Document · PDF

Begroting 2023

Gemeenteraad 8 november 2022, gemeente BergenBij agendapunt: Voorstel tot vaststelling van de begroting 2023;31.592 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Vanaf 2022 wordt de uitvoering van de Transitievisie Warmte verankerd in het programma. Vanaf 2023 werken we aan de tweede programmaperiode "Grootschalige uitrol" 2. We geven uitvoering aan het meerjarenprogramma VerduurSAMEN2030, dat invulling geeft aan onze energieambitie om als Bergen in 2030 energie-onafhankelijk te zijn. We blijven onze burgers betrekken bij de ontwikkelingen op het gebied van duurzame energie. Het energiehuis is en blijft het centrale aanlooppunt voor burgers die informatie willen hebben. De ervaringen tot nu toe zijn dat ondersteuning vanuit de gemeente zeer op prijs wordt gesteld. 3. Als gemeente blijven we een proactieve rol pakken binnen de energietransitie en wachten niet op het moment dat we verplicht over moeten gaan naar meer duurzame vormen van energie. We doen dit omdat we inzien dat nu onze samenleving er haar vruchten al van kan plukken. Denk daarbij aan comfort, verhogen van de financiële draagkracht van onze inwoners en het vergroten van de gemeenschapszin

4. We willen initiatieven vanuit onze inwoners maximaal ondersteunen en zelf het goede voorbeeld geven. Ook verwachten we dat inwoners en bedrijven mee gaan doen in het programma VerduurSAMEN2030.We vragen ruimte bij de tweede programmaperiode om in te kunnen spelen op actuele ontwikkelingen en om initiatieven vanuit de gemeenschap te kunnen ondersteunen. Waarschijnlijk wordt dit vanuit het rijk ondersteund, omdat het rijk heeft aangegeven middelen vrij te maken voor de uitvoering van de RES (Regionale Energie Strategie) en het Nationaal Isolatieprogramma. De omvang is nog onduidelijk. Zodra we daarover meer weten informeren we u via een informatiebrief. 5. Vanaf 2023 start de 2e programmaperiode "Grootschalige uitrol" en we zijn daarom bezig met het uitvoeren van de Transitievisie Warmte. Om uitvoering te kunnen geven aan de doelstellingen van zowel het nationaal als ons eigen beleid is de verwachting dat er extra inzet van mankracht nodig is. 6. We hebben als doel om energie-onafhankelijk te worden. Dubbel ruimtegebruik (dit gaat om koppelingen van thema’s zoals watergebruik) van onze openbare ruimte kan een bijdrage leveren aan deze doelstelling. Riolering en water 1. We stellen een uitvoeringsagenda op met projecten en acties om de gevolgen van klimaatverandering te beperken deels binnen de kaders van het GRP (Gemeentelijk Rioleringsplan). 2.

We blijven het afkoppelen van regenwater stimuleren door toepassing bij herinrichtingsprojecten en via voorlichting subsidie gericht op particulieren en bedrijven. 3. Bij werkzaamheden geven we aandacht aan alle thema’s van klimaatverandering. 4. Waar nodig nemen we maatregelen om de waterkwaliteit van grond- en oppervlaktewater te beschermen. Op basis van de verordening Fysieke Leefomgeving worden mogelijk gebieden geselecteerd om versneld regenwater af te koppelen. 5. De laatste clusters IBA's (Individuele Behandeling Afvalwater) worden gerenoveerd waarna deze allen (131 stuks) weer uitgerust zijn met de laatst beschikbare technologie. Klimaatbestendig bos-en natuurbeheer 1. We nemen actief deel aan regionale samenwerkingsprojecten om kennis op te doen en te delen . Ook pakken we taken regionaal op in plaats van individueel om daarmee ook onze kwetsbaarheid te verminderen. Op termijn moet dit ook leiden tot besparingen. 2. We willen in de periode 2021-2023 opslag in de heideterreinen en het Eendenmeer verwijderen, bosherstel aanplanten, opschonen en verbreden heideverbindingszones en het eggen van stuifzanden. Deze projecten zijn gedeeltelijk goedgekeurd voor subsidie vanuit ‘Versneld natuurbeheer’. 3. We willen ons inzetten voor de aankoop en het inrichten van voormalige landbouwgronden en het aanplanten van bos i.v.m. compensatie door aanleg van heideverbindingszones.

Hiervoor zijn we in afwachting van de beslissing van de provincie voor wat betreft de subsidie ‘Programma Natuur’. We willen het inzaaien van bloemrijke akkerranden in 2022 verder uitbreiden. 4. We gaan de terreinen bekalken d.m.v. steenmeel. Dit is een optie om de zuurgraad te verminderen waardoor chemische processen in de bodem zich kunnen herstellen. Bossen kunnen we weerbaarder maken d.m.v. aanplant van soorten die goed verteerbaar strooisel leveren zoals de linde, vogelkers, hazelaar, esdoorn en kastanje. Deze soorten zijn ook minder gevoelig voor droogtestress zodat ook de brandgevoeligheid zal afnemen. Inmiddels is duidelijk dat de PAS-subsidie is komen te vervallen en daarvoor in de plaats twee nieuwe subsidies zijn gepubliceerd: Regeling versneld natuurbeheer en Programma natuur. Voor beide regelingen zijn projecten ingediend. Afval 1. De hoeveelheid restafval ligt op dit moment rond de 110 kg per inwoner. Het is lastig om dit terug te brengen naar de landelijke doelstelling van 100 kg per inwoner. Vanwege de effecten van de coronamaatregelen zien we een structureel gewijzigde woon-werksituatie waardoor de hoeveelheid afval ontstaan aan huis juist wat gestegen is. Het afvalscheidingsniveau blijft wel stabiel. We zullen via extra communicatie over afvalscheiding burgers motiveren om minder afval te produceren. 2.

We willen binnen ASL (Afvalsamenwerking Limburg) onderzoeken hoe we GFT en restafval op termijn circulair, regionaal en duurzaam kunnen verwerken. De inzameling en verwerking van chemisch afval is in 2022 met 5 Noord-Limburgse gemeenten Europees aanbesteed.

Door gezamenlijk aan te besteden hopen we een goede marktpartij te vinden die met ingang van 1 januari 2023 de komende jaren tegen een goede prijs de inzameling en verwerking van chemisch afval uit gaat voeren. 3. Het milieupark in Bergen zal de komende jaren een update krijgen. Op dit moment wordt onderzocht hoe dit vorm gaat krijgen. Hierbij moet gedacht worden aan inrichting van het terrein. De kosten die hiermee gemoeid zijn zullen zoveel mogelijk binnen de afvalbegroting van het milieupark blijven. Zwerfafval 1. We zijn in afwachting van een vergoeding voor gemeenten die gericht is op eenmalige wegwerpverpakking. Hoe de regeling eruit komt te zien is nog onbekend. 2. Voor 2023 willen we zeker doorgaan met het project op Weg waarbij uitkeringsgerechtigden met een bakfiets zwerfvuil opruimen in de gemeente. 3. In 2023 willen we de pilot De Beestenbende voortzetten. Deze zijn we samen met VerduurSAMEN2030 in 2022 gestart en is zeer succesvol gebleken. Hierbij zetten leerlingen van de basisscholen zich in voor mens, dier en milieu. Grondverzet  De kosten van de afvoer van overtollige grond nemen de laatste jaren toe. Volume en kwaliteit van de overtollige grond is elk jaar moeilijk in te schatten. Wat mag het kosten:

Tabel 2.1

Baten en Lasten Milieu en duurzaamheid

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totale lasten

3.237

3.373

3.420

3.323

3.263

3.258

Totale baten

686

442

467

2.551

2.931

2.953

2.855

2.796

2.790

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

453

308

102

Mutaties reserves

-453

-308

-102

-33

Resultaat na bestemming

2.098

2.622

2.851

2.823

2.796

2.790

Resultaat voor bestemming Reserves

2.2 Thema Openbare Ruimte Waar dit thema over gaat: Openbare ruimte gaat over de plekken die van ons allemaal zijn en waar wij (onder andere) verantwoordelijkheid voor dragen. Denk daarbij aan wegen, vervoer, riolering, leidingen, kabels en verlichting. Maar ook aan kunst, beekjes, de Maas en een evenwichtige natuur. Wat we willen bereiken:   

