4. Ontwerpbegroting 2023 2022-04-14
Tekst van het document
Ontwerpbegroting 2023
Versie 14 april 2022 Vastgesteld door Dagelijks Bestuur
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
1
14 april 2022
Voorwoord Met deze begroting stuurt het bestuur van Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN) zowel de inhoudelijke als de financiële kaders, taken en activiteiten voor het jaar 2023. Op het moment dat we de laatste hand leggen aan de ontwerp begroting 2023 is de oorlog in Oekraïne uitgebroken. De veiligheidsregio coördineert de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Dit is na de coronacrisis en het hoogwater in de zomer van 2021 de derde crisis op een rij. Het bestrijden van een crisis is de kerntaak van de veiligheidsregio en daar zetten we onze medewerkers maximaal op in. Tegelijkertijd proberen we onze reguliere dienstverlening zo veel mogelijk uit te voeren. De maatschappelijke thema’s gezondheid en veiligheid zijn aan verandering onderhevig. Nieuwe of veranderde wet- en regelgeving, verschuiving in taken tussen lokale en landelijke overheid, veranderende samenstelling van de bevolking, veranderende waarden en normen, verschuiving van risico’s, verdergaande digitalisering en ga zo maar door. Deze veranderingen hebben invloed op ons werk in beide taakvelden. Met de in 2021/2022 gevoerde kerntakendiscussie heeft het bestuur van de VRLN zichzelf de vraag gesteld op welke wijze het takenpakket aansluit bij de opgaven en competenties waarvoor gemeenten zichzelf gesteld zien staan.
Aangaande de brandweer is de conclusie dat de (voornamelijk wettelijke) taken van de VRLN met de visie Brandweer 2030 goed zijn belegd. De veranderingen zijn in gang gezet en vragen de komende periode de nodige aandacht, ook in de interactie tussen gemeenten en VRLN. Bijvoorbeeld concreet rond de uitwisseling van informatie. Verbinding en visieontwikkeling zijn ook de kernwoorden voor de keuzes op het gebied van crisisbeheersing. De VRLN werkt in de eerste helft van 2022 een visie op crisisbeheersing in 2030 uit, waarin de samenwerking met buurregio’s (in Nederland, België en Duitsland) en informatie-gestuurd werken in samenwerking met gemeenten een belangrijke plaats innemen. Voor wat betreft de taken van de GGD kunnen de besprekingen die gestart zijn rond de uitvoering van het Manifest ‘Naar gelijke kansen op gezondheid!’ komend jaar nieuwe inzichten opleveren over het gewenste takenpakket van de GGD. Een efficiënte uitvoering van het huidige takenpakket kan ruimte geven voor de inzet van de GGD in de uitvoering van het Manifest. Denkbaar is verder dat de roldefiniëring van de GGD ertoe leidt dat taken aangevuld dan wel afgestoten moeten worden als dat meer passend zou zijn. De kerntakendiscussie is niet vanuit een bezuinigingsopdracht gevoerd maar natuurlijk zijn we ons er van bewust dat verhoging van de gemeentelijke bijdrage niet aan de orde is.
Het uitgangspunt ‘Nieuw voor Oud’ is leidend. In de kerntakendiscussie is geanalyseerd hoe de kosten van onze regio zich verhouden tot andere regio’s en zijn studies die in de afgelopen jaren zijn verschenen over de maatschappelijk betekenis van brandweer, crisisbeheersing en publieke gezondheid in de analyse meegenomen. De VRLN presteert goed en het kostenniveau sluit aan bij het gemiddeld niveau in de sector. Jac Rooijmans Algemeen directeur Veiligheidsregio Limburg-Noord
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
2
14 april 2022
Inhoudsopgave Deel A 1
Algemeen .............................................................................................. 4 1.1 1.2
Deel B 2
Deel C
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................. 36 Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................ 39 Financiering..................................................................................................... 40 Verbonden Partijen ......................................................................................... 41 Vennootschapsbelasting ............................................................................... 41
Financiële begroting ................................................................... 42
Baten en lasten per programma .................................................................... 42 Overzicht incidenteel en structureel verloop baten en lasten ................... 43 Verdeling baten ............................................................................................... 45 Geprognotiseerde (meerjaren-)balans ......................................................... 45
Financiële positie ................................................................................. 47 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5
6
Programma Publieke Gezondheid .................................................................. 7 Programma Brandweerzorg........................................................................... 18 Programma Crisisbeheersing........................................................................ 27 Programma Bedrijfsvoering/Overhead ......................................................... 33 Risk Factory .................................................................................................... 35
Overzicht baten en lasten .................................................................... 42 4.1 4.2 4.3 4.4
5
Beleidsbegroting ........................................................................... 7
Paragrafen ........................................................................................... 36 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
4
Verdeelsystematiek gemeentelijke bijdrage .................................................. 4 Financiële kaders .............................................................................................. 5
Programmaplan ..................................................................................... 7 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5
3
Algemeen ..................................................................................... 4
Aan arbeidskosten gerelateerde verplichtingen ......................................... 47 Financiering..................................................................................................... 47 Investeringen .................................................................................................. 47 Reserves en voorzieningen ........................................................................... 48 EMU-saldo ....................................................................................................... 49
Geraamde baten en lasten per taakveld .............................................. 50
Bijlagen ......................................................................................................... 51 1 2 3
Investeringen .................................................................................................. 51 Gemeentelijke bijdragen ................................................................................ 52 Lijst van afkortingen ....................................................................................... 54
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
3
14 april 2022
Deel A
1
Algemeen
Algemeen
De begroting 2023 is gebaseerd op het beleidsplan voor de periode 2020-2023. Het beleidsplan geeft de strategische richting voor de doorontwikkeling van VRLN voor deze vier jaren. Daarnaast is het repressief brandweer organisatieplan vertaalt in de begroting. De begroting is opgesteld conform de door het Algemeen Bestuur op 17 december 2021 vastgestelde kaderbrief. 1.1
Verdeelsystematiek gemeentelijke bijdrage
Met ingang van begrotingsjaar 2017 is een systematiek voor verdeling van de kosten van de gemeenschappelijke regeling over de deelnemende gemeenten van toepassing. Deze systematiek maakt voor de kosten van Veiligheid (Brandweerzorg, Crisisbeheersing en GHOR) gebruik van de objectieve verdeelcriteria in het gemeentefonds. Voor de Publieke Gezondheid is het aantal inwoners maatgevend en voor de jeugdgezondheidszorg het aantal inwoners tot 18 jaar in combinatie met twee beleidsindicatoren die relevant zijn voor de inzet van de jeugdgezondheidszorg. De nieuwe verdeelsleutel voor de jeugdgezondheidszorg geldt vanaf begrotingsjaar 2022. Om de herverdeeleffecten te verkleinen wordt een ingroeimodel van 4 jaar gehanteerd. In 2023 wordt 50% van het verschil verrekend, oplopend tot 100% in de begroting 2025. Actualisatie gemeentefonds In juni 2018 heeft de minister van Binnenlandse Zaken aan de Tweede Kamer gemeld te werken aan een herziening van het gemeentefonds. Met deze herziening wordt onder meer beoogd om de vastgestelde knelpunten in de verdeling van de middelen voor het sociaal domein op te lossen. Veranderingen in het takenpakket en de context waarin gemeenten werken geven aanleiding om ook de rest van het gemeentefonds opnieuw te bezien, waaronder het domein Openbare Orde en Veiligheid (OOV). De invoering van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds staat gepland voor 2023.
De nieuwe verdeling wordt stap voor stap ingevoerd, zodat gemeenten voldoende tijd hebben om zich aan de nieuwe financiële situatie aan te passen. Gezien de ontwikkelingen in de gemeentelijke financiën, kiezen de fondsbeheerders ervoor de herverdeeleffecten te maximeren op € 60 per inwoner over een periode van vier jaar, oftewel € 15 per inwoner per jaar. Dit geldt zowel voor gemeenten met een negatief herverdeeleffect als voor gemeenten met een positief herverdeeleffect. De bijdrage aan de VRLN voor de programma’s Brandweerzorg en Crisisbeheersing is gebaseerd op de objectieve gemeentefonds-maatstaven en als gevolg daarvan kan de bijdrage van de individuele gemeente aan de VRLN vanaf 2023 gaan wijzigen. De bijdrage aan de VRLN voor de jeugdgezondheidzorg is voor een deel gebaseerd op de gemeentefonds-maatstaven voor het sociaal domein. Ook hier kan de bijdrage van de individuele gemeente aan de VRLN gaan wijzigen.
