3. Begroting 2022-1 (alleen digitaal)
Tekst van het document
Begroting
2022-1
Omnibuzz
Inhoud 1.
Inleiding
3
2.5.8 Het applicatielandschap als basis
13
2.
Omnibuzz
6
3.
De beleidsbegroting
16
2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.2 2.2.1
Wie is Omnibuzz 6 Missie 6 Slim vervoer 6 Maatschappelijk verbinden 6 Regiemodel 7 Relevante ontwikkelingen 7 Impact van COVID-19 en tekort aan personeel in de vervoerssector 7 Vervoersresultaat 7 Bonus malus 8 Groeiende zorgbehoefte bij klanten 8 Compliance en toename ‘kruimelfuncties’ 8 Cao 8 Pijler 1: Kantelen van vervoer en OV-gebruik stimuleren 9 Samenwerking met Provincie Limburg 9 De Voor Elkaar Pas (VEP) 10 Ik wil vervoer 10 Pijler 2: Het efficiënter organiseren van doelgroepenvervoer 10 Efficiënt Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (CVV) 10 Instroom ander doelgroepenvervoer 11 Invulling andere vervoersbehoeften 11 Pijler 3: Omnibuzz als slimme organisatie 11 Omnibuzz als kennisorganisatie 11 Contractbeheer 12 Afstemming met Provincie Limburg 12 Aanpassing verdeelsystematiek 12 Relatiebeheer gemeenten 12 Digitalisering en compliance 12 Bedrijfsvoering 13
3.1 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.1.4 3.1.5 3.1.6 3.1.7 3.1.8
Programma Omnibuzz-vervoer Wat willen wij bereiken? Wat gaan wij ervoor doen? Wat zijn de daarmee gepaard gaande programmakosten? Beleidsindicatoren Paragrafen Weerstandsvermogen en risicomanagement Financiering Bedrijfsvoering
16 16 16 17 18 19 19 24 27
4.
Financiële begroting
32
2.2.2 2.2.3 2.2.4 2.2.5 2.2.6 2.3 2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.4 2.4.1 2.4.2 2.4.3 2.5 2.5.1 2.5.2 2.5.3 2.5.4 2.5.5 2.5.6 2.5.7
Vormgeving: bartistiek Design Foto’s: De Fotovakvrouw 2
4.1 4.2 4.2.1 4.2.2 4.2.3 4.2.4 4.2.5 4.2.6 4.3
Financiële kaders Toelichting op de baten en lasten Vervoerskosten en baten Kosten regie en planning Bedrijfsvoeringkosten Tabel Eindresultaat Eindresultaat IV3 Vergelijking eindresultaat IV3 Analyse eerste begrotingswijziging 2022 ten opzichte van de oorspronkelijke begroting 2022 4.3.1 Analyse vervoersresultaat 4.3.2 Totaalanalyse
32 34 34 40 42 43 44 45
5.
Bijlagen
50
5.1 5.2
Staat van geactiveerde kapitaaluitgaven Staat van reserves
50 50
45 46 47
Omnibuzz
1. Inleiding Voor u ligt de eerste wijziging programmabegroting 2022 van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Omnibuzz (begroting 2022-1). Hierin zijn de actuele inzichten met betrekking tot de ontwikkeling van het vervoer en de organisatie opgenomen. Omnibuzz is verantwoordelijk voor het (Collectief) Vraagafhankelijk vervoer (CVV) voor klanten met een Wmo-indicatie. De uitgangspunten en kaders waarbinnen Omnibuzz dit doet, zijn vastgelegd in het bedrijfsplan (5 januari 2016, actualisatie 2019), de Gemeenschappelijke Regeling Omnibuzz en de dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) met de gemeenten. De vertaling van deze kaders naar de jaarlijkse begrotings- en verantwoordingsstukken gebeurt conform het ‘Besluit begroting en verantwoording’ (BBV). Rekening houdend met de dynamiek en voortdurende ontwikkelingen wordt de begroting, indien nodig, jaarlijks geactualiseerd en bijgesteld. In deze begrotingswijziging is een aantal nieuwe inzichten en ontwikkelingen verwerkt, die tot een bijstelling van de begroting 2022 leiden.
3
Omnibuzz
4
2 Over Omnibuzz
5
Omnibuzz
Over Omnibuzz
2. Omnibuzz 2.1
Wie is Omnibuzz
Omnibuzz is een Gemeenschappelijke Regeling (GR) en verantwoordelijk voor de uitvoering van het Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (CVV) in het kader van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) voor 30 Limburgse gemeenten. Onze bijna 38.500 klanten hebben van hun gemeenten een indicatie voor ons vervoer gekregen in het kader van de Wmo. Omnibuzz neemt de administratie en andere uitvoerende en controlerende taken over, waarbij afstemming en overleg tussen betrokken partijen en deelnemende gemeenten geborgd is. De dienstverlening is gericht op optimalisatie van het vervoer voor de reizigers en de deelnemende gemeenten. Het doel van Omnibuzz is: ‘Het bieden van de beste service op het gebied van (aangepast) vervoer.’ Hierbij ligt een sterke focus op het bieden van (maatwerk-)oplossingen voor vervoersvragen van klanten. Omnibuzz zorgt dat klanten - ook diegenen die daarbij ondersteuning nodig hebben - optimaal gebruik kunnen maken van het vervoer en daardoor kunnen blijven participeren. De uitdaging is om deze functie binnen de financiële kaders te blijven vervullen. Hiervoor wordt ingezet op efficiënt vervoer en de eigen kracht van klanten. Omnibuzz staat voor de volgende kernwaarden:
› Klantgericht en betrouwbaar. › Kostenefficiënt en duurzaam. › Innovatief en flexibel. › Kwaliteit en deskundigheid. › Integriteit.
6
2.1.1 Missie
De missie van Omnibuzz is:
“Goed, veilig, betrouwbaar en betaalbaar doelgroepenvervoer voor nu en later. ” Uit onze missie blijkt een sterke focus op duurzaam en kwalitatief hoogwaardig vervoer. De missie is verbonden aan een motto dat centraal staat in de dienstverlening:
“Via slim vervoer maatschappelijk blijven verbinden.” 2.1.2 Slim vervoer
Met het aanbieden van doelgroepenvervoer zorgt Omnibuzz voor een belangrijk netwerk van reizigers, gemeenten en uitvoerders in Limburg. Omnibuzz kan terugvallen op inhoudelijke expertise, gedetailleerde data en een proactieve houding om het vervoer voortdurend te optimaliseren. Hierbij wegen we alle belangen van gemeenten, klanten en vervoerders af en zorgen voor een optimale onderlinge afstemming. Dit is noodzakelijk om het vervoer voor de reiziger passend uit te blijven voeren en voor gemeenten toch betaalbaar te houden. 2.1.3 Maatschappelijk verbinden
Maatschappelijk verbinden tekent de rol van Omnibuzz in het maatschappelijk veld. Vervoer is de verbinding tussen het sociale leven, maatschappelijke activiteiten en de gebruikers ervan. In de actualiteit leidt dit steeds vaker tot het bieden van noodoplossingen voor acute vervoersvragen, zoals het vaccinatievervoer of ondersteuning bij evacuaties door de wateroverlast.
Omnibuzz
Over Omnibuzz
2.1.4 Regiemodel
Omnibuzz is opgericht om de doelstellingen voor de 30 Limburgse gemeenten te realiseren. Hiermee dragen de Limburgse gemeenten zorg voor toekomstbestendig doelgroepenvervoer. Om te sturen op deze ambities is gekozen voor een mobiliteitscentrale volgens het regiemodel. Dit betekent een scheiding tussen regie en de uitvoering van het vervoer. Wij optimaliseren het vervoer doordat beleidsmatige aspecten, contractbeheer en het operationele proces samenkomen binnen de organisatie zonder inmenging van private belangen. Hierdoor kunnen wij het vervoerssysteem als geheel passend, betaalbaar en toekomstbestendig houden. Eventueel kunnen andere vervoersvormen instromen in dezelfde centrale, maar dit is niet noodzakelijk. De wijze en termijn waarop de ambities gerealiseerd worden is namelijk dynamisch. Op basis van actuele ontwikkelingen wordt de advisering aan gemeenten voortdurend bijgestuurd. De drie pijlers waarop alle ambities gebaseerd zijn, borgen de visie op de lange termijn:
› Het kantelen van vervoer en het gebruik van Openbaar Vervoer (OV) stimuleren.
