Plan Bergen Oudburgerpolder 3 dec 2023.pdf
Tekst van het document
handhaven laan 1. wilde berm aanpassen laan 1. landelijk profiel 2. continue bomenlaan 3. wilde berm 4. water in beeld
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
nieuwe laan (geen auto) 1. landelijk profiel 2. wilde berm 3. water in beeld
bestaande bomenwal, 1. aanbrengen soortenrijke onderbeplanting bestaande bomenwal, 1. aanbrengen soortenrijke onderbeplanting 2. openen naar omgeving door middel van een lanschappelijk ‘venster’ op de omgeving
72
73
2.3 Churchilllaan
Structurerende laan De Churchilllaan loopt langs de noordzijde van het gebied. De laan ontsluit drie van de Negen Nessen en het Tennispark. De Churchilllaan verbindt ook het Molenweidtje met de Landweg. De laan begint aan de zijde van het dorp als een dui-
Kale straat, stenig, stedelijk en sfeerloos.
delijke groene laan, maar heeft een wat onduidelijk eindpunt bij het landelijke gebied. De Churchilllaan heeft een vrij consequent profiel van een rijbaan van klinkers met langsparkeren en aan beide zijden een trottoir van tegels. Het groen, dat de straat begeleidt is gevarieerd en bestaat voor grote delen uit de gesloten groene randen van de aangrenzende eenheden. Er staan ook straatbomen, soms aan weerszijden van de weg, soms in de parkeervakken, soms op de
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
stoep, soms in het groen erlangs. De bomen wisselen van soort en verschillen in grootte. De straat heeft een rommelige inrichting en een stedelijke sfeer. De straat is ook erg breed met veel parkeren wat hem hard en stenig maakt. Als entree van Oudburgerpolder moet het vooral een landelijke laan worden met een ontspannen groen profiel en natuurlijke bermen. De laan moet niet breder zijn dan nodig. Het moet duidelijk zijn dat je hier een meer landschappelijk gebied binnenkomt. Ook is het goed om vanuit de aanliggende te heronwikkelen eenheden meer zichtrelatie met de Churchilllaan te realiseren. Nu is de Churchilllaan meer een aanrijroute, maar niet echt onderdeel van het gebied. Dit komt mede doordat eenheden niet worden ontsloten vanaf de Churchilllaan. Het uiteindelijk profielontwerp voor de Churchil-
De Churchilllaan moet een landelijke ontspannen groene entree worden. Door de laan als voetgangersroute door te zetten voorbij het Molenweidtje kan een mooie verbinding worden gemaakt met het landelijk gebied. De nieuw te ontwikkelen eenheden moeten zowel ruimtelijk als functioneel met de Churchilllaan worden verbonden.
Eenduidige materialen, profiel van een smalle landelijke weg
llaan moet in samenhang met dat van het Molenweidtje worden gemaakt. Beide lanen moeten niet hetzelfde worden, maar wel herkenbaar familie zijn, zodat ze samen één geheel vormen.
74
Entreelaan groene landelijke sfeer.
75
2.3 Molenweidtje
Structurerende laan Het Molenweidtje vormt de ontsluiting van veel eenheden. Ontsloten worden De Blauwe Reiger, De Europese school, verzorgingshuis Oudtburgh, Centrum De Beeck, het Gronddepot en de Gemeentewerf. Het Molenweidtje heeft nu geen duidelijk inrichting. De weg verspringt, heeft soms langsparkeren, soms gestoken parkeren en de materialen verschillen, met op plekken een onrustig beeld. Er loopt een tweerichtingen fietspad dat verspringt van de ene naar de nadere kant van de weg. Ook de bomen die langs de
Het Molenweidtje moet als een van de belangrijkste ontsluitingen in het gebied een mooie, groene openbare ruimte worden. Een ruggengraat voor heel Oudburgerpolder. Het eenduidige profiel moet een gedeelde ruimte zijn voor auto’s, fietsers en voetgangers. De breedte kan worden benut voor het plaatsen van ontmoetings- en speel- en sportfaciliteiten.