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
4
14 april 2022
Het rekenwerk voor de gemeentelijke bijdrage aan de VRLN kan pas plaatsvinden nadat de nieuwe gemeentefonds maatstaven voor 2023 definitief zijn vastgesteld. De gepresenteerde gemeentelijke bijdragen zijn gebaseerd op de huidige verdeling van het gemeentefonds. Bij invoering van de nieuwe verdeling heeft dit effect op de gepresenteerde gemeentelijke bijdragen. 1.2
Financiële kaders
1.2.1
Algemene kaders op grond van ontwikkelingen
Aantal inwoners Conform het bepaalde in de Wet gemeenschappelijke regeling (Wgr) wordt gerekend met het aantal inwoners op 1 januari voorafgaande aan het begrotingsjaar. Voor 2023 dus 1 januari 2022 gebaseerd op gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek van 524.244 inwoners. Renteomslag In de begroting 2023 wordt gerekend met een renteomslag percentage van 2,25%. 1.2.2
Ontwikkelingen op basis van bestuurlijke afwegingen
Indexatie algemeen Het Algemeen Bestuur heeft besloten dat kostenontwikkelingen als gevolg van loon- en prijsstijgingen worden meegenomen in de gemeentelijke bijdrage op basis van een vastgesteld kader. Dit kader behelst dat kostenstijgingen, die buiten de beïnvloedingssfeer van VRLN liggen, worden meegenomen in de gemeentelijke bijdrage. Voor zover de indexatie herleidbaar en belastbaar is aan derden, worden deze lasten doorbelast aan de bijdragen van derden. Voor het resterende deel worden deze lasten meegenomen in de gemeentelijke bijdrage. Loonstijging Uitgangspunt voor de raming van de looncompensatie zijn de geldende cao-afspraken. In de begroting 2023 is de index ter hoogte van 2,3% meegenomen, gebaseerd op de meest recente Macro Economische Verkenning MEV/CEP-publicatie, sector overheid van het Centraal Planbureau (september 2021). Verrekening vindt achteraf plaats. De 2,3% wordt berekend over de grondslag personele lasten zijnde € 44,8 miljoen. Ongeveer 17% van de loonstijging (€ 171.000) wordt ten laste gebracht aan derden. Een bedrag van € 860.000 komt ten laste van de gemeentelijke bijdrage. Materiële kostenstijging Voor de ontwikkeling van de materiële kosten wordt de Index Materiële Overheidsconsumptie (IMOC) uit de MEV toegepast. In de begroting 2023 is deze IMOC bepaald op 1,5%.
De grondslag voor de berekening van de materiële kostenstijging is een begrotingsbedrag van € 25,8 miljoen. Een bedrag van € 392.000 komt ten laste van de gemeentelijke bijdrage. Door de oorlog in Oekraïne stijgen de prijzen hard. De stijging van brandstofkosten heeft met name effect op de budgetten van de VRLN.
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
5
14 april 2022
Paraatheid brandweer Om een verantwoorde mate van paraatheid van de brandweer te kunnen garanderen is een extra investering nodig in met name vrijwilligers, beroepspersoneel, werving en opleidingen. Op 15 maart 2019 heeft het bestuur op basis van een advies van een bestuurlijke commissie een variant gekozen die voorziet in een vangnet voor het toekomstbestendig maken van de repressieve organisatie tot en met 2023. De gekozen maatregelen leiden gefaseerd tot een kostenverhoging van € 2,18 miljoen tot en met 2023 (een ophoging van het budget met 8,8%). Door de gefaseerde invoering is hiervan in de jaarschijf 2023 een bedrag nodig van € 190.000 met name bestemd voor een kleine uitbreiding van de beroepsformatie en versterking van de specialistische opleidingen. Onvoorzien In de begroting 2023 is een bedrag opgenomen van € 50.000 voor onvoorzien en daarmee wordt voldaan aan het wettelijk vereiste. De ontwikkelingen in de gemeentelijke bijdrage van 2022 naar 2023 zijn het resultaat van bovenstaande bestuurlijke afwegingen. (bedragen in duizenden euro's)
Bedrag
I/S
Gemeentelijke bijdrage 2022 (Kaderbrief) Loonkostenstijging 2023 Materiële kostenstijging 2023 Programma Brandweerzorg 2020 2023, jaarschijf 2023
59.058 860 392 190
S S S S
Totaal gemeentelijke bijdrage 2023
60.500
S
1.2.3
Algemene dekkingsmiddelen
VRLN kent als algemeen dekkingsmiddel het saldo van de financieringsfunctie. Voor 2023 is dit saldo naar verwachting € 300.000.
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
6
14 april 2022
Deel B
Beleidsbegroting
2
Programmaplan
2.1
Programma Publieke Gezondheid
De overheid is er om de gezondheid van burgers te bewaken en om het individu te beschermen tegen gezondheidsrisico’s van buitenaf waarop zijzelf niet of nauwelijks invloed hebben, zoals infectieziekteuitbraken en de negatieve effecten van gedrag van anderen (meeroken, huiselijk geweld). Ook stimuleert de overheid gedrag dat de gezondheid bevordert. Publieke gezondheidszorg is een vorm van zorg waar mensen niet om vragen omdat ze klachten hebben (cure) of omdat ze ondersteuning nodig hebben (care). Publieke gezondheidszorg omvat de (door individuele burgers ongevraagde) zorg die de overheid aanbiedt om ziekte en gezondheidsschade van de gehele (of groepen in de) bevolking op te sporen en te voorkomen. Het programma Publieke Gezondheid bestaat uit drie onderdelen: -
Publieke gezondheidszorg voor de jeugd;
-
Publieke gezondheidszorg algemeen en
-
Publieke gezondheidszorg tijdens crisissituaties.
Richtinggevend uitgangspunt: naar gelijke kansen op gezondheid In 2021 heeft de bestuurscommissie GGD het Manifest ‘Naar gelijke kansen op gezondheid’ omarmd. Het Manifest benoemt twee maatschappelijke opgaven, waaraan de gemeenten met hun partners willen werken: •
het vergroten van gelijke kansen op een gezond leven en
•
makkelijker maken van gezond leven.
Ook benoemt het Manifest vier uitgangspunten voor de manier waarop deze opgaven worden opgepakt: 1.
als gezamenlijke inspanning van vele betrokkenen;
2.
met de GGD in een sterke rol als regionale partner;
3.
via een integrale aanpak van sociaal en fysiek domein, en
4.
in samenwerking met zorgverzekeraars.
Het Manifest wordt in 2022 vertaald naar het niveau van een doe-agenda per gemeente met inhoudelijke focus, rollen, taken, verwachtingen en verantwoordelijkheden. In de tweede plaats vraagt de gedeelde focus op de ambities in het Manifest ook om aanscherping van de focus binnen de taken van de GGD. De GGD richt waar mogelijk binnen haar taken de focus op de twee centrale ambities uit het Manifest (vergroten gelijke kansen en makkelijker maken gezond leven). Dit werkt de GGD uit in een visie 2030 voor de GGD.
