Jaarstukken 2022 inclusief raadsbesluit

JAARSTUKKEN 2022

GEMEENTE BERGEN

Gemeente Bergen Postbus 140 5854 ZJ Bergen Tel: 0485 - 34 83 83 Fax: 0485 - 34 28 44 Bezoekadres: Raadhuisstraat 2, Bergen Internet: www.bergen.nl E-mail: info@bergen.nl Social media: www.facebook.com/gemeentebergen www.instagram.com/gemeentebergen_l www.linkedin.com/company/gemeente-bergen

1

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...................................................................................................................................... 2 Deel 1 Algemeen .................................................................................................................................... 7 1. Leeswijzer ............................................................................................................................................ 8 2. Inleiding ............................................................................................................................................... 9 Deel 2 Jaarverslag ............................................................................................................................... 12 Programma 1 Samenleving ................................................................................................................ 13 1.1 Thema Vitale gemeenschappen ...................................................................................................... 13 Waar gaat het thema over? ........................................................................................................ 13 Wat hebben we bereikt? .............................................................................................................

13 Wat hebben we ervoor gedaan? ................................................................................................ 13 Wat heeft het gekost? ................................................................................................................. 14 1.2 Thema Algemene basisvoorzieningen ............................................................................................ 15 Waar gaat het thema over? ........................................................................................................ 15 Wat hebben we bereikt? ............................................................................................................. 15 Wat hebben we ervoor gedaan? ................................................................................................ 16 Wat heeft het gekost? ................................................................................................................. 17 1.3 Thema Maatwerkvoorzieningen ...................................................................................................... 18 Waar gaat het thema over? ........................................................................................................ 18 Wat hebben we bereikt? .............................................................................................................

18 Wat hebben we ervoor gedaan? ................................................................................................ 18 Wat heeft het gekost? ................................................................................................................. 19 Programma 2 Ruimte en Economie ................................................................................................... 20 2.1 Thema Milieu en Duurzaamheid ..................................................................................................... 20 Waar gaat het thema over? ........................................................................................................ 20 Wat hebben we bereikt? ............................................................................................................. 20 Wat hebben we ervoor gedaan? ................................................................................................ 22 Wat heeft het gekost? ................................................................................................................. 26 2.2 Thema Openbare Ruimte ................................................................................................................ 27 Waar gaat het thema over? ........................................................................................................

27 Wat hebben we bereikt? ............................................................................................................. 27 Wat hebben we ervoor gedaan? ................................................................................................ 29 Wat heeft het gekost? ................................................................................................................. 32 2.3 Thema Ruimtelijke Ontwikkeling ..................................................................................................... 33 Waar gaat het thema over? ........................................................................................................ 33 Wat hebben we bereikt? ............................................................................................................. 33 Wat hebben we ervoor gedaan? ................................................................................................ 36 Wat heeft het gekost? ................................................................................................................. 37 2.4 Thema Economie, Recreatie en Toerisme ...................................................................................... 38

Waar gaat het thema over? ........................................................................................................ 38 Wat hebben we bereikt? ............................................................................................................. 38 Wat hebben we ervoor gedaan? ................................................................................................ 38 Wat heeft het gekost? ................................................................................................................. 40 Programma 3 Bestuur en Financiën ................................................................................................. 41 3.1 Thema Algemeen Bestuur ............................................................................................................... 41 Waar gaat het thema over? ........................................................................................................ 41 Wat hebben we bereikt? ............................................................................................................. 42 Wat hebben we ervoor gedaan? ................................................................................................ 42 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................

42 3.2 Thema Publieke Dienstverlening ..................................................................................................... 43 Waar gaat het thema over? ........................................................................................................ 43 Wat hebben we bereikt? ............................................................................................................. 43 Wat hebben we ervoor gedaan? ................................................................................................ 45 Wat heeft het gekost? ................................................................................................................. 46 3.3 Thema Veiligheid ............................................................................................................................. 47 Waar gaat het thema over? ........................................................................................................ 47 Wat hebben we bereikt? ............................................................................................................. 47 Wat hebben we ervoor gedaan? ................................................................................................ 48 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................

51 3.4 Thema Financiën ............................................................................................................................. 52 Waar gaat het thema over? ........................................................................................................ 52 Wat hebben we bereikt? ............................................................................................................. 52 Wat hebben we ervoor gedaan? ................................................................................................ 52 Wat heeft het gekost? ................................................................................................................. 53 3.5 Thema Overhead ............................................................................................................................. 54 Waar gaat het thema over? ........................................................................................................ 54 Wat hebben we bereikt? ............................................................................................................. 54 Wat hebben we ervoor gedaan? ................................................................................................ 54 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................

55 Deel 3 De Paragrafen ........................................................................................................................... 56 Paragraaf A Lokale Heffingen ............................................................................................................... 57 Algemeen .................................................................................................................................... 57 Geraamde en gerealiseerde inkomsten ..................................................................................... 57 Beleid ten aanzien van de lokale heffingen ................................................................................ 57 Overzicht van de diverse heffingen ............................................................................................ 58 Aanduiding lokale lastendruk ...................................................................................................... 61 Onderstaande informatie is afkomstig van www.waarstaatjegemeente.nl. Wij hebben een vergelijking gemaakt met de regiogemeenten. ........................................................................... 61 Beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid .................................................................................

63 Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................... 64 Algemeen .................................................................................................................................... 64

Inventarisatie van de weerstandcapaciteit.................................................................................. 65 Inventarisatie van de risico's....................................................................................................... 65 Beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's ............................................................... 66 Kengetallen ................................................................................................................................. 67 Signaleringswaarden .................................................................................................................. 67 1A en 1B Netto schuldquote ....................................................................................................... 68 2 Solvabiliteitsrisico .................................................................................................................... 68 3 Grondexploitatie ....................................................................................................................... 69 4 Structurele exploitatieruimte .................................................................................................... 69 5 Belastingcapaciteit ...................................................................................................................

69 Beoordeling onderlinge verhouding tussen kengetallen ............................................................. 70 Paragraaf C Onderhoud Kapitaalgoederen ........................................................................................... 71 Algemeen .................................................................................................................................... 71 Riolering en water en Water ....................................................................................................... 72 Verlichting ................................................................................................................................... 72 Gebouwen .................................................................................................................................. 73 Speeltuinen ................................................................................................................................. 73 Financiële vertaling ..................................................................................................................... 73 Paragraaf D Financiering .......................................................................................................................