› Het efficiënter organiseren van doelgroepenvervoer. › Omnibuzz als slimme organisatie. Na een korte omschrijving van de relevante ontwikkeling voor het Omnibuzz-vervoer, worden de uitgangspunten per pijler toegelicht.
2.2
Relevante ontwikkelingen
2.2.1 Impact van COVID-19 en tekort aan personeel in de vervoerssector
De impact van COVID-19 is overduidelijk en werkt in nagenoeg alle aspecten door. In het vervoersvolume was altijd al sprake van verschillen tussen gemeenten en schommelingen in de tijd. Door de actualiteit is de bandbreedte van deze schommelingen aanzienlijk toegenomen en neemt de
voorspelbaarheid af. Dit maakt het moeilijk om begrotingen strak op te stellen en compliceert het maken van passende (beleids-) keuzes. Door de teruggevallen volumes en de aangepaste uitvoeringsregels van het vervoer zijn de reguliere maatstaven voor efficiënt vervoer niet meer in elke situatie van toepassing. De veiligheid van het vervoer voor klanten en chauffeurs staat voorop. In lijn met de oproep van het Rijk en de VNG heeft Omnibuzz continuïteits- en ondersteuningsafspraken gemaakt met de vervoerders en deze vastgelegd in een addendum per perceel. Mede als gevolg van de terugval in het vervoer zijn veel chauffeurs noodgedwongen uitgeweken naar werk in andere sectoren. Veel vervoerders ondervinden sindsdien problemen met het aantrekken en behouden van voldoende gekwalificeerde chauffeurs. 2.2.2 Vervoersresultaat
In een normale situatie (zonder COVID-19) worden de gerealiseerde vervoerscijfers uit 2021 voor deze begroting als uitgangspunt genomen. Vanwege COVID-19 en het gedaalde vervoersvolume is het niet opportuun met dit uitgangspunt te werken. Het vervoersvolume is afhankelijk van de ontwikkeling van COVID-19 en de opgelegde maatregelen. Op basis van de meest recente inzichten en ontwikkelingen is, in lijn met landelijke inschattingen van vergelijkbare opdrachtgevers, gekozen om 95% van het volume van 2019 als basis te nemen. Gedurende 2022 zullen nog een lange tijd maatregelen gelden die leiden tot een lagere vervoersvraag. Het gehanteerde percentage ten opzichte van de vraag in 2019 biedt begrotingstechnisch voldoende ruimte om de vraagontwikkeling en aanvullende continuïteitsafspraken op te kunnen vangen. Ook de ingeschatte extra vraag door vaccinatievervoer kan hiermee naar verwachting worden opgevangen. Deze inschatting is gebaseerd op de eerste ervaringscijfers en de extrapolatie daarvan. Gemeentelijke verschillen als gevolg van reisgedrag van klanten naar vaccinatielocaties kunnen deze extrapolatie beïnvloeden. In principe wordt voorgesteld om geen opslagpercentage te hanteren, tenzij een individuele gemeente dit specifiek heeft aangegeven. 7
Omnibuzz
Over Omnibuzz
De ontwikkeling van het volume varieert tussen de gemeenten. De kosten per eenheid (zones) is in de basis voor alle gemeenten gelijk. Dit vervoerstarief wordt geïndexeerd met de NEA-index die voor 2022 3,5% is. De vervoerskorting, als gevolg van de onderhandelingen met de vervoerders naar aanleiding van de hoge NEA-index 2020, wordt verrekend in het vervoersresultaat. In 2022 verrekenen wij dit de laatste keer in de begroting (1%). Daarmee is de volledige korting over drie jaar (2020 tot en met 2022) verwerkt. Vanaf 2023 is geen sprake meer van een kortingspercentage en geldt het reguliere vervoerstarief.
vervoer en de dienstverlening aan de telefoon. Het uitvoeren van ritten en het verwerken van rit- en informatieaanvragen kost gemiddeld meer tijd. Ook is er meer afstemming nodig tussen gemeenten (consulenten), vervoerders en Omnibuzz. De nieuwe indicaties die voor deze doelgroep zijn ontwikkeld, zijn noodzakelijk en zorgen voor passend vervoer voor deze klanten. De signalen met betrekking tot verward gedrag dragen bovendien bij aan de gemeentelijke taak in de vroegsignalering van verward gedrag. Vanwege de geringe omvang en beperkte ervaringscijfers zijn de kosten van deze toeslagen voorlopig niet begroot.
De uiteindelijke afrekening met betrekking tot het vervoerstarief met de vervoerders en gemeenten is afhankelijk van de omvang van het vervoer. De omvang bepaalt of dit tarief het voor-calculatorisch tarief op basis van de vervoerscontracten is of de tarieven uit het addendum. Het addendum gaat uit van tarieven die meebewegen met de omvang van het vervoer. De staffels zijn bepaald als percentages van het volume in het referentiejaar 2019. In deze begrotingswijziging 2022-1 gaan wij uit van het nacalculatorisch tarief over 2021, dat wordt verhoogd met de NEA-index voor 2022 (3,5%).
2.2.5 Compliance en toename ‘kruimelfuncties’
De klantbijdrage wordt niet in de begroting van Omnibuzz verwerkt. Eventuele wijzigingen hierin hebben geen effect op de begroting, maar uiteraard wel op de totale kosten van het vervoer voor de gemeenten. 2.2.3 Bonus malus
Onder de beheerkosten is op basis van de historische ervaringscijfers een bedrag opgenomen voor de bonus/malus. De berekening van de daadwerkelijke realisatie hiervan is afhankelijk van het volume en maakt onderdeel uit van de continuïteitsafspraken. Als gevolg van de COVID-19 maatregelen is dit aspect niet volledig op voorhand voorspelbaar. 2.2.4 Groeiende zorgbehoefte bij klanten
De toename van dementie en/of verward gedrag binnen de doelgroep heeft gevolgen voor de uitvoering van het 8
De stapeling van ‘kruimelfuncties’, vooral genoodzaakt vanuit wettelijke verplichtingen, leidt tot uitdagingen in de uitvoeringsorganisatie. Dit kan leiden tot stijgende overheadkosten. In 2021 is een wijziging van de GR Omnibuzz voorbereid naar aanleiding van een wetswijziging in de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (Wgr). Verder vragen de ontwikkelingen op het gebied van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), de Archiefwet, het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid, de Wet Elektronische publicaties (Wep) en de Wet open overheid (Woo) die op 1 mei 2022 in werking treedt de komende jaren verscherpte aandacht. Vanaf eind 2021 heeft Omnibuzz de rollen van functionaris gegevensbescherming, privacy officer en security officer ondergebracht bij Daadkracht. 2.2.6 Cao
De cao-partijen hebben een principeakkoord bereikt over een nieuwe cao voor de gemeenteambtenaren met een looptijd van 24 maanden (tot 1 januari 2023). Voor 2022 gelden de gemaakte afspraken uit het principeakkoord, waarbij de indexatie 3,9% bedraagt. De wijze waarop de actuele ontwikkelingen Omnibuzz raken, leidt tot de volgende uitgangspunten die via de drie pijlers worden toegelicht.
Omnibuzz
2.3
Over Omnibuzz
Pijler 1: Kantelen van vervoer en OV-gebruik stimuleren
Een belangrijk uitgangspunt is het optimaliseren van het gebruik van het reguliere OV of andere voorliggende vervoersvoorzieningen. Het OV lijkt voor onze klanten gedurende de pandemie een minder geschikt alternatief. Dit compliceert momenteel het realiseren van deze ambitie.