Verspringing en onrust in materialen
weg staan wisselen van grootte, soort en plaatsing. Het Molenweidtje heeft een stenig profiel met weinig verblijfsruimte en ruimte voor natuur. Het Molenweidtje kan veel meer een verblijfsgebied worden door deze niet zo op te delen in rijbaan,
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
voetpad, fietspad, grasstrook en parkeerplaatsen. Het profiel is op plekken wel 30 meter breed. Deze breedte kan worden benut om een mooie verblijfsruimte te maken met als kern bijvoorbeeld een brede halfverharde strook aan de ene zijde en een verbreding van de sloten tot meer beleefbare waterpartijen
Eenduidig profiel, landelijk materiaal, zicht op water
met mooie groene oevers aan de andere zijde, plus specifieke plekken voor ontmoeting en sport en spel. De afmeting biedt ruimte voor een samenhangend
Wel veel ruimte, maar weinig verblijfsruimte
ontwerp van een prettige, gedeelde openbare ruimte van formaat, de ruggengraat van Oudburgerpolder. Onduidelijk profiel
76
Aaneengesloten bomenlaan en prettige openbare ruimte met ontmoetingsplekken
77
2.3 Kerkedijk
Verlengde Churchilllaan
Behouden laan
Nieuwe laan
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
De Kerkedijk is een oude structurerende lijn in het
In het verlengde van de Churchilllaan kan wellicht een
gebied. De dijk ligt er al eeuwen en is de oude ver-
nieuwe structurerende laan de verbinding naar het
binding tussen wat vroeger de Heerenweg heette en
landelijk gebied en de Oudtburghweg verbeteren. Het
het dorp Zanegeest.
zou hier gaan om een informele voet/fietsverbinding
De grote bomen langs de dijk vormen een mooie re-
met een landelijke uitstraling. De verbinding zou van
gelmatige laan. Ze staan dicht langs de weg, met een
de Churchilllaan over de rand van het terrein van de
mooi smal profiel en aan de zuidzijde een vrijliggend
Blauwe Reiger en de Mytylschool lopen.
voetpad. Ter hoogte van het Molenweidtje verandert
De rotonde aan het einde van de Churchilllaan zou
het profiel. Het voetpad laat de weg los en slingert
kunnen worden opgeheven, de zichtlijn van de weg zou
door het gras langs de huizenrijtjes. Vanaf het Mo-
heel fraai simpelweg rechtdoor het landelijk gebied in
lenweidtje krijgt het profiel een meer landelijke sfeer.
gaan. De verbinding zou langs de bestaande groene laan
De bomen staan onregelmatig en er zijn ook plekken
en groene wal lopen. Belangrijk is om bij de inrichting
zonder bomen. Vanaf de Oudtburghweg wordt de
rekening te houden met het informele karakter en het
Kerkedijk een open landelijk weg zonder bomen.
delen van de ruimte, waarbij een prettig verblijfsklimaat
De variatie van dichte bomenlaan waar veel huizen
het uitgangspunt is. Dus bijvoorbeeld een mooi halfver-
staan met ieder hun eigen oprit, naar meer open
hard (wandel/fiets)pad, waar ook een paar bankjes staan
langs de rijwoningen, naar boomloos waar geen
met uitzicht naar het mooie landschap.
woningen meer staan, is een mooie gradiënt voor de Kerkedijk. Hij geeft eigenlijk aan hoe Bergen overgaat in het landschap. De eenheden Park de Beeck en de Gemeentewerf zijn de enige die nog via de Kerkedijk worden ontsloten. Het Molenweidtje heeft in de toekomst door de knip geen doorgaand verkeer meer, de auto’s die naar de andere eenheden gaan zullen vanaf de Churchilllaan komen. Er is nog wel aandacht nodig voor de vormgeving van de ontsluiting van Park de Beeck.
De Kerkedijk mag vooral blijven zoals ie is. Inzaaien van de grasbermen met wilde bermmengels zal de natuur en belevingswaarde verder verhogen.
78
79
2.3 Bomenlanen, groenwallen en bermen
Groen Casco voor natuur De bomenlanen, de groenwallen en de wegbermen vormen het groene casco voor de natuur. Soortenrijke, bloemrijke bermen en groene hagen en wallen zijn een leefgebied voor tal van planten- en diersoorten. De ecologische kwaliteit van wegbermen en groenwallen hangt onder meer af van de manier waarop ze worden aangelegd, ingezaaid en beheerd. Daarnaast spelen bermen en wallen een belangrijke rol in de ecologische infrastructuur. Als lintvormig
Voor de totale waarde van gebied moet vanuit elke individuele eenheid worden gewerkt aan het samenhangende groene casco. Dat wil zeggen dat bomenlanen, groenwallen en wegbermen vanuit een samenhangende totaalvisie moeten worden meeontworpen.
element vormen ze verbindingen tussen natuurgebieden, waardoor de migratiemogelijkheden van planten en dieren worden verbeterd. Als zodanig hebben wegbermen en groenwallen een belangrijke functie binnen de ecologische structuur.