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
7
14 april 2022
Algemene ontwikkelingen 2023 Jeugdgezondheidszorg: wat doet het aantal geboorten? In 2021 zijn er in de regio zo’n 12% meer kinderen geboren dan de jaren ervoor. Dit lijkt onder andere te maken te hebben met de coronapandemie. Ieder kind dat geboren wordt in de regio, krijgt de contactmomenten op het consultatiebureau aangeboden. De GGD volgt hiermee het landelijk opgesteld Landelijk Professioneel Kader (LPK). Een stijgend geboorteaantal, of een blijvend hoog aantal geboorten, leidt voor de jeugdgezondheidszorg (JGZ) van de GGD direct tot extra werk. Er zijn simpelweg meer professionals nodig om de kinderen de zorg te kunnen bieden die in het LPK is afgesproken. Als de stijging van het aantal geboorten doorzet is uitzetting van de begroting noodzakelijk. Jeugdgezondheidszorg: Prenataal huisbezoek Met ingang van 1 juli 2022 is in de wet geregeld dat de jeugdgezondheidszorg een prenataal huisbezoek uitvoert bij kwetsbaren. Er wordt vanuit gegaan dat in 16,5% van de zwangerschappen een prenataal huisbezoek van 2,5 uur nodig is. Dat houdt in dat er bijna 1,5 fte verpleegkundige nodig is om dit contactmoment uit te voeren. In 2022 is de helft van deze formatie ingezet gezien de startdatum 1 juli betrof. Met ingang van 2023 wordt de totaal benodigde formatie ingezet.
Gemeenten zijn hiervoor financieel gecompenseerd in het gemeentefonds en middels een begrotingswijziging is de benodigde financiering (per gemeente) toegekend aan de GGD. Jeugdgezondheidszorg: Rijksvaccinatieprogramma De verantwoordelijkheid voor de uitvoering en bekostiging van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) valt onder verantwoordelijkheid van de gemeenten. Het gaat dan om de vaccinaties die onderdeel zijn van het Rijksvaccinatieprogramma en opgenomen in het Besluit Publieke Gezondheid. Met ingang van 1 januari 2022 worden naast meisjes ook jongens gevaccineerd tegen HPV (Humaan Papillomavirus). Deze uitbreiding is opgenomen in het Besluit Publieke Gezondheid en heeft geleid tot een structurele ophoging van het gemeentefonds. De vaccinaties die nog niet zijn opgenomen in het Besluit Publieke Gezondheid, maar wel onderdeel zijn van het Rijksvaccinatieprogramma, voert de GGD uit in afstemming met het RIVM en worden rechtstreeks gefinancierd door het RIVM. Dit financieringsregime is aan de orde voor de 22-wekenprik voor zwangeren tegen kinkhoest (maternale kinkhoestvaccinatie). De kosten voor zowel het vaccin als het zetten van de vaccinatie worden vergoed door het RIVM. Verwachte mogelijke toekomstige uitbreidingen van het RVP zijn: • Uitbreiding van het RVP voor personen van 18 tot en met 26 jaar.
Aan deze groep personen worden alle vaccinaties beschikbaar gesteld die eerder voorbehouden waren voor personen tot 18 jaar. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor vaccinaties zoals opgenomen in het Besluit Publieke Gezondheid. Het vaccinatieprogramma in dit besluit beperkt zich tot personen tot 18 jaar. Hiermee zijn de vaccinaties van personen van 18 tot en met 26 jaar geen onderdeel van het gemeentelijk RVP pakket. • Een toekomstig SARS-CoV-2 vaccin. Het vaccin zal worden opgenomen in het RVP voor de gehele bevolking. Ook hiervoor krijgen gemeenten geen medeverantwoordelijkheid.
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
8
14 april 2022
Aansturing infectieziektebestrijding Tijdens de herijking van het takenpakket is onder meer gesproken over de toekomst van de infectieziektebestrijding (IZB). Landelijk wordt gediscussieerd over de governance van de (opgeschaalde) IZB. Moet de aansturing landelijk plaatsvinden, regionaal of een combinatie daarvan? En hoe verhouden de aansturende partijen zich tot elkaar? En moet de aansturing veranderen in aard en omvang? Omdat hier nog veel onduidelijkheid over is, wordt in deze begroting uitgegaan van de huidige situatie. Dit houdt in dat de burgemeesters en wethouders verantwoordelijk zijn voor de aansturing en financiering van de reguliere regionale infectieziektebestrijding. Zodra er sprake is van een pandemie vindt aansturing en financiering plaats door de rijksoverheid. Omgevingswet De Omgevingswet, de Wet publieke gezondheid en lokale preventie/sportakkoorden bieden de mogelijkheid om gezondheidsbevordering en gezondheidsbescherming mee te nemen in ruimtelijke ontwikkelingen. Zorgen dat de gezondheid van individuen, groepen en gemeenschappen beter wordt door de omgeving gezonder te maken, door gezond gedrag te stimuleren en door gezond gedrag makkelijker te maken. Samen met onze gemeenten wordt het instrumentarium hiervoor ontwikkeld (bouwsteen gezondheid). In voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet wordt de samenwerking met gemeenten reeds gezocht.
Zorg en Veiligheid verbonden Het kabinet zet in op het versterken van de goede samenwerking tussen zorg, welzijn, veiligheid en straf. Het ministerie van Justitie en Veiligheid benadrukt in de Rijksbegroting het belang van de rol van gemeenten. Ze geeft aan het lokaal bestuur een stevigere rol in onder andere de aanpak van huiselijk geweld maar ook van radicalisering. Ook het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) zet extra in op zorg- en veiligheidsvraagstukken. Dat is zichtbaar in de versterking van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling, de aanpak van mensenhandel, de extra middelen voor de aanpak personen met verward gedrag, de aandacht voor maatwerk en een persoonsgerichte aanpak, het versterken van de aanpak van multi-problematiek, de inzet op preventie van radicalisering en het terugdringen van recidive. Met onze wethouders en burgemeesters willen we verkennen op welke wijze de GGD de gemeenten kan ondersteunen. Zo denken we bijvoorbeeld dat een 24/7 meldpunt voor personen met verward gedrag op de meldkamer in Maastricht waar triage plaatsvindt door GGZ-professionals van grote betekenis kan zijn voor een effectieve inzet van de politie en de ambulancedienst in Limburg.
En zo laten we ons inspireren door de resultaten die worden geboekt door de inzet elders in Nederland van de zogenaamde wijk-GGD’ers in de aanpak van (jeugd)criminaliteit en ondermijning. Kwetsbaren en jeugd De coronapandemie heeft laten zien dat de kwetsbaren in onze omgeving mogelijk nog harder zijn geraakt en hun kwetsbaarheid daarmee toeneemt. De aandacht voor kwetsbaren en kwetsbaarheid moet een plek krijgen in het meerjarenbeleidsplan en in de regionale en lokale preventieagenda. Onder meer vervult de GGD een rol bij de totstandkoming en duiding van de post coronamonitors van GGD GHOR Nederland. Dit is gestart in het najaar van 2021 en loopt door in 2022 en 2023. De financiering hiervan vindt door GGD GHOR Nederland en VWS plaats.
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
9
14 april 2022
Internationale medewerkers De coronapandemie heeft duidelijk gemaakt dat extra aandacht voor gezondheidsbevordering onder de doelgroep medewerkers uit het buitenland noodzakelijk is. Daarnaast is uit onderzoek gebleken dat internationale medewerkers in mindere mate gebruik maken van hulpverleningsvoorzieningen in vergelijking met Nederlanders zonder migratieachtergrond. In samenspraak met gemeenten en zorgpartners wil de GGD de gezondheidsvraagstukken in onze regio in kaart brengen, waarbij het onder meer gebruik maakt van de beschikbare regiobeelden. 2.1.1
Publieke gezondheidszorg voor de jeugd
Het beoogd maatschappelijk effect van de publieke gezondheidszorg voor de jeugd betreft: Het creëren van een gezonde en veilige basis voor alle kinderen, met gelijkwaardige kansen in de maatschappij. Om kinderen goed te begeleiden, problemen vroegtijdig te signaleren en ontwikkelende complexe problematiek te voorkomen, is een ander samenspel met ouders en hun kinderen nodig. We moeten komen tot een nieuwe samenwerking tussen partijen die bij het opgroeien van kinderen betrokken zijn; naast jeugdgezondheidszorg, gemeentelijke toegang en jeugdzorg, ook onderwijs en voorschoolse voorzieningen en de eerstelijns en tweedelijns zorg en Veilig Thuis. Het is een grote opgave om de ingezette cultuuromslag vorm te geven en nieuwe verbindingen en initiatieven te realiseren. Voorwaarde hiervoor is een stevige positie van preventie in het jeugddomein en een doorgaande, integrale keten van preventie tot curatie. Taakherschikking De in 2021 gestarte taakherschikking binnen de jeugdgezondheidszorg heeft tot doel om verpleegkundigen zodanig op te leiden, dat zij een aantal taken van jeugdartsen over kunnen nemen. Dit is onder andere een antwoord op de krapte aan jeugdartsen en draagt bij aan de bedrijfscontinuïteit van de jeugdgezondheidszorg in de regio.
