Jaarstukken 2022 inclusief raadsbesluit

Hierbij worden in overleg met stakeholders projecten en acties geïdentificeerd op regionaal en lokaal niveau om de gevolgen van klimaatverandering te beperken. In 2022 is een nieuwe Limburg brede afkoppelstimuleringsregeling van start gegaan in samenwerking met Waterschap Limburg. In Waterpanel Noord, Noord- en Midden-Limburg is gestart met het programma GroenBlauwe Revolutie Schoolpleinen met als doel binnen 6 jaar 80% van alle (basis)schoolpleinen als

22

•

•

•

groenblauwe speel- en leeromgeving in te richten. Waterklaar is een doorlopend programma gericht op bewustwording op riolering, water en klimaat thema’s. Binnen de kaders van het in 2019 vastgestelde Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) zijn we ook in 2022 doorgegaan met het afkoppelen van regenwater van de riolering om dit water lokaal in de bodem te infiltreren. Dit is zowel in de openbare ruimte als op particulier terrein gedaan en gestimuleerd met een afkoppelsubsidie gericht op particulieren en bedrijven. In de openbare ruimte in de herinrichtingsprojecten zoals de Schenk van Nijdeggenstraat in Afferden, het afkoppelen van hemelwater d.m.v. infiltratiekolken, infiltratieputten, bergingskelders en wadi’s aan de Meindert Hobbemastraat en Kösterplein. Bij bermverlaging worden deze ingezaaid met bloemkruidenrijke mengsels om bij te dragen aan de biodiversiteit en het opfleuren van de uitstraling van de straat. In 2022 zijn er 88 aanmeldingen gedaan voor het afkoppelen van regenwater bij particulieren. Dit heeft geresulteerd in het afkoppelen van 6.105 m2 op 57 verschillende adressen. Een bedrag van ruim € 49.108 is hiervoor uitgekeerd, waarvan ca. 50% afkomstig is van bijdragen van Waterschap Limburg. De intensieve begeleiding van particulieren leidt tot grote deelname en kwalitatief goede uitvoering.

Er wordt preventief onderhoud uitgevoerd aan gemalen en installaties om storingen te voorkomen en zo overlast voor burgers en bedrijven te beperken. In 2022 is een actualisatie en vervanging van ons meet- en monitoring systeem voor gemalen, riool overstorten en het grondwatermeetnet ingezet.

Elektrisch rijden en deelvervoer Samen met de overige zeven gemeenten in Noord Limburg en het bedrijf Mobilitymixx is het elektrisch deelvervoer (met name dienstreizen voor de ambtenaren) verder uitgerold. In de tweede helft van 2022 is geconstateerd dat Moblility Mixx niet voldoende invulling geeft aan alle aspecten uit de overeenkomst. Voor de toelichting verwijzen we u naar de toelichting op pagina 17. Met Vattenfall wordt gewerkt aan een plaatsingsplan voor laadpalen om zo te kunnen voldoen aan de vraag van onze burgers en bezoekers. Inmiddels staan er al tientallen laadpalen (openbaar en bij bedrijven) in onze gemeente. Voor 2023 staat de plaatsing van 10 nieuwe openbare laadpalen gepland. De procedure van het verkeersbesluit is doorlopen in 2022. Voor één locatie in Afferden zijn bezwaren binnengekomen. Voor deze locatie wordt gewerkt aan een nieuw voorstel. In goed overleg met Vattenfall is de plaatsing verder voorbereid. Klimaatbestendig bos-natuurbeheer • Er is een inventarisatie gemeentelijke bossen uitgevoerd waarbij bospercelen zijn aangemerkt voor het aanplanten van loofbomen in de eentonige naaldbossen. • Boomopslag is verwijderd uit de diverse heideterreinen. • Subsidie versneld natuurbeheer en programma natuur is aangevraagd via de stichting de Marke.

• Subsidie is gedeeltelijk gehonoreerd en inmiddels zijn er al diverse projecten uitgevoerd zoals opschonen Eendenmeer en verwijderen heideopslag. • In 2022 en voorjaar 2023 is het machinaal verwijderen van heideopslag uitbesteed aan aannemer. Daarbij werd alle opslag afgevoerd. Daarnaast is er in eigen beheer met bosmaaier klein opslag verwijderd. • In de bossen waar veel hout geoogst is vanwege sterfte van bomen zal de bodem worden voorbereid voor natuurlijke verjonging en kunnen er pleksgewijs locaties worden aangewezen voor een eventuele aanplant van klimaatbestendig bosplantsoen. • Vanwege verdroging Eendenmeer is de opslag 30 % machinaal verwijderd en is er subsidie verstrekt voor verder onderzoek om de verdroging in beeld te brengen. Aanpak zwerfvuil • In 2022 hebben we het project Op Weg gecontinueerd. Door de begeleiding van Noord-Limburgs Groen af te rekenen op basis van daadwerkelijk gemaakte uren hebben we een kostenreductie bereikt. De bakfietsen zijn vrijwel volledig bezet, 5 dagen per week verdeeld in 2 dagdelen. Het streven is om mensen vanuit de bakfiets door te laten stromen naar vast werk. • In 2022 zijn we als pilot gestart met De Beestenbende. De Beestenbende is een organisatie die een project aanbiedt voor lagere school kinderen gericht op de leefomgeving van de kinderen waarbij de kinderen zich inzetten voor een betere wereld.

De Beestenbende zet zich in voor mens, dier en milieu. Kinderen kunnen zich gratis aanmelden bij de Beestenbende en gedurende het jaar

23

•

gaan zij allerlei leuke activiteiten ondernemen op het vlak van milieu, duurzaamheid en educatie. Eén van de onderdelen van de Beestenbende is het opruimen van zwerfvuil in kleine groepjes onder leiding van een volwassen begeleider. Gedurende het jaar zullen er ook activiteiten plaatsvinden gericht op duurzaamheid, energiebesparing etc.. De Beestenbende richt zich op het bewust maken van het gedrag van de jonge jeugd die daarmee weer invloed kan hebben op het gedrag van hun ouders en familieleden voor nu en in de toekomst. De pilot is zeer succesvol, er hebben zich maar liefst 186 kinderen en begeleiders aangemeld. In 2023 gaan we de Beestenbende dan ook voortzetten. In 2022 heeft er in mei een monitoring plaatsgevonden naar de mate van vervuiling. De monitoring van de sloten en bermen hebben we dit keer direct meegenomen in deze monitoring. Ten opzichte van voorgaande jaren zien we een afname in de mate van vervuiling en scoren we in alle deelgebieden een A wat wil zeggen “weinig vervuiling”.

Afval • Ten opzichte van 2021 zien we een daling in het aanbod van afval. De landelijke doelstelling voor restafval is vastgesteld op 100 kg per inwoner. Met de 104 kg per inwoner in 2022 komen we weer in de buurt van de 100 kg. Ook het aanbod van afval op het milieupark is afgenomen. Het effect van de coronajaren lijkt dan ook weggeëbd te zijn. • Samen met gemeente Gennep, Beesel, Horst aan de Maas en Peel en Maas hebben we de inzameling en verwerking van Klein Chemisch Afval Europees aanbesteedt. Met ingang van 1 januari 2023 wordt de inzameling van KCA op het milieupark en één keer per jaar op standplaatsen verzorgd door Prezero en de inzameling van KCA bij apotheken neemt Renewi voor haar rekening. In de gemeente Bergen deden beide partijen dit nu ook al op deze manier dus in de uitvoering verandert er weinig. • Per 1 januari 2023 komt er een producentenverantwoordelijkheid op textiel. Dit kan gevolgen hebben voor de gemeentelijke inzameling van textiel maar welke dat zijn is nog niet duidelijk. Omdat het contract met Kleding Inzameling Nederland op 1 januari 2023 afliep hebben we in 2022 via een onderhandse aanbesteding de textielinzameling wederom gegund aan Kleding Inzameling Nederland. Dit contract heeft een looptijd van 1 jaar met drie keer de mogelijkheid te verlengen met een jaar.

Mocht de producentenverantwoordelijkheid daartoe aanleiding geven dan kunnen we het contract eenvoudig beëindigen. Eind 2023 lopen de verwerkingscontracten van GFT en restafval af. In aanloop naar een nieuwe gezamenlijke aanbesteding is onderzocht hoe deze afvalstromen aanbesteed kunnen worden op een vernieuwende manier met de nadruk op duurzaamheid en circulaire economie. Onderzoek heeft echter uitgewezen dat op dit moment de tijd nog niet rijp is voor een dergelijke manier van aanbesteden. Medio 2022 is dan ook besloten om de verwerking van GFT en restafval op een traditionele manier aan te besteden voor een relatief korte looptijd. Die tijd kan dan gebruikt worden om op termijn GFT en restafval wel op een vernieuwende manier in de markt te zetten. Inmiddels is de Europese aanbesteding van beide afvalstromen in de markt gezet.