74 Algemeen .................................................................................................................................... 74 Algemene interne en externe ontwikkelingen ............................................................................. 74 Rentebeleid ................................................................................................................................. 76 Risicobeheer ............................................................................................................................... 76 Renterisiconorm .......................................................................................................................... 77 Leningen portefeuille .................................................................................................................. 77 Ontwikkeling pintransacties ........................................................................................................ 78 Paragraaf E Bedrijfsvoering ................................................................................................................... 79 Algemeen ....................................................................................................................................

79 Organisatie ................................................................................................................................. 79 Regionale samenwerking ........................................................................................................... 80 Personeelskosten ....................................................................................................................... 80 Arbeidsvoorwaarden ................................................................................................................... 82 Informatisering en automatisering .............................................................................................. 84 Huisvesting ................................................................................................................................. 85 Verplichting verduurzaming maatschappelijk vastgoed/kantoren .............................................. 86 Status implementatie Omgevingswet ......................................................................................... 86 Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................................ 86 Paragraaf F Verbonden Partijen ............................................................................................................

87 Algemeen .................................................................................................................................... 87 Visie op de beleidsvoornemens .................................................................................................. 87 Gemeenschappelijke regelingen ................................................................................................ 87 Vennootschappen en coöperaties .............................................................................................. 88

Stichtingen en verenigingen ....................................................................................................... 88 Overige verbonden partijen ........................................................................................................ 88 Lijst van de verbonden partijen ................................................................................................... 90 Paragraaf G Grondbeleid ...................................................................................................................... 96 Algemeen .................................................................................................................................... 96 Uitvoering grondbeleid ................................................................................................................ 97 Prognose van de te verwachte resultaten .................................................................................. 98 Onderbouwing van de winstneming ........................................................................................... 99 Beleidsuitgangspunten in relatie tot de risico's ......................................................................... 100 Deel 4 Jaarrekening ...........................................................................................................................

101 4.1 Balans ............................................................................................................................................ 102 4.2 Toelichting bij de balans ................................................................................................................ 106 Immateriële vaste activa ........................................................................................................... 106 Materiële vaste activa met economisch nut.............................................................................. 107 Materiële vaste activa met maatschappelijk nut ....................................................................... 108 Financiële vaste activa ............................................................................................................. 109 Vlottende activa ........................................................................................................................ 110 Uitzetting met looptijd korter dan 1 jaar .................................................................................... 111 Bank- en girosaldi ..................................................................................................................... 113 Overlopende activa ...................................................................................................................

113 Reserves ................................................................................................................................... 114 Voorzieningen ........................................................................................................................... 115 Vaste schulden met een looptijd > 1 jaar ................................................................................. 118 Vlottende passiva ..................................................................................................................... 119 Overlopende passiva ................................................................................................................ 119 Niet in de balans opgenomen verplichtingen............................................................................ 120 4.3 Overzicht van baten en lasten ....................................................................................................... 122 4.4 Detailanalyse verschillen begroting 2022/ rekening 2022 ............................................................. 124 4.5 Ontwikkeling budget onvoorzien ................................................................................................... 138 4.6 Incidentele baten en lasten............................................................................................................

139 4.7 Wet normering Topinkomens (WNT) ............................................................................................. 142 4.8 Besluit van de gemeenteraad ........................................................................................................ 144 Deel 5 Bijlagen ................................................................................................................................... 145 5.1 Staat formatie en bezetting............................................................................................................ 146 5.2 Staat reserves en voorzieningen ................................................................................................... 147 5.3 Overzicht lopende investeringen ................................................................................................... 149 5.4 Portefeuilleverdeling ...................................................................................................................... 153 5.5 Overzicht kerngegevens ................................................................................................................ 157

5.6 Taakveldenmatrix .......................................................................................................................... 159 5.7 Gebeurtenissen na balansdatum .................................................................................................. 161 5.8 Beleidsindicatoren ......................................................................................................................... 162 5.9 Sisa ................................................................................................................................................ 164 5.10 Controleverklaring accountant ..................................................................................................... 177 5.11 Lijst met afkortingen .................................................................................................................... 178 5.12 Algemene uitkering ...................................................................................................................... 180 5.13 Budgetoverhevelingen ................................................................................................................. 183

Deel 1 Algemeen

7

1. Leeswijzer Inhoudsopgave De jaarstukken bestaan uit: • het jaarverslag (de programmaverantwoording en de paragrafen). • de jaarrekening (de balans met toelichting, het overzicht van baten en lasten en de toelichting en diverse bijlagen). Jaarverslag De programma’s Het jaarverslag bestaat uit drie programma’s. Elk programma is opgebouwd uit verschillende beleidsthema's. Per thema geven we antwoord op de volgende vragen: • • •

Wat hebben we bereikt? Wat hebben we gedaan? Wat heeft het gekost?

Paragrafen De paragrafen vormen een dwarsdoorsnede van de rekening op een aantal belangrijke onderdelen. De volgende paragrafen zijn opgenomen: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen • Kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid Jaarrekening Balans In de balans worden naast de cijfers per balansdatum tevens de cijfers van de balans van het vorige begrotingsjaar opgenomen. De balans heeft een voorgeschreven opmaak en na de balans is een toelichting opgenomen die de belangrijkste balansposten verklaart. Overzicht van baten en lasten In deze resultatenrekening is opgenomen: a. per programmaonderdeel de gerealiseerde baten en lasten en het saldo daarvan; b. het overzicht van de gerealiseerde algemene dekkingsmiddelen, de gerealiseerde kosten van de overhead en het bedrag van de heffing voor vennootschapsbelasting; c. het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten; d. de werkelijke toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves; e. het gerealiseerde resultaat. Na het overzicht van baten en lasten is een verschillenanalyse toegevoegd waarin de belangrijkste verschillen tussen begroting en realisatie zijn toegelicht.