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
Op dit moment zijn er in beperkte mate natuurlijke bermen aanwezig in het gebied, de meeste kenmerkend voor voedselrijke zandige omstandigheden. Veel bermen zijn echter soortenarm met Engels raaigras en paardenbloem. Door een ander bermbeheer kan een meer natuurlijke en soortenrijke berm ontstaan. Uit onderzoek door de Landbouwuniversiteit Wageningen is gebleken dat toepassing van ecologische bermbeheer leidt tot soortenrijk gras met een relatief hoge natuurwaarde. Bermen kunnen worden ingezaaid met bloemrijke kruidenmengsels. Deze zaadmengsels trekken tal van insectensoorten aan. Bloembollen kunnen voor deze insecten een waardevolle aanvulling vormen in de berm. Kruidenvegetatie bloeit vanaf april of mei, met bloembollen is er vanaf februari al bloei. Er kan een passend mengsel van inheemse kruidenvegetatie in combinatie met bloembollen worden samengesteld.
80
81
2.3 Watergangen en plasjes
Blauw Casco voor natuur In het plangebied ligt veel water, meestal rondom de eenheden. Het zijn echter vaak niet zo brede en ook ondiepe sloten. Watergangen sluiten bovendien (ruimtelijk) niet op elkaar aan en het water is vooral een grens tussen de verschillende ontwikkelingen. Op dit moment zijn er in beperkte mate natuurlijke oevers langs de sloten en watergangen aanwezig, Stimuleren van de natuurvriendelijke oever is een goed streven voor flora en fauna en het levert een
Mooi water, weinig natuur
mooi beeld op. Door watergangen te verbreden en natuurlijke oevers te geven ontstaat een betere zichtbaarheid van het water, met bovendien een grotere bergingscapaciteit.
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
Op een aantal plekken heeft het water al een interessante maat. Zoals tussen de begraafplaats en de ijsbaan, langs het verzorgingshuis, de oostelijk gelegen woonwijk, langs de Churchilllaan bij de Europese school en rond de Nessen.
Wel water, maar geen beleving
Door deze gebieden met elkaar te verbinden ontstaat een interessant waternetwerk. Binnen iedere nieuwe ontwikkeling moet worden gezocht naar een optimale waterverbinding met naastgelegen gebieden. Ook moet er binnen de eenheden meer worden gedaan met het water. Er dienen nieuwe watergangen worden aangelegd en bestaande watergangen worden verbreed.
82
83
2.3 Watergangen en plasjes
Blauw Casco voor recreatie De Blauwe structuur heeft ook een recreatieve waarde. Door het aanvullen van het bestaande blauwe casco met watergangen en plasjes ter versterking van landschappelijke lijnen en eenheden kan ook een recreatief netwerk ontstaan. Door waar mogelijk watergangen goed op elkaar aan te sluiten en de watergangen zelf te verbreden ontstaat ruimte voor recreatie. Er dienen dan ook op cruciale plekken bruggetjes worden aangelegd. Hiermee kan in eerste instantie voor de bewoners van het gebied een recreatienetwerk voor kano’s, sup-boards en andere kleine bootjes worden ontwikkeld. Hoe de route uiteindelijk gaat lopen is sterk afhanke-
Wel water, maar geen gebruikswaarde
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
lijk van hoe de verschillende ontwikkelingen samenwerken.
Water aaneensluiten
84
85
3 Kwaliteitskaders
Elk van de 4 bebouwingstypologieën die worden toegepast in de nieuw te ontwikkelen gebieden in Oudburgerpolder heeft een eigen beeldkwaliteit en bebouwingsopzet en heeft eigen criteria voor planvorming en plantoetsing. In de volgende pagina’s wordt dit per bebouwingstypologie uitgewerkt.
Stedebouwkundig ensemble
Stedebouwkundig ensemble
Gebieden met een duidelijk herkenbare ontworpen bebouwingsopzet, veelal eengezinswoningen in een repeterend patroon. De bebouwing vormt een ruimtelijke samenhangende eenheid. De buitenruimte bestaat grotendeels uit verhard oppervlak van straten en pleinen met een enkel plantsoen.
Elzenhoeve
Mytylschool
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
Gebouw en Park
Gebouw en Park
De Blauwe Reiger
Gebouwen van een grote schaal in een parkachtige ruimte. De ‘parkvoet’ is een substantieel onderdeel van het geheel maar het gebouw is dominant in het beeld. De parkvoet is openbaar toegankelijk. De gebouwen zijn vaak appartementen.