Het gaat bij deze taakherschikking om zeven contactmomenten op het consultatiebureau welke grotendeels door de jeugdverpleegkundige worden uitgevoerd. Waar sprake is van een verhoogd risico, of meer complexiteit, blijft de jeugdarts degene die het consult afneemt. Dat gaat om zo’n 30% van de gevallen. De planning van de opleiding taakherschikking kent een totale duur van 2,5 jaar. Deze is gestart in februari 2021 en werd volgens planning afgerond tegen de zomer van 2023. Echter, vanwege krapte in de bezetting en een hoog verzuim als gevolg van corona, is de opleiding tijdelijk stilgelegd en daarmee vertraagd. Verwacht wordt dat de einddatum een half jaar opschuift naar eind 2023. De investering ten behoeve van het scholingstraject bedraagt € 450.000 en is in 2020 reeds voorzien. Dit betekent dat de gemeenten hier geen extra financiële bijdrage voor gaan betalen, ook niet wanneer de opleiding vertraagd gegeven wordt. Na de implementatie van taakherschikking dalen de personeelskosten met € 95.000 per jaar. De loonkosten van een jeugdverpleegkundige zijn immers lager dan van een jeugdarts.
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
10
14 april 2022
Met welke prestaties wordt het beoogd maatschappelijk effect gerealiseerd? Om voor alle kinderen een gezonde en veilige basis te creëren, met gelijkwaardige kansen in de maatschappij, zijn een aantal strategische doelen geformuleerd. Met het realiseren van deze doelen wordt een zo groot mogelijke impact gerealiseerd op de (publieke) gezondheid van de jeugd. De doelen, met hun vertaling in prestaties, zijn opgenomen in onderstaande tabel.
Strategisch doel
Operationeel doel
Prestaties
Veilig en gezond
Uitvoeren basispakket JGZ Aanbieden van contactmomenten (85.000
opgroeien van alle
voor alle kinderen (88.500) consulten, verdeeld over 20 fysieke
kinderen in Limburg-
consultatiebureaus) conform Landelijk
Noord, inclusief de
Professioneel Kader en professionele
nieuwkomers.
richtlijnen
Verkleinen
Aanbieden van extra zorg
Aanbieden van extra contactmomenten.
gezondheidsverschillen voor kinderen met extra zorgbehoeften Proactief inspelen op
Uitvoeren lokaal aanbod
- Aanbieden zorg op maat.
behoeften van
JGZ
- Differentiatie in aard, frequentie en discipline
gemeenten, ouders en
van contactmomenten.
kinderen op het gebied van JGZ Optimale start voor alle
Aanbieden van zorg op
- Uitvoeren pre- en perinataal aanbod.
kinderen
maat in eerste 1.000 dagen - Participatie JGZ preventieagenda. van het kind
- Participatie Kansrijke Start. - Uitvoeren programma Nu Niet Zwanger
Bestrijden van door
Minimaal 95% van
Uitvoeren Rijksvaccinatieprogramma (55.000
vaccinatie te
kinderen (WHO-norm) is
vaccinaties), inclusief de 22 wekenprik voor
voorkomen
gevaccineerd conform
zwangere vrouwen (4.000 vaccinaties).
infectieziekten op
RVP, en de
individueel en
vaccinatiegraad van HPV
populatieniveau
in minimaal 65%.
Faciliteren
Informeren en adviseren
- Opstellen Integrale Jeugdrapportage.
beleidsontwikkeling
van gemeenten over
- Gezondheidsmonitor kind en jeugd.
publieke gezondheid
gezondheidsbeleid op
- Borgen jeugdgezondheidszorg in lokale
jeugd
basis van monitoring,
uitvoeringsplannen
rapportage en onderzoek Sluitend aanbod van
Samenwerking in sociaal
preventieve en
domein versterken
Deelname aan lokale coalities.
gespecialiseerde zorg
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
11
14 april 2022
Continue verbetering
Signaleren kansen,
Uitvoeren van verdiepend onderzoek en het
van publieke
ontwikkelingen en
adviseren over trends en ontwikkelingen.
gezondheidszorg voor
bedreigingen en
de jeugd
samenbrengen van diverse informatiebronnen
2.1.2
Publieke gezondheidszorg algemeen
Het beoogd maatschappelijk effect van de algemene publieke gezondheidszorg betreft: Bijdragen aan een gezonde en veilige leefomgeving door verspreiding van besmettelijke infectieziekten te voorkomen of vroegtijdig te signaleren, de bevolking te beschermen tegen gezondheidsbedreigende factoren en het stimuleren van een gezonde leefstijl en -omgeving. Dit maatschappelijk effect wordt gerealiseerd middels infectieziektebestrijding, medische milieukunde, forensische geneeskunde en technische hygiënezorg. Infectieziektebestrijding De GGD is actief in het voorkomen, opsporen en bestrijden van infectieziekten zoals kinkhoest, hepatitis B en legionellose. We garanderen een 24-uurs bereikbaarheid voor het melden hiervan en melden deze binnen de wettelijk gestelde termijn. Het opsporen en bestrijden van tuberculose (TBC) vindt met name plaats onder zowel risicogroepen, zoals asielzoekers en immigranten, als ook onder personen die in contact komen met mensen uit risicogroepen, de contactgroepen. In 2023 verwacht de GGD nog werkzaamheden te verrichten in de pandemiebestrijding. Dit in opdracht van en met financiering door het Ministerie van VWS. Ook richt de GGD zich op de seksuele gezondheid van de burgers in onze regio. Seksualiteit is in alle levensfases een belangrijke antecedent voor een goed ervaren gezondheid.
Dit reikt verder dan het opsporen en bestrijden van seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA’s). Bijvoorbeeld door in gesprek te gaan met kwetsbare vrouwen/partners/stellen over een kinderwens, zodat zij een bewuste en eigen keuze kunnen maken ter voorkoming van een onbedoelde zwangerschap. Dit gaat via het programma Nu Niet Zwanger. Ook zet de GGD zich in om het gesprek over genegenheid en intimiteit zo toegankelijk mogelijk te maken. Daarnaast ziet de GGD meerwaarde in het geven van reizigersadvies en -vaccinaties om infectieziekten te voorkomen. Het juiste consult met de juiste vaccinatie verkleint de kans dat infectieziekten binnen onze regio uitbreken. De GGD vervult hierin meer en meer een expertrol. In 2020 en 2021 ondervond reizigersadvisering hinder van de coronapandemie. De vraag is met meer dan 90% teruggelopen en activiteiten beperkten zich tot het vaccineren van beroepsgroepen. In de begroting 2023 is geen rekening gehouden met beperkingen als gevolg van de coronapandemie. Indien hier wel sprake van is, ontstaat er derving van inkomsten. Om de inkomstenderving financieel zo goed mogelijk op te vangen, worden de kosten omlaag gebracht. Dit doet de GGD onder meer door personeel in te zetten in de pandemiebestrijding, waar een financieringsstroom van het Ministerie van VWS voor beschikbaar is.