Verkeer en vervoer Klimaatbestendige inrichting openbare ruimte en landschap Verhogen biodiversiteit bij onderhoud openbare ruimte  Onderhoud wegen  Groenvoorzieningen  Openbare verlichting  Kunstwerken  Riolering en Water  Kabels en Leidingen

Verkeer en vervoer 1. We willen een veilige gemeente zijn voor alle weggebruikers met een goed ingerichte omgeving die voldoet aan de wettelijke normen. 2. We willen een goede samenwerking met de betrokken partijen zoals scholen, ouderen dorpsinitiatieven, bedrijven en andere groeperingen onderhouden over onder andere duurzame mobiliteit. 3. We willen een verkeersveilige gemeente zijn die in haar plannen, samen met de regiogemeenten binnen het samenwerkingsprogramma Trendsportal, duurzame ontwikkelingen op het gebied van verkeer, verkeersveiligheid, vervoer en gezondheid opzet. 4. We willen duurzaam deelvervoer verder invoeren en uitbreiden. 5. We willen een gemeente zijn die een integraal mobiliteitsbeleid voorstaat waarbij niet alleen gekeken wordt naar de inrichting van wegen, maar ook naar gedrag (hard rijden, asociaal gedrag) en duurzaamheid (transitie, elektrisch (deelvervoer)). Bedrijven en inwoners worden actief betrokken bij de mobiliteitsontwikkelingen. Klimaatbestendige inrichting openbare ruimte 1. We gaan voor samenwerking in de waterketen Noord- en Midden Limburg om de doelstellingen uit het ’Convenant van Waterpanel Noord" op het gebied van kostenbesparing, kwaliteitsverbetering, kennisdeling, kwetsbaarheid, bewustwording en klantvriendelijkheid te realiseren.

Dit doen we door een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte, kernen, bedrijventerreinen, schoolpleinen en landschappen. Hierbij worden de nadelige gevolgen van klimaatverandering op de thema's wateroverlast, hitte, droogte, biodiversiteit en waterkwaliteit zoveel mogelijk voorkomen en zetten we in op bewustwording. 2. Zie ook kopje natuur bij thema Ruimtelijke Ontwikkeling Verhogen biodiversiteit 1. We willen meer verschillende soorten beplanting en bomen aanplanten. Dit doen we tegelijk met het uitvoeren van groot onderhoud. 2. We streven naar duurzame onderhoudscontracten over sloten en bermen. Zie ook kopje natuur bij thema Ruimtelijke Ontwikkeling Onderhoud openbare ruimte 1. Onderhoud wegen We willen actief en preventief voor goede wegen zorgen. 2. Groenvoorziening We gaan voor het verbeteren van de flora en fauna op een veilige en functionele manier waarbij de beleving van de openbare ruimte ook verbeterd wordt. 3. Openbare verlichting We willen de openbare verlichting op een efficiënte en energiezuinige manier gaan onderhouden.

4. Kunstwerken We willen de kunstwerken in goede staat houden. 5. Riolering & Water We gaan voor een goede volksgezondheid, bescherming van waterkwaliteit (bodem en oppervlaktewater) en het voorkomen van wateroverlast. 6. Kabels en Leidingen We willen het beheer en de kwaliteit van de ondergrondse infrastructuren (zoals kabels en leidingen) bevorderen. Wat we ervoor gaan doen: Klimaatbestendige inrichting openbare ruimte en landschap 1. We gaan voor een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte door uitvoering te geven aan een scala van maatregelen opgenomen in het GRP (Gemeentelijk Riolering Plan). Daaronder valt het afkoppelen van regenwater van de riolering in de openbare ruimte zowel bij particulieren als bij bedrijven. 2. Een samenwerking opzetten met het waterschap voor klimaat adaptieve en ecologisch verantwoorde beeklopen. 3. We nemen deel aan o.a. projecten op het gebied gemalenbeheer, meetnetten, Waterklaar, uitwerking uitvoeringsagenda klimaatstresstest en optimalisatiestudie zuiveringsregio. Samenwerking in de waterketen levert schaalvoordeel en/of kwaliteitsverbetering op. We richten wadi’s in met aandacht voor biodiversiteit. Bij het aanbrengen van beplating of bloemrijke akkers geven we de voorkeur aan gebiedseigen soorten bomen en beplanting. 4. Het verminderen van de hoeveelheid verharding bij herinrichtingen zoals de transitie openbare ruimte. 5.

We willen ons inzetten op bewustwording van het thema klimaat o.a. door te zorgen voor richtlijnen, handvatten, communicatie en het inrichting van klimaat-robuuste schoolpleinen voor educatie en inspiratie. Verhogen biodiversiteit 1. We gaan de biodiversiteit verhogen in en om de bermen en landschapselementen waarbij we aan de hand van een beheerplan ecologisch bermbeheer wordt toegepast. In dit plan zullen de bermen in verschillende categorieën worden verdeeld met de daarbij behorende beheersmaatregelen. 2. We gaan de biodiversiteit in bebouwde kom verhogen door ecologische aanleg en onderhoud groenvoorzieningen en wadi's. 3. We gaan landschapselementen aanplanten en groene verbindingen aanleggen van de kernen naar het buitengebied zoals de Heukelomseweg. Ook van de kern Nationaal Park de Maasduinen naar het buitengebied gaan we een zachte overgangsrand verzorgen. Daarbij zetten we in op bloemrijke akkerranden en onderzoeken we waar bredere bermen mogelijk zijn. 4. We hebben een voorziening natuurherstel opgezet waarbij compensatiegelden ingezet worden voor het aanbrengen van landschapselementen. Verkeer en vervoer 1. Onze eigen medewerkers hebben de mogelijkheid om gebruik te maken van deelvervoer tijdens werktijd. Nu willen we een volgende stap maken en ons focussen op de burger. Denk daarbij aan de elektrische deelauto, elektrische fiets en Ov-kaart.

Om de verkeersveiligheid te verbeteren worden er voorstellen gedaan. Met name het terugbrengen van de snelheid buiten de kernen is hierin van belang. Hierin spelen het treffen van infrastructurele maatregelen een rol. Deze worden momenteel onderzocht. 2. Het ministerie heeft in het "Strategisch Plan Verkeersveiligheid" de eerste jaren van de looptijd aangemerkt als periode om te leren werken met de risico-gestuurde aanpak. Het (leren) werken volgens de risico-gestuurde aanpak omvat het nemen van enkele stappen: a. het maken van risicoanalyses; b. het bepalen van risicolocaties; c. het opstellen van uitvoeringsagenda’s passend bij de risicoanalyse; d. het opzetten van uitvoeringsprogramma’s. 3. Om gemeenten kennis te laten maken met de risico gestuurde aanpak een extern bureau gevraagd om de gemeenten mee te nemen in het maken van de risicoanalyse, bepalen van

risicolocaties en het opstellen van uitvoeringsagenda’s. Aan de hand hiervan kan de gemeente haar overwegingen maken t.a.v. de verkeersveiligheid op de langere termijn. 4. In 2022 zijn de projecten bezoekersaanpak, werkgeversaanpak en data gestuurd werken regionaal opgestart c.q. verder uitgerold. Daarnaast lopen de projecten die al eerder zijn opgestart gewoon door. Een ander project dat vorm gaat krijgen is "Doortrappen" waarbij aandacht wordt besteed aan fietsen door ouderen. 5. Regionaal wordt er in ’Trendsportal’ intensief samengewerkt aan meerdere projecten. Daarbij wordt samengewerkt met de provincie en andere partijen zoals ’Smartwayz". Op deze wijze worden gelden verkregen die normaal gesproken niet beschikbaar zijn. Door de samenwerking komt men vaak sneller en beter tot resultaten. Denk aan projecten voor ouderen en jeugd. 6. De gemeente gaat in overleg met de provincie de rotonde in Well realiseren. De voorbereidingen daarvoor zijn al vergevorderd en we willen het in 2023 realiseren. Onderhoud openbare ruimte Onderhoud wegen Reconstructie wegen In de begroting van 2020 zijn gelden vrijgemaakt voor de herinrichting en reconstructie van diverse wegen die aan het einde van hun levensduur zijn en waar regulier onderhoud geen duurzame of efficiënte oplossing meer is.