IJsbaan
Europese School Gronddepot
Landelijk ensemble
Landelijk ensemble
Tennisbaan
Bebouwing in een grote groene voet. De groene voet heeft een landschappelijk karakter en is dominant in het beeld. De groene voet is meestal openbaar toegankelijk.
Tennispark
Erf
Het Erf
Ensemble van bebouwing op een grote herkenbare kavel. Het ensemble bestaat uit meerdere volumes die een duidelijk onderscheid hebben tussen hoofd en bijgebouwen. De groene voet bestaat uit een landelijke groene omlijsting van de kavel en een (vaak) grote voortuin.
Gemeentewerf
86
87
Stedebouwkundig ensemble
Stedebouwkundig ensemble
Gebieden met een duidelijk herkenbare ontworpen bebouwingsopzet, veelal eengezinswoningen in een repeterend patroon. De bebouwing vormt een ruimtelijke samenhangende eenheid. De buitenruimte bestaat grotendeels uit verhard oppervlak van straten en pleinen met een enkel plantsoen.
Referenties
Profiel
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
Het Stedebouwkundig ensemble is de meest urbane
Bebouwing en buitenruimte vormen een samen-
categorie binnen de eenheden. De compositie wordt
hangend geheel. Materiaal van de openbare ruimte
ontworpen rond het concept van een urbaan dorp.
moet aansluiten op materiaal van de bebouwing.
De schaal is urbaan, maar in een dorpse dichtheid
De openbare ruimte heeft een dorpse functionele
rekening houdend met de landschappelijke context.
invulling. Het is niet zozeer een parkruimte maar kan
Het geeft een dorps gemeenschapsgevoel.
zeker wel groen bevatten. Er moet voldoende ruimte
Het Stedebouwkundig ensemble is opgebouwd uit
zijn voor het aanleggen van groene plantvakken. De
meerdere gebouwen die samen een dorpsachtig
buitenruimte bevat ook grotere verharde ruim-
geheel vormen. Het biedt een gevarieerde mix van
ten, zoals een plein of een kade. De meer stenige
woonruimtes, gedeelde gemeenschappelijke voorzie-
openbare ruimte biedt ook plek aan de verschillende
ningen, bedrijfs- en kantoorruimte en open buiten-
functies die in de gebouwen aan de openbare ruimte
ruimtes. Het biedt woningtypologieën die mensen
liggen. In het gebied moet ook plek zijn voor meer
van verschillende leeftijden bedient, van alleenstaan-
gebiedsoverstijgend gebruik, bijvoorbeeld voor een
den tot gezinnen. De bebouwing biedt ook plek aan
markt.
gemeenschappelijke voorzieningen voor gezamenlijk gebruik door de bewoners, zoals een sauna, een
Het water wordt meeontworpen in de stedenbouw-
werkplaatsruimte voor het repareren van fietsen, was-
kundige opzet en speelt een belangrijke rol binnen
faciliteiten en ruimtes voor vergaderingen en hobby’s.
de sfeer van de eenheid. Het water wordt uitdruk-
Elke woning heeft een balkon of een eigen terras aan
kelijk niet gezien als grens van de eenheid, maar als
de straat. Zo is de levendigheid ook aanwezig in het
onderdeel die de eenheid dooraderd. In de openbare
beeld van het gebouw en geeft het een eigen kleur en
ruimte kan het water zelfs een van de belangrijkste
karakter aan de buurt.
componenten van het ensemble vormen. Water en groen samen moeten de ‘tegel’ een ‘voeg’
Het ensemble is een architectonisch en stedenbouw-
geven die haar aansluiting op de omringende tegels
kundig compositorisch geheel. Het ensemble bestaat
hecht en verbonden maakt.
uit bebouwing én omgeving. Het ensemble heeft één architectonische grondtoon met een consistent en samenhangend materiaalgebruik en detaillering binnen het ensemble.
88
89
Stedebouwkundig ensemble Principeverkaveling
Elke woning heeft een balkon of terras aan de openbare ruimte
Ingang vanaf aanrijroute
1.
Het Stedebouwkundig ensemble bestaat uit een ontworpen totaalstructuur van woningen, functies en openbare ruimte.
2.
De schaal is urbaan, maar in een dorpse dichtheid. Het geeft een dorps gemeenschapsgevoel en benadrukt ook de omringende context van het landschap.
Gebouw met opvallende architectuur
3. Groene wal
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
Ruimte voor manifestaties, markten etc.
Open zijde naar de omgeving
Water vormt een belangrijke openbare ruimte binnen de eenheid
Open zijde naar de omgeving
Ingang vanaf aanrijroute
Binnen het ensemble is er minstens een gebouw met een opvallende architectuur.
5.