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
12
14 april 2022
Medische milieukunde De GGD stelt zich steeds meer op als proactieve adviseur van de gemeenten rondom medisch milieukundige zaken. Het provinciaal asbest-aanvalsplan blijft onder de aandacht. Daarnaast zet de GGD zich in om de medische milieukunde een herkenbare plek te geven in de Omgevingswet. Forensische geneeskunde De lijk- en euthanasieschouw is een wettelijke taak voor de gemeenten. Binnen onze regio hebben de gemeenten de GGD aangewezen voor de uitvoering van deze taak. Voor politie en justitie voert de GGD forensisch medisch onderzoek en medische arrestantenzorg uit. De GGD borgt de beschikbaarheid en bereikbaarheid van forensisch artsen. Landelijke schaarste aan professionals maakt dit uitdagend. Om beschikbaarheid en bereikbaarheid te garanderen wordt samengewerkt met andere GGD’en en in het bijzonder met de GGD Zuid-Limburg. Hiermee is een samenwerkingsovereenkomst afgesloten waarbij beide GGD’en zich inzetten om de dienstverlening in de regio duurzaam te borgen. Daarbij wordt onder meer gewerkt met de inzet van forensisch verpleegkundigen. De aantallen uitgevoerde lijk- en euthanasieschouwingen kent de afgelopen jaren een geleidelijke toename. Tegelijkertijd is de financiering hiervan ondergebracht in een vaste gemeentelijke bijdrage. Deze bijdrage is in het jaar 2021 zo’n € 75.000 te laag gebleken.
Wanneer de aantallen zich op een soortgelijke manier blijven ontwikkelen, is het tekort in 2023 naar verwachting zo’n € 125.000. De inhoudelijke en financiële trend wordt in het jaar 2022 met het bestuur besproken. Eventuele besluiten naar aanleiding van deze bespreking kunnen leiden tot een aangepaste gemeentelijke bijdrage in 2023. Technische hygiënezorg De GGD adviseert bij evenementen en bij risicolocaties. Daarnaast voert zij inspecties uit op naleving van de gezondheidsvoorschriften ten behoeve van vergunningverlening aan tattoo- en piercingshops, op verzoek van de gemeenten bij seksinrichtingen en op verzoek van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) bij asielzoekerscentra. De technische hygiënezorg richt zich mede door deze controlerende activiteiten ook op preventie infectieziekten. Ten tijde van de pandemie heeft inspecties op evenementen nagenoeg niet plaatsgevonden. In de begroting van 2023 wordt rekening gehouden met het hervatten van inspecties bij evenementen. Toezicht houden Vanuit de Wet Kinderopvang (WKO) houdt de GGD toezicht op locaties waar kinderen opgevangen worden. Met ingang van 2022 zijn er landelijke voorstellen voor het ophogen van het aantal steekproeven op gastouder. Tot op heden was de richtlijn om jaarlijks op 5% van het aantal bureaus een steekproef te doen. De landelijke voorstellen richten zich op jaarlijks tenminste 50%.
Besluitvorming hierover ligt voor aan de bestuurscommissie GGD. Met welke prestaties wordt het beoogd maatschappelijk effect gerealiseerd? Om bij te dragen aan een gezonde en veilige leefomgeving door verspreiding van besmettelijke infectieziekten te voorkomen of vroegtijdig te signaleren, de bevolking te bescherming tegen gezondheidsbedreigende factoren en het stimuleren van een gezonde leefstijl en –omgevingen, zijn een aantal strategische doelen geformuleerd. Met het realiseren van deze doelen wordt een zo groot
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
13
14 april 2022
mogelijke impact gerealiseerd op de algemene (publieke) gezondheid. De doelen, met hun vertaling in prestaties, zijn opgenomen in onderstaande tabel. Strategisch doel Operationeel doel Prestaties Het voorkomen of Signaleren en
- Afhandelen van meldingen van infectieziekten (minimaal
vroegtijdig
bestrijden van
95% binnen de wettelijke normtijden)
signaleren van
infectieziekten en
- Op specialisaties infectieziektebestrijding, tuberculose (30
besmettelijke
monitoren
patiënten met ziekteverschijnselen in behandeling en 45
infectieziekten
vaccinatiegraad
geïnfecteerden zonder ziekteverschijnselen in beeld), seksuele gezondheid (2.200 consulten), reizigersadvisering (11.500 consulten, 15.000 vaccinaties): i. Preventieve en voorlichtingsactiviteiten geven zowel individueel als in groepsverband, als aan risicogroepen ii. Voorlichting en advies over hygiëne en gezondheid iii. Bijdragen aan kennisontwikkeling en activiteiten t.b.v. antibioticaresistentie en infectiepreventie iv. Uitvoeren van bron- en contactonderzoek v. Screening op en behandeling van infectieziekten
Het beschermen
Signaleren van
- Gezondheidsmonitor Volwassenen en ouderen opstellen
van de bevolking
factoren die
- Uitvoeren verdiepend onderzoek naar gezondheid en -
tegen
gezondheids-
gezondheidsrisico’s
gezondheids-
risico’s met zich
- Uitvoeren forensisch geneeskundige zorg:
bedreigende
mee brengen en
i. Lijkschouw (600 maal) bij vermoeden niet-natuurlijke dood
factoren en het
het bevorderen van en euthanasie (275 verklaringen)
stimuleren van
een leefomgeving
ii. Forensisch medisch onderzoek bij incidenten, huiselijk
een gezonde
die uitnodigt tot
geweld, zedenzaken en kindermishandeling.
leefstijl en -
gezond gedrag
iii. Afname alcohol- en drugscontroles en medische
omgeving
arrestantenzorg (1.500 controles) iv. Opstellen letselbeschrijvingen (50 stuks) - (Pro)actief adviseren over gezondheidsrisico’s op gebied van milieu en ruimtelijke ordening, als ook over de leefomgeving in relatie tot de gezondheid. En voorlichting over voorkomende gezondheidsbedreigende factoren, o.a. asbest, gewasbeschermingsmiddelen, eikenprocessierups, hitte, houtkachels en windmolens (200 maal) - Adviseren over gezondheidsrisico’s van gevaarlijke stoffen (10 adviezen) - Ondersteunen van gemeenten bij invoering Omgevingswet en borging van gezondheid in omgevingsvisies en -plannen
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
14
14 april 2022
Het houden van
Uitvoeren van
- Uitvoeren van jaarlijkse onderzoeken bij kinderdagverblijven
toezicht
toezicht op de
(KDV), buitenschoolse opvang (BSO), gastouderbureaus
kinderopvang en
(GOB), en gastouders (GO) (500 jaarlijkse onderzoeken)
vergunde bedrijven - Uitvoeren van onderzoek bij aanvraag nieuwe opvanglocatie - Uitvoeren overige onderzoeken bij KDV, BSO, GOB en GO - Inspecteren en adviseren van tattoo- en piercingshops (50 stuks), (tijdelijke) huisvestinglocaties vluchtelingen en statushouders (2 azc’s) en seksbedrijven Continue
Signaleren kansen, Uitvoeren van verdiepend onderzoek en het adviseren over
verbetering van
ontwikkelingen en
de algemene
bedreigingen en
publieke
samenbrengen van
trends en ontwikkelingen
gezondheidszorg diverse informatiebronnen
2.1.3
Publieke gezondheidszorg tijdens crisissituaties
Het beoogt maatschappelijk effect van publieke gezondheidszorg tijdens crisissituaties betreft: Beperken van gezondheidsschade bij crisissituaties door voorbereiding op en coördinatie van zorg bij ongevallen en rampen, als ook het borgen van opgeschaalde publieke gezondheidsprocessen. De Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) - als onderdeel van het programma Crisisbeheersing - draagt in crisissituaties zorg voor coördinatie, aansturing en regie van de geneeskundige hulpverlening. Preventief adviseert ze gemeenten en andere (overheids)organisaties op dat gebied. De GGD is vanuit het programma Publieke Gezondheid verantwoordelijk voor publieke gezondheidsprocessen. Hieronder vallen opgeschaalde infectieziektebestrijding, opgeschaalde medische milieukunde, psychosociale hulpverlening en gezondheidsonderzoek bij rampen. De GHOR en de GGD borgen de opgeschaalde publieke zorg. Vanaf het jaar 2020 is binnen de opgeschaalde infectieziektebestrijding als gevolg van de coronapandemie een intensief programma gelopen onder financiering van VWS. Indien er in 2023 nog activiteiten in het kader van de coronapandemie doorlopen, is het uitgangspunt dat de bijbehorende kosten volledig door VWS gefinancierd worden.