In 2023 zal verder uitvoering worden gegeven aan diverse van deze herinrichting- en reconstructieopgaven. De volgende straten staan op de lijst om gereconstrueerd te worden: a. Van Flodorfstraat; b. Herckenrathstraat; c. Baron de Liedelstraat; d. Burgemeester Douvenstraat; e. Keulerstraat; f. St. Petrusstraat; g. Nieuweweg. Aanvullend dient er voor de begroting vanaf 2024 rekening gehouden te worden met aanvullende straten die gereconstrueerd moeten worden. Rehabilitatie wegen Veiligheid op de wegen in ons buitengebied staat of valt met een goede staat van onderhoud. Om dit te waarborgen wordt op deze wegen dagelijks en klein onderhoud uitgevoerd (maatregelen die meerdere malen per jaar worden uitgevoerd, zoals straatreiniging, onkruidbestrijding en technische onderhoudsmaatregelen die op kleine schaal worden uitgevoerd, inclusief reageren op meldingen). Voor diverse wegen in onze buitengebieden is dagelijks en klein onderhoud niet voldoende. Wegen in buitengebieden waar dagelijks of klein onderhoud geen duurzame efficiënte oplossing biedt, dienen te worden gerehabiliteerd. Voor het onderhouden en rehabiliteren van deze wegen is in de begroting budget gereserveerd. In 2023 geven we verder uitvoering aan dit programma.

Onderhoud bermen Het hebben en houden van veilige en onderhoudsarme bermen langs de wegen in de buitengebieden kan gerealiseerd worden door het aanbrengen van grasbetonblokken. Deze grasbetonblokken worden als zeer positief ervaren door de gebruikers. Daarnaast neemt de onderhoudsfrequentie drastisch af. Om het programma te continueren is in de begroting vanaf 2020 budget gereserveerd. In 2023 geven we verder uitvoering aan dit programma. Groenvoorziening 1. Inmiddels is er een bestek gemaakt over het maaien/korven van de sloten waarbij de afvoer van het maaisel eventueel in eigen beheer kan worden uitgevoerd. In tegenstelling tot het vorige bestek is het maaien van de aanliggende bermen eruit gehaald. 2. Bestrijding eikenprocessierups In 2020 is er een Plan van aanpak "bestrijding eikenprocessierups" opgesteld. In 2022 wordt op basis van dit plan invulling gegeven aan de bestrijding van de eikenprocessierups d.m.v. preventieve- (aaltjes) en biologische bestrijding (plaatsing 31

4. 5.

nestkasten) en actieve bestrijding d.m.v. nesten opzuigen. In 2021 zijn er (naast de 1920 reeds geplaatste nestkasten) nog 100 extra kasten geplaatst waarbij het totaal nu op ca. 2020 nestkastjes komt. Bij controle in het voorjaar bleek dat de nestkasten van 2020 vrijwel allen bebroed waren. In 2021 was de overlast iets hoger vanwege de slechte weersomstandigheden tijdens de preventieve behandeling. Dit had als gevolg dat er meerdere nesten weg gezogen moesten worden en de kosten hoger waren dan in 2020. Advisering en uitvoering boomveiligheidscontrole en gemeentelijk bomenbestand We inventariseren het bomenbestand waarbij een boomveiligheidsinspectie door middel van de VTA en de IBA/SIA methode wordt uitgevoerd. Daarbij zal ook een onderhoudsplanning en -begroting van de uit te voeren beheer- en veiligheidsmaatregelen voor de komende jaren worden opgesteld. Vanaf 2022 controleren en onderhouden we per jaar 1/3 deel van het totale bomenbestand, zodat we voldoen aan de verplichte regelgeving. We gaan 167 bomen herplanten die naar aanleiding van de boomveiligheidsinspectie in 2020 werden gekapt. Vanwege de aanhoudende droogte en andere omstandigheden is de sterfte van het aantal bomen sterk toegenomen waardoor er in het kader van de veiligheid meer bomen gekapt en herplant moeten worden. Daardoor zal het aantal van 167 bomen ruim overstegen worden.

Bij herplant kiezen we voor een ruimer assortiment om een impuls te geven aan de biodiversiteit. We hebben de wens om het aantal laanbomen uit te breiden. Daarbij gaat het in totaal om ca. 400 bomen.

Openbare verlichting Het beheer en de onderhoudstoestand van de openbare verlichting moet van een goed niveau zijn. Bij het vervangen van de openbare verlichting zetten we in op duurzame, energiezuinige verlichting die ook mogelijk is voorbereid op toekomstige ontwikkelingen (5G-netwerk). De huidige stand van zaken is dat ca. 57,3% van het verlichtingsareaal al uit ledverlichting bestaat. In 2023 geven we uitvoering aan het verder verduurzamen van het verlichtingsareaal. Momenteel wordt gewerkt aan een nieuw beleidsplan openbare verlichting. In 2023 zal dit nieuwe beleid richting geven aan het beheer van de openbare verlichting. Kunstwerken 1. In de begroting is structureel geld opgenomen voor het dagelijks onderhoud van 42 kunstwerken. 2. Voor incidentele groot onderhoudswerkzaamheden vragen we apart om middelen. 3. Op basis van een schouw is een meerjarig plan voor het dagelijks onderhoud opgesteld. Voor het jaar 2024 dient groot onderhoud aan de Kampbrug te worden uitgevoerd. In 2023 bereiden we de werkzaamheden voor. Riolering en Water 1. We stimuleren het afkoppelen van regenwater bij particulieren en bedrijven. 2. We houden rekening met het afkoppelen van regenwater in de openbare ruimte bij de herinrichting van straten of wijken. 3. We hebben aandacht voor biodiversiteit bij de inrichting van infiltrerende bermen en wadi's.

Op een aantal locaties realiseren we rioolvergroting om de kans op wateroverlast en riool overstorten te verminderen. Kabels en Leidingen Ondergrondse infrastructuur Wij verlenen medewerking aan aanvragen die verband houden met verbetering en onderhoud van de ondergrondse infrastructuur. De kosten voor deze werkzaamheden worden gedekt uit leges. Daarnaast ontvangen wij een vergoeding voor de schade die aan stoepen en boomwortels ontstaan.

Wat mag het kosten:

Tabel 2.2

Baten en Lasten Openbare Ruimte

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totale lasten

2.683

3.090

3.964

3.910

3.851

3.849

Totale baten

102

2.581

3.074

3.949

3.895

3.835

3.834

Toevoeging reserves

334

349

336

Onttrekking reserves

573

756

504

489

435

Mutaties reserves

-239

-407

-168

-153

-99

Resultaat na bestemming

2.342

2.667

3.781

3.742

3.682

3.735

Resultaat voor bestemming Reserves

2.3 Thema Ruimtelijke Ontwikkeling Waar dit thema over gaat: Basis van ons planologisch denken is de zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid ten aanzien van wonen, werken, verzorgen, recreëren en natuur. Kortom: onze leefomgeving. We proberen om met aandacht voor wat leeft in de samenleving te acteren. Belangrijk daarbij is een goed woningvoorraadbeleid en een juiste woonruimteverdeling voor de diverse doelgroepen afgestemd op de demografische en maatschappelijke ontwikkelingen. Onderdeel van het ruimtelijk beleid en uitvoering is ook de regionale samenwerking en afstemming op verschillende onderdelen. Wat we willen bereiken:  

De zorg voor een evenwichtig ruimtelijk beleid met de Omgevingsvisie Bergen 2030 als leidraad. Invoering Omgevingswet.

Omgevingsvisie Bergen 2030 In de Omgevingsvisie heeft de gemeenteraad 10 ambities geformuleerd: 1. De meest toekomstbestendige gemeente 2. Bergen energie onafhankelijk in 2030 3. Landschap en landbouw in balans 4. Waterbeheer op maat 5. Versterken natuurwaarden en biodiversiteit 6. Kwaliteitsslag & zonering recreatievoorzieningen 7. Afstemmen woningvoorraad op vraag 8. Voorzieningen bereikbaar houden 9. Verder bouwen aan een gezonde leefomgeving 10. Leefklimaat in de dorpen verbeteren Bovenstaande punten nemen we mee in verschillende ontwikkelingen en initiatieven. De ambities en bijbehorende deelprojecten worden actief opgepakt. We beoordelen hoe nieuwe plannen kunnen bijdragen aan het behalen van de ambities van de gemeenteraad. Vervolgens voeren we dit uit. Invoering Omgevingswet We gaan voor een correcte invoering van de Omgevingswet voor wat betreft besluitvorming, ingerichte processen en software. Hiervoor worden diverse besluiten voorbereid voor de gemeenteraad. Wat we ervoor gaan doen: Landschap & Landbouw 1. Het realiseren van een bij het Unesco-biosfeergebied passend Maasheggenlandschap. Dit is een kans om het Maasdal door te ontwikkelen naar een aantrekkelijk en vitaal landschap. We hebben daarvoor € 3,5 miljoen beschikbaar. Een projectleider gaat de komende periode de organisatie opzetten en de uitvoering en het nakomen van afspraken verzorgen. 2.