2.3.1 Samenwerking met Provincie Limburg
Het aanbod van OV vervult een sleutelrol in het realiseren van deze ambities. In de jaarlijkse aanpassing van het OV-Lijnennet zien wij een tendens van terugtrekkend OV en verschraling van het aanbod in steeds meer gebieden. Dit vraagt om (nog meer) afstemming met de Provincie Limburg. Een betere afstemming tussen beide
9
Omnibuzz
Over Omnibuzz
vervoerssystemen kan voordelen bieden voor alle partijen. Samen met de Provincie Limburg werken wij daarom toe naar integrale mobiliteit. Het position paper dat in 2021 bestuurlijk is vastgesteld geeft hiervoor de kaders. Dit kader bevat aspecten als het stimuleren van OV via maatjes en ambassadeurs, de inrichting van het Limburgnet, halteplaatsen/hubs en integrale vervoersvormen. Ook het ontwikkelen van slimme laadinfrastructuur wordt meegenomen in dit overleg. In 2021 is in overeenstemming met dit kader een onderzoek uitgevoerd in opdracht van Omnibuzz en de Provincie Limburg samen. De resultaten uit dit onderzoeksrapport zetten wij via gezamenlijke ontwikkeltafels om in concrete projecten die de komende jaren bijdragen aan een beter integraal mobiliteitsaanbod in Limburg en het optimaliseren van de toeleiding van onze klanten naar het OV. De rol van Omnibuzz varieert van klankbord, adviseur (mede) onderzoeker tot (mede) opdrachtgever. In de begroting is daarom een bedrag opgenomen voor onderzoek Maatwerk OV en DGV, waaronder wij deze projecten kunnen uitvoeren.
aansluiting op innovaties in het OV. Aansluitend zullen campagnes worden gestart om de VEP te promoten en het gebruik ervan te stimuleren. Parallel bespreken wij een mogelijke inzet van de VEP als voorliggende voorziening.
De terugtrekkende beweging van OV biedt kansen door ontstane ruimte voor (lokaal) aanbod van ander vervoer. Daarom leggen wij de verbinding met initiatieven als Trendsportal en ikwilvervoer.nl, waarmee wij actiever kunnen sturen op het gebruik van alternatief vervoer in brede zin. In dit overleg betrekken wij de ontwikkelingen op het gebied van gezamenlijke ‘multimodale’ samenwerking in reisinformatie (MaaS), onder andere via de ontwikkeling van ons eigen klantportaal MijnOmnibuzz.
Binnen het huidig Omnibuzz CVV wordt op verschillende manier optimale efficiëntie nagestreefd. Op het gebied van instroom van andere vervoer zijn er interessante ontwikkelingen.
Omnibuzz beschikt over twee andere belangrijke instrumenten om deze ambitie te realiseren. 2.3.2 De Voor Elkaar Pas (VEP)
De VEP is een op maat gemaakt reisproduct, exclusief voor klanten van Omnibuzz, dat hen de mogelijkheid biedt met het OV te reizen tegen gunstige voorwaarden. De afspraken met Arriva over dit product hebben een looptijd van 5 jaar en verlopen in 2022. Met de data en ervaringen van de afgelopen 5 jaar zetten wij in op nieuwe afspraken met optimalisering van de productvoorwaarden en een betere 10
2.3.3 Ik wil vervoer
Alle deelnemende Omnibuzz gemeenten zijn aangesloten op www.ikwilvervoer.nl, een website die algemene reisinformatie combineert met informatie over lokale vervoersmogelijkheden per gemeente. In 2021 is het beheer van deze website overgenomen door MoveYou, een organisatie die wil investeren in de website. In combinatie met de aanbevelingen uit de (interne) evaluatie van ikwilvervoer, gaan wij de komende jaren actief sturen op het gebruik van alternatief vervoer door (potentiële) gebruikers van Omnibuzz-vervoer.
2.4
Pijler 2: Het efficiënter organiseren van doelgroepenvervoer
2.4.1 Efficiënt Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (CVV)
Het CVV-vervoer is in 2019 aanbesteed via langdurige contracten, inclusief de planningstaak. Het bestek is door het Aanbesteding Instituut Mobiliteit (AIM) en Koninklijk Nederlands Vervoer (KNV) genoemd als ‘bijna perfect bestek’. De aanbesteding is opgedeeld in 8 percelen die aan zes taxibedrijven zijn gegund. Twee bedrijven hebben twee percelen. De bedrijven die momenteel het Omnibuzzvervoer uitvoeren zijn:
› Taxi Nelissen - regio Maastricht. › Taxi Van Loo - regio Heuvelland. › Taxi Hanneman - regio Parkstad, regio Westelijke Mijnstreek. › Personenvervoer Midden-Limburg (PML) - regio Roermond. › Taxi Van Driel - regio Weert, regio Venray/Noord Limburg.
› Taxi De Leeuw - regio Venlo/Peel en Maas.
Omnibuzz
Over Omnibuzz
De relatief lange looptijd zorgt dat vervoerders kunnen investeren in duurzaam vervoer en goed werkgeverschap. Gemeenten hebben onder andere afgesproken dat het Omnibuzz-vervoer middels een groeimodel vanaf 2025 volledig zero emissie is. Het bestek biedt tevens ruimte voor instroomscenario’s van andere vervoersvormen en de (door-)ontwikkeling van nieuwe vervoersconcepten om de efficiëntie te vergroten. Door efficiënter plannen wordt de inzet van vervoer beperkt. Dit helpt bij het aanpakken van het chauffeurstekort en het borgen van de afgesproken kwaliteitseisen voor klanten. Belangrijke instrumenten zijn vraagspreiding en actief sturen op groepsritten en vast werk. De efficiëntie van het vervoer is ook verhoogd door de contante betalingen te minimaliseren. Momenteel werken wij aan beter toegankelijke boekingssystemen. In 2022 vervangen wij naar verwachting de taxipoints. Het portaal waarmee klanten ritten boeken, wordt doorontwikkeld tot een volwaardige MijnOmnibuzz digitale omgeving. MijnOmnibuzz voldoet vanaf de start aan alle wettelijke eisen, waaronder digitoegankelijkheid. Deze digitalisering leidt tot efficiëntie bij ritreservering, doordat het telefonisch contact en bijbehorende capaciteit afgebouwd kan worden. Wij sturen ook op efficiënt vervoer via de advisering aan gemeenten.
Gemeenten blijven verantwoordelijk voor de indicatiestelling en bepalen of iemand in aanmerking komt voor vervoer en onder welke voorwaarden. Zo heeft het gemeentelijk beleid de meeste invloed op de beheersbaarheid van het vervoer. Omnibuzz adviseert en ondersteunt gemeenten wel bij het nemen van beheersmaatregelen, op basis van de richtlijn voor indicatiestelling, beschikbare data en expertise. De invulling van de functie van data-analyse moet bijdragen aan (nog) meer sturing op vervoer via proactieve analyse van deze data. 2.4.2 Instroom ander doelgroepenvervoer
Gemeenten kunnen op individuele basis of als regio een vervoersprobleem aan Omnibuzz voorleggen. Er vinden bijvoorbeeld regelmatig gesprekken plaats met (individuele)
gemeenten over mogelijke instroom. Gezamenlijk bekijken wij dan of instroom mogelijk en wenselijk is en tegen welke voorwaarden dit gebeurt. Dit leidt concreet tot de uitvoering van een deel van het jeugdwet-vervoer voor de gemeente Roermond vanaf 2022. Hiervoor is geen aparte aanbesteding noodzakelijk. Omnibuzz heeft de vervoerscontracten flexibel ingericht, waardoor instroom op kleine schaal vrijwel moeiteloos kan plaatsvinden binnen de huidige contracten. Over de tijd, vorm of omvang van eventuele instroom van ander vervoer zijn geen eenduidige afspraken nodig. Elke mobiliteitsbehoefte is bespreekbaar. Dat betekent flexibiliteit en maatwerk voor de deelnemende gemeenten. Zodra iets concreet wordt, kan deze taak als zodanig worden ingerekend in een nieuwe begroting. 2.4.3 Invulling andere vervoersbehoeften
Samen met de vervoerders kan Omnibuzz snel inspelen op urgente, maatschappelijke behoeften aan vervoer, zoals ‘besmette’ huisartsenpraktijken, COVID-19 hotels of vaccinatielocaties. In de zomer van 2021 is Omnibuzz incidenteel ingezet voor evacuaties gedurende de wateroverlast. De beschikbare (over-)capaciteit kan dus flexibel worden ingezet ten behoeve van maatschappelijke doelen
2.5
Pijler 3: Omnibuzz als slimme organisatie
2.5.1 Omnibuzz als kennisorganisatie
Omnibuzz is op de eerste plaats een uitvoeringsorganisatie met reguliere werkzaamheden als ritaanname, klantenadministratie, klachtafhandeling, facturering etc. Bovendien is Omnibuzz ook een kennisorganisatie die op basis van inhoudelijke kennis nieuwe ideeën ontwikkelt en deelnemende gemeenten adviseert in de beleidsontwikkeling. Om dit te faciliteren zijn informatie- en kennismanagement, kwaliteitsbeheer en rapportage-instrumenten binnen Omnibuzz voortdurend in ontwikkeling. Dit vraagt om investeringen in de eigen organisatie. Hier tegenover staan (op termijn) structurele besparingen, meer flexibiliteit in de organisatie en behoud van kennis en expertise ten behoeve van de gemeenten. Het onderhandelingsresultaat met betrekking tot 11
