Bijlage VII Archeologisch onderzoek



Wat is de diepteligging van mogelijke archeologische resten en wat is de daadwerkelijke bedreiging van deze resten door de voorgenomen bodemingrepen? Eventuele archeologische resten kunnen aangetroffen worden onder A-horizont. De onderkant van de A-horizont bevindt zich op een diepte vanaf circa 40 centimeter onder maaiveld. Ten tijde van dit onderzoek is de precieze einddiepte en locatie van de toekomstige ingrepen niet bekend. De graafwerkzaamheden bij de voorgenomen planontwikkeling kunnen een negatieve impact hebben en kunnen resulteren in de aantasting van eventueel aanwezige archeologische resten.

Pagina | 28

AM23188

7. AANBEVELINGEN Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat de in het bureauonderzoek omschreven verwachte hoge bruine enkeerdgronden in het plangebied zijn aangetroffen. Er zijn met uitzondering van boring 2 geen resten van een E- en/of B(C)-horizont waargenomen in de boringen. Dit is mogelijk het gevolg van een egalisatie en/of opname in het bovenliggend dek door diepploegen in het (sub)recente verleden of als gevolg van teeltwerkzaamheden in de tuinbouwkas. Op basis van deze gegevens is de archeologische verwachting voor het aantreffen van archeologische resten voor de perioden (mesolithicum – nieuwe tijd) (middel)hoog. De graafwerkzaamheden bij de voorgenomen planontwikkeling kunnen een negatieve impact hebben op het verwachte aanwezige archeologische niveau. Op basis van de bodemkundige gesteldheid kunnen vanaf 40 cm – beneden maaiveld archeologische resten aanwezig zijn. Op basis hiervan wordt voor het plangebied een vervolgonderzoek geadviseerd indien graafwerkzaamheden dieper dan dit niveau plaatsvinden. Dit vervolgonderzoek vindt bij voorkeur in de vorm van een proefsleuvenonderzoek plaats. Hiervoor dient voorafgaand een Programma van Eisen (PvE) ter toetsing te worden voorgelegd te worden aan de bevoegde overheid (gemeente Bergen).

De resultaten van dit onderzoek dienen getoetst te worden door de bevoegde overheid (gemeente Bergen), die op basis van het uitgebrachte advies een besluit zal nemen. Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat al bodemverstorende of voorbereidende activiteiten ondernomen kunnen worden. Advies gemeente Bergen (zie ook hoofdstuk 1): “We achten de kans dat door de uitgevoerde werkzaamheden het archeologisch sporenniveau is aangetast vrij groot. Dit zou getoetst kunnen worden op basis van het graven van archeologische profielputjes (uit te voeren door een archeologisch bureau), maar dat lijkt ons hier, gezien het planvoornemen, overbodig. Omdat ‘slechts’ een deel van de gronden in het plangebied (binnen de kas, ca 4.500 m²) op deze wijze is bewerkt, vinden wij het wel belangrijk om de dubbelbestemming binnen het plangebied te handhaven. Er is verder geen nader (gravend) onderzoek noodzakelijk. Dit betekent wat betreft het verlenen van een omgevingsvergunning geen (aanvullende) eisen ten aanzien van archeologie worden gesteld. Mochten er tijdens de graafwerkzaamheden voor de sloop en bouw tóch archeologische sporen en/of vondsten worden gedaan, dan dienen deze direct gemeld te worden bij de beleidsmedewerker belast met archeologie (Natascha Bakker)”.18

18 Zoals geciteerd in e-mail van opdrachtgever d.d. 16 juni 2023. Pagina | 29

AM23188

LITERATUURLIJST Auwerda, F./ P. Grimm, 2008: Verliesregister 1939-1945, Alle militaire vliegtuigverliezen in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog, Den Haag. Bakker, de, H., 1966: ‘De subgroepen van het systeem van bodemclassificatie voor Nederland’, in Boor en spade: verspreide bijdragen tot de kennis van de bodem van Nederland, Wageningen. Bakker, de, H./ J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2010: Fysisch-geografisch onderzoek, Assen. Berendsen, H.J.A., 2011: De vorming van het land. Inleiding in de geologie en Geomorfologie, Assen. Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland, Assen. Berendsen, H.J.A./E. Stouthamer/K.M. Cohen/W.Z. Hoek, 2019: Landschap in delen. De fysisch-geografische regio’s, Utrecht. Berkel, G. van/ K. Samplonius, 2006: Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en Historie, Utrecht (Prisma). Blankenstein, van, E., 2006: Defensie- en oorlogsschade in kaart gebracht (1939 – 1945), Zeist. Cate, ten, J. A. M./ A. F. van Holst/ H. Kleijer/ J. Stolp, 1995: Handleiding bodemgeografisch onderzoek, richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem, Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Mulder, de, E.J.F./ M.C. Geluk/ I. Ritsema/ W.E. Westerhoff/ T.E. Wong, 2003 (red.): De ondergrond van Nederland. Groningen/Houten. Rensink, E./ H.J.T. Smeets/ M.