Energie/duurzaamheid - Programma VerduurSAMEN2030 Het door de Raad beschikbaar gestelde budget (€ 100.000) is volledig gebruikt voor personele lasten. De projecten zijn uitgevoerd met behulp van de toegekende subsidies en Specifieke Uitkeringen vanuit het Rijk. Hierbij proberen we de volgende verdeling te hanteren: minimaal 70% besteden aan directe maatregelen ten behoeve van onze inwoners, maximaal 20% voor communicatiekosten en ongeveer 10% voor proces- en personeelskosten. RREW (Regeling Reductie Energieverbruik Woningen) • Eind 2021 is een actie voor huurders opgezet, begin 2022 is deze actie afgerond. Huurders konden een voucher aanvragen ter waarde van €90. In totaal hebben 760 huurders gebruik gemaakt van de voucher. • Van de in totaal 740 beschikbare bonnen voor woningeigenaren zijn er 709 gebruikt. • Bij 809 huishoudens in de gemeente is een warmtescan van de voorgevel uitgevoerd. De bewoner ontving een rapport hiervan. • We zijn een communicatiecampagne gestart gericht op energiebesparing. SPUK Energiearmoede

24

•

• •

Met slogans zoals “Verdien met een zuinige wasmachine één pot pindakaas per week” ging op 30 juni 2022 de witgoed inruilactie van start. Inwoners van de gemeente Bergen die de stijgende energieprijzen als eerste voelen in de portemonnee konden zich inschrijven voor de witgoedactie. Binnen deze actie kunnen zij hun oude wasmachine, koelkast, vriezer of koelvriescombinatie inruilen voor een energiezuinig apparaat. Hiermee verlagen we het stroomverbruik en daarmee ook de energierekening. Voor maximaal 100 adressen was €500 per adres beschikbaar. Gedurende de inschrijfperiode hebben we 219 aanvragen ontvangen. Via een gewogen loting is bepaald wie de 100 beschikbare tegoedbonnen heeft mogen ontvangen. Op 30 augustus heeft het college van B&W besloten alle aanvragen voor de witgoed inruilactie te honoreren, mits tijdig ingeschreven en voldaan is aan de voorwaarden. We hebben in de landelijk community of practice van BZK een presentatie gegeven over onze programmatische aanpak binnen de gemeente en de witgoedactie. Hierna hebben we veel aanvragen ontvangen voor een presentatie over de witgoedactie bij andere gemeenten. Vanuit de Specifieke Uitkering Energiearmoede gaan we ook de huurders een handje helpen.

In samenwerking met Destion en Giesen gaan we bij huurders, die binnen de energiearmoede-doelgroep vallen de keteltemperatuur op 60 graden zetten en een slimme thermostaat installeren. Hiermee zorgen we ervoor dat het energieverbruik bij huurders omlaag wordt gebracht. Daarnaast geeft de slimme thermostaat inzicht in het energieverbruik en dit draagt bij aan de bewustwording van het energie- en gasverbruik.

VerduurSAMEN/Overig • Beestenbende is gestart in 2022. Basisschoolkinderen kunnen zich aanmelden om zo in zelf samengestelde teams één keer per maand zwerfafval op te ruimen in de buurt. In ruil daarvoor organiseert BeestenBende leuke activiteiten gericht op klimaat en duurzaamheid op zowel gemeentelijk- als landelijkniveau. Sinds de start van de pilot met de BeestenBende in de gemeente Bergen hebben we 186 leden geworven, waarvan 119 kinderen en 67 begeleiders. • Op 25 april 2022 heeft de Raad de Transitievisie Warmte vastgesteld. Met de Transitievisie Warmte van de gemeenten Mook en Middelaar, Gennep en Bergen geven we richting aan de wijze waarop de bebouwde omgeving in onze gemeenten in de toekomst van warmte voorzien gaat worden. In onze regio is nog veel winst te behalen met het beter isoleren van woningen. In de Transitievisie is vastgelegd dat we tot 2030 het gasverbruik willen verminderen door in te zetten op het beter isoleren van woningen en daarmee gelijktijdig het toepassen van hybride warmtepomp systemen mogelijk te maken. Er is inmiddels een Warmteplan opgesteld waarmee de isolatieopgave tot 2030 in beeld is gebracht. • Energiecoöperatie Limburg heeft subsidie toegekend gekregen vanuit de Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE) van het Rijk. Voor het opzetten van een postcoderoosproject op het dak van de gemeentewerf.

Er zullen ongeveer 200 zonnepanelen worden geplaatst. Dat resulteert in ongeveer 270 beschikbare energiedelen. Dit postcoderoosproject is na Afferden en Well het derde in onze gemeente. De dakconstructie en meterkast zijn gereed gemaakt voor het plaatsen van de zonnepanelen. Helaas heeft het project vertraging opgelopen door gestegen prijzen en zal het in 2023 gerealiseerd worden. • Op 9 september heeft de RES Vooruit Fietstocht plaatsgevonden en daarmee is de VerduurSAMEN2030-route geopend. Dit is een mooie fietsroute door de Maasduinen waar je langs verschillende duurzame initiatieven fietst. Bij deze initiatieven hangen bordjes met QRcode die toegang geven tot een aantal inspirerende verhalen van hoe inwoners en ondernemers in onze gemeente bezig zijn met verduurzamen. Er is een wandelroute van 6 km in Bergen en een fietsroute van 28 km door Bergen, Well en Afferden. • Op 21 oktober is de VerduurSAMEN2030-krant huis aan huis bezorgd bij alle adressen in de gemeente Bergen. In de krant vertellen veel ambassadeurs hun ervaringsverhalen Verder komen er onder andere bespaartips, een stappenplan aardgasvrij wonen, informatie over isoleren en subsidie, de burgerinitiatieven in Well en Bergen, verhalen van ondernemers en duurzame uitjes aan bod. • Op vrijdag 4 november vond het duurzaamheidscafé in MFC de Buun in Well plaats.

Inwoners uit gemeente Bergen waren uitgenodigd voor informatiesessies over het verduurzamen van de woning. De middag bestond uit drie verschillende informatiesessies: o 1 hoe zit de energierekening in elkaar, o 2 stap voor stap van het gas af o 3 zonnepanelen.

25

•

•

•

•

Op 6 oktober heeft er een bijeenkomst ‘Well aan de slag met Energie’ plaatsgevonden in de Buun in Well. ‘Van het dorp. Voor het dorp!’ Vanuit het Wells Forum is een groep enthousiaste dorpelingen aan de slag gegaan met duurzaamheid. De ervaringen willen ze graag met andere Wellenaren delen. Inwoners van Well waren van harte welkom met onder andere vragen over de energierekening, hulp bij het besparen op gas en energie, informatie over warmtescans en warmtepompen. VerduurSAMEN2030 was ook aanwezig om vragen te beantwoorden. ‘Well aan de slag met Energie’ heeft het BuurtBespaarBudget aangevraagd met hulp van het Energiehuis en heeft deze subsidie ook toegekend gekregen. In Well willen ze dorpsgenoten helpen door kleine energiebesparende maatregelen aan te brengen in de woningen. Ze zijn nu bezig om deze actie verder op te zetten met ondersteuning van het VerduurSAMEN2030 team. Er hebben zich al 12 geïnteresseerde inwoners uit onze gemeente aangemeld voor de opleiding tot energiecoach. In samenwerking met Opiniepijlers, de gemeente Gennep en de gemeente Mook en Middelaar is er subsidie aangevraagd bij de provincie voor het opleiden van energiecoaches. In totaal met de gemeenten Mook en Middelaar en Gennep komen we op dit moment op 20 potentiële energiecoaches. De gemeente Bergen heeft voor 2 energiecoaches de provinciale subsidie gekregen.