8

2. Inleiding Algemeen Met deze jaarrekening sluiten we het jaar 2022 af. In de jaarstukken leest u wat we in 2022 hebben gedaan met de opdracht die u ons gegeven hebt met het vaststellen van de begroting 2022. De planning- reporting en control cyclus voor 2022 zag er als volgt uit: * Kadernota 2022 (13 juli 2021) * Begroting 2022 (9 november 2021) * Berap (17 oktober 2022) * Jaarrekening (nu aan de orde) Naast de hiervoor genoemde documenten hebben wij maandelijks een managementrapportage voor intern gebruik opgesteld en twee kwartaalrapportages die wij via een raadsinformatiebrief aan u ter kennisname hebben gebracht. Financieel resultaat en bestemming Het financieel resultaat van 2022 bedraagt € 4.276.579. Het resultaat lag in lijn met de verwachting. We hebben uw raad op 3 momenten in 2022 geïnformeerd over de voortgang van de begroting. Hierbij zjin onderstaande begrotingssaldi gepresenteerd: * 1ste kwartaalrapportage, voordelig saldo verwacht van € 0,6mln. * Berap, voordelig saldo verwacht van € 1,4mln. * 3de kwartaalrapportage, voordelig saldo verwacht van € 2,6mln. We stellen voor om het saldo als volgt te bestemmen: Gerealiseerd resultaat vóór bestemming:

€ 4.276.579

Algemene reserve grondbedrijf Egalisatiereserve afvalstoffenheffing Rente egalisatiereserve Overloopbudgetten

€ 196.868 € 290.962 € 184.607 € 1.295.287

Restantsaldo dat we toevoegen aan de Algemene Reserve

€ 2.308.855

Een totaaloverzicht van deze overloopbudgetten hebben wij opgenomen in bijlage 13. Hieronder is een korte toelichting op enkele grotere afwijkingen opgenomen. Programma 1 Samenleving MFA de Alverman In 2022 is € 259.500 uitgegeven als investering in het MFA. Financiële afwikkeling zal in 2023 plaatsvinden. Eerder is al besloten om de investering als lening te verstrekken en deze lening wordt terugbetaald. Regionale functies Hier blijft een bedrag over van € 96.500. Het bedrag is bedoeld voor zorg die regionaal georganiseerd is. Het betreft de zwaardere zorg zoals crisishulp, jeugdbescherming en jeugdzorg plus. Onze bijdrage aan de regionale functies is sterk afhankelijk van het regionale verbruik en de gekozen verdeelsleutel. Onderwijsachterstandenbeleid Over de periode 2019 tot en met 2021 hebben we minder uitgegeven aan onderwijsachterstandenbeleid dan de rijksbijdrage die we hiervoor kregen. De resultaten zijn via het saldo van vorige jaarrekeningen ten onrechte toegevoegd aan de algemene reserve (€ 296.000). In 2022 lag de piek van de uitgaven ten laste van deze regeling. De niet bestede middelen moeten terugbetaald worden aan het rijk en een deel mag worden meegenomen naar 2023. Per saldo geeft dit een nadelig resultaat van € 91.000.

9

Energietoeslag Vanuit het Rijk is er in totaal € 875.000 voor de regeling energietoeslag ontvangen via de algemene uitkering, hiervan is € 249.000 bestemd voor 2023. Voorgesteld wordt om dit budget over te hevelen naar 2023. Het voor 2022 beschikbare budget was € 626.000. In 2022 hebben we € 735.000 uitgegeven in het kader van energietoeslag. In totaliteit is het resultaat €109.000 nadelig (€ 626.000 735.000). Hiervan is € 58.500 toe te rekenen aan de toekenningen die gedaan zijn in het kader van der hardheidsclausule (45 klanten maal € 1.300). Programma 2 Ruimte en economie Afval - ophalen en verwerken Het resultaat van de afvalstoffenheffing was in 2022 € 290.962 (zie ook de tabel op pagina 61). De geraamde kosten van afval waren € 1.3 mln. De raming van de kosten was gebaseerd op de gerealiseerde lasten in 2021 (€ 1.2 mln.) Het resultaat is vooral ontstaan door lagere beheerskosten van het milieupark. Via saldobestemming wordt voorgesteld om het resultaat van afval toe te voegen aan de egalisatiereserve. Hiermee wordt uiteindelijk een dempend effect op de tariefontwikkeling gerealiseerd. Riolering De kosten van riolering zijn € 192.744 hoger dan begroot. Dit komt door toegerekende personeelskosten. De personeelskosten zijn gebaseerd op het GRP en waren in de begroting 2022 onterecht niet toegerekend aan riolering.

Riolering kent een gesloten financieringen en daarom wordt het nadelige saldo verrekend met de egalisatiereserve. Bermonderhoud Bij onderhoud bermverharding is een overschot gerealiseerd van € 122.975. Dit heeft te maken met projectmatig werken, waarbij steeds per twee jaar groot onderhoud uitgevoerd wordt. Bij deze jaarrekening wordt een voorstel gedaan om budgetoverloop toe te passen voor het bermbeheer, zodat het restantbudget van 2022 alsnog in 2023 besteed kan worden. Planologie We realiseerden een kostenpost van € 723.065 door afschrijving Maaspark. Dit valt weg tegen de hogere onttrekking aan de reserve Maaspark. In de nota Reserves en voorzieningen is aangegeven dat het beleid is om het jaarlijkse saldo van het Maaspark met de bijhorende reserve te verrekenen. Pachtopbrengst We ontvingen in 2022 twee grote incidentele pachtsommen die niet geraamd waren. Per saldo bedraagt de meeropbrengst € 184.600. We realiseerden een nadeel in de kosten van € 33.400, dit had vooral te maken met hogere rentekosten. Voor de meeropbrengst wordt via saldobestemming voorgesteld om dit toe te voegen aan de egalisatiereserve rentekosten. Programma 3 Bestuur en financiën Regiodeal Het budget voor 2022 bedroeg (inclusief budget overloop uit 2022) € 380.273. De werkelijke kosten van projecten bedroegen € 177.708. Per saldo is dus een voordelig resultaat ontstaan van € 202.565.

Het betreft vaak projecten die jaar overschrijdend zijn en daarom wordt voorgesteld om het restantbudget via budget overloop over te hevelen naar 2023. Opvang Oekraïense vluchtelingen We ontvingen een hogere rijksbijdrage voor de opvang die we in de zomer in Den Asseldonk hebben gerealiseerd. Het gaat om een bedrag van € 183.100. Gemeentefonds uitkering Via de Berap 2022 is de Meicirculaire 2022 Gemeentefonds verwerkt in de begroting. Na de Meicirculaire heeft het rijk de bijdrage uit het gemeentefonds verder aangepast. Per saldo is de hogere bijdrage voor 2022 € 941.700 Dit komt door de volgende correcties: * Oktoberbrief 2022 € 249.000 voordelig

10

* Septembercirculaire 2022 € 618.200 voordelig * Decembercirculaire 2022 € 115.000 voordelig * Correctie oude dienstjaren € 40.500 nadelig