Het biedt een gevarieerde mix van woonruimtes en gedeelde gemeenschappelijke voorzieningen en open buitenruimtes.
6.
De begane grond wordt geactiveerd om een levendige dorpse gemeenschap mogelijk te maken. Aan de straatzijde zijn ruimtes gereserveerd voor verschillende soorten bedrijvigheid, van kantoorruimtes tot cafés en winkelruimtes.
7.
Elke woning heeft een balkon of een eigen terras aan de straat.
8.
Het ensemble heeft één architectonische grondtoon met een consistent en samenhangend materiaalgebruik en detaillering binnen het ensemble. De architectuurambitie is hoog.
9.
Meerdere woningen kunnen samen één architectonisch gebouw vormen.
10.
90
Het Stedebouwkundig ensemble is opgebouwd uit meerdere gebouwen die samen een dorpsachtig geheel vormen.
4.
Parkeergarage
Parkeerhof
Criteria
Criteria Stedebouwkundig ensemble
De materialisering van de openbare ruimte sluit aan op de architectuur van de bebouwing.
11.
In de bebouwing zijn bijzondere functies opgenomen die zich presenteren aan de openbare ruimte
12.
De openbare ruimte biedt plek aan bijzonder gebruik vanuit de bebouwing.
13.
Langs de tuinen staan erfscheidingen die aansluiten op de architectuur. Soms staan de huizen ook direct met hun gevel aan de openbare ruimte.
14.
Het parkeren wordt bij voorkeur in een parkeergarage of hof verzameld, zodat er geen blik op straat of in voortuinen staat.
15.
De eenheid heeft meerdere ingangen van aanrijroutes uit de buurt.
16.
Water vormt een belangrijk onderdeel van de openbare ruimte binnen de eenheid en wordt mee ontworpen in de dorpse opzet.
17.
Rondom de eenheid ligt gedeeltelijk een groene wal met water, aan minimaal twee zijden is de wal open met contact naar de omgeving.
18.
De groenblauwe wal is als bindende ‘voeg’ naar de andere tegels integraal onderdeel van het ontwerp. Optimale waterverbinding naar de omgeving met vergroting van recreatieve waarden en maximalisatie van ecologische waarden is uitgangspunt.
19.
Eigendom en beheer van de ‘voeg’ moeten dusdanig geregeld worden dat instandhouding is gegarandeerd.
91
Gebouw en Park
Gebouw en Park
Gebouwen van een grote schaal in een parkachtige ruimte. De ‘parkvoet’ is een substantieel onderdeel van het geheel maar het gebouw is dominant in het beeld. De parkvoet is openbaar toegankelijk. De gebouwen zijn vaak appartementen.
Referenties
Profiel
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
Gebouw van een grote schaal in een parkachtige
Het gebouw kan een bijzondere functie bevatten,
ruimte, dat is Gebouw in Park. Goede voorbeelden
maar kan ook enkel uit appartementen bestaan. Als
hiervan zijn de Buitenplaatsen van de 19e eeuw. In-
het gebouw uitsluitend een woonbestemming heeft
middels staan er in Bergen een groot aantal moder-
is het van belang een aantal gezamenlijke ruimtes
nere versies van dit concept zoals het verzorgingshuis
te creëren aan de parktuin, zodat gebruik van de
Oudtburgh.
tuin ook vanuit het gebouw wordt gestimuleerd. Er
Kenmerkend voor Gebouw in Park is het enkele
worden geen privetuinen uitgegeven. Wel kunnen
grote samengestelde gebouw met een opvallende
er kleine terrassen worden ontworpen die onderdeel
architectuur. De bebouwing staat op een markante
zijn van de architectuur. De buitenruimte van de
plek in het park, het park is als het ware rond de
woningen is de gedeelde parktuin.
gebouwen gedrapeerd.
De architectuur heeft geen preferente stijl of ma-
Het park heeft verschillende onderdelen zoals een
teriaalgebruik. Alles kan, mits bijzonder. Wel moet
waterpartij, een bloementuin, een moestuin, een
het gebouw of de gebouwen zorgvuldig zijn gede-
dierenweide, een weide met grote solitaire bomen,
tailleerd en mooie verhoudingen hebben. Geen zes
etc. De oppervlakte park is groter dan de oppervlakte
lagen hoge galerijflat dus. Gebouwen zijn alzijdig en
gebouw. Minstens 10% van de groene ruimte bestaan
hebben naar alle zijden een mooie voorkant. Als er
uit grote bomen. Bij Gebouw en Park is de parktuin
meer gebouwen zijn binnen een ruimtelijke eenheid
altijd (gedeeltelijk) openbaar toegankelijk. Er zijn
is de architectuur van eenzelfde familie. Parktuin en
paden door de tuin die aansluiten op paden in de
gebouw moeten in stijl op elkaar aansluiten.
omgeving.