Zij zijn inmiddels al gestart met de online energiecoach opleiding van HOOM. Voor de overige geïnteresseerde inwoners en de medewerkers van het Energiehuis zijn we nu bezig met de voorbereidingen voor een klassikale opleiding tot energiecoach. Begin 2023 willen we hiermee starten. Er is een start gemaakt met het project om de website van VerduurSAMEN2030 te vernieuwen. Doel hiervan is om de website gebruiksvriendelijker en overzichtelijker te maken. De opbouw van de website wordt aangepakt en teksten worden herschreven op B1 niveau. Het doel hierbij is om de informatie makkelijker vindbaar en begrijpelijker voor iedereen te maken. Zo wordt deze aangepast op de vraag van de inwoners. Ondernemers in de gemeenten Bergen, Gennep en Land van Cuijk willen de verduurzaming op de bedrijventerreinen in de drie gemeenten versnellen. Daartoe ondertekenden drie wethouders van de gemeenten, platform AgriFood Tech en de Industriële Kring Land van Cuijk en Noord-Limburg op 21 november een Green Deal. Hiermee spreken deze partijen de ambitie uit zich gezamenlijk in te zetten om de energietransitie op de bedrijventerreinen van het Land van Cuijk en Noord-Limburg sneller te laten verlopen, duurzaam ondernemen te stimuleren en de terreinen klimaatbestendig in te richten.

Wat heeft het gekost? Baten en Lasten

(bedragen x € 1.000)

Milieu en duurzaamheid Rekening

Begroting 2022

Rekening

Verschil

Omschrijving

2021

Primitief

Definitief

2022

Totale lasten

3.237

3.099

3.373

3.200

173

Totale baten

686

342

442

552

-109

2.551

2.756

2.931

2.648

282

Toevoeging aan reserves

0

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

453

89

308

308

0

Mutaties reserves

453

89

308

308

0

2.098

2.668

2.622

2.340

282

Resultaat voor bestemming

Reserves

Resultaat na bestemming

26

2.2 Thema Openbare Ruimte Waar gaat het thema over? • • • • • • • • • •

Onderhoud en reconstructie Advisering en uitvoering geven aan boomveiligheidscontrole en gemeentelijk bomenbestand Verhogen van biodiversiteit Klimaatbestendige inrichting openbare ruimte Verkeer en vervoer Rehabilitatie wegen buitengebieden Openbare verlichting Snel internet (glasvezel) Bestrijding van de eikenprocessierups Kunstwerken

Wat hebben we bereikt? Onderhoud en reconstructie • Herinrichting Meindert Hobbemastraat: we hebben in samenspraak met bewoners een definitief ontwerp vastgesteld voor de nieuwe straat. Het ontwerp is daarna verder technisch uitgewerkt in een RAW-bestek. Het werk is (conform het recente inkoopbeleid) gegund aan aannemer die in oktober gestart is met de bouw van de nieuwe infrastructuur in de Meindert Hobbemastraat. • Herinrichting Von Flodorffstraat, Herckenrathstraat en Baron de Liedelstraat: nadat in het voorjaar de coronamaatregelen fysieke bijeenkomsten weer toelieten, hebben we het participatietraject met bewoners weer opgestart. Dit heeft geleid tot een vastgesteld ontwerp voor de nieuwe straten. • Herinrichting burgemeester Douvenstraat: nadat in het voorjaar de coronamaatregelen fysieke bijeenkomsten weer toelieten, hebben we het participatietraject met bewoners weer opgestart. Dit heeft geleidt tot een vastgesteld ontwerp van de nieuwe straat. • Aanpak wortelproblematiek: we hebben het gehele fietspad langs de Groene Streep (Hengeland) opgebroken en (het asfalt) afgevoerd. Hiermee is bijna 2 kilometer onveilig fietspad verwijderd. Begin 2023 wordt over de gehele lengte nieuwe en bredere halfverharding aangebracht. Daarnaast is op tientallen plekken lokale overlast als gevolg van bestratingsopdruk opgelost.

• Köstersplein Siebengewald: In 2022 is de aanleg van de nieuwe duurzame infrastructuur van het plein gestart. Begin 2023 worden de werkzaamheden opgeleverd. • Verhardingsonderzoek Bargapark: in 2022 heeft het verhardingsonderzoek haar vervolg gekregen. In dit jaar zijn de meningen van de bewoners in kaart gebracht en is een start gemaakt met de rapportage. • Wegmarkering: op tientallen locaties verspreid over de gemeente is opnieuw markering aangebracht. Het betreft het hermarkeren van bijna 45 m2 figuratie (zoals haaientanden en blokken) en bijna 17 kilometer lengtemarkering (zoals as- en kantstrepen). • Rotonde N271 Well: in september zijn we een realisatieovereenkomst met de Provincie aangegaan waarin is vastgelegd dat de projectorganisatie volledig in handen komt van de gemeente. Hiermee is meer controle verkregen over de verdere realisatie en is ingezet op een start met de aanleg rotonde in het tweede kwartaal van 2023. Daarnaast hebben we in het najaar het ontwerpbestemmingsplan “Rotonde N271 Well” ter inzage gelegd. De noodzakelijk bestemmingsplanwijzigingen zijn begin 2023 vastgesteld. • Heidestraat Siebengewald: het straatwerk van de volledige Heidestraat is in het najaar opnieuw aangebracht. Hiermee is de veiligheid voor de komende periode gewaarborgd.

• Reconstructie Heijmanspark: in 2022 is in samenspraak met een grote groep stakeholders een ontwerp voor de reconstructie van het Heijmanspark te Afferden opgesteld. Advisering en uitvoering boomveiligheidscontrole en gemeentelijk bomenbestand • Boomveiligheidscontrole laanbomen uitgevoerd waardoor bomen veiliger zijn voor openbaar verkeer. Ruim 12.000 bomen ondergaan een 3 jaarlijkse veiligheidskeuring. • Bij vervanging /uitbreiding van het bomenbestand zoveel mogelijk diversiteit aanbrengen door de soortenkeuze uit te breiden. • Komende 3 jaren is er in de begroting een budget opgenomen om een uitbreiding van het bomenbestand te realiseren door de aanplant van 100 bomen per jaar in de laanstructuren. Deze bomen zijn aangeplant in gemengde lanen.

27

Verhogen biodiversiteit • Uitbreiding areaal akkerranden. In 2020 ca. 3 km aangelegd en in 2021 uitgebreid naar 6 km. Alles is gebaseerd op 3 jarige contracten. In 2022 is hier 4 km bij gekomen. • Aanplant van diverse soorten bomen gericht op meer klimaatbestendigheid en diversiteit in het bomenbestand. • Voortzetting nieuw (2021) maaibeleid/slotenbestek bermen/sloten. Knelpunten voor flora en fauna zijn daardoor inzichtelijk. • Toename flora en fauna. • Uitbreiding kruidenrijke graanakkers in 2022. • Uitbreiding bloemrijke akkerrand in 2022. • Plan van aanpak herintroductie Maasheggen. Klimaatbestendige inrichting openbare ruimte • Om de nadelige gevolgen van klimaatverandering zoveel mogelijk te voorkomen, is een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte en particulier terrein belangrijk. In Limburg is de gemeente Bergen nog steeds koploper op het gebied van afkoppelen regenwater bij particulieren en bedrijven. In de afgelopen jaren zijn hiervoor enkele honderdduizenden euro's aan subsidies binnengehaald en ingezet. In de openbare ruimte hebben we op diverse locaties eenvoudig te realiseren maatregelen uitgevoerd door met relatief kleine ingrepen een flinke bijdrage te realiseren aan het afkoppelen van hemelwater en biodiverse inrichting van bermen.

• Binnen de samenwerking in de waterketen in Noord- en Midden -Limburg en Waterpanel Noord nemen we actief deel aan diverse samenwerkingsprojecten waardoor we invloed hebben op de ontwikkeling van deze activiteiten en optimaal gebruik kunnen maken van de resultaten en beschikbare subsidies vanuit deze samenwerking. Verkeer en vervoer • We zijn aan de slag gegaan met het Parkeercirculatieplan Maasduinen. Samen met diverse stakeholders is onderzocht hoe met name het recreatief verkeer in goede banen te leiden op drukke momenten in vooral het voorjaar en de zomer. Gedacht moet worden aan een communicatieve aanpak (digitaal, bebording) maar mogelijk ook de (her)inrichting van parkeerterreinen en de overweging om op druk bezochte plaatsen betaald te laten parkeren. De gezamenlijke inzet heeft geleid tot een conceptplan. • Nota Parkeernormen: we zijn gestart met het opstellen van een beleidsplan voor het vaststellen van parkeernormen in het kader van nieuwe ruimtelijke initiatieven. Bestuurlijke besluitvorming vindt naar verwachting plaats in het 2de kwartaal van 2023. Na bestuurlijke besluitvorming wordt de overstap gemaakt van richtlijnen naar vastgesteld beleid.