Kosian/ H. Feiken/ B.I. Smit, 2019: Archeologische Landschappenkaart van Nederland, versie 3.0, Amersfoort. Renes, J. (1999). Landschappen van Maas en Peel: een toegepast historisch-geografisch onderzoek in het streekplangebied Noord- en Midden-Limburg. SIKB, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek, Deel: karterend booronderzoek, Gouda. Stouthamer, E./ K.M. Cohen/ W.Z. Hoek, 2020: De vorming van het land. Geologie en Geomorfologie, Utrecht. TNO, 2021: Geologische overzichtskaart van Nederland, Den Haag (www.dinoloket.nl). Woolderink, H. A. G., 2018. Paleogeografie van de Maas Zonneveld, J.I.S., 1981: Vormen in het landschap, hoofdlijnen van de geomorfologie, Utrecht.

Pagina | 30

AM23188

Digitale bronnen: www.archiefwell.nl

Archief van Well

www.archis.cultureelerfgoed.nl

RCE, Archis3, zoeken & vinden)

www.bagviewer.kadaster.nl

Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG)

www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl

Kadastraal minuutplan

www.cultureelerfgoed.nl

Bronnen en kaarten

www.pdok.nl

Basisregistratie Grootschalige Topografie (2019), kadaster.

www.ruimtelijkeplannen.nl

Bestemmingsplan

www.topotijdreis.nl

Bonnebladen en Topografische kaarten van Nederland

Archeologische kaarten en databestanden: Actueel Hoogtebestand van Nederland (2008-2019). AHN3 en AHN4 (Geraadpleegd via www.arcgis.com, bijlage in QGIS vervaardigd op basis van digitale data). Alterra 2021: Bodemkaart

van

Nederland,

schaal 1:50.000,

blad

52 Oost,

Wageningen

UR (Geraadpleegd

via

UR

via

https://zoeken.cultureelerfgoed.nl, bijlage in QGIS vervaardigd op basis van digitale data Alterra). Alterra

2019:

Geomorfologische

kaart

van

Nederland,

schaal

1:50.000,

Wageningen

(Geraadpleegd

https://zoeken.cultureelerfgoed.nl, bijlage in QGIS vervaardigd op basis van digitale data Alterra). Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2007 (Geraadpleegd via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl). Archeologisch Informatie Systeem II (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2015 (Geraadpleegd via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl). Maas, G. J./ W.M. van der Meij/ S. P. J. v. Delft/ A. H. Heidema, 2019. Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart van Nederland, schaal

1:

1:50

000

(2019).

Wageningen,

Wageningen

Environmental

Research

(geraadpleegd

via

https://legendageomorfologie.wur.nl/).

Pagina | 31

aeres milieu

Bijlage 1 Topografische ligging onderzoeksgebied

AM23188

Bijlage 1: Topografische ligging onderzoeksgebied

N

AM23188 Well - Elsteren 2

Legenda Plangebied Achtergrond: OpenTopo (Map5)

v1.0_8- 8 - 2023_DB

Schaal

aeres milieu

Bijlage 2 Boorpuntenkaart

AM23188

aeres milieu

Bijlage 3 Archeologische gegevens conform Archis 3

AM23188

Achtergrond: AHN2 Reliëfkaart; Archis 3 actueel

Bijlage 3: Archeologische gegevens cf. Archis 3

Visserij

Slagveld

AM23188 Well - Elsteren 2

Infrastructuur

Complex onbepaald

Schaal

Legenda Vondstlocaties Complextype

Infrastructuur

Depot

Scheepvaart (infrastructuur of scheepswrak)

Graf (-veld)