Omnibuzz
de hoge indexering (NEA) voor 2020 is hiervan een concreet resultaat. Door onze kennis hebben wij invloed op landelijk beleid, bijvoorbeeld over laadinfrastructuur of COVID-19. Zo draagt onze kennis bij aan het creëren van de juiste (landelijke) randvoorwaarden voor een toekomstbestendig vervoerssysteem. Inhoudelijke kennis is cruciaal om adequaat te kunnen reageren op de groeiende uitdagingen en onzekerheden in het vervoer. 2.5.2 Contractbeheer
De effecten van de overheidsmaatregelen en het voortdurend monitoren van de continuïteitafspraken vraagt veel van de vervoerders en Omnibuzz. Het controleren op naleving van de COVID-19 protocollen vraagt extra aandacht in de dagelijkse uitvoering van het vervoer. Wij passen de overeenkomsten met vervoerders optimaal aan op de nieuwe werkelijkheid, zodat de continuïteit voor de lange termijn geborgd is. In deze onzekere tijden vraagt dit het nodige innovatief vermogen. Hierdoor is de organisatie gegroeid in flexibiliteit en beter voorbereid op schommelingen in het vervoersvolume, afwijkende uitvoeringsregels of nieuwe (acute) mobiliteitsbehoeften. Dit geldt zowel voor de uitvoering van het vervoer, de contractuele inbedding met de vervoerders en in de afstemming met gemeenten. Dit zal de komende jaren zijn vruchten (blijven) afwerpen. 2.5.3 Afstemming met Provincie Limburg
Het overleg met de Provincie Limburg en het toewerken naar een meer integraal vervoerssysteem vraagt specialistische kennis. Aanvullend beschikt Omnibuzz over specifieke kennis over gedragsverandering die wordt ingezet bij deze projecten, zodat wij de effecten van communicatie en interventies richting klanten kunnen versterken. 2.5.4 Aanpassing verdeelsystematiek
Ook de doorrekeningen van de aanpassingen in de afrekensystematiek voor zowel beheers- als vervoerskosten 12
Over Omnibuzz
(omzetting zones naar kilometers) en de contractuele afstemming ervan vragen de nodige expertise van Omnibuzz. De wijzigingen moeten de relatie tussen de kostenverdeling en de daadwerkelijke kosten/ verbruik versterken. De omzetting naar kilometers maakt bovendien een betere afstemming mogelijk met het klanttarief in het OV. De wijziging van de verdeelsystematiek voor de beheerskosten wordt na besluitvorming verwerkt in een conceptwijzigingsvoorstel van de GR Omnibuzz. Hierin worden ook de wetswijziging en het uittredingsprotocol meegenomen. In 2022 vindt hierover besluitvorming plaats. 2.5.5 Relatiebeheer gemeenten
Vanwege de voortdurend veranderende richtlijnen in het vervoer intensiveren wij de communicatie met klanten, gemeenten en cliëntenpanel. Via overleg en bijeenkomsten betrekken wij ambtenaren actief bij belangrijke onderwerpen. Dit leidt tot gedragen voorstellen. Nieuwe contactambtenaren worden structureel uitgenodigd voor een kennismakingsgesprek om de continuïteit bij de gemeente intern te borgen en de lijnen met Omnibuzz kort te houden. Mede hierdoor merken wij dat Omnibuzz steeds vaker en sneller door gemeenten worden benaderd met vragen, verzoeken of suggesties. Dit bevordert de uitwisseling van ideeën en de onderlinge verbondenheid. 2.5.6 Digitalisering en compliance
Omnibuzz werkt continue aan digitalisering van ritreservering, communicatie, facturatie en betalingen. Dit heeft gunstige effecten op kosten en duurzaamheid. De komende tijd zal de digitale toegankelijkheid extra aandacht blijven vragen. De website voldoet sinds 2021 volledig aan de geldende normen. De komende jaren volgen MijnOmnibuzz en alle overige in- en externe informatiesystemen. De omvang van deze investeringen is niet tot in detail duidelijk, maar vaststaat dat dit tot structurele kosten zal leiden. In 2022 werken wij naar verwachting het toegankelijkheidsbeleid uit, met
Omnibuzz
Over Omnibuzz
als doel de verbetering van de vindbaarheid, leesbaarheid en bruikbaarheid van aangeboden digitale informatie. Hierin willen wij de eisen vanuit verschillende wetten (digitoegankelijkheid, Wet elektronische publicaties en Wet open overheid) bundelen. Na vaststelling zal dit toegankelijkheidsbeleid stapsgewijs geïmplementeerd worden. Vanwege het structurele karakter wordt dit onderwerp door Omnibuzz intern opgepakt, zodat de relevante kennis in huis kan worden opgebouwd. Dit is echter niet haalbaar op alle vakgebieden waarmee wij geconfronteerd worden, zoals eerder toegelicht onder toenemende kruimelfuncties. Op al deze aspecten is op korte termijn actie vereist om deze in overeenstemming te brengen/houden met de onderhavige wetgeving. Bij de deelnemende gemeenten is geen ondersteuning beschikbaar voor al deze taken. Daarom vult Omnibuzz deze deels intern of huurt deze extern in (AVG, data-veiligheid). De exacte werkzaamheden die voortvloeien uit al deze ontwikkelingen worden in de loop van 2022 verder in kaart gebracht. Ook voor aanpassingen in de Gemeenschappelijke Regeling kunnen wij een inhoudelijk deel intern voorbereiden. Voor andere (veelal juridische) aspecten zijn wij afhankelijk van extern deskundigen. Voor de advisering in de contractuele sfeer van het vervoer geldt hetzelfde. Het meeste werk wordt intern verricht.
Juridische toetsing gebeurt, indien nodig, door een externe partij. Op die wijze kunnen wij mogelijke risico’s minimaliseren, bijvoorbeeld voor de borging van de economische waarde van het contract bij de omzetting van zones naar kilometers. Momenteel lopen gesprekken met de Provincie Limburg naar aanleiding van aanbevelingen over het digitale archief. Hiervoor kan Omnibuzz gebruikmaken van de deskundigheid van de archiefinspecteur van de gemeente Sittard-Geleen. Vanwege het basisnormenkader voor informatiebeveiliging binnen alle overheidslagen, de Baseline informatiebeveiliging
Overheid (BIO), zullen wij in 2022 de rol van security officer binnen Omnibuzz vormgeven. Tenslotte zal in de 2022 de aanbesteding van de accountantsdiensten worden afgerond. 2.5.7 Bedrijfsvoering
De actuele situatie (COVID-19) zorgt voor organisatorische uitdagingen. Alle medewerkers zijn gefaciliteerd om vanuit thuis te werken en het dienstverleningsniveau richting klanten en gemeenten is op hetzelfde hoge niveau gebleven. In 2022 zal de omslag worden gemaakt naar hybride werken. De hiervoor benodigde investeringen zullen vanuit de bestemmingsreserve ICT worden gedekt. De meeste reguliere processen met gemeenten vragen extra aandacht door de registratie van COVID-19 gerelateerde kosten en de afrekening hiervan. Omnibuzz wil in 2022 de beschikbare ruimte op de afdeling advies en projecten invullen om het groeiend takenpakket uit te kunnen voeren. De huidige begroting biedt deze ruimte. 2.5.8 Het applicatielandschap als basis
De volledige dienstverlening van Omnibuzz draait op een aantal basisapplicaties. Het is daarom van groot belang om dit applicatielandschap goed te onderhouden en toekomstbestendig in te richten. Daarom zijn investeringen gedaan in het maatwerkpakket voor de klantenadministratie (OMA). Bovendien worden vanwege de vigerende aanbestedingswetten de diensten voor ICT-beheer opnieuw aanbesteed. Beide projecten worden naar verwachting in 2022 afgerond en dragen bij aan de stabiliteit en toekomstbestendigheid. De verwachte automatiseringskosten zijn op basis van het huidige kostenniveau ingerekend. Voor de kosten van de aanbesteding en eventuele migratie is een bestemmingsreserve gevormd. 13
Omnibuzz
14
Over Omnibuzz
3 De beleidsbegroting
15
Omnibuzz
De beleidsbegroting
3. De beleidsbegroting 3.1
Programma Omnibuzz-vervoer
3.1.1 Wat willen wij bereiken?
Omnibuzz heeft haar missie vertaald in enkele concrete doelstellingen. De doelstellingen zijn:
› Iedere doelgroep passend en tijdig vervoer bieden. › Continu werken aan kwaliteitsverbetering. › Het bevorderen van de zelfredzaamheid van de burger en het zo veel als mogelijk gebruikmaken van algemeen toegankelijke (voorliggende) voorzieningen.