We onderzoeken de mogelijkheden van de transitie naar natuur-inclusieve landbouw in het Maasdal, waarbij ook gekeken wordt naar de agrarische verdienmodellen. Gezonde agrarische bedrijfsvoering moet mogelijk zijn en blijven. 3. Het huidige pachtbeleid wordt herzien waarbij we de omslag naar duurzame landbouw in stapjes meenemen. Waterbeheer 1. We zetten omgevingskwaliteit op de agenda bij het Hoogwaterbeschermingsprogramma, het Deltaprogramma en Kaderrichtlijn Water. We werken daarbij samen met waterschap en Rijkswaterstaat aan een goede inpassing. 2. We stellen specifieke gebiedskwaliteiten en kwetsbaarheden van het gebied centraal en gaan hier met grote zorgvuldigheid mee om.

3. We willen via de bovenstaande programma's de ruimtelijke kwaliteit van het Maasdal op waarderen en toekomstbestendig maken. 4. We gaan samen met andere overheden de integrale gebiedsontwikkeling Groene Rivier Well voltooien. Daar komen systeemherstel van de Maas, dijkversterking, beekherstel en een ruimtelijke verbeterslag samen. 5. We nemen onze verantwoordelijkheid daar waar gebiedskwaliteiten en kwetsbaarheden dit vergen en we steken in op maatwerk. 6. Daar waar sprake is van meekoppelkansen haken we aan op de betreffende programma’s. Natuur 1. Transitie van het Nationaal Park De Maasduinen. De transitie betekent het versterken van de natuurwaarde, het merk en de identiteit van het Nationaal Park. Verschillende landelijke opgaven en deelprojecten worden hierin geborgd zoals de stikstofopgave, verduurzamen landbouw, akkerranden, verzachten van de randen van rondom het Nationaal Park, verdroging en het verhogen van de biodiversiteit. Dit doen we door een aantal plannen te realiseren samen met de partners van het park. Zie ook thema Economie, Recreatie en Toerisme. 2. Het Maasheggenlandschap wordt verder tot uitvoering gebracht waarmee de landschapswaarde, verduurzaming landbouw en akkerrandenherstel tot stand komen. 3. In 2022/2023 geven we verder uitvoering aan Beeldkwaliteitsvisie N271.

Dit om de landschapswaarde te behouden, te beleven en om uitvoering aan de BGMM visie te geven. 4. Zie ook paragraaf klimaatbestendige inrichting beheer openbare ruimte en landschappen en biodiversiteit voor de werkzaamheden die in dat kader worden verricht. Wonen We willen een aantrekkelijke woongemeente zijn en in vrijwel alle kernen voldoende bouwmogelijkheden creëren, dat bereiken wij met het volgende: 1. Op basis van een nog te actualiseren gemeentelijk woningbouwprogramma bepalen we de kwantitatieve opgave voor de komende jaren. 2. We begeven ons op de markt met actieve grondpolitiek en gaan dit verder uitwerken om snel te kunnen handelen. Ook geven we voldoende ruimte aan particuliere plannen die een goede bijdrage leveren aan de opgave. 3. Wij realiseren dit deels ook door middel van minder traditionele bouwconcepten zoals bijvoorbeeld Collectief Particulier Opdrachtgeverschap en tiny houses. 4. Wij bieden ook ruimte voor het ontwikkelen van projecten gericht op excellent wonen, onder andere in de gebieden Maaspark Well en Bleijenbeek. 5. In het kader van de gemeentelijke duurzaamheidsambitie (project VerduurSAMEN 2030) wensen wij bij nieuwbouw en renovatie maximaal in te zetten op duurzaamheid. 6. Wij zorgen beleidsmatig voor een kwalitatief goed woningaanbod voor degenen die zich tijdelijk als internationale werknemer in onze gemeente willen vestigen. 7.

Wij ondersteunen initiatieven die een positieve bijdrage leveren aan zorg gerelateerde ontwikkelingen en de ontwikkeling van levensloopbestendige woningen nabij deze voorzieningen. 8. Wij geven uitvoering aan de doelen van de vastgestelde regiovisie Wonen en stellen deze naar lokale behoefte bij wanneer dat nodig is. Overige ruimtelijke ontwikkelingen 1. Besluitvorming door de gemeenteraad voor de nieuwe visie Duurzame doorontwikkeling van Maaspark Well, als vervanger van de Structuurvisie Maaspark Well is in voorbereiding. 2. Voorgaande gebiedsvisie zal deels landen in het nieuwe bestemmingsplan "Maaspark Well" dat eind 2022 gereed is om ter inzage te kunnen liggen. Implementatie Omgevingswet 1. De benodigde besluitvorming door gemeenteraad wordt mede voorbereid met de raadswerkgroep Omgevingswet en waar nodig met behulp van externe ondersteuning. Hiervoor worden onder meer bijeenkomsten georganiseerd met en voor de gemeenteraad en commissieleden. Voor de komende periode wordt het onderwerp Bruidsschat opgepakt. Dit onderwerp betreft het overnemen van regelingen van het rijk door de gemeente. Op termijn is beleidsmatig maatwerk mogelijk.

2. Het komend jaar wordt ingezet op de verdere voorbereiding van de werkprocessen, inhoudelijke aanpassingen en actualisatie van beleid en regelgeving, inhoudelijke kennis en efficiency om uitvoering te kunnen geven aan de Omgevingswet. Denk hierbij aan de inrichting van het nieuwe Omgevingsloket, het implementeren van de opvolger van Squit2020, het optuigen van communicatie voor informatie richting de burger en ondernemer etc. Wat mag het kosten:

Tabel 2.3

Baten en Lasten Ruimtelijke ontwikkeling

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totale lasten

786

520

1.011

1.007

1.002

1.000

Totale baten

1.399

386

299

Resultaat voor bestemming

-613

134

712

708

703

701

Toevoeging reserves

231

Onttrekking reserves

246

Mutaties reserves

-16

-83

Resultaat na bestemming

-629

712

708

703

701

Reserves

2.4 Thema Economie, Recreatie en Toerisme Waar dit thema over gaat: Met het Economisch Programma Bergen 2030 willen we koers geven aan werkgelegenheid, bedrijvigheid en woonklimaat. Daarbij spelen het bedrijfsleven en de randvoorwaarden die de overheid creëert een belangrijke rol. Binnen dit programma vallen onder andere de plannen voor vrijetijdseconomie en het bedrijventerrein de Flammert. Wat we willen bereiken: 

Een evenwichtige, veelzijdige economische structuur.

Economie algemeen 1. Goed ondernemersklimaat 2. Een gezonde economische structuur 3. Meer samenwerking 4. Stimuleren duurzaam en innovatief ondernemen, met oog voor balans tussen wonen, natuur en werken 5. Vergroten arbeidsparticipatie 6. Stimuleren sociaal ondernemen Recreatie en toerisme 1. Een gemeente met aantrekkingskracht als vestigingsplaats en toeristische bestemming. 2. Volgens het ’Programma Vrijetijdseconomie Bergen (2021)" werken aan een sterke sector met ontwikkelingsruimte passend bij de draagkracht van de gemeente. 3. Maaspark Well: doorontwikkeling van het toeristisch-recreatief product rondom het Leukermeer: dé bestemming voor waterrecreatie in de regio, met een versterkt aanbod voor de Bergenaren, vaarrecreanten, dagrecreanten en verblijfstoeristen. 4. Nationaal Park Maasduinen: We willen het merk, de identiteit en de natuurwaarde van Nationaal Park De Maasduinen verbeteren. Daarbij willen toerisme en recreatie goed borgen.. 5. Realisatie van sleutelproject panoramaroute N271. Agrarische sector 1. Een blijvend vitale agrarische sector. 2. Meer aandacht voor natuur inclusieve landbouw, dubbel ruimtegebruik en kringlooplandbouw. 3. Concentratie van de glastuinbouw in Tuindorp. Mogelijkheid voor vestiging van (nieuwe) aan tuinbouw gelieerde ondernemingen. Ook bestaande bedrijven kunnen zich in dit gebied verder uitbreiden. Industrieterrein De Flammert 1.