Vaststellen van de jaarstukken De procedure om tot behandeling en vaststelling van de jaarrekening 2022 te komen ziet er als volgt uit: * Collegebesluit & aanbieding aan de gemeenteraad: 8 juni 2023 * Mogelijkheid om technische vragen in te dienen: 16 juni 2023 * Beantwoording technische vragen: 20 juni 2023 * Auditcommissie: 28 juni 2023 * Gemeenteraad: 11 juli 2023 We vertrouwen er op dat deze jaarrekening een helder en transparant inzicht geeft in het gevoerde beleid over 2022 en de gerealiseerde baten en lasten die hiermee verband houden. De jaarrekening is gecontroleerd door onze accountant en de controleverklaring is in de stukken opgenomen (bijlage 10). Bergen, 6 juni 2023 Burgemeester en Wethouders van de gemeente Bergen,

H.H.M. Timmermans De secretaris

M.H.E. Pelzer De burgemeester

11

Deel 2 Jaarverslag

12

Programma 1 Samenleving (bedragen x € 1.000)

Saldo per thema Omschrijving 1.1 Vitale gemeenschappen 1.2 Algemene basisvoorzieningen 1.3 Maatwerkvoorzieningen Totaalsaldo Reserves

Begroting 2022 na Realisatie 2022 wijziging Saldo Saldo 885 1.143 3.104 2.783 9.096 10.026 12.924 13.724 -160 -228

Verschil Saldo -258 321 -930 800 68

%

129% 90% 110% 143%

1.1 Thema Vitale gemeenschappen Waar gaat het thema over? De opgave binnen het thema Vitale Gemeenschappen is de beweging mogelijk maken naar een andere overheid en andere burgers, ieder in een eigen aanvullende rol. Doel is de samenredzaamheid van, en in de gemeenschap te vergroten en het bevorderen van een vitale gemeenschap, waaraan alle inwoners een bijdrage kunnen leveren. Om dit te bereiken zijn er voorzieningen die bijdragen aan de leefbaarheid en positieve gezondheid. Denk hierbij aan onze multifunctionele centra, sport- en speelvoorzieningen, verenigingen en inwonersinitiatieven. Maar ook het opnieuw bekijken van de rolverdeling en verhoudingen tussen burgers/dorpsraden en de gemeente. Dit laatste komt terug in de notitie "Participatie en Zelfsturing gemeente Bergen" die in februari 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld. Wat hebben we bereikt? • • • • • • • • • •

In elk kerkdorp zijn accommodaties voor sport, ontspanning en ontmoeting voor onze inwoners beschikbaar. De bouw van het nieuwe MFC (Multifunctioneel Centrum) de Alverman is gerealiseerd. Het relatiebeheer met Optisport als beheerder van Den Asseldonk is aangescherpt en geïntensiveerd op bestuurlijk - en ambtelijk niveau. Het onderzoek naar de toekomstmogelijkheden van de Klimroos en basisschool ’t Kendelke in combinatie met MFC Siebengewald (De Klaproos) loopt. We hebben een rijk verenigingsleven waar veel inwoners actief bij betrokken zijn. Na corona zien we dat de maatschappelijke activiteiten weer volop opleven. Het plan (planontwikkeling) voor de herinrichting van het Heijmanspark in Afferden is samen met de betrokkenen gerealiseerd. Op basis van de nota "Participatie en Zelfsturing gemeente Bergen" zijn er bijeenkomsten geweest tussen de dorpsraden en de gemeenteraad. Dit om met name in te zoomen op de verhoudingen tussen beide partijen en de dorpsraden onderling. Dit is een continue proces. Binnen het regioprogramma 'De gezondste regio' heeft Bergen een voortrekkersrol in het project huisartsenzorg en burgerparticipatie. Dit is onderdeel van de programmalijn 'Vitaal en Gezond'. Er is een participatietraject doorlopen voor de herijking van het subsidiebeleid zodat we beter kunnen inspelen op de behoefte aan subsidie en sturen op de resultaten daarvan in de samenleving.

We zijn op verzoek van de gemeenteraad een onderzoek gestart naar het verwezenlijken van een duurzaam gezamenlijk sportpark voor de gemeente Bergen. Inzicht in de energieproblematiek bij verenigingen en maatschappelijke organisaties.

Wat hebben we ervoor gedaan? • • •

Er is regelmatig ambtelijk en bestuurlijk overleg met Optisport om de dienstverlening van Optisport aan de gebruikers te optimaliseren. We hebben door middel van periodiek overleg met onderwijs en de stichting MFC Siebengewald (De Klaproos) een adviesaanvraag geformuleerd om te komen tot een locatieonderzoek (vlekkenplan). We hebben verenigingen en inwonersinitiatieven ondersteund met subsidies. Zo hebben we bijvoorbeeld ondersteuning geboden voor de kermis in Aijen en de ontwikkeling van de

13

• • • • • • • •

dorpswebsite Wellerlooi. Via het ruimhartig toepassen van het subsidiebeleid helpen we verenigingen om zich weer te herstellen na corona. We hebben de greenteams van Afferden, Nieuw-Bergen, Wellerlooi en Well in het zonnetje gezet met een eenmalige financiële waardering. We hebben een participatief traject doorlopen met betrekking tot de herinrichting van het Heijmanspark. Er zijn 2 bijeenkomsten georganiseerd met de dorpsraden en de gemeenteraad om elkaars rollen duidelijk te krijgen. Via de regiodeal faciliteren wij Syntein en Burgerkracht om het project 'Huisartsenzorg en burgerparticipatie' verder invulling te geven. De welzijnscoach is gestart in 2022. We hebben enquêtes uitgezet en twee workshops georganiseerd voor het herijkingsproces van het subsidiebeleid. We hebben een multidisciplinaire projectgroep opgericht voor het onderzoek naar het duurzaam gezamenlijk sportpark Bergen. We hebben deelgenomen in het regionaal programmateam (Vitaal en Gezond). We hebben een enquête uitgezet om de energieproblematiek bij verenigingen en maatschappelijke organisaties in kaart te brengen.