• Met de zeven andere Trendsportalgemeenten zijn diverse projecten opgepakt binnen de deelprogramma’s Slimme en Duurzame Mobiliteit, Programma Logistiek en Economische Bereikbaarheid, Programma Verkeersveiligheid, Programma Gezonde en Actieve Mobiliteit en het Programma Sociale Inclusie. Over deze programma’s heen wordt o.a. gewerkt aan Monitoring en Evaluatie, de Data Top 15 en het uitwerken van de Mobiliteitsambitie. Een project dat in 2022 in Wellerlooi is uitgevoerd, betreft ‘Mobiliteitsarmoede’. Onderzocht is in hoeverre sprake is van (te) grote verschillen tussen de mobiliteitsbehoefte van inwoners en de mogelijkheden die zij hiervoor aan kunnen wenden. De resultaten van het onderzoek worden begin 2023 verwacht. • In het kader van de samenwerking tussen de provincie, basisscholen en Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Limburg inzake verkeerseducatie, hebben een aantal activiteiten bij de scholen plaatsgevonden. • Er is een voetgangersoversteekplaats gerealiseerd bij Mosaïque. Bij de noordelijke entree van Mosaïque zijn extra parkeervakken aangelegd. • In de hele gemeente is op 32 locaties bij de 30 km portalen markering aangebracht. Dit om weggebruikers er extra op te attenderen dat zij hier een 30 km/uur gebied binnenkomen. Rehabilitatie wegen buitengebieden Rehabilitatie wegen: In 2022 is ca. 4,0 km aan wegen gerehabiliteerd.

Hiermee lopen we in de pas met de maatregelen die in de wegenschouw zijn voorzien. Op diverse plaatsen in het buitengebied is groot onderhoud gepleegd aan asfaltwegen. Een combinatie van (tientallen) plaatselijke herstelwerkzaamheden met het aanbrengen van slijtlagen zorgt voor een sterke impuls van de levensduur van de asfaltverhardingen.

28

Openbare verlichting De openbare verlichting is verder verduurzaamd door het aanbrengen van LED-verlichting. In totaal hebben we in 2022 met het reguliere onderhoud, de wegreconstructies en met de jaarlijkse vervangingsronde, 428 conventionele armaturen vervangen voor LED-armaturen. Op dit moment beschikt 61% van de lantarenpalen binnen de Gemeente over een LED-armatuur. Daarnaast is het fietspad tussen Siebengewald en Gennep (Nieuweweg/Beltweg) voorzien van dynamische verlichting zoals we die in voorgaande jaren ook aangebracht hebben op het fietspad van de Siebengewaldseweg en Ceresweg. Snel internet (glasvezel) In 2022 is de aanleg van het glasvezelnetwerk in het buitengebied van de gemeente Bergen afgerond. Ook de aanleg van een glasvezelnetwerk binnen de komgrenzen is in 2022 grotendeels afgerond. Hiermee is bereikt dat nagenoeg alle bewoners binnen onze gemeente toegang hebben tot snel internet via het glasvezelnetwerk. Bestrijding eikenprocessierups De overlast van eikenprocessierupsen is in navolging van 2020 en 2021 ook in 2022 afgenomen. Eikenaanplant wordt zoveel mogelijk voorkomen. Kunstwerken Op basis van de schouw, de meerjarenplanning en begroting zijn in 2022 diverse kleine onderhoudswerkzaamheden aan de kunstwerken uitgevoerd.

Wat hebben we ervoor gedaan? Onderhoud en reconstructie • Herinrichting Meindert Hobbemastraat: om het werk uiteindelijk in uitvoering te brengen hebben we 4 bewonersavonden georganiseerd. Drie voor het opstellen van het ontwerp en één voor de praktische informatie rondom de werkzaamheden. Daarnaast hebben we technische tekeningen laten maken en een RAW-bestek. We hebben een aannemer gecontracteerd via een meervoudig onderhandse aanbestedingsprocedure conform het actuele inkoopbeleid. • Herinrichting Von Flodorffstraat, Herckenrathstraat en Baron de Liedelstraat: de gemeente en bewoners hebben gezamenlijk een definitief ontwerp vastgesteld. Dit hebben we gedaan in 5 bewonersbijeenkomsten. Hierin konden bewoners aangeven wat zij belangrijk vonden in de nieuwe inrichting en konden zij zelf hun straat ontwerpen. Samen met een landschapsarchitect hebben we mede op basis van deze schetsen een ontwerp voor de nieuwe straten gemaakt. • Herinrichting burgemeester Douvenstraat: de gemeente en bewoners hebben gezamenlijk een definitief ontwerp vastgesteld. Dit hebben we gedaan in 4 bewonersbijeenkomsten. Hierin konden bewoners aangeven wat zij belangrijk vonden in de nieuwe inrichting en konden zij zelf hun straat ontwerpen. Samen met een landschapsarchitect hebben we mede op basis van deze schetsen een ontwerp voor de nieuwe straten gemaakt.

• Aanpak wortelproblematiek: we hebben het gehele fietspad langs de Groene Streep (Hengeland) laten opbreken door een aannemer. Begin 2023 brengen we met eigen mensen en materieel over de gehele lengte nieuwe en bredere halfverharding aan. Daarnaast is op tientallen plekken lokale overlast als gevolg van bestratingsopdruk opgelost. • Köstersplein Siebengewald: in 2022 is de aanleg van de nieuwe duurzame infrastructuur van het plein gestart. Daarvoor hebben we technische tekeningen laten maken en een RAW-bestek. We hebben een aannemer gecontracteerd via een meervoudig onderhandse aanbestedingsprocedure conform het actuele inkoopbeleid. • Verhardingsonderzoek Bargapark: in 2022 zijn door een enquête en een informatieavond de meningen van de bewoners in kaart gebracht. • Wegmarkering: Op tientallen locaties verspreid over de gemeente is opnieuw markering aangebracht. Hiervoor hebben we een inventarisatie van de staat van alle wegmarkering binnen de gemeente gemaakt. Daaruit is een selectie gemaakt van locaties met de meeste urgentie. Een gecontracteerde gespecialiseerde aannemer heeft de werkzaamheden uitgevoerd. • Rotonde N271 Well: we hebben d.m.v. meerdere bijeenkomsten en overleggen met de Provincie een realisatieovereenkomst voor de planologische en civiele uitvoering van de rotonde opgesteld en ondertekend.

Afgesproken is dat de projectorganisatie volledig in handen komt van de gemeente. Hiermee is meer controle verkregen over de verdere realisatie en is ingezet op een

29

• •

start met de aanleg van de rotonde in het tweede kwartaal van 2023. Daarnaast hebben we in het najaar het ontwerpbestemmingsplan “Rotonde N271 Well” opgesteld en ter inzage gelegd. Heidestraat Siebengewald: het straatwerk van de volledige Heidestraat is in het najaar opnieuw aangebracht. We hebben een aannemer gecontracteerd via een meervoudig onderhandse aanbestedingsprocedure conform het actuele inkoopbeleid. Reconstructie Heijmanspark: het ontwerp is tot stand gekomen in 5 stakeholder bijeenkomsten. Tijdens deze bijeenkomsten is in samenspraak tussen de stakeholders, gemeente en een landschapsarchitect het ontwerp gemaakt en vastgesteld.

Advisering en uitvoering boomveiligheidscontrole en gemeentelijk bomenbestand • Visual Tree Assesment (VTA) controle is uitgevoerd voor alle gemeentelijke bomen (ongeveer 12.000 stuks). In 2022 is dit afgerond. Nu wordt er ieder jaar 1/3 van het areaal gecontroleerd. Deze VTA is o.a. van belang voor verkeersveiligheid. • Naar aanleiding van de VTA controle in 2021 zijn 97 bomen aangemerkt om te kappen. In november 2022 heeft de herplant van de 97 bomen plaatsgevonden waarbij rekening is gehouden met de biodiversiteit door meerdere boomsoorten aan te planten. • Gegevens worden jaarlijks in Geovisia (Gegevensbeheer informatiesysteem) vermeld. Verhogen biodiversiteit • Uitbreiding van het areaal akkerranden in Well. De akkerranden waren vanwege de gunstige weersomstandigheden in 2021 een genot om te zien en geeft een stimulatie voor overige kandidaten om deel te nemen. Inmiddels hebben zich weer enkele kandidaten aangemeld. • Verder zijn ook enkele "natuur" akkers ingezaaid met een kruidenrijk graanmengsel. Daarnaast zijn binnen de bebouwde kom in Afferden en Nieuw Bergen ook enkele wadi's ingezaaid met kruidenrijke mengsels. • Slotenbestek is naar tevredenheid uitgevoerd. Maaisel hebben we in eigen beheer afgevoerd. • In 2022 is een nieuw bermenbestek opgesteld en uitgevoerd. Daar waar de berm meer natuurwaarde kan krijgen wordt een specifiek beheer uitgevoerd.