Met welke prestaties wordt het beoogd maatschappelijk effect gerealiseerd? Om gezondheidsschade bij crisissituaties te beperken door voorbereiding op, en coördinatie van zorg bij ongevallen en rampen, als ook het borgen van opgeschaalde publieke gezondheidsprocessen, zijn een aantal strategische doelen geformuleerd. Met het realiseren van deze doelen wordt een zo groot
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
15
14 april 2022
mogelijke impact gerealiseerd op de algemene (publieke) gezondheid. De doelen, met hun vertaling in prestaties, zijn opgenomen in onderstaande tabel. Strategisch doel Operationeel doel
Prestaties
Regie op en
Zorginstellingen zijn
Actuele informatie over de mate van voorbereiding en
voorbereiding
zich bewust van hun rol continuïteit in de zorgketen.
van de
en eigen
geneeskundige
verantwoordelijkheid
hulpverlening bij
binnen de zorgketen
crises Bijdragen aan de Adviseert over
- Adviseren en bieden van ondersteuning t.a.v.
borging van
crisisbeheersing om
crisisbeheersing aan partners in de zorgketen om een
geneeskundige
zorgcontinuïteit
positieve bijdrage te leveren aan zorg continuïteit.
hulpverlening
verstoring te beperken,
- Bijdragen aan multidisciplinaire advisering over
als ook over
evenementen en infrastructurele projecten aan
risicobeheersing om
gemeenten, andere overheden en bedrijven (mede in
crises te voorkomen
relatie met de nieuwe Omgevingswet).
Coördineren,
Borgen van een
- Voldoen aan normen zoals vastgelegd in het
aansturen en
kwalitatief hoogstaande Geneeskundig Crisisplan.
regisseren van
crisisorganisatie die
- Continue beschikbaarheid van gekwalificeerde
de
24/7 paraat is.
crisisfunctionarissen.
geneeskundige
- Uitvoeren van activiteiten voor ontwikkeling en
hulpverlening
blijvende vakbekwaamheid d.m.v. een actueel
tijdens
opleidingsplan (OTO-plan).
crisissituaties
- Borging beschikbaarheid van materieel (vervoer, communicatiemiddelen en kleding) permanent op orde. Verbinden van
- Informatiemanagement t.b.v. instellingen.
geneeskundige
- Realiseren van een systeem t.b.v. informatie
hulpverlening met
uitwisseling in de zorgketen in het kader van
openbare orde en
rampenbestrijding en crisisbeheersing.
veiligheid Visie zelfredzaamheid
- Analyseren van zelfredzaamheid kwetsbare groepen.
GHOR en
- Bieden van handelingsperspectieven tijdens rampen
veiligheidsregio ten
en crisis.
uitvoering brengen
- Adviseren van sociale netwerken en zorginstellingen rondom verminderd zelfredzamen.
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
16
14 april 2022
Beperken van
Borgen opgeschaalde
Inzetten van psychosociale hulpverlening, medische
gezondheids-
publieke gezondheids-
milieukunde, opgeschaalde infectieziektebestrijding en
schade
processen en
het opstarten van een gezondheidsonderzoek bij
ondersteunen bevoegd
rampen. Als ook het adviseren van bevoegd gezag.
gezag bij incidenten met (mogelijke) maatschappelijke onrust
2.1.4
Programmakosten
De lasten van het programma Publieke Gezondheid bedragen € 19,2 miljoen exclusief de toerekening van overhead. Dat is € 37 per inwoner. De gemeenten dekken met hun bijdragen € 15,1 miljoen van de programmalasten. Dat is € 29 per inwoner. Programma Publieke Gezondheid
(bedragen in duizenden euro's) Begroting 2023
Lasten Baten Algemene dekkingsmiddelen Onvoorzien Geraam d saldo van baten en lasten Stortingen in reserves Ontrekkingen van reserves
19.159 19.147 0 0 13 2 15
Geraam d resultaat
0
De storting van € 2.000 en onttrekking van € 15.000 heeft betrekking op de reserve kapitaallasten huisvesting Oranjelaan Roermond. De lasten van GHOR zijn opgenomen in de begroting van programma Crisisbeheersing, omdat daar ook het merendeel van de baten wordt verantwoord.
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
17
14 april 2022
2.2
Programma Brandweerzorg
Het programma Brandweerzorg bestaat uit drie onderdelen: -
Risicobeheersing;
-
Incidentbestrijding;
-
Preparatie.
Richtinggevende uitgangspunten In de Bestuurscommissie Veiligheid bestaat brede steun voor de richting waarin de brandweer in onze regio zich wil door ontwikkelen. Hiermee zijn de belangrijkste lijnen voor de komende jaren vastgelegd. De hierin benoemde bouwstenen waarmee verder gebouwd wordt, zijn: •
de behapbare basis;
•
risicogerichte specialismen;
•
een flexibel repressief organisatiemodel;
•
gebiedsgerichte opkomsttijden in het volgende dekkingsplan;
•
toekomstbestendige brandweerzorg, met inachtneming van de ‘deeltijdrichtlijn’, en
•
informatiegestuurd werken en continu ontwikkelen van onze kennis.
Algemene ontwikkelingen 2023 Deeltijdregeling brandweervrijwilligers In Nederland bestaat een hybride stelsel van beroeps- en vrijwillige brandweermensen. De Europese Deeltijdrichtlijn dreigt de vrijwilligheid onder druk te zetten. De Minister van Justitie en Veiligheid heeft aangegeven dat vrijwilligheid echt vrijwillig moet zijn en dat sluit niet aan bij kazernering van vrijwilligers. Daarnaast moet een onderscheid worden gemaakt in het takenpakket tussen vrijwilligers en beroepsbrandweermensen. Een extern bureau heeft uitgerekend dat de stelselwijzing in onze regio € 1,2 mln. kosten met zich meebrengt. De bestuurlijke lijn is dat wijzigingen als gevolg Europese wetgeving door het Rijk moeten worden vergoed. Versterking paraatheid brandweer Conform beleidsplan 2020-2023 wordt voor incidentbestrijding en preparatie uitvoering gegeven aan de bestuurlijk vastgestelde derde jaarschijf versterking paraatheid. Dit leidt tot een geplande verhoging van de bijdrage in 2023 met een bedrag van € 190.000. 2e loopbaanbeleid In 2006 is het 2e loopbaanbeleid bij de brandweer geïntroduceerd. Het gaat over medewerkers incidentbestrijding in de 24-uursdienst. Onder voorwaarde van medische geschiktheid mogen deze medewerkers maximaal 20 jaar werken in deze bezwarende functie.
Werkgever en werknemer spannen zich gezamenlijk in om een goede vervolgstap, de zogenaamde 2e loopbaan van de werknemer, mogelijk te maken naar een niet bezwarende functie binnen dan wel buiten de organisatie. In 2021 heeft de brandweer het tweede loopbaanbeleid geactualiseerd. De noodzakelijke kostenstijging is verdisconteerd in de begroting.
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
18
14 april 2022
Repressief Organisatieplan 3.0 Op 11 juni 2021 heeft de Bestuurscommissie Veiligheid het Repressief Brandweer Organisatieplan (RBOP 3.0) vastgesteld. In het Repressief Brandweer Organisatieplan (RBOP 3) zijn keuzes gemaakt voor een toekomstig bestendige inrichting van de repressieve functie. De keuzes ten aanzien van de personele capaciteit spitsen zich toe op de organisatie van specialistische taken en het niet langer invullen van gekazerneerde diensten door vrijwilligers als gevolg van taakdifferentiatie. De keuzes ten aanzien van de materiële voorzieningen gaan over een efficiënter gebruik van het materieel en eerst besparen om te kunnen investeren. De keuzes ten aanzien van huisvesting zijn nog niet allemaal uitgekristalliseerd. De samenvoeging van de posten Heythuysen en Roggel is reeds in het budgettair kader verwerkt. De bouw van de nieuwe centrumpost in Venray brengt hogere lasten met zich mee. De financiële vertaling van een nieuwe centrumpost in Roermond is onderwerp van onderzoek. Samenvattend is er sprake van een budgettair neutrale invulling van het RBOP 3.0: de besparingen worden ingezet voor noodzakelijke nieuwe investeringen en een noodzakelijke uitbreiding van de beroepscapaciteit. Actualisatie investeringsprogramma materiaal brandweer Het investeringsprogramma brandweer wordt geactualiseerd naar de periode 2022 - 2030.