Volgens het ’Programma toekomstbestendig bedrijventerrein De Flammert’ werken aan een vitaal, veilig, duurzaam en aantrekkelijk bedrijventerrein De Flammert. 2. Versterken samenwerking met en tussen ondernemers op De Flammert. Detailhandel 1. Een vitaal winkelhart Mosaïque. Regionale samenwerking 1. De gemeente Bergen wil op regionaal niveau een betrouwbare strategische partner zijn voor onze buurgemeenten in Nederland en Duitsland. Het doel is om samen een aantrekkelijke regio te creëren voor wonen, werken, ondernemen en recreëren. Wat we ervoor gaan doen: Economie algemeen 1. Economische Programma Bergen 2030 uitvoeren. 2. Verbeteren van de relatie met bedrijfsleven: a. Ondernemersgerichte aanpak en het actief ondersteunen van initiatieven (faciliterende, dienstverlenende overheid); b. Doorgaan met de bedrijfscontactfunctionaris als eerste aanspreekpunt voor ondernemers;

Relatiebeheer onderhouden met contactgroep De Flammert, ondernemersverenigingen, brancheorganisaties (zoals MKB, LLTB, RECRON, KHN) en overige ondernemers zodat we weten wat er speelt; d. Doorgaan met bedrijfsbezoeken van het college van B&W. Recreatie en toerisme 1. Toeristisch Programma Vrijetijdseconomie Gemeente Bergen uitvoeren. Daarbij werken we aan het aanbod en de kwaliteit van het toeristisch-recreatieve product, de (regio-)marketing en promotie en versterken samenwerking. 2. Voortzetten van het in 2022 opgezette overlegstructuur met de toeristisch-recreatieve sector, met werkgroepen rondom thema's en enkele grote ondernemersbijeenkomsten. 3. De gemeente zet zich in voor een gezonde sector voor verblijfsrecreatie in samenwerking met ondernemers, Regio Noord-Limburg, de provincie Limburg en de Rijksoverheid. 4. We willen ons concentreren op de toeristisch-recreatieve ontwikkeling in Maaspark Well. Daarbij leggen we de focus op de aansluiting van Maaspark Well op de routestructuren (rondje plas, voorhaven) en de ontwikkeling gebied Seurenheide. 5. We willen het Nationaal Park Maasduinen versterken door duidelijke zonering, optimaliseren van de toegangspoorten in en om het Nationaal Park De Maasduinen en onderzoek doen naar het inzetten van streekproducten en verdienmodellen. 6.

We zetten in op de promotie van onze gemeente rondom de N271 als uitwerking van de panoramaroute N271. Agrarische sector 1. We ondersteunen initiatieven met als doel het verbreden van de landbouw. 2. We juichen initiatieven op het gebied van agrarisch natuurbeheer, kringlooplandbouw en natuur inclusieve landbouw toe en ondersteunen dit waar mogelijk. 3. Om de agrarische sector vitaal te houden is het laten opvallen van deze sector een mogelijkheid. Een voorbeeld hiervan is het evenement het Agrifestijn. We ondersteunen dit soort initiatieven. 4. Periodiek overleggen we met de sector via de LLTB. Industrieterrein De Flammert 1. We voeren het programma toekomstbestendig bedrijventerrein De Flammert uit. Ook werken we aan veiligheid, duurzaamheid en aantrekkelijkheid van het bedrijventerrein, samen met de ondernemers. 2. We willen de samenwerking met en tussen ondernemers op De Flammert versterken. (Zie Economie algemeen). 3. We zijn begonnen met een overeenkomst voor park management met DBO land van Cuijk. Dit in relatie tot het Businessplan. We gaan met de eigenaren van leegstaande percelen overleg voeren over de toekomstige ontwikkeling van hun terrein. Detailhandel 1. Doorontwikkeling Mosaïque door: a. Het versterken van de samenwerking tussen ondernemers. b. Het verkennen van de mogelijkheden om vervolg te geven aan het centrummanagement samen met de ondernemers. c.

Het transformeren van de oostzijde van Mosaïque. Regionale samenwerking 1. Uitvoering geven aan de Regiovisie Bergen-Gennep-Mook en Middelaar: De gebiedsvisie Top van Limburg vormt de schakel tussen de Regiovisie BGMM uit 2010 en een concrete uitwerking in projecten die in onderlinge samenhang te realiseren zijn en waar stakeholders een actieve bijdrage aan leveren. 2. Interreg VI: Samen met Gennep, Goch, Kalkar, Land van Cuijk, Mook en Middelaar, Uedem, en Weeze werken we aan een nieuw Interreg VI project, genaamd RegioCLIP om de grensregio‘s nog beter met elkaar te verweven. 3. Samen met ondernemers, onderwijsinstellingen en andere betrokken partijen werken we actief aan het versterken van de regionale samenhang van de toeristisch-recreatieve sector. Dit doen we met inzet van onze ambtenaren, financiële middelen en door deelname aan het Actieprogramma Vrijetijdseconomie Regio Noord-Limburg. Promotie:

a. De gemeente Bergen ondersteunt het Toeristisch Platform Maasduinen door een jaarlijkse bijdrage. b. De gemeente Bergen brengt in eigen beheer enkele informatiefolders uit. Wat mag het kosten:

Tabel 2.4

Baten en Lasten Economie, Recreatie en Toerisme

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totale lasten

740

865

427

426

Totale baten

934

762

840

Resultaat voor bestemming

-194

103

-413

-414

-415

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

Mutaties reserves

-59

-57

Resultaat na bestemming

-253

-398

-399

-400

Reserves

Programma 3 Bestuur en Financiën 3.1 Thema Algemeen Bestuur Waar dit thema over gaat: Dit thema gaat over het bestuur van de gemeente: Gemeenteraad  De gemeenteraad is het hoogste bestuursorgaan in de gemeente. De raad neemt alle besluiten die belangrijk zijn voor de gemeente;  Elke vier jaar kiezen de inwoners van de gemeente Bergen personen die hen vertegenwoordigen in de gemeenteraad. De vorige raadsverkiezingen waren op 16 maart 2022. De raad bestaat sindsdien uit vijf partijen: CDA, PK, KERN, Dorpsbelangen Bergen Limburg en VVD. CDA, PK en VVD hebben een coalitie gevormd en de raad heeft wethouders benoemd;  In het nieuwe coalitieprogramma is vastgelegd wat de (meerderheid in de) raad in de huidige bestuursperiode (2022-2026) wil bereiken;  De raad stelt de kaders voor het beleid en controleert of het college van burgemeester en wethouders dit beleid uitvoert binnen de afgesproken inhoudelijke en financiële kaders. Voor deze controle maakt de raad gebruik van de diensten van een accountant en de Rekenkamercommissie. College van burgemeester en wethouders (B&W)  Het college van B&W vormt het dagelijks bestuur van de gemeente;  Een belangrijke taak van het college van B&W is het voorbereiden en uitvoeren van de besluiten van de gemeenteraad.

Dit doen ze binnen de door de raad gestelde inhoudelijke en financiële kaders;  Het college van B&W voert ook zelfstandig wetten en regelingen uit (van onder andere het rijk en de provincie). Burgemeester  De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad en het college van B&W. Daarnaast heeft ze eigen taken en bevoegdheden, bijvoorbeeld op het gebied van de handhaving van de openbare orde en veiligheid. Wethouders  Wethouders worden benoemd door de gemeenteraad. Ze hebben elk een eigen taakgebied (portefeuille), maar het college van B&W neemt als geheel besluiten. Raadsgriffier/gemeentesecretaris  De raadsgriffier ondersteunt, samen met het overige griffiepersoneel, de gemeenteraad in al zijn werkzaamheden. Het college van burgemeester en wethouders wordt ondersteund door de gemeentesecretaris en de medewerkers van de ambtelijke organisatie. Wat we willen bereiken: 1. Ook in deze nieuwe raadsperiode is het belangrijk dat het gemeentebestuur besluiten neemt die ten dienste staan van de inwoners van onze gemeente. 2. Op grond van de door de gemeenteraad in 2021 vastgestelde Nota Dienstverlening en het Beleidskader Participatie en Zelfsturing blijven bestuur en ambtelijke organisatie werken aan verbetering van de dienstverlening aan en samenwerking met inwoners en bedrijven. 3.