Er worden meer bermen verschraald door maaien en afvoeren. • In 2022 zijn veelal akkers ingezaaid met bloemrijke graanmengsels. In totaal ruim 5 ha. Uitbreiding langs openbare wegen met bloemrijke mengsels ca 1,5 km. In totaal nu ca 7,5 km bloemrijke akkerrand grenzend aan openbare weg. Klimaatbestendige inrichting openbare ruimte (Riolering en Water) • Een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte wordt gerealiseerd door uitvoering te geven aan een scala van maatregelen opgenomen in het Gemeentelijk RioleringsPlan, waaronder het afkoppelen van regenwater van de riolering in de openbare ruimte en bij particulieren en bedrijven. Daarnaast wordt regenwater afgekoppeld in de openbare ruimte en bij particulieren bij de voorbereiding en uitvoering van herinrichtingsprojecten o.a. Meindert Hobbemastraat, Schenk van Nijdeggenstraat, Lammerskamp en het Kösterplein. • In 2022 is ook een start gemaakt met de inventarisatie en voorbereiding van 'laaghangend fruit' klimaatmaatregelen zoals verlagen van bermen om meer regenwater uit het riool af te vangen en in de bodem te infiltreren. Dit is op diverse locaties uitgevoerd door het afkoppelen van hemelwater d.m.v.

infiltratiekolken en bermverlaging aan de Boterdijk in Siebengewald om wateroverlast rond de Boterdijk te voorkomen Bij bermverlaging worden deze ingezaaid met bloem- kruidenrijke mengsels om bij te dragen aan de biodiversiteit en het opfleuren van de uitstraling van de straat. • Samenwerking in de waterketen: deelname aan diverse projecten waarbij samenwerking schaalvoordeel en/of kwaliteitsverbetering oplevert. Dit gebeurt onder andere in projecten op het gebied van gemalenbeheer, grondwatermeetnetten, Waterklaar en de regionale uitwerking van de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie. • Er is een renovatieronde voor de minigemalen gedaan waardoor 90% van alle minigemalen weer in goede staat zijn. • In 2022 – 2023 worden alle IBA’s omgebouwd naar de nieuwste technologie. Vanaf 2022 zijn er 76 IBA’s omgebouwd en we dienen er nog 55 om te bouwen in 2023.

30

Verkeer en vervoer • Regionaal zijn via Trendsportal in het kader van de Regiodeal diverse projecten in voorbereiding. Deze zijn verder uitgewerkt/ uitgerold. In totaal lopen er momenteel 16 regionale projecten. Gemeente Bergen neemt niet aan alle projecten deel. • Parkeercirculatieplan Maasduinen: conceptplan is (breed) ambtelijk beoordeeld. Dit heeft in december 2022 geleid tot een aangepast plan. Het streven is om in 2023 te komen tot (bestuurlijke) vaststelling van het plan. • Nota Parkeernormen: opmerkingen van diverse bij het plan betrokken ambtelijk medewerkers over het conceptplan zijn verwerkt. Rehabilitatie wegen buitengebieden Rehabilitatie wegen: er is een selectie gemaakt van de wegen die gerehabiliteerd moeten worden. De maatregelen voor rehabilitatie en onderhoud van deze wegen zijn vertaald naar een bestek. Op basis van dit bestek is via een meervoudig onderhandse aanbesteding een aannemer geselecteerd. De gemeente Bergen heeft de directievoering verzorgd, voor het toezicht is een toezichthouder geselecteerd. Openbare verlichting De openbare verlichting is verder verduurzaamd door van het aanbrengen van LED-verlichting. In totaal hebben we in 428 conventionele armaturen vervangen voor LED-armaturen. Daarvoor hebben we technische tekeningen laten maken en een RAW-bestek.

We hebben een aannemer gecontracteerd via een meervoudig onderhandse aanbestedingsprocedure conform het actuele inkoopbeleid. Snel internet (glasvezel) Door de gemeente Bergen is toezicht gehouden op de aanleg van het glasvezelnetwerk om schades aan de openbare ruimte en ongewenste ligging van het glasvezelnetwerk te voorkomen. Bestrijding eikenprocessierups • Preventieve bestrijding van de eikenprocessierups heeft in 2022 alleen binnen bebouwde kom plaatsgevonden. Hierbij hebben we gebruik gemaakt van de inzet van nematoden (aaltjes) die parasiteren op de eikenprocessierups. Milieuonvriendelijke bestrijding wordt in de gemeente Bergen niet meer toegepast. Daarnaast heeft er binnen de bebouwde kom curatieve bestrijding plaatsgevonden door het wegzuigen van nesten. Een duidelijke voorlichting heeft eraan bijgedragen dat de klachten/meldingen aanzienlijk zijn afgenomen. • Bij het schoonmaken van de nestkasten in februari/maart bleek dat er circa 95% van de nestkasten bebroed is geweest. Nieuwe maaimethoden van de bermen geven aanleiding om de bestrijding van de eikenprocessierups succesvoller te laten verlopen. Dit is in het nieuwe maaibestek meegenomen. Kunstwerken Beoordeeld is welke onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd moeten worden aan de kunstwerken. Deze onderhoudswerkzaamheden zijn aan een aannemer uitbesteed en gegund.

31

Wat heeft het gekost? Baten en Lasten

(bedragen x € 1.000)

Openbare Ruimte Rekening

Begroting 2022

Rekening

Verschil

Omschrijving

2021

Primitief

Definitief

2022

Totale lasten

2.683

2.992

3.090

2.803

287

Totale baten

102

19

15

40

-25

2.581

2.972

3.074

2.763

311

Toevoeging aan reserves

334

336

349

336

13

Onttrekking aan reserves

573

438

756

723

33

Mutaties reserves

239

102

407

387

20

2.342

2.870

2.667

2.376

292

Resultaat voor bestemming

Reserves

Resultaat na bestemming

32

2.3 Thema Ruimtelijke Ontwikkeling Waar gaat het thema over? • • • • • • •

De zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid met de Omgevingsvisie Bergen 2030 als leidraad Woningvoorraad en beleidsontwikkeling Transitie Nationaal Park De Maasduinen Doorontwikkeling Maasdal Regionale samenwerking Implementatie Omgevingswet Energielandgoed Wells Meer

Basis van ons planologisch denken is de zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid over wonen, werken, verzorgen, recreëren en natuur, kortom: onze leefomgeving. We werken met aandacht voor wat leeft in de samenleving. Belangrijk daarbij is een goed woningvoorraadbeleid en een juiste woonruimteverdeling voor de diverse doelgroepen dat past bij de demografische en maatschappelijke ontwikkelingen. Onderdeel van het ruimtelijk beleid en uitvoering is ook de regionale samenwerking en afstemming op verschillende onderdelen. Wat hebben we bereikt? De zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid met de Omgevingsvisie Bergen 2030 als leidraad Op beleidsmatig niveau worden de ambities, zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie Bergen 2030, gerealiseerd. Dit is te zien in vergunningen, bestemmingsplannen en nieuw beleid dat wordt ontwikkeld. Hieronder gaan we in vogelvlucht in op een selectie van onderwerpen en projecten waaraan is gewerkt in 2022. Los van onderstaande onderwerpen mag het duidelijk zijn dat er diverse gesprekken worden gevoerd met burgers en ondernemers in de gemeente om hen op weg te helpen met de plannen. Covid19 In 2022 zagen we het aantal vergunningaanvragen weer toenemen. Zowel voor evenementen en ook omgevingsvergunningaanvragen voor bouwactiviteiten.