Op voorhand is duidelijk dat het budget voor kapitaallasten in deze periode niet toereikend is. Daar zijn twee redenen voor aan te wijzen. In de eerste plaats is het materieel in de regionalisering naar VRLN overgekomen zonder btw. De vervanging vindt met btw plaats en daaruit vloeit dus een kostenstijging voort. In de tweede plaats zijn de specificaties in de loop van de tijd gewijzigd en dat is van invloed op de aanschafprijs. De verwachting is dat de omvang pas zichtbaar wordt in de jaren na 2023. Voor de tijdelijke opvang van deze verwachte tekorten hebben we de afgelopen jaren de egalisatiereserve kapitaallasten brandweerzorg gevormd. Energietransitie en duurzaamheid De energietransitie is een ontwikkeling op wereldniveau. Dit maakt deel uit van het Beleidsplan Brandweer, praktijkervaringen en landelijke ontwikkelingen. Enerzijds moet de eigen organisatie de overstap maken naar niet-fossiele energie en anderzijds moet de organisatie voorbereid zijn op incidenten met een ander karakter als gevolg van de energietransitie. We willen een veilige energietransitie faciliteren door vroegtijdig te adviseren over de gevolgen van beleidskeuzes die bij lokale gemeenten en regionaal spelen. In 2021 is een verkennend onderzoek uitgevoerd. De vervolgstap is deze aanbevelingen en adviezen te vertalen in beleid en het maken van een plan van aanpak. In 2023 voeren we dit plan uit.
Door de energietransitie veranderen de ongevallen en incidenten waarmee we te maken krijgen. Hier moet ons personeel voor opgeleid en getraind zijn. Ook moeten ze voor de bestrijding van dit soort nieuwe incidenten beschikken over specifieke materialen. Werken met de Omgevingswet Naar alle waarschijnlijkheid treedt de Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging Bouw (Wkb) op 1 januari 2023 in werking. Versterking van de adviesrol van de veiligheidsregio aan de voorkant is de uitdaging waar we samen met gemeenten en ketenpartners in de regio aan werken. Risicobeheersing
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
19
14 april 2022
adviseert de gemeenten en provincie bij de totstandkoming van de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de omgevingsvergunningen. In 2023 ligt de focus op het adviseren bij het omgevingsplan en het borgen van veiligheid en gezondheid bij de grote maatschappelijke opgaven: de energietransitie, klimaatadaptatie, vergrijzing en de woningbouwopgave. Daar bereiden wij ons op voor. De juiste informatie te verstrekken over risico's, inzicht te geven in de gevolgen voor veiligheid en gezondheid en een handreiking te geven hoe dit in een omgevingsplan geborgd kan worden. Daarnaast zal 2023 in het teken staan van ervaring opdoen, oefenen en monitoren samen met gemeenten en ketenpartners. Informatiegestuurd werken VRLN heeft in haar beleidsplan 2020 - 2023 informatiegestuurd werken als kernwaarde opgenomen. Informatie wordt steeds belangrijker zowel in de voorbereiding op incidenten als in de preventieve taken. Hiervoor is binnen de gehele veiligheidsregio een programma Informatie & Techniek gestart. In dit programma krijgen vraagstukken rondom informatievoorziening, ICT en innovatie een plek. Binnen brandweerzorg hebben we veel data ter beschikking. In 2021 zijn we gestart met het inrichten van een systeem dat deze data beschikbaar kan stellen en kan opwaarderen tot bruikbare informatie en kennis.
Ook is er in 2021 gestart met de modernisering van de Mobiele Operationele Informatievoorziening in de brandweervoertuigen. In 2022 en 2023 maken we de vervolgstap naar het structureel inbedden van business intelligence in de brandweerorganisatie. Risicogericht adviseren We zien dat het thema veiligheid steeds vaker in verschillende samenwerkingsverbanden inhoud en betekenis krijgt. Dat vraagt om een heldere definiëring van de verantwoordelijkheid en rol van de adviseur risicobeheersing. Daarnaast kan risicogericht adviseren niet zonder goede en betrouwbare informatie. Het verwerven van kennis over nieuwe risico's en het doen van onderzoek wordt steeds belangrijker. We sluiten als regio aan op de landelijke ontwikkelingen met betrekking tot positionering van risicobeheersing en leveren een actieve bijdrage door de regionale projecten op gebied van informatiegestuurd werken. Brandveilig Leven Brandveilig Leven heeft een strategisch meerjarenbeleidsplan gemaakt. Op inhoudelijk vlak volgen de ontwikkelingen elkaar in rap tempo op, denk aan de rookmelderverplichting, energietransitie en klimaatverandering. De rol van Brandveilig Leven is veranderd. We zoeken steeds meer de structurele samenwerking op met ketenpartners.
Er is landelijk én regionaal een ontwikkeling zichtbaar waarbij steeds vaker een integrale benadering van preventie de voorkeur krijgt, zowel bij doelgroepen als partnerorganisaties. Alleen over brandveiligheid spreken is niet meer voldoende. We werken doelgroepgericht en verbinden onderwerpen en thema’s met elkaar. Op het juiste moment de juiste focus aanbrengen is daarbij cruciaal voor de uitvoering van Brandveilig Leven projecten en campagnes. De focus richt zich op het werven van voldoende vrijwilligers, het door-ontwikkelen van de digitale dienstverlening en de samenwerking met maatschappelijke instellingen en het onderwijs. Natuurbrandbeheersing In 2023 geven we uitvoering aan het intereggproject natuurbrandbeheersing. Dit project geeft een vervolg aan de grensoverschrijdende samenwerking in Limburg met de Duitse partners, de beide
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
20
14 april 2022
veiligheidsregio's, natuurpartijen en provincie Limburg. Doel van dit project is om de ingezette samenwerking te borgen, een dekkend preventief beleid voor Limburg te implementeren en voorbereid te zijn op een effectieve bestrijding van natuurbranden: tijdig signaleren, voorkomen van uitbreiding van brand en effectieve bestrijding waarbij onnodige beschadiging van de natuurwaarden wordt voorkomen. 2.2.1
Risicobeheersing
Gemeenten willen een veilige woon- en leefomgeving voor hun inwoners. Sociale veiligheid is daarbij een belangrijk aandachtsveld, maar ook doelen op het vlak van de fysieke veiligheid zoals vermindering van het aantal incidenten en calamiteiten zijn voor gemeenten erg belangrijk. Hierbij werken zij samen met professionals, zoals politie en veiligheidsregio. Ook zetten zij in op versterken van de betrokkenheid en vergroting van het zelfoplossend vermogen van hun inwoners en ondernemers. De veiligheidsregio helpt gemeenten hierbij. Binnen risicobeheersing biedt zij gemeenten deskundige hulp bij het voorkomen en beperken van (brand)incidenten en bij het indammen van brandrisico’s. Daarnaast wordt er specifiek aandacht gegeven aan het voorkomen van branden en ongevallen door het stimuleren van brandveilig gedrag bij burgers, organisaties en bedrijven (voorheen Brandveilig Leven). In vergunningstrajecten zorgt de veiligheidsregio voor deskundige advisering op het gebied van de ruimtelijke, industriële en gebruiksveiligheid en in bouwtrajecten. Als onderdeel van de veiligheidsketen richt risicobeheersing zich onder meer op het mogelijk maken van een veilige en effectieve inzet van de hulpdiensten bij calamiteiten.