Auto’s worden geconcentreerd op een parkeerplaats,
Onderdeel van het parkontwerp zijn de randen, waar
parkeerlaan of in een garage.
groen en water samen de ‘tegel’ een ‘voeg’ geven die haar aansluiting op de omringende tegels en eventueel het landschap hecht en verbonden maakt. Maximalisatie van ecologische waarden is gewenst, alsmede vergroting van recreatieve mogelijkheden en aansluiting op omringende netwerken.
92
93
Criteria Gebouw en Park
Gebouw en Park Principeverkaveling
Moestuin
Gebouw en Park heeft een oppervlakte van minimaal 1,5 hectare. Bebouwing en groene voet vormen daarin één esthetisch ontworpen ensemble.
2.
Gebouw en Park heeft bebouwing bestaande uit één tot enkele volumes. De bebouwing mag niet meer dan 25% van de eenheid beslaan. De bebouwing is alzijdig.
3.
Gebouw en Park heeft een specifiek groen thema dat de sfeer van de inrichting bepaalt, zoals natuur, werktuinen of siertuinen.
4.
Er is een bijbehorende gedeelde of collectieve buitenruimte die kan bestaan uit meerdere parkonderdelen, zoals een moestuin, kas, dierenweide, gezamenlijk terras met tafels en stoelen. Alle onderdelen worden weer gebonden in één groene voet, een semi-openbaar ‘park’.
Gebouw
Waterpartij
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
1.
5.
De architectuur moet logisch voortvloeien uit het gekozen typische thema. De relatie tussen gebouw en groen moet op architectuurniveau maximaal worden uitgebuit en middels vormen van binnen-buiten (bv veranda’s en serres) expressief gemaakt. Het ambitieniveau van de architectuur is hoog
6.
Speciale aandacht verdienen erfscheidingen. Er zijn nergens ruimtelijke achterkanten, privacy van private ruimtes moet zorgvuldig gecreëerd worden met hagen en tuinmuren.
7.
Auto’s moeten uit het zicht blijven ten gunste van het groene beeld. Parkeren wordt bij voorkeur op een mooie manier ingepakt en gebundeld, en anders zorgvuldig op eigen kavel opgelost. Autoverkeer door het natuurlijke groen moet zoveel mogelijk voorkomen worden.
Parkeerhof
Gedeeld terras
Dierenweide
94
Criteria 8.
De gebruikers en bewoners van de parktuin worden met kleine architectonische voorzieningen (bv openslaande deuren, veranda’s, terrassen) aangemoedigd de groene ruimte te gebruiken.
9.
Door het Park lopen langzaamverkeersroutes die zijn verbonden met de omgeving. Gebouw en Park wordt daarmee deels opengesteld voor publiek.
10.
Een rand van water en groen als bindende ‘voeg’ naar de andere tegels is integraal onderdeel van het ontwerp. Optimale waterverbinding naar de omgeving met vergroting van recreatieve waarden en maximalisatie van ecologische waarden is uitgangspunt.
11.
Eigendom en beheer van de ‘voeg’ moeten dusdanig geregeld worden dat instandhouding is gegarandeerd.
12.
De oppervlakte groene ruimte is groter dan de oppervlakte gebouw en verharding samen. Er zijn zoveel bomen dat het oppervlak van hun volwassen kronen minimaal gelijk is aan 10% van dat van de groene ruimte. Van deze getallen kan worden afgeweken bij plannen die toch overtuigend voldoen aan de ambities van Gebouw en Park.
95
Landelijk ensemble
Landelijk ensemble
Bebouwing in een grote groene voet. De groene voet heeft een landschappelijk karakter en is dominant in het beeld. De groene voet is meestal openbaar toegankelijk.