Brug

Nederzetting

Vliegtuigwrak

Terrein van archeologische waarde

Cultus / Heiligdom

Industrie / Nijverheid

Terrein van hoge archeologische waarde

Versterking of versterkte nederzetting

(Water-) Molen

Terrein van zeer hoge archeologische waarde

Grondstofwinning

Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd

Onderzoeksmeldingen

AMK 14\Waardering

Agrarische productie en voedselvoorziening Landbouw

v1.0_8- 8 - 2023_DB

Plangebied

N

aeres milieu

Bijlage 4 Archeologische Beleidskaart gemeente Bergen

AM23188

Legenda Plangebied

Bijlage 4: Gemeentelijke Archeologische (beleids)kaart

N

AM23188 Well - Elsteren 2

v1.0_14- 8 - 2023_DB

Schaal

aeres milieu

Bijlage 5a Overzicht geomorfologische kaart

AM23188

Legenda Plangebied

Bijlage 5a: Geomorfologische kaart N

Beekdalbodem

AM23188 Well - Elsteren 2

Dalvlakteterras

Schaal

Dekzandwelvingen Landduinen met bijbehorende vlakten en laagten Rivierdalbodem dijken water Achtergrond: AHN2 Reliëfkaart PDOK; Alterra 2019

v1.0_8- 8 - 2023_DB

Restgeul

aeres milieu

Bijlage 5b Geomorfologische kaart Maasdal

AM23188

Legenda Plangebied Maasdal_NZ_region Jonge Dryas - Terrasgeul, met oeverdek Jonge Dryas - Terrasgeul, met oeverdek Jonge Dryas - Terrasvlakte hoog Jonge Dryas - Terrasvlakte hoog, met oeverdek

Jonge Dryas - Terrasvlakte laag, met oeverdek

Bijlage 5b: Stroomgordelkaart Maas AM23188 Well - Elsteren 2

Jonge Dryas - Terrasvlakte laag, met oeverdek

Schaal

Jonge Dryas - Terrasvlakte hoog, met oeverdek Jonge Dryas - Terrasvlakte hoog

N

Holoceen rivierdal - Geul Holoceen rivierdal - Geul Holoceen rivierdal - Kronkelwaard Holoceen rivierdal - Kronkelwaard Interstadiaal - Terrasvlakte Achtergrond: AHN2 Reliëfkaart PDOK; Ellenkamp 2015

v1.0_8- 8 - 2023_DB

Holoceen rivierdal - Komafzetting

aeres milieu

Bijlage 5c Stroomgordelkaart Limburg

AM23188

Legenda Plangebied MeuseAgeMap Present Late Holocene

Bijlage 5c: Stroomgordelkaart Maas

N

AM23188 Well - Elsteren 2 Schaal

Middele Holocene Early Holocene Younger Dryas Allerod Achtergrond: AHN2 Reliëfkaart PDOK; Woolderink 2018

v1.0_8- 8 - 2023_DB

Younger Dryas

aeres milieu

Bijlage 6 Overzicht bodemkaart

AM23188

Legenda Plangebied

Bijlage 6: Bodemkaart

Veldpodzolgronden; grof zand Hoge bruine enkeerdgronden; lemig fijn zand

AM23188 Well - Elsteren 2

Hoge bruine enkeerdgronden; grof zand

Schaal

N

Duinvaaggronden; grof zand Vorstvaaggronden; leemarm en zwak lemig fijn zand Kalkloze ooivaaggronden; lichte zavel Kalkloze ooivaaggronden; zware zavel en lichte klei Water Achtergrond: AHN2 Reliëfkaart PDOK; Alterra 2021

v1.0_8- 8 - 2023_DB

Kalkloze poldervaaggronden; zware zavel en lichte klei, profielverloop 5

aeres milieu

Bijlage 7 Reliëfkaart

AM23188

Bijlage 7: Reliëfkaart Legenda AHN4 (meter +NAP)

Achtergrond: AHN3 Reliëfkaart

AM23188 Well - Elsteren 2 Schaal

v1.0_24- 8 - 2023_DB

Plangebied

N

aeres milieu

Bijlage 8 Boorkernbeschrijvingen

AM23188

getekend volgens NEN 5104

Boring:

01 0

14.05 meter +NAP

braak

Boring:

02 0

AP-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, sporen wortels, donker grijsbruin, Edelmanboor

30

AP-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, sporen wortels, sporen grind, donker grijsbruin, Edelmanboor

30

AA-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, sporen grind, donker grijsbruin, Edelmanboor

70

80

AA-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, sporen grind, donker grijsbruin, Edelmanboor

70

Zand matig fijn, matig siltig, sporen baksteen, donkerbruin, Edelmanboor Zand matig fijn, matig siltig, sporen houtskool, sporen grind, neutraalbruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand

140

B-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, sporen grind, donkergrijs, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand 90

Zand matig fijn, matig siltig, sporen grind, oranjebeige, Edelmanboor, Matig slecht gesorteerd zand