De regio werkt vanuit het begrip ‘meerlaagse veiligheid’ waarbij in iedere fase van het realiseren van een ruimtelijke ontwikkeling of bouwwerk een passend instrument ingezet kan worden om fysieke veiligheid te vergroten. Risicobeheersing adviseert tevens over bereikbaarheid en aanwezige bluswatervoorzieningen zodat hulpdiensten effectief op kunnen treden bij calamiteiten. Activiteiten 2023 Het programmaonderdeel risicobeheersing bestaat uit meerdere taakvelden (hieronder A t/m E). A
Ruimtelijke veiligheid
De veiligheidsregio brengt adviezen uit gericht op het beheersen van omgevingsrisico’s. De advieswerkzaamheden omvatten: externe veiligheid bestemmingsplannen, omgevings- en trajectbesluiten, routering gevaarlijke stoffen, infrastructurele wijzigingen, realiseren van bluswatervoorzieningen en keurmerk veilig ondernemen. Doel is om in een zo vroeg mogelijk stadium veiligheidsrisico’s in beeld te brengen en mee te laten wegen in de beleidskeuzes die gemaakt worden. Prestatie indicatoren Snelle, adequate en kwalitatief hoogwaardige adviezen over maatregelen, voorzieningen en voorschriften om omgevingsrisico’s te beperken en te beheersen. Jaarlijks gaat het gemiddeld om 250 tot 300 adviesaanvragen in het kader van omgevingsvisies, omgevingsplannen en omgevingsvergunning inclusief bluswater en bereikbaarheid.
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
21
14 april 2022
B
Industriële veiligheid
De veiligheidsregio voert werkzaamheden uit gericht op het adviseren over, toezien op en eventueel handhaven van de beheersing van industriële risico’s. Tot deze werkzaamheden behoren het beoordelen van veiligheidsrapporten, aanwijzing van bedrijfsbrandweren, advies op het gebied van opslag van vuurwerk en explosieve stoffen, advies externe veiligheid Wet Milieubeheer en inspecties en handhaving BRZO (Besluit Risico Zware Ongevallen). Prestatie indicatoren Snelle, adequate en kwalitatief hoogwaardige adviezen over maatregelen, voorzieningen en voorschriften om industriële risico’s te beperken en te beheersen. Adequate controle in het kader van handhaving door middel van toezicht en inspecties. Jaarlijks gaat het gemiddeld om 12 BRZO-inspecties en 10-20 adviezen in het kader van aanvragen voor een milieuvergunning en behandeling incidentmeldingen. C
Bouwveiligheid
De veiligheidsregio adviseert over brandveiligheidsaspecten bij bouwvergunningtrajecten: over te nemen bouwkundige maatregelen, technische installaties, bereikbaarheid en bluswatervoorzieningen op objectniveau. Controles tijdens en na de bouw maken deel uit van deze werkzaamheden. Prestatie indicatoren Snelle, adequate en kwalitatief hoogwaardige adviezen over maatregelen, voorzieningen en voorschriften over brandveiligheidsaspecten in het kader van bouwvergunningtrajecten. Adequate controle in het kader van handhaving door middel van toezicht en inspecties. Jaarlijks worden gemiddeld 900 adviesrapporten uitgebracht en 20 controles uitgevoerd. Speerpunt is het verhogen van de kwaliteit van onze dienstverlening aan gemeenten, door: -
nog meer aan de voorkant mee te denken zodat gemeenten niet verrast worden door ons advies in een lopende aanvraag:
-
het borgen van maximale afstemming bij complexe trajecten en
-
de risicogerichte benadering goed te borgen in het adviesformat.
D
Gebruiksveiligheid
De veiligheidsregio adviseert over brandveilig gebruik van bouwwerken en bij risicovolle en/of grootschalige evenementen. Hiertoe behoort de advisering omgevingsvergunning en melding brandveilig gebruik, de advisering en het toezicht bij grootschalige en risicovolle (B- en C-) evenementen en het toezicht op brandveilig gebruik. Daarnaast voert de veiligheidsregio activiteiten uit specifiek gericht op het verkleinen van het risico op brand door menselijk handelen. Concrete activiteiten zijn de ervaringsprogramma’s binnen de Risk Factory voor scholieren, zorginstellingen, het voorlichten en trainen van kwetsbare groepen en het trainen van ambassadeurs (bij voorkeur door het opzoeken van een structurele samenwerking met zorgorganisaties en woningcorporaties). Prestatie indicatoren Snelle, adequate en kwalitatief hoogwaardige adviezen over maatregelen, voorzieningen en voorschriften bij het gebruik van bouwwerken en bij evenementen.
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
22
14 april 2022
Jaarlijks gaat het gemiddeld om 1.500 gebruikscontroles, 300 adviezen in het kader van brandveilig gebruik en 500 adviezen in het kader van evenementenadvisering. Brandveilig Leven Specifiek onderdeel binnen gebruiksveiligheid is Brandveilig Leven, waarbij specifiek aandacht gegeven wordt aan het voorkomen van branden en ongevallen door het stimuleren van brandveilig gedrag bij burgers, organisaties en bedrijven. In totaal worden ruim 300 voorlichtingsactiviteiten Brandveilig Leven uitgevoerd. We maken hierbij in toenemende mate gebruik van volontairs en ambassadeurs (intermediairs). Een belangrijk onderdeel is dan ook het werven en trainen van intermediairs. Om dit te bereiken zoeken we onder meer aansluiting bij opleidingen voor mensen die werkzaam worden bij kwetsbare groepen in de samenleving (bijvoorbeeld MBO Verzorgende). Het team Brandveilig Leven werkt daarnaast samen met de overige collega’s van Risicobeheersing om vraagstukken en uitdagingen gezamenlijk aan te gaan en zorgt er tevens voor dat brandweerposten de juiste (methodische) ondersteuning krijgen bij het uitrollen van lokale initiatieven zoals voorlichtingsactiviteiten. E
Onderzoek en beleid
Binnen risicobeheersing verzorgt VRLN de beleidsvoorbereiding (of levert een bijdrage aan) op diverse terreinen en onderwerpen. Prestatie indicatoren Adequate en kwalitatief hoogwaardige beleidsadviezen die bijdragen aan een effectieve en efficiënte organisatie van de brandweerpreventie, gebaseerd op de nieuwste inzichten en ontwikkelingen. Indicatoren (risicobeheersing als geheel) • Goed en op tijd: wij adviseren in een vroegtijdig stadium vanuit vakinhoudelijke professionaliteit, onafhankelijk en risicogericht. -
Wij zijn aan de voorkant betrokken bij nieuwe ontwikkelingen en aanvragen zodat veiligheid meegenomen kan worden in de fase van integrale belangenafweging. Het percentage vooroverleggen ten opzichte van het aantal adviesaanvragen toont een stijgende lijn.
-
De medewerkers risicobeheersing voldoen aan de landelijk vastgestelde kwaliteitscriteria. Dit is vastgelegd in het dashboard ontwikkeling vakmanschap.
-
Met iedere medewerker wordt jaarlijks een ontwikkelgesprek gevoerd.
-
Onze adviezen voldoen aan de interne standaard voor kwaliteit (kwaliteitskaart). Dit wordt jaarlijks beoordeeld op basis van een steekproef.
-
Wij voeren een tevredenheidsonderzoek uit met betrekking tot onze dienstverlening en scoren daarbij een ruimvoldoende.
• Co-creatie: wij werken samen met partners aan veiligheidsvraagstukken, leveren een onderbouwde bijdrage aan integraal advies en maken waar mogelijk de verbinding op inhoud. -
Het aantal partners waar wij structureel mee samenwerken toont een stijgende lijn.
-
Per programma geven wij minimaal 1 voorbeeld van een nieuw samenwerkingsinitiatief.
-
Wij meten de kwaliteit van de samenwerking met partners d.m.v. een enquête.
Ontwerpbegroting 2023 VRLN
23
14 april 2022
• Informatie gestuurd: wij faciliteren gemeentelijke beleidskeuzes en beïnvloeden brandveilig gedrag door het verzamelen, analyseren en duiden van data en vertalen dit naar een regionaal brandrisicoprofiel en regionaal/lokaal veiligheidsbeeld. -