Door allerlei (maatschappelijke) ontwikkelingen daalt het vertrouwen in het openbaar bestuur en bijbehorende (politieke) organisaties. Wij willen bijdragen aan het doorbreken van deze tendens. 4. (Maatschappelijke) onvrede mag op velerlei manieren worden geuit, maar nooit ten koste van (de veiligheid van) politici, bestuurders, ambtenaren en anderen.

Wat we ervoor gaan doen:       

Stimuleren en regelen dat raads- en commissieleden goed worden begeleid én opgeleid om hun werk te kunnen doen. Ervoor zorgen dat deelnemers aan en het publiek bij openbare raads- en commissievergaderingen zich veilig voelt. Het aantreden van de (ver)nieuw(d)e gemeenteraad kan leiden tot het -indien gewenstaanpassen van het Reglement van Orde en de wijze waarop de fractieondersteuning is geregeld. De gemeenteraad blijft in gesprek met de dorpsraden om duidelijk te krijgen wat de wederzijdse verwachtingen zijn om misverstanden die hierover kunnen ontstaan te voorkomen. De gemeenteraad stelt de beleids- en financiële kaders vast waarbinnen de gemeente haar werkzaamheden uitvoert. Het actief betrekken van de gemeenteraad bij het opstellen van de kadernota wordt voortgezet. We werken voortdurend aan het verbeteren van de (inhoudelijke en financiële) planning-, reporting- en controlcyclus. De kans is groot dat in 2023 de Wet versterking decentrale rekenkamers in werking treedt. Op dat moment moet de rekenkamercommissie worden vervangen door een rekenkamer. Dit vereist vooral administratieve handelingen.

Wat mag het kosten:

Tabel 3.1

Baten en Lasten Algemeen bestuur

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totale lasten

1.428

1.623

1.370

1.170

Totale baten

1.426

1.622

1.369

1.169

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

279

390

200

Mutaties reserves

-279

-390

-200

Resultaat na bestemming

1.147

1.232

1.169

Resultaat voor bestemming Reserves

3.2 Thema Publieke Dienstverlening Waar dit thema over gaat: Communicatie Communicatie gaat zowel over het informeren van de inwoners als het gesprek mét de inwoners. Dit doen we via diverse kanalen en proberen daarmee de juiste boodschap bij de juiste doelgroep te brengen. Waar nodig en mogelijk, willen we inwoners actief betrekken. We zetten communicatie ook in om onze gemeente te profileren en om aan ons imago te bouwen. Dienstverlening Dienstverlening gaat over de manier waarop we service verlenen aan inwoners, ondernemers en andere stakeholders. Op 9 februari 2021 heeft de gemeenteraad de Nota Dienstverlening 2021 vastgesteld. De verbetervoorstellen die hierin staan worden in 2022 en 2023 uitgevoerd. Wat we willen bereiken: Communicatie 1. We willen dat inwoners, ondernemers, verenigingen en organisaties ons ervaren als een open en transparante organisatie. Daarom willen we proactief, tijdig en begrijpelijk communiceren. Door goede informatieverstrekking over plannen en uitvoering van beleid organiseren we betrokkenheid. 2. We willen ons helder positioneren zodat inwoners en ondernemers zien dat de gemeente een aantrekkelijke plaats is om te wonen en ondernemen. We willen ervoor blijven zorgen dat communicatie een vast onderdeel is van het beleidsproces en de projectaanpak. Hierbij wordt communicatie op een verbindende manier ingezet door al onze medewerkers.

Dienstverlening In de door de raad vastgestelde nota Dienstverlening zijn zeven servicebeloften geformuleerd die ons helpen om de dienstverlening richting inwoners, ondernemers en andere stakeholders te professionaliseren. De zeven servicebeloften zijn: 1. We zijn vriendelijk en behulpzaam. 2. We zijn goed bereikbaar en aanspreekbaar. 3. We zijn deskundig en duidelijk. 4. We denken mee en geven advies op maat. 5. We doen wat we beloven en scheppen geen valse verwachtingen. 6. We luisteren naar onze inwoners en blijven in contact. 7. We gebruiken de servicebeloften als basis voor alles wat we doen. Wat we ervoor gaan doen: Communicatie 1. We zetten de gebruikelijke communicatiemiddelen in (o.a. website, sociale media, video’s, nieuwsbladen, folders en bijeenkomsten) om te informeren over ons beleid en projecten en te verbinden in het algemeen. Waar mogelijk betrekken we inwoners, ondernemers en verenigingen bij de voorbereiding en evaluatie hiervan. We presenteren de gemeente op een herkenbare en consistente manier. Waar nodig, voeren we vernieuwingen door in de communicatiemiddelen. Met de pers onderhouden we actief contact. 2. We vergroten onze communicatiekracht door bewustzijn en vaardigheden van medewerkers op dit gebied te vergroten en hen te ondersteunen bij communicatieactiviteiten.

Dienstverlening 1. De Verbetervoorstellen uit de nota Dienstverlening worden komend jaar verder uitgevoerd. Hierbij gaat het om het verbeteren of uitvoeren van: a. goede ICT systemen (b.v. invoering van een zaaksysteem); b. processen en werkafspraken; c. bewustzijn en draagvlak (b.v. trainingen); d. resultaatgerichte sturing en communicatie (b.v. een basishandleiding en gedragsprotocol voor medewerkers); e. organiseren van feedback. In de eerste helft van 2023 wordt er een klanttevredenheidsonderzoek en een evaluatie van de openingstijden uitgevoerd. Wat mag het kosten:

Tabel 3.2

Baten en Lasten Publieke dienstverlening

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totale lasten

427

443

404

Totale baten

152

205

Resultaat voor bestemming

274

238

199

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

Mutaties reserves

274

238

199

Reserves

Resultaat na bestemming

3.3 Thema Veiligheid Waar dit thema over gaat: Dit thema gaat over de veiligheid van de inwoners en bezoekers. Veiligheid is een basisbehoefte. We willen dat het veilig wonen, werken en recreëren is in de gemeente Bergen. Verschillende partijen leveren een bijdrage aan die veiligheid. Samenwerking met interne en externe partners is op dit gebied van groot belang. In het Integraal Veiligheidsplan staan de prioriteiten op het gebied van veiligheid opgenomen. Wat we willen bereiken: 1. We gaan voor een integrale aanpak, waarbij het gemeentebestuur afspraken maakt en de regie voert. Daarbij willen we geen bevoegdheden of taken van andere partijen overnemen; 2. Versterking van de verbinding tussen zorg en veiligheid; 3. We willen inwoners, bedrijven en de gemeente duurzaam weerbaarder maken tegen ondermijnende criminaliteit; 4. De doelstellingen uit het Integraal Veiligheidsplan verwezenlijken door uitvoering van het Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid. Wat we ervoor gaan doen: 1. Om de samenwerking tussen zorg en veiligheid te verbeteren willen we onder andere samenwerken met het zorg- en veiligheidshuis. Ook willen we de Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE) inzetten om sociale incidenten beter aan te kunnen pakken. We willen projecten binnen de Regiodeal op het gebied van ondermijning uitvoeren. 2. We stellen een Bibob coördinator aan, om ondermijning aan te pakken. 3.