Erfgoed, ruimtelijke kwaliteit & welstand In 2022 is Dorp Stad en Land aan de slag gegaan als nieuwe welstandscommissie en als adviseur over monumenten, ruimtelijke kwaliteit en welstandsplichtige zaken. Verder is in 2022 een eerste aangezet gedaan voor een cultuurhistorische analyse van de gemeente. Dat gebruiken wij als basis voor de herijking van de gemeentelijke monumenten. Als onderdeel van behoud van de monumenten is subsidie binnen gehaald voor het onderhoud van de Romaanse toren in Bergen. Bleijenbeek In 2022 hebben wij gezamenlijk met eigenaar ASR en een stedenbouwkundig bureau, de Gebiedsvisie Landgoed Bleijenbeek opgesteld en vastgesteld. Centraal hierbij staat de duurzame doorontwikkeling van het landgoed en het behoud daarvan door een gezonde balans van investeren in natuur en landschapsstructuur, het behoud van de aanwezige cultuurhistorie en het creëren van voldoende ontwikkelkansen voor het voortbestaan. Daarna is gestart met de ruimtelijke (deel)uitwerking van de individuele initiatieven en het bestemmingsplan ‘Bleijenbeek’. Woningvoorraad en beleidsontwikkeling Uitgifte van gemeentelijke bouwkavels: Er zijn in het afgelopen jaar 8 gemeentelijke bouwkavels verkocht. Woningbouwplanning De opdracht is naast het verkopen van gemeentelijke bouwkavels, woningbouwproductie over de volle breedte in te zetten. Dit doen we samen met particuliere initiatiefnemers.

In 2022 heeft de raad de motie: ‘bouwen, bouwen, bouwen’ aangenomen. Daarin wordt het college verzocht om vóór 2026

33

minimaal 400 bouwtitels te realiseren, verdeeld over alle dorpen van de gemeente. De actuele stand eind 2022 is 779 potentiële bouwtitels in ontwikkeling verspreid over 28 locaties. Hierbij plaatsen wij op dit moment wel de kanttekening dat de lopende discussies rondom de stikstofproblematiek de haalbaarheid onzekerder maakt. Hieraan is een programma gekoppeld met harde en zachte plancapaciteit en inzichtelijk gemaakt welke plannen een bijdrage leveren aan de ambitie. Diverse passende nieuwe woningbouwprojecten zijn gestart. Daarnaast heeft de minister alle regio’s en gemeenten gevraagd een bijdrage te leveren aan de landelijke versnelling van de woningbouwopgave. Het bod uit 2022 resulteert in een woondeal met het Rijk. De gemeente draagt daarin bij zoveel ze kan. Duurzame woningbouw In het kader van de gemeentelijke duurzaamheidsambitie (project VerduurSAMEN2030) is bij nieuwbouw en renovatie maximaal ingezet op duurzaamheid. Sinds begin 2021 geldt overigens de BENG-normering die is verankerd in het Bouwbesluit. Voor de sociale huurwoningen zijn voor verdere verduurzaming van de bestaande woningvoorraad prestatieafspraken gemaakt met Destion. Transitie Nationaal Park de Maasduinen Het Nationaal Park de Maasduinen dient te transformeren naar een Nationaal Park van wereldklasse.

Het uiteindelijke doel is dat het Nationaal Park De Maasduinen door groeit naar een regionaal landschap waarbij de huidige contouren van het Nationaal Park als kern blijft staan. Omdat de transitie naar wereldklasse een landelijke opgave is, heeft het Rijk subsidie vrijgemaakt om de transitie mogelijk te maken. De Stichting Overleg Orgaan Nationaal Park heeft namens alle betrokken partners van het Nationaal Park de Maasduinen de subsidie aangevraagd. In de subsidieaanvraag zijn projecten ingediend die onder andere aansluiten bij de ambities van het Nationaal Parken Bureau, de regiovisie, Omgevingsvisie Bergen 2030 en het BIO-plan. De eerste twee jaar van de drie transitiejaren zijn voltooid. Er is een stichting opgericht, de tijdelijke (t/m 2023) governance staat en de projecten zijn opgestart. Doorontwikkeling Maasdal en bijbehorende projecten We streven naar een goede omgevingskwaliteit van het Maasdal. We anticiperen vroegtijdig op nieuwe initiatieven van groot algemeen belang, zoals het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) en Kader Richtlijn Water (KRW). Daarbij staan de specifieke gebiedskwaliteiten en kwetsbaarheden van het gebied centraal. Waar gebiedskwaliteiten en kwetsbaarheden dit vragen, steken we in op maatwerk in toetsing aan de (waterveiligheids)norm en maatwerk in dijkontwerp. Dit is ook de insteek geweest voor de aanpak van de dijkversterking Nieuw Bergen.

Gehanteerde principes hebben ertoe geleid dat de dijken veilig worden, niet te hoog en goed worden ingepast in de omgeving. Een aanzienlijk deel van het voorgenomen traject van de dijkversterking bleek al veilig genoeg te zijn, waardoor dijkversterking hier nu nog niet nodig is (deel N271 van bedrijventerrein tot Heukelom). Daarnaast is een compensatieplan voor Nieuw Bergen opgesteld. Daarin is beschreven op welke wijze de niet te voorkomen inbreuk op de omgeving gecompenseerd gaat worden. De voorbereidingen voor de uitvoering zijn begonnen, meekoppelkansen (waaronder de vergroting van het hoofdriool Nieuw Bergen op de Daem van Kekenstraar/Kerkstraat) voor de gemeente Bergen zijn ingebed. In 2024 moet Nieuw Bergen hoogwaterveilig zijn. Ook bij het project 'Kaderrichtlijn Water geul Wellerlooi’ worden deze principes gehanteerd. Dit gaat resulteren in een project waarmee niet alleen de kwaliteit van het water en de biodiversiteit, maar ook die van het landschap verbetert. Dit in goede samenwerking met Rijkswaterstaat en het Limburgs Landschap. Onder andere doordat de winst in het Maassysteem wordt ingezet voor de realisatie van Maasheggen. Deltaprogramma rivieren In het Deltaprogramma Rivieren zien we een mogelijkheid om de ruimtelijke kwaliteit van het Maasdal op te waarderen en toekomstbestendig te maken.

Waar voor de algemene veiligheid of anderszins noodzakelijke maatregelen leiden tot een onvermijdelijke aantasting van de omgevingskwaliteit, is uitgangspunt dat die aantasting naar rato fysiek wordt gecompenseerd ter plaatse of elders in het Maasdal. Om dit mogelijk te maken is adequate regelgeving en een bijpassend instrumentarium opgenomen in het bestemmingsplan voor het buitengebied.

34

In het Bestuurlijk overleg MIRT (meerjarenprogramma infrastructuur, ruimte en transport) van eind 2019 is onder andere besloten tot uitvoering van de Systeemmaatregel Well. Dit betekent dat we samen met de provincie Limburg, waterschap Limburg, het ministerie en Rijkswaterstaat de integrale gebiedsontwikkeling Groene Rivier gaan inzetten. De hiertoe opgestelde bestuursovereenkomst wordt in het eerste kwartaal van 2023 door alle partijen ondertekend. In gezamenlijkheid wordt een projectplan gemaakt. Deze aanpak zorgt ervoor dat de verwezenlijking van de verschillende projectdoelen altijd in lijn liggen en verschillende processen gestroomlijnd worden. Belangrijke doelstellingen zijn landschapsontwikkeling, waterveiligheid, natuurherstel Wellse Molenbeek, toename van de biodiversiteit en verbetering van de systeemwerking van de Maas en natuurinclusieve landbouw. Ook zorgen we voor een goede aansluiting van de Groene Rivier op Maaspark Well. Maasheggenplan In 2020 is de Maasheggenvisie opgesteld voor de gemeente Bergen, Gennep en Mook en Middelaar. De visie is een advies voor het herstel van het Maasheggen landschap. De afgeronde Landschapsvisie Maasdal Bergen geeft handvatten hoe om te gaan met initiatieven die op ons afkomen. Het doel is een doorontwikkeling van het Maasdal naar een aantrekkelijk en vitaal landschap.