Referenties
Profiel
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
Het Landelijk ensemble speelt een grote rol in de
tueel het landschap. Maximalisatie van ecologische
landschappelijke enscenering van het hele gebied. Op
waarden is gewenst, alsmede vergroting van recrea-
een Landelijk ensemble kan bebouwing een plek krij-
tieve mogelijkheden en aansluiting op omringende
gen. Dat kan een enkel gebouw zijn of een ensemble
vaar- en natuurnetwerken.
van gebouwen. De bebouwing staat in een grote
Er zijn eigenlijk nergens achterkanten, privacy van
groene voet. Het groen is dominant in het beeld en
private tuinen moet zorgvuldig gecreëerd worden
de bebouwing is ondergeschikt. Hoogbouw past hier
met natuurlijke oplossingen. Geen schuttingen en
niet. De groene voet bestaat uit hoge beplanting en
hekken, maar takkenrillen, begroeid reliëf en wilde
solitaire bomen van de eerste grootte. Binnen de
hagen.
eenheid moet meer dan de helft van het oppervlak
Auto’s moeten uit het zicht blijven ten gunste van het
bestaan uit structurerend groen (bomen, bossages,
groene beeld. Parkeren wordt zoveel mogelijk gebun-
bosplantsoen).
deld en op een mooie manier ingepakt.
Het landelijk ensemble heeft een hoofdgebouw dat
Zoveel mogelijk oppervlak binnen het landelijk en-
zich aan het landschap presenteert. Naast het hoofd-
semble is bedoeld voor gemeenschappelijk gebruik.
gebouw zijn er meerdere bijgebouwen mogelijk.
Gedeeld private buitenruimte, collectieve buiten-
Samen vormen hoofd- en bijgebouwen een ensemble
ruimte en openbare ruimte vallen daar onder, dus
van architectuur. De bijgebouwen bevinden zich
ook de ontsluiting en eventueel collectief parkeren.
binnen het groen en zijn niet zichtbaar vanuit het
Beheer kan in een vereniging van eigenaren of via
omringende landschap. Een enkel mooi bijgebouw
mandeligheid worden geregeld en zelfs in privaat-
kan zich presenteren naar de omgeving, bijvoorbeeld
eigendom met privaatrechtelijke instandhoudings-
aan de hoofdentree, met een poort en een laan.
verplichtingen. Niet meer dan de helft van het
Het architectuurbeeld is ondergeschikt aan het
oppervlak mag worden uitgegeven als geheel private
natuurbeeld. Materialen moeten passen binnen het
individuele kavels.
natuurbeeld. Geen wit gestucte gevels of opvallend
Het landschappelijk ensemble moet opengesteld zijn
gekleurde dakpannen, maar zo veel mogelijk natuur-
voor publiek door middel van langzaamverkeersrou-
lijk ogende materialen.
tes die zijn verbonden met de omgeving.
De opzet van het groen is natuurlijk, met wilde bloemenweiden, halfverharde paden, landschappelijke hagen en natuurlijke slootkanten. Het groen van de kavels moet onderdeel zijn van het natuurlijke groen binnen de eenheid. Ook de ‘voeg’ van de ‘tegel’ moet nadrukkelijk meeontworpen worden. Ze moet de aansluiting vormen op de omringende tegels en even-
96
97
Criteria Landelijk ensemble
Landelijk ensemble Principeverkaveling
1.
Het Landelijk ensemble heeft een oppervlakte van meer dan 3,5 hectare. Het groen is dicht en dominant in het beeld
2.
Hoofdthema van het groen is natuur en biodiversiteit.
3.
Het Landelijk ensemble heeft haar hoofdgebouw en daarmee ‘gezicht’ gericht op het omringende landschap. Aan de entree heeft het ook een gezicht, bv. in de vorm van een fraaie ‘voorkant zijgevel’ van het hoofdgebouw of een mooi bijgebouw of een bijzondere entree met poort en laan. De overige bebouwing ligt verborgen in het groen. Hoogbouw past hier niet.
Hoofdgebouw gericht op landschap
Stevige groene landschappelijke rand
Woningen binnen groene rand
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
Doorlopende voet/fiets routes
Waterpartij aansluitend op omgeving
4.
5.
De architectuur moet passen binnen de natuurlijke opzet van de eenheid.
6.
De bebouwing vormt architectonisch een samenhangend geheel. Daarbij is de architectuur van het hoofdgebouw het meest bijzonder. Kenmerkend zijn een duurzame ambitie, zorgvuldige detaillering en/of gebruik van natuurlijke materialen. De relatie tussen gebouw en groen moet op architectuurniveau maximaal worden uitgebuit.
7.
Speciale aandacht verdienen erfscheidingen. Er zijn nergens ruimtelijke achterkanten, privacy van private ruimtes moet zorgvuldig gecreëerd worden met natuurlijke hagen en afscheidingen zoals takkenrillen en groenwallen.
8.
Auto’s moeten uit het zicht blijven ten gunste van het groene beeld. Parkeren wordt bij voorkeur op een mooie manier ingepakt en gebundeld, en anders zorgvuldig op eigen kavel opgelost. Autoverkeer door het natuurlijke groen moet zoveel mogelijk voorkomen worden.