› Vervoersuitgaven beheersbaar houden en vervoer blijven uitvoeren binnen de gemeentelijke begrotingen. › Grip op de interne organisatie, ondanks de toenemende (wettelijke) verplichtinge. 3.1.2 Wat gaan wij ervoor doen?
Voor de deelnemende gemeenten staat het bieden van passend en tijdig vervoer voorop. Dat vervoer moet voor gemeenten en klanten betaalbaar blijven. Door samenwerking binnen Omnibuzz wordt efficiënt met de middelen omgegaan en ontwikkelen wij samen vernieuwingen op het gebied van beheersbaarheid. Door deze manier van (samen-)werken gaat financiële beheersbaarheid samen met kwaliteitsverbeteringen voor de klant. Samengevat zal Omnibuzz in 2022-2026 de volgende taken uitvoeren of ontwikkelen:
› Uitvoeren van concrete onderzoeken op basis van de verschillende aspecten uit het onderzoeksrapport over de integratie tussen OV- en doelgroepenvervoer.
› Intensiveren van informatie en communicatie over voorliggend vervoer om het gebruik te stimuleren, onder andere via www.ikwilvervoer.nl.
› Doorontwikkelen van de VEP om het gebruik van OV te optimaliseren. › Doorontwikkelen mogelijkheden voor maatwerk naar aanleiding van de groeiende zorgbehoefte, met oog voor kwaliteit en binnen de beheersbaarheid en de realiteit in de vervoerssector (chauffeurstekorten).
› Doorontwikkelen van concepten om een efficiënte planning en uitvoering te bevorderen. › Doorontwikkelen van MijnOmnibuzz en andere boekingssystemen die het reizen gemakkelijker maken en de efficiëntie van de bedrijfsvoering bevorderen.
› Het organiseren en faciliteren van instroom van ander vervoer, indien wenselijk. › Doorontwikkelen van informatie- en kennismanagement binnen de organisatie en uitwisseling hiervan met deelnemende gemeenten en andere externe partijen.
› Implementatie van de aangepaste afrekensystematiek in de bedrijfsvorming, contractueel en in de klantcommunicatie, afhankelijk van besluitvorming in 2022.
› Compliant zijn met geldende wet- en regelgeving, met speciale aandacht voor privacy/informatiebeveiliging, het digitale archief, digitale toegankelijkheid en openbaarheid.
› Structureel toetsen en controleren van de administratieve organisatie, bijsturing van resultaten en processen via grondige informatievoorziening, rapportages en risicomanagement binnen de planning & control cyclus.
16
Omnibuzz
De beleidsbegroting
› Advisering en uitwerking van beheersmaatregelen op gemeenteniveau, indien wenselijk/noodzakelijk. › Onderzoek naar mogelijkheden voor prognoses van klant- en vervoersontwikkeling. 3.1.3 Wat zijn de daarmee gepaard gaande programmakosten?
De programma-indeling voor Omnibuzz is weergegeven in ‘“Tabel Begroting 2022-1”’. Tabel Begroting 2022-1 Programma Wmo-vervoer
Baten
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
€
194.174
Lasten €
22.387.304
Saldo €
22.193.130
€ €
22.256.448
€ €
13.317 -
€ €
13.317 -22.256.448
€
2.630.702
€
2.630.702
€
-
0.8 Overige baten en lasten
€
-
€
50.000
€
50.000
Structureel saldo van baten en lasten
€
25.081.324 €
-
Toevoegingen aan de reserves Onttrekkingen aan de reserves Algemene reserve Bestemmingsreserve ICT Bestemmingsreserve personeel 30 gemeenten Bestemmingsreserve personeel 10 gemeenten
€
Incidenteel saldo van baten en lasten Structureel en reëel evenwicht
€ €
Algemene dekkingsmiddelen 0.5 Treasury 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
Overhead 0.4 Overhead
Onvoorzien
25.081.324 € -
€
-
€ € 232.225 € 157.741 € -
€ € € €
-
389.966 € 25.471.290 €
€ € € € -232.225 € -157.741 € -
- € 25.081.324 €
-389.966 -389.966
Voor de verdeling van baten/lasten naar taakvelden is aansluiting gezocht bij hetgeen het BBV hierin voorschrijft (IV3). Uitgangspunt is dat lasten en baten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken/activiteiten. Alle bedrijfskosten die direct verbonden zijn aan activiteiten/taken/producten die gericht zijn op de externe klant, moeten in de betreffende taakvelden worden geregistreerd. Omnibuzz kent slechts een beperkt aantal taakvelden. Onder het taakveld ‘Overhead’ zijn, conform de ‘notitie Overhead’ in het kader van BBV, alle kosten opgenomen die betrekking hebben op sturing en ondersteuning van het primaire proces. Tot de kosten van overhead worden in ieder geval de volgende zaken gerekend:
› Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. › Personeel en organisatie. › Inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement). › In- en externe communicatie met uitzondering van klantcommunicatie.
17
Omnibuzz
De beleidsbegroting
› Juridische zaken. › Bestuurszaken en bestuursondersteuning. › Informatievoorziening en automatisering. › Facilitaire zaken en huisvesting. › Documentaire informatievoorziening. › Managementondersteuning van het primaire proces. › Leidinggevenden primair proces (hiërarchisch). Onder 0.5 ‘Treasury’ zijn de rente- en bankkosten opgenomen. Voor de begroting 2023 bestaat dit bedrag volledig uit bankkosten. Met kosten van eventuele externe financiering is geen rekening gehouden. De kosten direct toe te rekenen aan het Wmo-doelgroepenvervoer zijn opgenomen onder het taakveld ‘Maatwerkdienstverlening 18+’. Dit zijn de vervoerslasten en de lasten van de afdeling uitvoering (ritreservering), exclusief de lasten van de manager uitvoering welke conform definitie ‘overhead’ toegerekend wordt aan de overhead. Ook zijn hierin de lasten meegenomen van de afdeling klantenservice en de lasten gekoppeld aan klachtenmanagement, klanttevredenheid, de bonus/malus regeling en dergelijke. De hieronder opgenomen lasten bestaan wederom uit loon- en beheerkosten. De baten bestaan hierbij uit het onderhandelingsresultaat in verband met de NEA-index 2020 (zie verderop in deze begroting).
Hierbij dient opgemerkt te worden dat, hoewel Omnibuzz klanten heeft die jonger zijn dan 18 jaar en daarmee feitelijk in het taakveld 6.72 ‘Maatwerkdienstverlening 18-‘ thuishoren, dit aandeel dusdanig klein is (< 1%) dat ervoor gekozen is dit taakveld niet op te nemen. De baten voor taakveld 0.4 bestaan volledig uit gemeentelijke bijdragen. De baten voor taakveld 6.71 bestaan eveneens uit gemeentelijke bijdragen. De financiële uitgangspunten voor deze begroting staan vermeld in paragraaf 4.1 ‘Financiële kaders’ op pagina 32. 3.1.4 Beleidsindicatoren
Met de invoering van het vernieuwde ‘Besluit begroting en verantwoording’, ingaand voor begrotingen en programmaverantwoordingen vanaf 2017, dienen decentrale overheden de voor hun van toepassing zijnde beleidsindicatoren op te nemen. Met deze beleidsindicatoren worden de effecten van het beleid toegelicht. In de tabel zijn de voor Omnibuzz van toepassing zijnde beleidsindicatoren opgenomen. Indicator
2022-1
Eenheid
Bron
Formatie
0,054
fte per 1.000 inwoners
Eigen gegevens
Bezetting
0,052
te per 1.000 inwoners
Eigen gegevens
Apparaatskosten
€ 3,28
kosten per inwoner
Eigen begroting
Externe inhuur
2,2%
kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
Eigen begroting
Overhead
10,5%
% van totale lasten
Eigen begroting
18
Omnibuzz
De beleidsbegroting
Op basis van de onder ‘Overhead’ opgenomen lasten bedraagt de overhead 10,5% van de totale lasten. Omnibuzz streeft ernaar om deze factor in de komende jaren van groei van activiteiten zo stabiel mogelijk te houden. 3.1.5 Paragrafen
In het kader van artikel 9 van het ‘Besluit begroting en verantwoording’ zijn de volgende paragrafen opgenomen:
› Weerstandsvermogen en risicomanagement. › Financiering. › Bedrijfsvoering. 3.1.6 Weerstandsvermogen en risicomanagement
Het weerstandsvermogen kan gedefinieerd worden als het vermogen dat nodig is om incidentele niet voorziene tegenvallers te kunnen opvangen. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken schrijft in artikel 11 van het nieuwe ‘Besluit begroting en verantwoording’ het volgende voor: Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen:
› De weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de Gemeenschappelijke Regeling beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken.
› Alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. De weerstandsratio is een verhoudingsgetal, tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en het op basis van de risicoanalyse bepaalde benodigde weerstandsvermogen. Onderstaand wordt de weerstandsratio aangegeven als een directe confrontatie tussen de benodigde weerstandscapaciteit en de risico’s. Als onverhoopt veel risico’s optreden, kan dit betekenen dat de deelnemende gemeenten rekening moeten houden met aanvullende bijdragen om tekorten en risico’s te dekken. Algemene reserve
Benodigde weerstandscapaciteit totaal risico
Weerstandsratio
€ 900.000
€ 1.308.000
0,69
De minimale omvang van de algemene reserve is eerder vastgesteld op € 520.000,-. Met dit minimum worden met name de volumerisico’s in het vervoer afgedekt alsmede het risico dat een van de vervoerders (taxibedrijven) failliet gaat. Daarnaast biedt dit minimum voldoende dekking voor de financiering van eventuele investeringen. Risicomanagement
In het bedrijfsplan van januari 2016 is een inventarisatie gemaakt van de belangrijkste risico’s waar Omnibuzz mee kan worden geconfronteerd. Medio 2018 is de nota ‘Reserves, voorzieningen en risicomanagement’ geactualiseerd en op 24 oktober 2018 is deze vastgesteld door het algemeen bestuur. 19
Omnibuzz
De beleidsbegroting
Op basis van deze risico-inventarisatie en de bijbehorende beheersmaatregelen is een inschatting gemaakt van de financiële impact en de kans dat de risico’s zich voordoen. Dit vormt de basis voor het bepalen van het weerstandvermogen. De belangrijkste geïdentificeerde risico’s zijn: Risico’s Bezuinigingen van de gemeentes
Politiek
Strategisch
Proces
x
Beheersbaarheid van het vervoer
x
Decentralisatie van taken naar gemeenten (instroom overige vervoersstromen)
x
Uitvoering van taken omtrent regie en planning
x
Beperkte bezetting leidt tot kwaliteitsrisico’s
x
Continuïteit risico tgv serverbeheer Inkoop Kwaliteit van informatie vervoerders
ICT
Financieel
Kwaliteit
x
Uittreden van gemeentes uit de GR
Kennis van het personeel
Personeel
x x x x
Rekening houdende met de beheersmaatregelen die beschikbaar zijn om deze risico’s te mitigeren en de mate waarin de risico’s reeds in de eerdere begroting zijn doorgerekend, wordt de maximale impact geschat op € 1.308.000,-. Risicomanagement is een belangrijk onderdeel van de planning & control cyclus binnen Omnibuzz. In dit kader wordt regelmatig getoetst of de aanwezige weerstandscapaciteit afdoende is om de risico’s waarmee Omnibuzz geconfronteerd wordt af te dekken. De algemene reserve is na aanvang van de werkzaamheden op 11 december 2016 door de deelnemende gemeenten volgestort. Het beleid van Omnibuzz is zodanig ingericht dat minimaal één keer per 5 jaar de nota ‘Reserves, voorzieningen en risicomanagement’ geactualiseerd dient te worden. In 2018 heeft de laatste actualisering plaatsgevonden. De minimale omvang van de algemene reserve is toen vastgesteld op € 520.000,-. Met dit minimum worden met name de volumerisico’s in het vervoer afgedekt alsmede het risico dat een van de vervoerders (taxibedrijven) failliet gaat. Daarnaast biedt dit minimum voldoende dekking voor de financiering van eventuele investeringen. Een overzicht van de kernrisico’s is opgenomen in de bijlagen vanaf pagina 50. De vaststelling is geldend tot uiterlijk 2022 als de nota ‘Reserves, voorzieningen en risicomanagement’ zal worden geactualiseerd.
Bij het vaststellen van de jaarrekening 2020 is door het algemeen bestuur besloten dat er een bedrag van € 368.000,– werd gedoteerd aan de algemene reserve. Het saldo ultimo 2021 van de algemene reserve is met deze dotering uitgekomen op € 900.000,– en ligt hiermee binnen de afgesproken bandbreedte. Het saldo biedt ruimte om tot aan
20
Omnibuzz
De beleidsbegroting
het minimum actief gelden in te zetten voor afdekking van benoemde scenario’s, dekking van eventuele tekorten en financiering van investeringen. In de 30 deelnemende gemeenten nemen wij - op totaalniveau - al een aantal jaar op rij een stijging van het vervoer waar. Door de uitbraak van de COVID-19 pandemie is deze ontwikkeling in 2020 abrupt afgebroken. De verdere ontwikkeling in het vervoer is door de actualiteit nog minder voorspelbaar. Ook keuzes die gemeenten (gaan) maken, zijn afhankelijk van de ontwikkelingen in het vervoer. Voor een toelichting op de situatie en gevolgen rondom COVID-19 verwijzen wij u naar paragraaf 2.2.1 ‘Impact van COVID-19 en tekort aan personeel in de vervoerssector’ op pagina 7.
21
Omnibuzz
De beleidsbegroting
Geprognosticeerde balans 2022-1 Activa
31-dec-2021 €
31-dec-2022 €
Passiva
Vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa
31-dec-2022 €
Vaste passiva 355.270 -
303.856 -
Algemene reserve
900.000
Egalisatiereserve
-
-
456.092
66.126
2.885.894
-
4.241.986
966.126
817.257
1.296.254
Overlopende passiva
2.808.542
3.313.706
Bestemmingsreserve Resultaat voor bestemming
Totaal vaste activa
31-dec-2021 €
355.270
303.856 Totaal vaste passiva
Vlottende activa
900.000
Vlottende passiva
Uitzettingen < 1 jaar Overige vorderingen
213.148
237.139
Liquide middelen
7.262.683
4.869.792
Overlopende activa
36.683
165.299
Totaal vlottende activa
7.512.515
5.272.230
Totaal vlottende passiva
3.625.799
4.609.960
Totaal generaal
7.867.785
5.576.086
Totaal generaal
7.867.785
5.576.086
Overige schulden
De vergelijkende cijfers per 31 december 2021 zijn overgenomen vanuit de concept jaarrekening 2021. De balansposten vlottende activa en vlottende passiva zijn voor 2022 begroot door het gewogen gemiddelde van de afgelopen drie jaren te nemen (incidentele posten buiten beschouwing gelaten) of waar mogelijk een zo accuraat mogelijke inschatting van de balanspost. Voor de gewijzigde begroting 2022-1 is het positieve resultaat 2021 € 2.885.894,- als incidenteel gezien en uit het gewogen gemiddelde van de afgelopen drie jaar gehaald. Het positieve resultaat 2020 vloeit via het resultaat voorstel terug naar de gemeenten, wordt toegevoegd aan de algemene reserve of bestemmingsreserves. Het voorstel resultaatbestemming 2021 wordt ter goedkeuring voorgelegd aan het algemeen bestuur op 6 juli 2022 en zal in de gewijzigde begroting 2023 worden verwerkt. Het eigen vermogen is begroot door een zo goed mogelijke inschatting te geven van de reserves en voorzieningen op basis van de nu bekende risico’s. Hierbij is rekening gehouden met de nieuwe nota ‘Reserves, voorzieningen en risicomanagement’ die is vastgesteld door het algemeen bestuur en met de huidige weerstandscapaciteit. Kengetallen
In het kader van artikel 11 van het ‘Besluit begroting en verantwoording’ zijn de volgende kengetallen opgenomen:
› Netto schuldquote. › Solvabiliteitsratio. › Structurele exploitatieruimte. › Grondexploitatie. › Belastingcapaciteit. 22
Omnibuzz
De beleidsbegroting
Kengetallen drukken de verhouding uit tussen bepaalde onderdelen van de begroting en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie. Onderstaand volgt een korte toelichting op de voorgeschreven kengetallen:
› De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. › De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin aan de financiële verplichtingen kan worden voldaan. › De structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte er is om de eigen lasten te kunnen dragen of welke structurele stijging van de baten of daling van de lasten daarvoor nodig is.
