis van inspecties en kengetallen is een meerjarenplanning voor de onderhoudswerkzaamheden van de kunstwerken opgesteld.

Uit deze meerjarenplanning blijkt dat, uitgezonderd een aanvullende investering voor het onderhoud van enkele grote kunstwerken, het structurele jaarlijkse budget voor de komende 5 tot 10 jaar toereikend is. Daarbij dient het per jaar beschikbare budget van € 20.000 van het ene naar het andere jaar overgeheveld te worden. Gelden uit jaren van minder onderhoud worden gespaard voor grote noodzakelijke onderhoudswerken in de toekomst.

52

Kosten onderhoudsplan wegen

Onderhoudslasten Kapitaallasten Dotatie reserve kapitaallasten Totaal

volgens Begroting 2024 Rekening 2024 Rekening 2023 241.333 674.063 468.725

247.150 641.059 247.125

191.945 559.035 247.125

1.384.121

1.135.334

998.105

Riolering en Water De gemeente staat voor een aanzienlijke opgave voor de openbare inrichting. Op dit moment is nog niet duidelijk wat hiervan de impact zal zijn op de vervangingsplanning voor de riolering. Dit heeft mogelijk tot gevolg dat we werkzaamheden naar voren gaan halen. Bij het nieuwe programma "wegen, water en riolering" hebben we hier meer inzicht in. Het programma zal eind 2025 door de raad worden vastgesteld. Het gecombineerde Wegen en Rioleringsplan is een voortzetting van het voorgaande beleid met een prominentere plek voor het klimaat-adaptief maken van de leefomgeving. Daarnaast lag de focus in de planperiode op het continueren van de afkoppel-activiteiten bij particulieren en in de openbare ruimte, het oplossen van een aantal knelpunten van wateroverlast, het verbeteren van waterkwaliteit en regionale samenwerking. De voorziening riolering is ten behoeve van het onderhoud en vervanging. De stand van de voorziening riolering is per ultimo 2024 € 1.306.757. Wij gaan er vanuit dat de voorziening toereikend is mits de jaarlijkse verhoging die in het GRP is aangegeven doorgevoerd wordt. Eind 2025 zullen de tarieven bekend zijn voor 2026-2031. De inspecties en het onderhoud worden planmatig uitgevoerd. In 2023 is het kostendekkingsplan van GRP 2020-2025 geactualiseerd.

Uit deze prognose blijkt dat de huidige verhoging met € 10 euro + inflatiecorrectie voldoende is om het GRP 2020-2025 uit te voeren. Een ecologisch verantwoorde inrichting van infiltratiebermen en wadi’s draagt bij aan verbetering van de biodiversiteit. Verlichting We willen de openbare verlichting op een efficiënte en energiezuinige manier gaan inrichten en onderhouden. In 2025 zal een nieuw Beleidsplan Openbare Verlichting worden vastgesteld en willen we de openbare verlichting volledig VERLED hebben. We voldoen in 2025 aan de landelijke doelstelling .Vervanging, beheer en het onderhoud van de openbare verlichting wordt jaarlijks uitgevoerd. De bestaande voorziening is omgezet in een bestemmingsreserve en bedraagt ultimo 2024 € 504.649. De gemeente Bergen voldoet reeds in 2025 aan de landelijke doelstellingen van 2030. Groen We gaan voor het verbeteren van de flora en fauna op een veilige en functionele manier waarbij de beleving van de openbare ruimte ook verbeterd wordt. Het nieuwe groenstructuurplan van 2025 bepaalt de contouren voor de inrichting van en het onderhoudsniveau voor het groen in de openbare ruimte. Er zal in 2025 een nieuw groenstructuurplan worden opgesteld. Vanwege gemeentelijke ambities en ontwikkelingen op diverse relevante groene thema’s is behoefte aan een geactualiseerd groenstructuurplan.