Wat heeft het gekost? Baten en Lasten

(bedragen x € 1.000)

Vitale gemeenschappen Rekening

Begroting 2022

Rekening

Verschil

Omschrijving

2021

Primitief

Definitief

2022

Totale lasten

1.422

919

981

1.239

-258

Totale baten

96

96

96

96

0

1.326

823

885

1.143

-258

Toevoeging aan reserves

0

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

545

0

50

118

-68

Mutaties reserves

545

0

50

118

-68

Resultaat na bestemming

781

823

835

1.025

-190

Resultaat voor bestemming

Reserves

14

1.2 Thema Algemene basisvoorzieningen Waar gaat het thema over? Algemene basisvoorzieningen raken de aspecten van het dagelijks leven: ontmoeting, onderwijs, opvoeding, werk, gezondheid, wonen, bewegen, cultuur en veiligheid. Ze zijn zichtbaar en laagdrempelig en iedereen kan er gebruik van maken. Dit zorgt ervoor dat inwoners zich kunnen ontwikkelen, mee kunnen doen in de maatschappij en gezond kunnen blijven. De basisvoorzieningen zijn beschikbaar als er behoefte is aan ondersteuning. Wat hebben we bereikt? • • • • • • • • • •

• • • •

• • •

• •

• •

We hebben een pakket aan algemene voorzieningen voor onze inwoners beschikbaar. We hebben een regionale beleidsvisie aanpak laaggeletterdheid vastgesteld. Laaggeletterden in de gemeente kunnen ondersteuning ontvangen bij het ontwikkelen van hun taalvaardigheid (inclusief rekenvaardigheid en sociale participatie). Dit betreft de doelgroepers laaggeletterden (NT1), statushouders en de inburgeraars. We hebben inwoners ondersteuning geboden op het gebied van taalvaardigheid en thuisadministratie. Kinderen met onderwijsachterstanden krijgen ondersteuning op basis van het onderwijskansenbeleid. Peuters die het nodig hebben ontvangen een passend voorschools aanbod (Voor- en Vroegschoolse Educatie en Ontwikkelingsgericht Kinderopvang). Op basis van Nationaal Programma Onderwijs (NPO) hebben we kinderen extra ondersteuning geboden om de achterstanden als gevolg van corona in te lopen. We hebben een preventie- en ondersteuningsaanbod voor de jeugd die dat nodig heeft. Er is intensiever toezicht op kinderopvang. Met name gericht op de gastouders. We hebben een goede verstandhouding en korte lijnen met de huisartsen. Binnen het project 'huisartsenzorg en burgerinitiatieven' heeft dit nog meer vorm gekregen. Hiermee bouwen we de netwerksamenwerking uit met formele en informele zorg. En geven we samen met hen verdere invulling aan het concept Positieve Gezondheid.

De praktijkondersteuner huisarts (POH) GGZ-jeugd is beschikbaar voor onze inwoners. Inwoners met mentale problemen zijn geholpen op eigen benen te staan onafhankelijk van zorg en weer in staat gesteld om zelfstandig in het levensonderhoud te voorzien. In het kader van 'grip op onbegrip' werken de betrokken partijen nauwer samen. Het meldpunt 'Signaal' en algemene voorziening herstelhuis zijn beschikbaar. De mantelzorgondersteuner heeft individueel en collectief mantelzorgers ondersteund met hulp en/of advies. Er zijn individuele mantelzorgers gekoppeld aan een zorgvrijwilliger. Er zijn mantelzorgcomplimenten (geldelijke bijdrage van 50 euro) verstrekt en attenties (planten) uitgedeeld in het kader van de Dag van Mantelzorg. Het algemeen maatschappelijk werk, uitgevoerd door Synthese, is beschikbaar voor onze inwoners. Inzicht gekregen in de omvang van de doelgroep minima en het bereik van regelingen. De inwoners die leven op minimumniveau zijn intensiever ondersteund om de armoede te bestrijden. Aanleiding hiervoor zijn de maatschappelijke ontwikkelingen, waaronder de energiecrisis en de inflatie. Waarbij we 95% van de minima hebben bereikt in het kader van de energietoeslag 2022. Via 'Bergen beweegt Natuurlijk', het 'Lokaal Beweegakkoord' en het 'Preventieakkoord' heeft het bevorderen van de gezonde leefstijl een vaste sterke plek binnen het gemeentelijk beleid gekregen.

Beschikbaarheid van de regionale functies op het gebied van jeugd, zoals:  Jeugdbescherming;  Jeugdreclassering;  Jeugdzorg Plus;  Integrale vroeg hulp en down-team;  Crisiszorg;  Bemoeizorg;  Centrum Seksueel geweld. We hebben Oekraïners opvang geboden ten tijden van nood (crisis noodopvang); We hebben vluchtelingen opvang geboden ten tijden van nood (opvang asielzoekers).

15

Wat hebben we ervoor gedaan? • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

• • • • • • • • •

We hebben de doelgerichte preventie verder vorm gegeven. We hebben geïnvesteerd in het maatschappelijk voorveld. Er is een regionale projectleider aanpak laaggeletterdheid aangesteld. Hij zal samen met de regiogemeenten uitvoering gaan geven aan de vastgestelde visie. Samen met BiblioPlus zijn we gezamenlijk aangesloten bij de landelijke pilot Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid. Vanuit Taalhuis Bergen worden voor en met statushouders verschillende activiteiten georganiseerd om de sociale participatie te bevorderen, ook na het inburgeringstraject. Binnen het Maatjesproject van Humanitas zijn er ongeveer 40 koppelingen voor thuisadministratie en sociale participatie. In het kader van de WEB (Wet educatie beroepsonderwijs) is er voor twee groepen een reken- en taalaanbod aangeboden. We voeren samen met betrokkenen het onderwijskansenbeleid 2019-2023 uit. Periodiek is er een bestuurlijk overleg (Lokale Educatieve Welzijns Agenda). Tevens draagt de gemeente financieel bij aan het onderwijsachterstandenbeleid en een passend voorschools aanbod. De 4 interventies (waaronder schoolmaatschappelijk werk, plus casusgerichte interventies) vanuit het Plan van aanpak (NPO) gefinancierd. Er is een Zorg Advies Team (0-4 jaar) actief. De verloskundigenpraktijk is hierbij betrokken. We hebben uitvoering gegeven aan Kansrijke Start.

Vanuit de transformatieagenda zijn de positief afgesloten pilots financieel en uitvoerend vastgelegd zodat dit voortgezet wordt. Voorbeelden hiervan zijn 'steun door jou' en 'voorzorg'. In samenwerking met de GGD laten we alle kinderopvanglocaties inspecteren. De inspecties van de gastouders zijn met ingang van 2022 geïntensiveerd. We nemen deel in het project 'huisartsenzorg en burgerinitiatieven'. We hebben de inzet van POH GGZ-jeugd binnen de huisartsenpraktijken mede gefinancierd. De gemeente heeft 2 werkgroepen 'Herstellen doe je zelf' gefinancierd voor ongeveer twintig personen. Er is invulling gegeven aan de contractgroep 'grip op onbegrip'. We hebben de voorzieningen 'Meldpunt' en de algemene voorziening Herstelhuis Venray mede gefinancierd. We hebben het mantelzorgcompliment gefinancierd en uitgevoerd. We hebben een onderzoek uit laten voeren door een externe partij om zicht te krijgen op de doelgroep minima en het bereik van de regelingen. We hebben meer en concreter uitvoering gegeven aan de regelingen gericht op het bestrijden van armoede. Voorbeelden hiervan zijn onder andere de uitvoering energietoeslag 2022, de verruimingen van de kindregelingen en het intensiever uitdragen van de regelingen door middel van o.a. de voorzieningenwijzer.