Wanneer het nodig is willen we de APV verder inrichten op de bestuurlijke bestrijding van ondermijning. 4. Integrale controles uitvoeren in samenwerking met het Regionaal Interventie Team. 5. Jaarlijks stelt het gemeentebestuur een handhavingsprogramma vast waarin beschreven is welke toezicht- en handhavingsaccenten er gezet worden en welke doelen nagestreefd worden. Daarnaast wordt er jaarlijks verslag gedaan van de uitvoering van dit handhavingsprogramma. Ook voor 2023 wordt er een handhavingsprogramma opgesteld. Wat mag het kosten:

Tabel 3.3

Baten en Lasten Veiligheid

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totale lasten

1.369

1.583

1.616

1.611

1.627

1.632

Totale baten

202

481

123

131

1.166

1.102

1.493

1.480

1.497

1.501

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

140

Mutaties reserves

-140

-42

Resultaat na bestemming

1.026

1.060

1.493

1.480

1.497

1.501

Resultaat voor bestemming Reserves

3.4 Thema Financiën Waar dit thema over gaat: Het thema financiën gaat over de balans tussen de baten en lasten voor de inwoners en bedrijven. We willen een financieel stabiele en gezonde gemeente zijn, met een degelijk financieel beleid. Wat we willen bereiken: 1. We streven naar een evenwichtige begroting, ook voor komende jaren; 2. Structurele lasten willen we dekken we met structurele baten; 3. We willen bezuinigingen die het rijk oplegt ook zoveel mogelijk op beleidsterreinen doorzetten die daarvoor bedoeld zijn. We willen voorkomen dat de bezuinigingen gevolgen hebben voor andere terreinen. Wat we ervoor gaan doen: Algemene Uitkering De Rijksbijdrage uit het gemeentefonds is onze belangrijkste inkomstenbron. We hebben zelf geen invloed op de hoogte van de bijdrage. Het Rijk informeert gemeenten periodiek over de ontwikkeling van het gemeentefonds. De belangrijkste publicaties zijn de meicirculaire en de septembercirculaire. We vertalen de publicaties van het Rijk naar relevante informatie voor onze gemeente. Over de financiële gevolgen informeren we de gemeenteraad. Wat mag het kosten:

Tabel 3.4

Baten en Lasten Financiën

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totale lasten

2.552

4.855

9.862

9.428

9.073

9.145

Totale baten

31.128

33.886

33.851

34.368

34.639

32.288

Resultaat voor bestemming

-28.576

-29.031

-23.990

-24.940

-25.566

-23.143

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

355

710

Mutaties reserves

-355

-710

-24

-25

-28.931

-29.741

-24.014

-24.964

-25.590

-23.168

Reserves

Resultaat na bestemming

3.5 Thema Overhead Waar dit thema over gaat: Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is in 2016 gewijzigd. Met een duidelijk definitie en een voorgeschreven presentatie van overheadkosten verwacht het Rijk beter inzicht in deze kosten te krijgen. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. Leidinggevenden 2. Financiën, gemeentelijke control en interne controle 3. P&O en HRM 4. Inkoop(ondersteuning) 5. Communicatie 6. Juridische zaken 7. Bestuur en bestuur ondersteuning 8. ICT 9. Facilitaire zaken & huisvesting 10. Archief 11. Managementondersteuning De kosten van de hiervoor genoemde zaken worden via een bepaalde systematiek verdeeld. Notitie Overhead In juli 2016 heeft de BBV-commissie een notitie geschreven met afspraken rondom Overhead. We omarmen de uitgangspunten uit deze notitie en volgen de voorgeschreven inrichting. In de begroting 2022 hebben we aangekondigd om de methode van kostentoedeling aan te passen. In deze begroting hebben we dit gerealiseerd. Dit kan tot een verschuiving leiden binnen de verschillende thema’s van de overheadkosten, dit is een budgettair neutrale verschuiving. Wat mag het kosten:

Tabel 3.5

Baten en Lasten Overhead

(bedragen x € 1.000)

Rekening

Begroting

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totale lasten

19.603

20.182

6.488

6.472

6.438

6.358

Totale baten

12.312

12.671

6.450

6.441

6.406

Resultaat voor bestemming

7.291

7.512

-48

Toevoeging reserves

Onttrekking reserves

Mutaties reserves

7.291

7.512

-48

Reserves

Resultaat na bestemming

Samenvatting programma’s Tabel

TOTAAL

(bedragen x € 1.000)

Rekening Lasten

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Programma 1

17.502

17.232

17.221

17.210

17.185

17.175

Programma 2

7.446

7.848

8.822

8.667

8.542

8.533

Programma 3

25.379

28.686

19.740

19.285

18.712

18.709

Totaal lasten

50.327

53.766

45.783

45.162

44.439

44.417

Rekening

Begroting

Baten

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Programma 1

3.579

4.199

4.179

Programma 2

3.121

1.605

1.621

Programma 3

43.797

47.244

40.630

41.146

41.382

39.031

Totaal baten

50.497

53.048

46.430

46.946

47.182

44.831

-171

718

-648

-1.784

-2.743

-414

Toevoeging reserves

585

369

356

Onttrekking reserves

2.889

2.476

836

752

518

465

Mutaties reserves

-2.304

-2.107

-480

-396

-162

-109

Saldo van baten en lasten inclusief reservemutaties

-2.474

-1.389

-1.128

-2.180

-2.905

-523

Saldo van baten en lasten voor reservemutaties

Reserve mutaties

Deel 3 De Paragrafen Inleiding Na de programma’s gaan we specifiek in op 7 onderwerpen die voor alle gemeente van belang zijn. Achtereenvolgens komen aan de orde: A. Lokale heffingen B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing C. Onderhoud kapitaalgoederen D. Financiering E. Bedrijfsvoering F. Verbonden partijen G. Grondbeleid

Paragraaf A Lokale Heffingen BBV vereisten In artikel 8 van de BBV is de verplichting opgenomen dat de paragraaf ‘lokale heffingen’ in de begroting opgenomen moet worden. Volgens artikel 10 van de BBV bevat deze paragraaf in ieder geval de volgende onderdelen:  de geschatte inkomsten;  het beleid ten aanzien van de lokale belastingen;  een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen. Hierin wordt inzichtelijk gemaakt hoe bij de berekening van de heffingstarieven, die hoogstens kostendekkend mogen zijn;  een aanduiding van de lokale belastingen;  een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. Bij het schrijven van deze paragraaf houden we rekening met de indeling van het BBV. Geschatte inkomsten Zoals in de kadernota omschreven zijn wij voor het belastingjaar 2023 uitgegaan van 2,5% hogere opbrengsten door de OZB en woonforensenbelasting. Deze verhoogde opbrengst is in de begroting verwerkt. De milieuheffingen zijn kostendekkend in de begroting verwerkt. De gemeentelijke belastingen zijn, na geld uit het gemeentefonds vanuit het Rijk, de grootste inkomstenbron van een gemeente. De gemeentelijke belastingen zorgen voor ongeveer 15% van de inkomsten. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de geschatte inkomsten van de lokale heffingen voor 2023 tot en met 2026. Begroting

2023

2024

2025

2026

OZB

€ 2.401.000

Afvalstoffenheffing

€ 1.370.000

Rioolheffing

€ 1.561.000

Verblijfsbelasting

€ 524.000

Forensenbelasting

€ 50.000

Reclamebelasting Totaal

€ 7.000

€ 5.913.000

Beleid Voor de huidige bestuursperiode is, in het coalitieprogramma 2022-2026, aangegeven dat we blijven streven naar een zo laag mogelijke belastingdruk. Sinds 2012 verzorgt de gemeenschappelijke regeling tussen de Belastingsamenwerking Gemeenten en de Waterschappen (BsGW) de uitvoering van gemeentelijke belastingen en de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ). De bevoegdheden tot vaststelling en inning van de belastingen zijn overgedragen aan deze gemeenschappelijke regeling. Bij de gemeenten is alleen de vaststelling van het beleid en de regievoering overgebleven. Regionale belastingtarieven Het vergelijken van belastingtarieven tussen gemeenten is vaak lastig. Het ligt voor de hand om heel eenzijdig de tarieven van de verschillende gemeenten te benaderen. Toch heeft iedere gemeente zijn eigen redenen om tarieven op een bepaalde wijze op te bouwen. Vergelijken is daarom lastig. Toch is bij de verschillende belastingsoorten een overzicht opgenomen met de regionale tarieven van het jaar 2021 en 2022. Wij hebben ons hierbij beperkt tot de onroerendezaakbelastingen, de rioolrechten, de afvalstoffenheffing en de toeristenbelasting.

Onroerendezaakbelastingen We stellen voor om in 2023 de OZB belasting te verhogen met het inflatiecijfer van 2,5%. De gevolgen hiervan, in combinatie met de waardestijging van de woningen en niet-woningen, zal in de decembervergadering van 2022 worden besproken. Als gekeken wordt naar de OZB tarieven voor woningen, dan laat dat voor 2022 het onderstaande beeld zien voor de regiogemeenten. Gemeente Bergen kent een relatief laag OZB tarief voor woningen. Dit geldt ook voor de OZB tarieven voor niet woningen die opgebouwd zijn uit zowel een eigenaarsdeel als een gebruikersdeel. Zie daarvoor onderstaande grafieken.