140

Leem, zwak zandig, beigebruin, Edelmanboor 150

Leem, sterk zandig, sporen roest, licht grijsbruin, Edelmanboor 170

Leem, sterk zandig, sporen roest, lichtgrijs, Edelmanboor

190

200

14.59 meter +NAP

braak

C-HORIZONT Zand matig grof, zwak siltig, sporen grind, licht beigegrijs, Edelmanboor, Matig slecht gesorteerd zand

Projectcode: AM23188-ARCH Projectnaam: Elsteren 2 te Well

getekend volgens NEN 5104

Boring:

03 0

15.34 meter +NAP

braak

Boring:

04 0

AP-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, sporen wortels, sporen grind, donker grijsbruin, Graven

30

13.94 meter +NAP

braak AP-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, sporen wortels, sporen grind, donker grijsbruin, Edelmanboor

30

AA-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, sporen grind, donker grijsbruin, Graven

AA-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, sporen grind, donker grijsbruin, Edelmanboor

60

Zand matig fijn, matig siltig, sporen grind, donkerbruin, Graven, Matig slecht gesorteerd zand 80

80

C-HORIZONT Zand matig grof, zwak siltig, sporen grind, oranjebeige, Graven, Matig slecht gesorteerd zand

Zand matig fijn, matig siltig, bruingrijs, Edelmanboor, Matig slecht gesorteerd zand

110

C-HORIZONT Leem, zwak zandig, grijsoranje, Edelmanboor 130

160

C-HORIZONT Leem, sterk zandig, sporen roest, geeloranje, Edelmanboor

200

Projectcode: AM23188-ARCH Projectnaam: Elsteren 2 te Well

getekend volgens NEN 5104

Boring:

05 0 7 10

14.68 meter +NAP

asfalt Asfaltboor

Boring:

06 0 8

Zand matig fijn, zwak siltig, geelbeige, Edelmanboor AP-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, sporen wortels, sporen grind, donker grijsbruin, Edelmanboor

40

15.16 meter +NAP

klinker

20

Zand matig grof, siltig, grijsbeige, Edelmanboor, Opgebracht, (sub-)recent AP-HORIZONT Zand matig fijn, matig siltig, matig humeus, donker grijsbruin, Edelmanboor

40

Zand matig fijn, zwak siltig, roodbruin, Edelmanboor, Matig goed gesorteerd zand

70

Zand matig fijn, zwak siltig, neutraalbruin, Edelmanboor

70

Zand matig fijn, zwak siltig, sporen houtskool, sporen baksteen, oranjebruin, Edelmanboor

Zand matig fijn, zwak siltig, sporen grind, oranjebruin, Edelmanboor, Matig slecht gesorteerd zand

110

120

C-HORIZONT Zand matig grof, zwak siltig, grijsbeige, Edelmanboor, Matig slecht gesorteerd zand

140

Zand matig fijn, zwak siltig, oranjebruin, Edelmanboor, Matig slecht gesorteerd zand 160

C-HORIZONT Zand matig fijn, zwak siltig, sporen grind, donkerbeige, Edelmanboor, Matig slecht gesorteerd zand

195 200

Zand matig fijn, zwak siltig, donkerbeige, Edelmanboor, Matig slecht gesorteerd zand

C-HORIZONT Zand matig grof, zwak siltig, licht grijsbeige, Edelmanboor, Matig slecht gesorteerd zand

Projectcode: AM23188-ARCH Projectnaam: Elsteren 2 te Well

200

Legenda (conform NEN 5104) grind

klei

geur

Grind, siltig

Klei, zwak siltig

Grind, zwak zandig

Klei, matig siltig

geen geur zwakke geur matige geur sterke geur

Grind, matig zandig

Klei, sterk siltig

Grind, sterk zandig

Klei, uiterst siltig

Grind, uiterst zandig

Klei, zwak zandig

uiterste geur

olie geen olie-water reactie zwakke olie-water reactie matige olie-water reactie sterke olie-water reactie Klei, matig zandig

Klei, sterk zandig

zand

uiterste olie-water reactie

p.i.d.-waarde >0

Zand, kleiïg

>1 >10 Zand, zwak siltig

>100

leem

>1000

Zand, matig siltig

Leem, zwak zandig

>10000

Zand, sterk siltig

Leem, sterk zandig

monsters geroerd monster

Zand, uiterst siltig

overige toevoegingen zwak humeus

veen Veen, mineraalarm

matig humeus

ongeroerd monster volumering

overig bijzonder bestanddeel

Veen, zwak kleiïg

sterk humeus

Gemiddeld hoogste grondwaterstand grondwaterstand

Veen, sterk kleiïg

zwak grindig

Veen, zwak zandig

matig grindig

Veen, sterk zandig

sterk grindig

Gemiddeld laagste grondwaterstand slib

water