Voorbereiding van een lokaal Maatschappelijk Noodfonds gericht op de doelgroep die valt tussen wal en schip van de gemeentelijke en landelijke regelingen. Het project valpreventie is startklaar gemaakt. Het beweegonderwijs is versterkt, er is (tijdelijk) een vakdocent aangesteld (gefinancierd). We hebben voetbalverenigingen via onze verenigingsondersteuner benaderd om tot een samenwerkingsafspraak te komen. De Leerplichtwet is uitgevoerd en in regionaal verband dragen we bij aan de opgave rondom vroegtijdig schoolverlaten en de regionale meld- en coördinatiefunctie (RMC). We nemen deel aan de gemeenschappelijke regeling voor de uitvoering van de taak Wet publieke gezondheid. De uitvoering vindt plaats door de GGD. Deelname aan de regionale werkgroepen op het gebied van jeugdzorg, Wmo, Participatiewet, Werkgevers Service Punt, GGZ, GGD, WEB, Sociale Integratie, Sportregio, programmateam Vitaal en Gezond, Biblioplus, Cultuur en ambtelijke samenwerkingstafel VGZ. Financiële bijdrage geleverd aan de regionaal georganiseerde taken. We hebben diverse overeenkomsten afgesloten met betrokkenen en houden periodiek contact met hen over de activiteiten en behaalde resultaten. Dit alles voor een goede invulling van de algemene basisvoorzieningen. Hierbij moet gedacht worden aan:  Overeenkomst met bibliotheek en taalaanbieder voor een breed aanbod aan taalontwikkelingsactiviteiten;

16



• •

Overeenkomst met Humanitas over het GGZ-Maatjesproject en project Thuisadministratie;  Overeenkomst met FranciSense over het leveren van twee cursussen 'Herstellen doe je zelf';  Overeenkomst voor uitvoering van het maatschappelijk werk door Synthese voorbereid. Dit is inclusief de integratie van de onafhankelijke cliëntondersteuning door MEE;  Overeenkomst met 't Kienderbenkske voor de uitvoering van Ontwikkelingsgerichte Kinderopvang en Voorschoolse Educatie is verlengd;  Overeenkomst met Biblioplus voor de beschikbaarheid van de bibliotheek en uitvoering van andere diensten door de bibliotheek zoals het taalhuis en de voorleesexpres;  Overeenkomst met een gecertificeerde taalaanbieder voor het bieden van onderwijs in het kader van de WEB en inburgering;  Overeenkomst met Proteion Welzijn voor de uitvoering van de mantelzorgondersteuning en -waardering en de coördinatie van de zorgvrijwilligers.  Financiering Jeugdfonds Sport en Cultuur, Stichting Leergeld de Stuwwal, de Stichting Vincentius Bergen, De Voorzieningenwijzer en de Voedselbank Noord-Limburg. We hebben Den Asseldonk ingericht voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. We hebben het oude zwembadterrein (De Flammert) ingericht voor de opvang van asielzoekers voor een periode van maximaal 6 maanden.

Wat heeft het gekost? Baten en Lasten

(bedragen x € 1.000)

Algemene basisvoorzieningen Rekening

Begroting 2022

Rekening

Verschil

Omschrijving

2021

Primitief

Definitief

2022

Totale lasten

2.703

3.209

3.267

2.851

417

Totale baten

75

358

164

68

96

2.628

2.851

3.104

2.783

321

Toevoeging aan reserves

0

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

21

1

89

89

0

Mutaties reserves

21

1

89

89

0

2.608

2.850

3.015

2.694

321

Resultaat voor bestemming

Reserves

Resultaat na bestemming

17

1.3 Thema Maatwerkvoorzieningen Waar gaat het thema over? Maatwerkvoorzieningen zijn voorzieningen die beschikt worden voor één persoon naar aanleiding van een hulpvraag. Op deze wijze creëren we een sociaal en financieel vangnet voor onze inwoners die dat nodig hebben. Dit is het sluitstuk aan voorzieningen wat we onze inwoners bieden, dit gebeurt op basis van indicatie. Wat hebben we bereikt? • • • • •

• • • • • •

De basis is op orde. We hebben goed inzicht in het klantenbestand, de hulp die geleverd wordt en de kosten die hiermee gemoeid zijn. De maatwerkproducten die we vanaf 2022 inkopen bij aanbieders zijn ingevoerd in de uitvoering. Deze voorzieningen geven verdere invulling aan de transformatie binnen het sociaal domein. We hebben inwoners ondersteund door de inzet van voorzieningen voor inkomen, armoedebestrijding, inburgering en volwassenen educatie. Dit op grond van de Participatiewet. We hebben inwoners ondersteund door de inzet van begeleiding, behandeling en wonen in een veilige omgeving. Dit op basis van de Jeugdwet. We hebben inwoners ondersteund door de inzet van mobiliteitsvoorzieningen, begeleiding, dagbesteding, hulp bij het huishouden en het realiseren van woningaanpassingen. Dit op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning met als doel de zelfredzaamheid en participatie van onze inwoners te vergroten. Nieuwkomers zijn gehuisvest en ondersteunt bij de verdere inburgering. Er is ondersteuning geboden om kinderen op een passende wijze voor te bereiden op de schoolperiode. De doordecentralisatie van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang is gerealiseerd. We hebben mensen uit de sociale werkvoorziening passende begeleiding en werk geboden. De transitie van de WSW is verder vormgegeven.

We hebben inwoners met een indicatie 'nieuw beschut werken' en 'garantiebaan' begeleid naar een nieuwe werkplek. Alle kinderen in de gemeente zijn in staat om passend onderwijs te volgen. Indien nodig leveren we een bijdrage aan het vervoer.