OZB Woningen 2022 0,2000 0,1800 0,1600 0,1400 0,1200 0,1000 0,0800 0,0600 0,0400 0,0200 0,0000

OZB Niet woningen 2022 0,8000 0,7000 0,6000 0,5000 0,4000 0,3000 0,2000 0,1000 0,0000

Verblijfsbelasting Wij stellen voor om het tarief te verhogen met het inflatiepercentage van 2,5 %. Na afronding leidt dit tot een aanpassing van het tarief per overnachting van € 1,25 in 2022 naar € 1,30 in 2023. We kennen ten opzichte van de regiogemeenten een relatief laag tarief voor de verblijfsbelasting. Zie hiervoor de onderstaande grafiek.

Verblijfsbelasting 2022 2,20 2,00 1,80 1,60 1,40 1,20 1,00 0,80 0,60 0,40 0,20 0,00 Bergen

Gennep

Beesel

Peel en Maas

Horst aan de Maas

Mook en Middelaar

Venlo

Venray

Limburg

Forensenbelasting De forensenbelasting is gekoppeld aan de WOZ-waarde. Bij de bepaling van het tarief is daarom rekening gehouden met wat hiervoor bij de onroerendezaakbelasting is vermeld. De tarieven voor 2023 bedragen bij een waarde in het economisch verkeer van: € 60.000 of minder € 293 € 60.001 tot en met € 120.000 € 599 € 120.001 tot en met € 180.000 € 1.396 € 180.001 tot en met € 299.000 € 2.588 € 299.001 of meer € 2.833 In overeenstemming met de OZB wordt de forensenbelasting verhoogd met het inflatiecijfer van 2,5%. De hoogte van het tarief wordt in de decembervergadering 2022 vastgesteld. Leges, rechten en heffingen Leges zijn een vergoeding voor geleverde diensten. In 2022 zijn we bezig met een herziening van de legesverordening uit 2016. Ook bij leges en rechten streven we naar kostendekkende tarieven. Na afronding van de herziening zullen wij u een voorstel doen toekomen. Milieuheffingen Kenmerkend voor deze heffingen is dat de opbrengst daarvan niet vrij te besteden is. De opbrengsten mogen volgens de begroting niet hoger zijn dan de kosten. In 2021 zijn de kosten voor verwerking van afval en transport fors gestegen. (Dit heeft onder andere te maken met de verhoging van de Rijksbelasting op restafval). Deze kosten worden volledig gedekt door de afvalstoffenheffing.

De afgelopen jaren is de gemiddelde afvalstoffenheffing gestegen van € 236 in 2020, naar € 278 in 2021, en naar € 300 in 2022.

De tarieven voor het jaar 2023 worden in de raadsvergadering van december 2022 vastgesteld. Bij de vaststelling van de belastingverordeningen wordt ook altijd de kostendekking vastgesteld. Uitgangspunt is een maximale kostendekking op begrotingsbasis. In onderstaande grafiek wordt inzicht gegeven in de hoogte van de afvalstoffenheffing en het rioolrecht in zowel 2021 als 2022 voor de verschillende regiogemeenten.

Kostendekkende afvalstoffenheffing De volgende uitgangspunten worden toegepast bij de berekening van de afvaltarieven:  Kostendekkende heffing, alle uitgaven die betrekking hebben op afvalinzameling en verwerking worden gecompenseerd met de afvalstoffenheffing.  Eventuele winsten bij de afvalstoffenheffing worden bewaard in de reserve ‘tarief egalisatie afvalstoffenheffing’  Winsten worden in de eerste twee jaar na het realiseren ingezet om het tarief zo laag mogelijk te houden  Bij de berekening wordt geen rekening gehouden met overheadkosten  Bij de berekening wordt wel rekening gehouden met BTW. De kosten en opbrengsten van afval zien er als volgt uit: Werkelijk 2021

Raming 2022

Raming 2023

Kosten taakveld (incl. omslagrente)

1.212.514

1.248.727

1.414.809

Inkomsten taakveld (excl. .Heffingen)

180.069

143.736

268.746

Inzet 50% egalisatiereserve

-48.648

24.324

1.081.093

1.104.991

1.121.739

Berekening kostendekkendheid Afval

Netto kosten taakveld

Toe te rekenen kosten: Overhead

122.493

BTW

223.947

Totaal toe te rekenen

346.440

239.977

248.110

Totale kosten

1.427.533

1.344.968

1.369.849

Opbrengst heffingen

1.422.830

1.344.968

1.369.849

Dekkingspercentage

100%

239.977

0 248.110

Kostendekkende rioolheffing De volgende uitgangspunten worden toegepast bij de berekening van het tarief rioolheffing:  Tariefontwikkeling is gebaseerd op het meerjarige GRP. Hierin worden de kosten voor de komende jaren, de inzet van de voorziening en de nodige rioolheffing op elkaar afgestemd.  Meerjarig kostendekkende heffing, alle uitgaven die betrekking hebben op riolering worden gecompenseerd met de rioolheffing.  Eventuele winsten bij de rioolheffing worden bewaard in de voorziening ‘egalisatie rioolheffing’  Bij de berekening wordt rekening gehouden met overheadkosten (Overhead bedraagt ongeveer 15% van de totale begroting, daarom wordt 15% overhead toegerekend aan riolering).  Bij de berekening wordt rekening gehouden met BTW.  Rioolheffing wordt kostendekkend gemaakt door het saldo te verrekenen met de voorziening ‘egalisatie rioolheffing’

De kosten en opbrengsten van riool zien er als volgt uit: Werkelijk 2021

Raming 2022

Raming 2023

Kosten taakveld (incl. omslagrente)

597.535

643.768

545.615

Inkomsten taakveld (excl. .Heffingen)

Toevoeging aan egalisatievoorziening

417.801

589.870

805.524

1.015.336

1.233.638

1.351.139

Berekening kostendekkendheid Riool

Netto kosten taakveld

Toe te rekenen kosten: Overhead

200.510

BTW

255.327

Totaal toe te rekenen

455.837

231.022

209.830

Totale kosten

1.471.173

1.464.660

1.560.969

Opbrengst heffingen

1.471.173

1.464.660

1.560.969

Dekkingspercentage

100%

231.022

136.107 73.722

Lokale belastingdruk In onderstaand grafiek is de belastingdruk van inwoners van gemeente Bergen vergeleken met de belastingdruk van inwoners in regiogemeenten. Hierbij is zowel de belastingdruk voor eenpersoonshuishoudens als voor meerpersoonshuishoudens meegenomen voor 2021 en 2022.

Belastingdruk 2021 en 2022 1200

1000

800 2021 Eenpersoonshuishouden

600

2021 Meerpersoonshuishouden

400

2022 Eenpersoonshuishouden 2022 Meerpersoonshuishouden

200

Kwijtschelding Voor mensen met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van een gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de geheven belasting. Het kwijtscheldingsbeleid is neergelegd in de verordening kwijtschelding Gemeentelijke Belastingen 2007. Burgers met een inkomen onder bijstandsniveau en zonder vermogen komen normaal gesproken in aanmerking voor kwijtschelding.

Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing BBV vereisten De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat in elk geval: a. een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; b. een inventarisatie van de risico's; c. het beleid over de weerstandscapaciteit en de risico's; d. een kengetal voor de: 1a. netto schuldquote; 1b. netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; 2. solvabiliteitsratio; 3. grondexploitatie; 4. structurele exploitatieruimte; 5. belastingcapaciteit. e. een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Bij het schrijven van deze paragraaf houden we zoveel mogelijk rekening met de indeling van het BBV. Inleiding Iedere gemeente heeft te maken met risico’s bij de uitvoering van haar taken. Die risico’s nemen toe door de uitbreiding van het takenpakket en de complexer wordende samenleving. Een goed afgestemde financiële buffer, ofwel weerstandscapaciteit, is nodig om te voorkomen dat tegenvallers dwingen tot bezuinigingen of drastische beleidsbijstellingen. De paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing geeft aan hoe solide de financiële huishouding van de gemeente is. Een financieel weerstandsvermogen is van belang wanneer er zich financiële tegenvallers voordoen. Risicomanagement heeft een belangrijke plek binnen de Planning, Reporting & Control cyclus van ons.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11909666/1