› De grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale baten (niet van toepassing voor Omnibuzz).
› De belastingcapaciteit geeft inzicht in hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde (niet van toepassing op Omnibuzz).
De uitkomsten van deze vijf kengetallen worden voor het begrotingsjaar 2022 (t) weergegeven in de volgende tabel. Begroting jaar
Verloop van de kengetallen
Kengetallen:
2020
2021
2022-1
Netto schuldquote
-15%
-15%
-3%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
-15%
-15%
-3%
Solvabiliteitsratio
48%
47%
17%
Structurele exploitatieruimte
100%
12%
-1,71%
Grondexploitatie
nvt
nvt
nvt
Belastingcapaciteit
nvt
nvt
nvt
Voor 2022 (t) is de geprognosticeerde balans 2022 of een gemiddelde van de afgelopen 3 jaren als basis gebruikt om de kengetallen te berekenen. Voor 2020 (t-2) zijn de gerealiseerde cijfers uit de vastgestelde jaarrekening gebruikt. Voor 2021 zijn de cijfers uit de concept jaarrekening overgenomen. De solvabiliteitsratio beweegt tussen de 17% en 48%. Dit betekent dat voor 2022-1 (t) 17% van het totale vermogen uit eigen vermogen bestaat. Hoe hoger dit percentage, hoe beter. De uitkomst van de netto schuldquote is negatief. Dit komt omdat Omnibuzz relatief weinig vreemd vermogen heeft. De structurele exploitatieruimte bedraagt voor 2022 -1,71%. Tekorten worden aangevuld en overschotten vloeien terug naar de gemeenten. De kengetallen grondexploitatie en belastingcapaciteit zijn voor Omnibuzz niet van toepassing.
23
Omnibuzz
De beleidsbegroting
3.1.7 Financiering Treasury
De financiering van Omnibuzz bestaat uit bijdragen van de deelnemende gemeenten. Omnibuzz maakt op dit moment geen gebruik van een kortlopende kasgeldlening. Indien er in de toekomst gebruik wordt gemaakt van een kortlopende kasgeldlening zullen de hieraan eventueel verbonden kosten in de jaarrekening opgenomen worden als kapitaallasten. Vanwege de daling van het vervoersvolume door de impact van COVID-19 is het uitgangspunt voor het vervoersvolume voor de gewijzigde begroting 2022-1 gebaseerd op het gerealiseerde vervoersvolume 2019 verminderd met een afslag van 5%. Aan de gemeenten is de keuze voor het toepassen van een opslagpercentage voorgelegd, twee gemeenten hebben aangegeven een opslagpercentage van 5% te willen hanteren. Vanuit de in 2018 gevormde bestemmingsreserve ‘ICT’ valt elke jaar het afschrijvingsdeel voor de in het jaar 2018 en 2019 geïnvesteerde activa vrij ter financiering van de afschrijvingslasten. In de gewijzigde begroting 2022 bedraagt dit afschrijvingsdeel € 6.125,-. Kasgeldlimiet
De kasgeldlimiet geeft aan tot welk bedrag korte financiering mogelijk is. Onder korte financiering wordt in de Wet FIDO verstaan leningen met een rente typische looptijd korter dan één jaar. De kasgeldlimiet wordt bepaald als een percentage van het begrotingstotaal. Bij ministeriële regeling is dit percentage voor Omnibuzz vastgesteld op 8,2%. Concreet betekent dit dat de netto vlottende schuld per kwartaal de kasgeldlimiet niet mag overschrijden. Omnibuzz zal naar verwachting binnen de kasgeldlimiet blijven. (1) Vlottende schuld
(2) Vlottende middelen
(3) Netto vlottende schuld
Kwartaal 1
€
1.001.825
€
6.428.882 €
-5.427.056
Kwartaal 2
€
1.128.020
€
8.054.208 €
-6.926.188
Kwartaal 3
€
674.569
€
4.961.838 €
-4.287.269
Kwartaal 4
€
3.625.799
€
7.512.515 €
-3.886.716
(4) Gemiddelde van kwartalen €
1.607.554 €
6.739.361 €
-5.131.807
(6) Ruimte onder kasgeldlimiet
5.131.807
€
(5) Berekening kasgeldlimiet (7) Omvang begroting per 1 januari 2021
€
25.081.324
(5) = (7) x (8) Kasgeldlimiet:
€
2.056.669
Ruimte (+) / overschrijding (-) (6) + (5)
€
7.188.476
(8) in procenten van de grondslag
8,2%
De (verwachte) netto vlottende schuld per kwartaal is berekend door uit te gaan van de realisatie Q1 t/m Q4 2021, als basis voor de kasgeldlimiet 2022. Renterisiconorm
De renterisiconorm is direct gerelateerd aan het budgettaire risico en heeft als doel het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal.
24
Omnibuzz
De beleidsbegroting
Schatkistbankieren
Het Wetsvoorstel ‘Verplicht schatkistbankieren’ is op 13 december 2013 in het Staatsblad gepubliceerd. De wet is op 15 december 2013 van kracht geworden en ingevoerd voor gemeenten, provincies, waterschappen en Gemeenschappelijke Regelingen. Schatkistbankieren houdt in dat overtollige publieke middelen worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Hierdoor zal de Nederlandse staat minder geld hoeven te lenen op de financiële markten en zal de staatsschuld dalen. Decentrale overheden zullen op de deposito’s een rente vergoed krijgen die gelijk is aan de rentes die de Nederlandse staat betaalt bij leningen die ze op de markt aangaat. Voor decentrale overheden is het gevolg hiervan dat uitstaande beleggingen bij het vrijvallen niet kunnen worden herbelegd maar naar de rekening courant gaan. Daar kunnen ze hoogstens als deposito worden weggezet tegen de dan geldende rente op Nederlandse staatsobligaties. Er is sprake van een drempelbedrag dat Omnibuzz buiten de schatkist mag aanhouden. Het gaat om 0,75% van het begrotingstotaal. Voor Omnibuzz is het drempelbedrag vastgesteld op € 200.000,-. Dit saldo wordt daarmee niet als overtollig beschouwd. De Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof)
De Europese eisen en afspraken over reductie van het begrotingstekort en de staatsschuld vormen de basis van de Wet Hof. De middellange termijndoelstelling is het op termijn verkrijgen van begrotingsevenwicht in stappen van 0,5% bbp per jaar. Omdat ook gemeenten, provincies, waterschappen en Gemeenschappelijke Regelingen bijdragen aan het begrotingstekort van de collectieve sector, bepaalt het wetsvoorstel dat niet alleen het Rijk maar ook de decentrale overheden zich moeten houden aan de doelstellingen uit het aangescherpte Stabiliteits- en Groeipact.