De landschapsvisie sluit aan op het coalitieprogramma 2018 – 2022 waarin is aangegeven dat het ons doel is om de (agrarische) sector vitaal te houden. Daarbij juichen we initiatieven toe voor verbrede landbouw, agrarisch natuurbeheer, natuurinclusieve landbouw en dergelijke en stimuleren we deze zoveel mogelijk met behoud van een zo groot mogelijke biodiversiteit. De compensatie dijkversterking Afferden, Aijen en Bergen komt ten goede aan het landschapsherstel met de Maasheggenvisie als leidraad. Streven blijft om dit in gezamenlijkheid met en gedragen door de bevolking op te pakken. Deze compensatie moet de start worden van het herstel van het Maasheggen landschap. Niet alleen fysiek, maar ook in bewustwording. Inmiddels zijn de middelen verworven via de Investeringsagenda. Er is een projectleider aangetrokken, de organisatie staat en de eerste planten zijn besteld. Verder is er gewerkt aan een strategie voor duurzaam beheer en communicatie. Het is de bedoeling om het Maasheggenlandschap voor eind 2025 in ere te herstellen. Natuur inclusieve landbouw In de Omgevingsvisie Bergen 2030 is de wens van natuur inclusieve landbouw uitgesproken. De landbouw dient namelijk om te schakelen naar een natuur inclusievere manier van werken waarbij verdienmodel, duurzame instandhouding en de bijdrage aan de biodiversiteit van groot belang is.

Binnen het Maasdal ontstaan kansen om een aantal van de Bergse agrarische ondernemers te helpen met deze omvorming. In de eerste helft van 2022 zijn we in gesprek geweest met de HAS om te kijken of zij ons konden ondersteunen bij dit project. In de tweede helft van 2022 is de vraagstelling breder uitgezet naar niet alleen de HAS maar ook een tweetal adviesbureau’s met de vraagstelling: 'hoe kunnen wij voedselproductie met respect voor landschappelijke omgeving, met haar biodiversiteit en rendement laten plaatsvinden, en een duurzaam financieel, sociaal, cultureel en natuurlijk rendement genereren?' De offertes zijn eind 2022 ontvangen. Dit wordt ingezet om vorm te geven aan de motie onderzoek landbouw Maasdal. Regionale Samenwerking Bergen werkt samen met de gemeenten in de regio om gezamenlijke doelen te bereiken. Er zijn diverse (gemeente)grensoverstijgende samenwerkingen en overlegstructuren. Veel daarvan vinden digitaal plaats. In deze overleggen vertegenwoordigen wij de belangen van de gemeente en nemen wij onze maatschappelijke verantwoordelijkheid. Binnen de samenwerking Bergen, Gennep, Mook en Middelaar (BGMM) wordt gewerkt aan uitwerking en uitvoering van projecten om de regionale structuur te versterken. In 2022 is onder andere gewerkt aan de projecten Maasheggen, thematische route rondom kunst en een projectvoorstel rondom vensterbankmusea.

Ook in de oost-west as wordt steeds intensiever samengewerkt. Vanuit de visie ‘van achterland naar kloppend hart’ werken gemeenten grensoverschrijdend samen aan het versterken van de sociaalculturele en economische structuur en het slechten van de gemeentegrenzen. Dit doen we in samenwerking met de gemeenten Gennep, Goch, Kalkar, Land van Cuijk, Mook en Middelaar, Uedem en Weeze. Volgend op het Dynamic Borders Interreg-project, waarbinnen de afgelopen jaren

35

grensoverschrijdend is samengewerkt, zijn in 2022 de mogelijkheden voor een vervolgproject verkend. Dit project heeft de naam RegioCLIP gekregen. Hierbij wordt nauw samengewerkt met de Euregio Rijn-Waal. Per 1 januari 2023 is het lidmaatschap bij de Euregio Rijn-Maas-Noord opgezegd. In de Regio Noord-Limburg is gezamenlijk door de 8 gemeenten gewerkt aan het uitvoeren van de Regiovisie en uitvoeringsprogramma. Enerzijds via de Regiodeal, een partnerschap tussen Rijk en regio om brede maatschappelijke opgaven vanuit de regio op te pakken. Anderzijds via de investeringsagenda, een samenwerking tussen Provincie en Regio. Er is gewerkt aan twee tranches met projecten met als doel een gezonde regio waar je prettig woont, werkt, leert en onderneemt. Implementatie Omgevingswet Er is hard gewerkt aan de implementatie van de Omgevingswet door een ambtelijke projectgroep. Ook in 2022 werd duidelijk dat Omgevingswet weer werd uitgesteld en in werking treedt op 1 januari 2024. Dat brengt met zich mee dat er ruimte is gekomen om meer inzicht te verkrijgen in de mogelijkheden van de nieuwe wet en voldoende afstemming kan plaatsvinden met de betrokkenen. De benodigde verordeningen zijn in concept klaar en de meeste voorbereidingen, voor zo ver te overzien, zijn getroffen.

Energielandgoed Wells Meer In januari 2022 heeft Energielandgoed Wells Meer BV voor de aanleg van het eerste deel van het zonproject (dit betreft ca. 1 hectare met ca. 2.000 panelen) een SDE++ subsidie ontvangen van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Hoewel deze SDE++ subsidieronde zwaar was overtekend, is de door het Energielandgoed aangevraagde subsidie geheel toegekend conform aanvraag. Het verweer met betrekking tot de beroepsprocedure op het bestemmingsplan en de vergunningen Energielandgoed Wells Meer ligt, inclusief verweer op de herstelbesluiten, bij Raad van State. Rijkswaterstaat Corporate Dienst heeft de administratieve onteigeningsprocedure voor de uitvoering van het bestemmingsplan Energielandgoed Wells Meer gestart. Op 6 oktober is het koninklijk besluit genomen tot aanwijzing van onroerende zaken op het Energielandgoed ter onteigening. Het verweerschrift met betrekking op de ingekomen beroepen op het bestemmingsplan en de vergunningen voor het Energielandgoed is in december 2021 opgesteld en verstuurd naar Raad van State. De ingediende beroepschriften hebben aanleiding gegeven om het bestemmingsplan voor het Energielandgoed op enkele ondergeschikte punten aan te passen. De raad heeft op 25 april 2022 besloten het bestemmingsplan te wijzigen overeenkomstig het hiervoor opgestelde herstelbesluit.

Om dezelfde reden heeft het college op 10 mei 2022 een herstelbesluit genomen over de verleende omgevingsvergunning voor de windturbines. Deze herstelbesluiten hebben van 10 mei tot en met 29 juni 2022 ter inzage gelegen. Hierop zijn 6 beroepen binnengekomen. Parallel aan de onteigeningsprocedure liepen gesprekken met de pachter om tot een minnelijke overeenkomst te komen. Andere activiteiten die ook in 2022 zijn uitgevoerd, zoals ook in meerdere raadsinformatiebrieven medegedeeld zijn: Windmeetcampagne Offertes Enexis Omgevingscommunicatie TenneT/Enexis gestart Waterstof Haalbaarheidsonderzoeken vanuit BV Ontwerp omgevingsvergunning vier zonnevelden Innovatieboulevard ter inzage gelegen Wat hebben we ervoor gedaan? De vraag wat we hebben gedaan om resultaten te bereiken is in voorgaande paragraaf al grotendeels beantwoord.

36

Wat heeft het gekost? Baten en Lasten

(bedragen x € 1.000)

Ruimtelijke ontwikkeling Rekening

Begroting 2022

Rekening

Verschil

Omschrijving

2021

Primitief

Definitief

2022

Totale lasten

786

505

520

1.489

-968

Totale baten

1.399

300

393

470

-76

Resultaat voor bestemming

-613

205

127

1.019

-892

Toevoeging aan reserves

231

0

857

0

857

Onttrekking aan reserves

246

0

940

1.038

-98

Mutaties reserves

16

0

83

1.038

-955

-629

205

43

-20

63

Reserves

Resultaat na bestemming

37

2.4 Thema Economie, Recreatie en Toerisme Waar gaat het thema over? • • • •

Een evenwichtige, veelzijdige economische structuur. Benutten van de toeristisch- recreatieve aantrekkingskracht, passend bij de draagkracht van het gebied. De relatie tussen ondernemers en gemeente en de dienstverlening naar bedrijven. Regionale samenwerking binnen dit thema.

De economie is voortdurend in beweging. Het economisch functioneren van een gebied hangt af van verschillende factoren. Werkgelegenheid, bedrijvigheid en woonklimaat gaan hierbij hand in hand. Niet alleen is het bedrijfsleven hier aan zet, ook de randvoorwaarden die de overheid creëert spelen een belangrijke rol. Nieuw economisch beleid geeft de koers aan. Het Economisch Programma Bergen 2030 geeft de koers aan. Wat hebben we bereikt? Economie algemeen • We hebben gewerkt aan het verbeteren van de relatie tussen gemeente en bedrijfsleven. • De bedrijfscontactfunctionaris heeft een actieve dialoog met ondernemers gevoerd. Recreatie en toerisme • We zijn gestart met de uitvoering van het programma Vrijetijdseconomie Bergen, in 4 werkgroepen, samen met ondernemers uit de sector. • We hebben samenwerking in de sector gestimuleerd. • We hebben structureel overleg met Toeristisch Platform Maasduinen. • We hebben geparticipeerd in de campagne ‘Visit Venlo’ rondom het thema ‘Wereldpark Maasduinen’. • We hebben gewerkt aan de kwaliteitsverbetering van de verblijfsrecreatieve sector. Agrarische sector • We hebben structureel overleg met de LLTB. • Regionaal hebben we geparticipeerd in het project Agrotoeristisch Platform. • We hebben gewerkt aan een haalbaarheidsstudie voor dubbel ruimtegebruik in het Energielandgoed Wellsmeer.