Wat hebben we ervoor gedaan? • • • •

• • • • • • • •

We hebben samen met de inwoners met een hulpvraag en hun netwerk onderzoek gedaan naar de ondersteuningsbehoefte en hoe deze het beste in te vullen. Zo nodig hebben we maatwerkvoorzieningen ingezet. We hebben uitvoering gegeven aan de Participatiewet, Jeugdwet en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. Alle cliënten hebben een keukentafelgesprek gehad en zijn geïndiceerd aan de hand van de nieuwe producten binnen de maatwerkvoorzieningen. We hebben samen met inwoners die een hulpvraag hebben, onderzocht wat de beste ondersteuning is in het participeren en voor de zelfredzaamheid. Het onderzoek (keukentafelgesprek) doen we door de brede uitvraag volgens het principe van Positieve gezondheid op gebieden zoals onder andere financiële ondersteuning, begeleiding, hulp bij huishouden en de weg naar werk. We hebben in 2022 aan 121 kinderen Ontwikkelingsgerichte Kinderopvang en aan 25 kinderen Voorschoolse Educatie geboden. We hebben voor gezinnen een sociaal medische indicatie (SMI) ingezet. Wij hebben meegewerkt aan de invoering van het regionale project sturing en inkoop. Wij hebben een bijdrage geleverd aan het regionale project doordecentralisatie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. We bieden nieuwkomers die zich vestigen in de gemeente Bergen een ondersteuningstraject vanuit de Wet Inburgering.

Deze ondersteuning is gericht op taal, maatschappelijke begeleiding, financiële ontzorging en werk. Het leerlingenvervoer is opnieuw (regionaal) aanbesteed. De toegangsmedewerkers zijn geschoold in de aangepaste procedures en de inhoud van de ondersteuningsproducten die we inzetten vanaf 1 januari 2022. We hebben uitvoering gegeven aan het Aanvalsplan Participatiewet.

18

• •

We bieden laagdrempelige schuldhulpverlening daar waar dat noodzakelijk is en we zijn gestart met de versterking van de vroegsignalering. We hebben uitvoering gegeven aan de wet sociale werkvoorziening (WSW) en het Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen (BBZ).

Wat heeft het gekost? Baten en Lasten

(bedragen x € 1.000)

Maatwerkvoorzieningen Rekening

Begroting 2022

Rekening

Verschil

Omschrijving

2021

Primitief

Definitief

2022

Totale lasten

13.377

12.533

12.775

13.569

-794

Totale baten

3.408

2.930

3.680

3.543

137

Resultaat voor bestemming

9.970

9.603

9.096

10.026

-930

Toevoeging aan reserves

0

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

198

0

21

21

0

Mutaties reserves

198

0

21

21

0

9.772

9.603

9.075

10.005

-930

Reserves

Resultaat na bestemming

19

Programma 2 Ruimte en Economie (bedragen x € 1.000)

Saldo per thema Omschrijving 2.1 Milieu en duurzaamheid 2.2 Openbare Ruimte 2.3 Ruimtelijke ontwikkeling 2.4 Economie, Recreatie en Toerisme Totaalsaldo Reserves

Begroting 2022 na Realisatie 2022 wijziging Saldo Saldo 2.931 2.648 3.074 2.763 127 1.019 110 -105 5.386 4.534 -856 -1.791

Verschil Saldo 283 311 -892 215 -852 935

%

90% 90% 802% -95% 209%

2.1 Thema Milieu en Duurzaamheid Waar gaat het thema over? • • • • • •

Riolering & water Elektrisch rijden en deelvervoer Klimaatbestendig bos- en natuurbeheer Zwerfafvalproject Afval(huisvuilinzameling) Energie/duurzaamheid - Programma VerduurSAMEN2030

Wat hebben we bereikt? Riolering en Water Klimaatbestendigheid, vooral op het gebied van riolering en water is een belangrijk onderdeel van een duurzame leefomgeving. Met de activiteiten en projecten op het gebied van riolering is de gemeente beter voorbereid op de verandering in het klimaat en zullen de risico's en de impact van wateroverlast, droogte en hitte en de effecten op waterkwaliteit ten gevolge van het veranderende klimaat verminderen. Een ecologisch verantwoorde inrichting van infiltratiebermen en wadi’s draagt bij aan verbetering van de biodiversiteit. Dit is onder meer uitgevoerd op het veldje bij de Boterdijk te Siebengewald en het Kösterplein in Siebengewald. Elektrisch rijden en deelvervoer Gebruik van het elektrisch deelvervoer via de overeenkomst met Mobility Mixx is een feit. Het gaat overigens niet alleen om elektrische auto’s; er staan ook elektrische fietsen ter beschikking en er kan binnen de overeenkomst gereisd worden met het openbaar vervoer. In het najaar 2022 zijn (in regio verband) de eerste gesprekken met de aanbieder (Mobility Mixx) gevoerd over het naar de mening van de 8 betrokken gemeenten (opdrachtgevers) niet volledig voldoen aan de aanbestedingsvoorwaarden. Dat betreft o.a.

de niet (tijdige) levering van gebruiksgegevens, het niet (meer) bieden van mobiliteitsgarantie en het niet opstarten van de uitrol van het concept van elektrische deelauto’s naar bedrijven en bewoners. Op basis van deze bevindingen wordt onderzocht of de samenwerking met Mobility Mixx dient te worden voortgezet. Daarin trekken de gemeenten in de regio zo veel mogelijk samen op. Met betrekking tot de plaatsing van openbare laadpalen is in 2022 de voorbereiding gestart van een tiental in 2023 te plaatsen laadpalen via de overeenkomst met Vattenfall. Ook loopt de procedure voor het plaatsen van een snellader bij de Jumbo in Nieuw Bergen. Binnen het Regionaal Mobiliteitsoverleg en Trendsportal leidt de samenwerking tussen 8 gemeenten tot de mogelijkheid duurzame mobiliteitsdoelen te realiseren in relatie tot dit samenwerkingsverband. Meer concreet gaat dit voor het thema duurzame mobiliteit met name over het aan de slag zijn/ gaan met de volgende items: Inzet op verduurzamen van woonwerk - en zakelijk verkeer voor het bedrijfsleven in NoordLimburg. Duurzaam Deelvervoer gemeenten (nu Mobility Mixx). Electric Green Last Mile; In Venray is een ultrasnellader geplaatst, met een sluitende businesscase.

20

-

Het verder stimuleren van fietsen als alternatief voor de auto. Inzet op (duurzame) concepten m.b.t. deelvervoer voor inwoners. Slimmer en efficiënter gebruiken van bestaande netwerken. Verkenning mobiliteitshubs. Logistieke aanpak/ corridor aanpak (slimmere en meer duurzame logistieke verkeersstromen).