25
Omnibuzz
De beleidsbegroting
Het EMU-saldo volgt uit de tabel:
Omschrijving
2021 2022-1 Jaarrekening Begroting x € 1.000 x € 1.000 Vorig verslagjaar
2023 Begroting x € 1.000
Huidig Volgend begrotings- begrotingsjaar jaar
1
Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)
2748
0
0
2
Afschrijvingen ten laste van de exploitatie
45
45
45
3
Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie
0
0
0
4
Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd
23
0
0
5
Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4
0
0
0
6
Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord
0
0
0
7
Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan)
0
0
0
8
Baten bouwgrondexploitatie: Baten voorzover transacties niet op exploitatie verantwoord
0
0
0
9
Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties met derden betreffen
0
0
0
10
Lasten i.v.m. transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten
0
0
0
11
Verkoop van effecten
a
Gaat u effecten verkopen? (ja/nee)
Nee
Nee
Nee
b
Zo ja, wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie
0
0
0
2.770
45
45
Berekend EMU-saldo
Het EMU-saldo wordt berekend door op het exploitatiesaldo de afschrijvingen, investeringen en mutaties van reserves te corrigeren. Omdat Omnibuzz kostenneutraal begroot, leiden eventuele investeringen in 2022 in materiële vaste activa tot een mutatie in het EMU-saldo. Tevens drukken de afschrijvingen op de exploitatie, welke conform financiële uitgangspunten niet gedekt worden door de algemene reserve. Per saldo wordt hierdoor voor 2022 een negatief EMU-saldo ad € 45.000,- begroot. Economische vooruitzichten
De vooruitzichten voor de Nederlandse economie in de periode 2020-2023 staan, net als in de raming van een jaar geleden, in het teken van de COVID-19 pandemie. In de eerste twee kwartalen van 2020 liep het bruto binnenlands product (bbp) flinke schade op. Het leeuwendeel hiervan werd goedgemaakt door het sterke terugveren in het derde kwartaal. 26
Omnibuzz
De beleidsbegroting
Hierna treedt een gestaag herstel op; in zowel 2022 als 2023 groeit het bbp naar 3,5%. Tegen het einde van de voorspelhorizon van deze raming (het derde kwartaal van 2023) ligt het reële bbp per hoofd van de bevolking weer op hetzelfde niveau als aan het einde van 2019. Het economische herstel zet door vanaf 2022. De inflatie blijft echter oplopen, vooral door de stijging van energieprijzen. Naar verwachting blijft de inflatie hoog, met gemiddeld 3,0% in 2022 en 2,9% in 2023. Tegelijkertijd is de arbeidsmarkt zeer krap. De werkloosheid blijft laag: 3,4% van de beroepsbevolking in 2022 en 3% in 2023. De schuldquote van de overheid loopt in 2021 op tot 55,7% bbp, tegenover 54,4% bbp in 2020, waarna het daalt tot 52,0% bbp in 2023. Ondanks het flinke overheidstekort valt de oploop van de schuld mee in verhouding tot de omvang van de economie, dankzij de sterke groei van het bbp. (bron: DNB, Economische ontwikkelingen en vooruitzichten, december 2021). 3.1.8 Bedrijfsvoering Sturingsprincipes
Sinds de totstandkoming van de Gemeenschappelijke Regeling Omnibuzz, heeft Omnibuzz zich ontwikkeld tot een compacte en doelmatige organisatie. De organisatie is hierbij ingericht op basis van een aantal sturingsprincipes die behouden blijven. Daarnaast vraagt de groei en ontwikkeling van de organisatie om een aantal nieuwe sturingsprincipes. De volgende principes worden door Omnibuzz bij de keuzes omtrent inrichting van de werkorganisatie gehanteerd:
organisatie-inrichting en -sturing faciliterend moeten zijn voor de medewerkers. Doelmatigheid De werkorganisatie wordt doelmatig ingericht. Dat wil zeggen dat binnen de geldende kwaliteitskaders en taakstelling een zo efficiënt mogelijke organisatie wordt ingericht. Lerende organisatie Omnibuzz is een organisatie in groei en in ontwikkeling. Dit betekent dat processen, systemen en werkwijzen voortdurend worden geoptimaliseerd. Omnibuzz stimuleert haar medewerkers bij te dragen aan het principe van een lerende organisatie. Good governance De organisatie wordt ingericht op basis van de principes van good governance en met inachtneming van de bepalingen van de Wet ‘Gemeenschappelijke Regelingen’. Belastingdienst
Kwaliteit en klantgerichtheid staan voorop bij alle inrichtingsvraagstukken. Dit uit zich naar alle betrokkenen, van klanten tot vervoerders en van gemeenten tot de Provincie Limburg.
In 2017 heeft de Belastingdienst Omnibuzz vrijgesteld van de vennootschapsbelasting op basis van de dienstverleningsovereenkomsten vrijstelling. In 2018 heeft de Belastingdienst het standpunt ingenomen dat Omnibuzz btw in rekening dient te brengen over de gemeentelijke bijdrage (vervoer 9%, overige kosten 21%).Dit heeft tot gevolg dat de fiscale afhandeling van het ondernemershandelen in het kader van de vervoersbeweging van Omnibuzz per 1 april 2019 teruggevallen is naar de individuele gemeenten. In 2021 zijn er geen fiscale aanpassingen vanuit de Belastingdienst opgedragen. De in 2021 uitgekeerde Coronacompensatie aan de vervoerders is niet belast met btw.
Professionaliteit
Bestuurlijke structuur
Kwaliteit en klantgerichtheid
Omnibuzz organiseert haar werkorganisatie op een professionele manier. Uitgangspunt hierbij is dat de
De bestuurlijke structuur wordt gevormd door een algemeen bestuur en een dagelijks bestuur. Het algemeen bestuur bestaat uit 30 leden met 38 stemmen. 27
Omnibuzz
De beleidsbegroting
Het dagelijks bestuur wordt gevormd door een zevental leden:
› 4 leden vanuit Zuid-Limburg. › 3 leden vanuit Noord- en Midden-Limburg. De directeur van Omnibuzz legt verantwoording af aan het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur. In de nadere uitwerking van de verordeningen van DB en AB alsmede de organisatie- en directieverordening is de relatie met het dagelijks bestuur en algemeen bestuur nader geregeld. Structuur werkorganisatie
De huidige inzichten in de organisatiestructuur worden navolgend nader toegelicht. Omnibuzz staat onder aansturing van een éénhoofdige directie. De directeur legt verantwoording af aan het bestuur en geeft leiding aan de werkorganisatie. Binnen de werkorganisatie wordt twee afdelingen onderscheiden die elk onder aansturing staan van een manager:
› Uitvoering, waaronder ritreservering en tactische regievoering. › Bedrijfsvoering, waaronder de afdeling ICT, financiële administratie, finance & control en klantenservice. Naast deze afdelingen wordt een aantal staffuncties onderscheiden, die onder aansturing van de directeur vallen. De afdelingsmanagers vormen, samen met de directeur, het managementteam. In de vergadering van het dagelijks bestuur op 13 november 2019 is ingestemd met de tweede evaluatie van het organisatieplan. Hieronder volgt naar aanleiding van het goedgekeurde formatieplan een overzicht van de benodigde bezetting per afdeling. Afdeling Uitvoering
Naar huidige inzichten kent de afdeling uitvoering bij benadering de volgende bezetting in de eindsituatie 2021: Functie
Fte
Manager uitvoering
1,00
Teamleider ritreservering
3,00
Medewerkers ritreservering
22,45
Regiemedewerkers
4,45
Projectmedewerker uitvoering
0,80
Hoofd ritreservering
1,00
Afdeling uitvoering totaal
32,7
28
Omnibuzz
De beleidsbegroting
De totale verwachte bezetting van de afdeling uitvoering bedraagt in de eindsituatie 2022 naar huidige inzichten maximaal 32,70 fte en blijft hiermee ongewijzigd ten opzichte van 2021. Afdeling Bedrijfsvoering
De afdeling bedrijfsvoering zal naar verwachting de volgende bezetting in de eindsituatie 2022 kennen: Functie
Fte
Manager bedrijfsvoering
0,90
Teamleider financiële administratie
1,00
Financieel medewerkers A
3,00
Financieel medewerkers B
1,00
Teamleider klantenservice
1,00
Medewerker klantenservice
7,00
Medewerker applicatiebeheer
0,67
Medewerker ICT
0,67
Medewerker finance & control
0,80
Afdeling bedrijfsvoering totaal
16,04
De totale verwachte bezetting van de afdeling bedrijfsvoering bedraagt in de eindsituatie 2022 naar huidige inzichten 16,04 fte en blijft hiermee ongewijzigd ten opzichte van 2021. Staffuncties
De staffuncties zien er naar verwachting als volgt uit: Functie
Fte
Directeur
1,00
HR beleidsadviseur
0,80
HR assistent
0,50
Adviseur projecten
3,50
Secretariaat
1,39
Functionaris gegevensbescherming
0,10
Privacy officer
0,20
Communicatieadviseur
0,50
Coördinator klachtenafhandeling
1,00
Medewerker klachtenafhandeling
0,90
Medewerker databeheer en -analyse
0,60
Afdeling staf totaal
10,49 29
Omnibuzz
De beleidsbegroting
De verwachte bezetting van de staffuncties bedraagt in de eindsituatie 2022 naar huidige inzichten 10,49 fte en blijft hiermee ongewijzigd ten opzichte van 2021. Daarnaast wordt vanwege de aard van de werkzaamheden externe expertise ingekocht: Functie