Industrieterrein de Flammert • Het programma Toekomstbestendig Bedrijventerrein de Flammert is vastgesteld. • Hierop volgend hebben we de pilot parkmanagement gestart. • We hebben gewerkt aan een versterking van de samenwerking tussen ondernemers op het bedrijventerrein. Detailhandel • We hebben gewerkt aan een vitaal winkelhart Mosaïque. • We hebben in 2022 de pilot centrummanagement verlengd, tot het einde van het jaar. Regionale samenwerking • We zijn een betrouwbare strategische partner voor onze buurgemeenten in Nederland en Duitsland. Onder andere in het kader van:  Regiovisie Bergen, Gennep, Mook en Middelaar;  De gezondste regio (Noord Limburg);  RegioCLIP (Bergen, Gennep, Goch, Kalkar, Land van Cuijk, Mook en Middelaar, Uedem, Weeze, ). Wat hebben we ervoor gedaan? Economie algemeen • Verbeteren van de relatie met bedrijfsleven: o In 2022 was de bedrijfscontactfunctionaris het eerste aanspreekpunt voor bedrijven bij de gemeente. De bedrijfscontactfunctionaris coördineert en behartigt de belangen van ondernemers bij initiatieven en aanvragen.

38

o o

In 2022 is meermaals contact geweest met de verschillende verenigingen en brancheorganisaties, Toeristisch Platform Maasduinen, MKB, LLTB, RECRON, Industriële Kring en overige ondernemers, om te weten wat er speelt. In 2022 heeft het college wederom diverse bedrijven bezocht.

Recreatie en toerisme • In 2022 zijn we gestart met de uitvoering van het programma Vrijetijdseconomie Bergen. Er zijn vier werkgroepen ingericht, waarin gemeente en ondernemers samen werken aan de thema’s: o Toekomstbestendig, divers en voldoende aanbod; o Een goede balans tussen vrijetijdseconomie en de leefomgeving; o Zichtbaarheid van het gebied vergroten; o Versterken van samenwerkingen. • Recreatieve ontwikkeling Maaspark Well: In 2022 is verder samen met stakeholders gewerkt aan een gebiedsvisie voor het gebied rondom De Kamp. • In 2022 is de gebiedsvisie voor Bleijenbeek gereed gekomen. Deze is in 2022 uitgewerkt tot een ontwerp bestemmingsplan welke begin 2023 ter inzage wordt gelegd. • In 2022 heeft het Toeristisch Platform Maasduinen wederom een jaarlijkse bijdrage ontvangen voor productontwikkeling en vermarkten van de Maasduinen. • Op regionaal niveau is binnen regiovisie Bergen, Gennep en Mook en Middelaar en de Gezondste Regio (Noord Limburg) gewerkt aan versterking van het toeristisch-recreatief aanbod. Agrarische sector • Met de LLTB Regio Noord Limburg is regelmatig overleg over actuele zaken binnen de agrarische sector. • In het kader van het Energielandgoed Wellsmeer is gewerkt aan een tweetal haalbaarheidsstudies, te weten energieopslag en dubbel ruimtegebruik, met financiële ondersteuning vanuit het regionale Innovatiefonds Noord Limburg.

Industrieterrein De Flammert • In 2022 is het Programma Toekomstbestendig Bedrijventerrein de Flammert vastgesteld. • In maart 2022 is gestart met de pilot parkmanagement. • Voor de ontwikkelingen op industrieterrein De Flammert hebben we jaarlijks minimaal 2 keer overleg met de contactgroep De Flammert. • Naar behoefte is met individuele ondernemers incidenteel overleg gevoerd. Detailhandel • De in 2019 aangestelde centrummanager heeft ook in 2022 een actieve rol genomen in het verbinden van de ondernemers en het opzetten van promotieactiviteiten. • In 2022 was het ondernemersfonds Mosaïque wederom beschikbaar voor collectieve acties. • In 2022 is een samenwerkingsagenda getekend met de provincie ten aanzien van de transformatie van de oostzijde van Mosaïque. Regionale samenwerking • Regiovisie Bergen, Gennep, Mook en Middelaar. In 2022 is samen met gebiedspartijen, onder andere, gewerkt aan de volgende projecten: o Project Maasheggen o Thematische route rondom het thema kunst o Vensterbankmusea • RegioCLIP o In 2022 zijn de mogelijkheden voor een vervolgproject voor Dynamic Borders verder verkend, waarbij wederom wordt ingezet op grensoverschrijdende samenwerking rond thema’s die verbinden.

• Actieprogramma Vrijetijdseconomie Regio Noord-Limburg o Door inzet van ambtelijke capaciteit en financiële middelen wordt samen met ondernemers, onderwijsinstellingen en andere betrokken partijen actief gewerkt aan het in regionale samenhang versterken van de toeristisch-recreatieve sector en regiopromotie.

39

•

Regiopromotie o In 2022 heeft Bergen, op initiatief van het Toeristisch Platform Maasduinen en in samenwerking met de gemeente Venlo, geparticipeerd in de campagne ‘Visit Venlo’, rondom het thema ‘Wereldpark Maasduinen’.

Wat heeft het gekost? Baten en Lasten

(bedragen x € 1.000)

Economie, Recreatie en Toerisme Rekening

Begroting 2022

Rekening

Verschil

Omschrijving

2021

Primitief

Definitief

2022

Totale lasten

740

789

872

862

10

Totale baten

934

859

762

967

-205

Resultaat voor bestemming

-194

-70

110

-105

215

Toevoeging aan reserves

20

20

20

20

0

Onttrekking aan reserves

79

5

77

77

0

Mutaties reserves

59

-15

57

57

0

-253

-55

53

-162

215

Reserves

Resultaat na bestemming

40

Programma 3 Bestuur en Financiën (bedragen x € 1.000)

Saldo per thema Omschrijving 3.1 Algemeen bestuur 3.2 Publieke dienstverlening 3.3 Veiligheid 3.4 Financien 3.5 Overhead Totaalsaldo Reserves

Begroting 2022 na Realisatie 2022 wijziging Saldo Saldo 1.597 1.335 238 287 1.390 1.205 -27.968 -31.608 7.447 7.447 -18.438 -22.534 -1.143 -1.201

Verschil Saldo 262 -49 185 3.640 -4.096 58

%

84% 121% 87% 113% 100% 105%

3.1 Thema Algemeen Bestuur Waar gaat het thema over? Dit thema gaat over het besturingsmodel van onze gemeente met als belangrijkste actoren: Raad De gemeenteraad is het hoogste bestuursorgaan in de gemeente. De gemeenteraad van Bergen bestaat uit 15 leden. Één keer in de 4 jaar kiezen de inwoners hun lokale vertegenwoordigers. In maart 2022 zijn de gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Er zijn drie raadscommissies (samenleving, ruimte & economie, bestuur & financiën) die de besluitvorming door de gemeenteraad voorbereiden. Ook is er een auditcommissie die zich bezighoudt met financiële onderwerpen. De belangrijkste beleidsdoelstellingen voor de raadsperiode zijn vastgelegd in het coalitieprogramma. De uitvoering van dit coalitieprogramma vindt plaats via de beleids- en begrotingscyclus. Een belangrijke taak van de gemeenteraad is het controleren van het college van B&W op een juiste uitvoering van beleid conform de afgesproken beleids- en financiële randvoorwaarden. Bij de controletaak krijgt de raad hulp van een accountant en rekenkamercommissie. Burgemeester en Wethouders (B&W) Het college van B&W vormt het dagelijks bestuur van de gemeente. De belangrijkste taak van het college is de voorbereiding en uitvoering van de besluiten van de gemeenteraad. Daarnaast voert het college zelfstandig wetten en regelingen van het rijk en de provincie uit. Dit heet medebewind.