Klimaatbestendig bos- en natuur beheer In 2020 is de nieuwe bosstrategie vanuit het rijk opgesteld waarbij klimaatslim bosbeheer een van de doelen is. De aanplant van klimaatbestendige bossen kan daarin een grote bijdrage leveren. Dit zal, waar mogelijk, gecombineerd worden met het natuurbrandbestrijdingsplan dat in 2020 is opgesteld. In 2021 heeft de Marke een subsidie aangevraagd en ontvangen voor de regeling versneld natuurbeheer waarbij klimaatbestendig bosbeheer een van de doelen is. Maatregelen zoals verwijderen heide opslag om de stikstofuitstoot te compenseren worden daarin ook mee genomen. In het kader van de natuurbrandbestrijding zijn de compartimentsgrenzen in 2022 in beeld gebracht. In het kader van de regeling versneld natuurbeheer is er in 2022 ongeveer 300 uur besteed aan het verwijderen van heideopslag. Deze uren zijn bij de subsidieverstrekker gedeclareerd. Zwerfafvalproject In 2022 zijn we doorgegaan met de aanpak van zwerfafval door continuering van het project "Op Weg". In 2022 hebben wij een schone-Maas-actie gehouden. Afgelopen najaar was ook een MaasCleanup actie. In onze gemeente hebben wij daar niet aan meegedaan omdat 1 keer per jaar de Maasoever opschonen voldoende is. In 2023 is de MaasCleanup samen gegaan met de Schone Maas/Schone Rivieren en heet alles voortaan MaasCleanup en wordt er alleen in het voorjaar een opschoon actie gehouden.

Voor ons verandert er niets behalve de naamgeving. Alle verenigingen kunnen gewoon hun eigen traject opruimen. Wel hebben wij materialen gekregen van MaasCleanup. In het voorjaar heeft er een monitoring plaatsgevonden naar de mate van vervuiling in onze gemeente. De monitoring van de sloten en bermen is hierin meegenomen. Ten opzichte van voorgaande jaren zien we een afname in de mate van vervuiling en scoren we in alle deelgebieden een A wat wil zeggen weinig vervuiling. Als pilot zijn we in 2022, samen met VerduurSAMEN 2030 gestart met De Beestenbende waarbij lagere school kinderen zich inzetten voor mens, dier en milieu en onder andere zwerfvuil opruimen. Afval en huisvuilinzameling In 2022 is er ongeveer 104 kg aan restafval per inwoner ingezameld via de grijze containers. Dit is een daling ten opzichte van 2021 waarbij nog 111 kg per inwoner werd ingezameld. Ook het aanbod van afval op het milieupark is in 2022 afgenomen. In 2022 hebben we samen met de gemeente Gennep, Beesel, Horst aan de Maas en Peel en Maas de inzameling en verwerking van klein chemisch afval Europees aanbesteed. Vanaf 2023 wordt de inzameling van KCA op het milieupark door Prezero verzorgd. De inzameling van KCA bij de apotheek wordt verzorgd door Renewi.

Er komt met ingang van 2023 een producentenverantwoordelijkheid op textiel, maar welke invloed dit heeft op het gemeentelijke inzamelsysteem is nog steeds niet duidelijk. Via een onderhandse aanbesteding hebben wij in 2022 een nieuw contract afgesloten met Kleding Inzameling Nederland. Dit contract is op 1 januari 2023 ingegaan. De samenwerking binnen Afval Samenwerking Limburg is geïntensiveerd. De contracten voor de verwerking van de afvalstromen GFT en restafval lopen per 31 december 2023 af. Deze afvalstromen worden opnieuw Limburgbreed in de markt gezet. Omdat de tijd nog niet rijp is voor een vernieuwende manier van aanbesteden is er medio 2022 voor gekozen om zowel de verwerking van GFT als ook restafval traditioneel Europees aan te besteden. Energie/duurzaamheid - Programma VerduurSAMEN2030 Enkele mijlpalen in 2022 waren: • Afronding Regeling Reductie Energiegebruik Woningen 2021 (PREW) voor eigen woningbezitters en huurders (jaren 2021 en 2022 in totaal € 258.213); Dit bedrag is o.a. besteed aan de Groene bon, warmte scans en VerduurSAMEN-krant.

21

Het aanbieden van eenvoudige energiebesparende maatregelen of slimme thermostaat die de de huurder in het gehuurde kan aanbrengen of laten aanbrengen Het energiezuinig inregelen of laten inregelen van verwarmings- of ventilatiesystemen of aanschaf slimme thermostaat in particuliere woningen Het geven of laten geven van een op de specifieke woning gericht advies over energiebesparing aan een huurder of eigenaar-bewoner Heatpuls 1000 woningen Energiespreekuur energiehuis, 50 euro per uur, 40 weken, 5 uur per week Woningscans (75 stuks) Opzetten buurthulp platform Het geven of laten geven van algemeen advies over energiebesparing aan huurders of eigenaar-bewoners Ontwikkelen campagne Uitrol campagne: online en offline Bijeenkomsten/markt Ondersteuning en monitoring

•

Deelname landelijke Community of Practice RREW en Energiearmoede (25 gemeenten in Nederland mogen daar aan deelnemen) hierdoor zijn we als eerste op de hoogte van nieuwe regelingen en mogen we mee denken over nieuwe regelingen en hebben we rechtstreekse contacten bij het ministerie. • Uitvoering SPUK Energiearmoede (jaren 2022, 2023 en 2024 in totaal € 319.180); dit bedrag is o.a. besteed aan de uitvoering van de witgoedactie. Daarnaast zijn we bezig met 2 andere acties namelijk slimme thermostaten bij huurwoningen en een isolatieactie. • Aanvraag en toekenning subsidie provincie Limburg grootschalige uitrol energiebesparing woningeigenaren (jaren 2023, 2024, 2025 en 2026 in totaal € 100.000). Dit levert ons een bijdrage op in de kosten voor: A. Generieke activiteiten 1. Projectsturing 2. Monitoring & dashboard 3. Gratis advies 4. Ontzorgen subsidieaanvragen B. Activiteiten energiearmoede 1. Isolatieactie spouwmuur en/of vloer C. Activiteiten slechte labels 1. Informeren 2. Keukentafelgesprekken 3. Warmte scans 4. Informatieavonden 5. Collectieve inkoopacties Wat hebben we ervoor gedaan? Riolering en Water • Op basis van de regionaal uitgevoerde klimaatstress test zijn we in 2021 begonnen met het opstellen van een uitvoeringsagenda klimaatadaptatie in het samenwerkingsverband Waterpanel Noord (15 gemeenten, waterschap, waterschapsbedrijf en waterleidingmaatschappij).