Entreegebouw
Doorlopende voet/fiets routes
98
Een Landelijk ensemble speelt een rol in de ruimtelijke enscenering van het landschappelijk gebied. Vanuit het ontwerp moet dit worden meegewogen.
Criteria 9.
De gebruikers en bewoners van een Landelijk ensemble worden middels een door de ontwikkelaar op te stellen specifiek verkoopconcept aangemoedigd de groene ruimte op een natuurlijke wijze te beheren.
10.
Door het Landelijk ensemble lopen langzaamverkeersroutes die zijn verbonden met de omgeving. Het Landelijk ensemble wordt daarmee deels opengesteld voor publiek.
11.
Een robuuste rand van water en groen als bindende ‘voeg’ naar de andere tegels is integraal onderdeel van het ontwerp. Optimale waterverbinding naar de omgeving met vergroting van recreatieve waarden en maximalisatie van ecologische waarden is uitgangspunt.
12.
Eigendom en beheer van de ‘voeg’ moeten dusdanig geregeld worden dat instandhouding is gegarandeerd.
13.
Binnen de eenheid moet meer dan de helft van het oppervlak bestaan uit structurerend groen. Landelijke ensembles hebben zoveel bomen dat het oppervlak van hun volwassen kronen minimaal gelijk is aan 25% van dat van de hele eenheid. Bij voorkeur is niet meer dan de helft van de korrel als privé kavel uitgegeven. Van deze getallen kan worden afgeweken bij plannen die toch overtuigend voldoen aan de ambities van een Landelijk ensemble.
99
Erf
Het Erf
Ensemble van bebouwing op een grote herkenbare kavel. Het ensemble bestaat uit meerdere volumes die een duidelijk onderscheid hebben tussen hoofd en bijgebouwen. De groene voet bestaat uit een landelijke groene omlijsting van de kavel en een (vaak) grote voortuin.
Referenties
Profiel Het Erf vind zijn inspiratie in de boerenerven van het
De woningen op het erf delen de centrale ruimte,
landelijk gebied. Maar het betreft hier een woonerf,
maar hebben ook een eigen privetuin.
geen boeren-bedrijfserf.
Parkeren vind plaats in een afgesloten gedeelte liefst
Op het erf staat een ensemble van verschillende
zo dicht mogelijk bij de erfentree. Parkeren kan in
volumes. De volumes hebben eenvoudige, utilitaire
een grote schuur of in een met hagen omheinde
vormen en altijd een kap. Er zijn geschakelde en vrij-
parkeerhof.
staande woningen. De sfeer is landelijk, met informele architectuur.
Rond het Erf ligt een mooie hoge groene wal van bomen en onderbeplanting. De wal heeft een belang-
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
Belangrijk is de compositie van de volumes. Niet alle-
rijke ecologische waarde in het landschap. Rond de
maal dezelfde volumes op een rij, of langs een lijn op-
hoge wal ligt weer een natuurlijke brede watergang
gesteld, maar verschillende volumes door elkaar en in
met natuurrijke oevers.
verschillende richtingen geplaatst. Er moet een mooi
Er zijn op belangrijke punten doorzichten vanuit het
samenspel ontstaan van volumes die een erfruimte
erf naar de omgeving. Enkele vergezichten worden
vormen en een landelijk silhouet naar de omgeving.
op de ‘Lijnen en Punten’ kaart aangegeven als te
Materiaalgebruik en kleur kunnen per volume ver-
behouden zichtruimte. Op deze punten liggen ook
schillen maar de architectuur is van eenzelfde type en
paden die aansluiten op de omgeving. Het erf is
uitstraling. Geen verzameling architectuurtypen naast
openbaar toegankelijk.
elkaar. De architectuur heeft een sober detailleringsni-
Op een erf ogen de volumes laag en landelijk, zelfs
veau, agrarisch geïnspireerd.
als er eventueel gestapeld wordt gewoond. Hoog-
De volumes liggen rond een gedeelde openbare ruim-
bouw past niet op een erf. Met hun ligging vaak aan
te. Deze openbare ruimte is autovrij. De woningen
de rand van het landelijk gebied moet ook het ‘ge-
grenzen met een speciale buitenruimte aan de ge-
zicht’ dat ze daarnaar maken bewust in het ensem-
deelde ruimte. Dit kan een veranda zijn, of een serre.
bleontwerp worden meegenomen.
Deze ruimte zorgt voor levendigheid op het erf. De gedeelde ruimte kan een nutstuin bevatten die door de bewoners gezamenlijk wordt beheerd. Hier kunnen bewoners voedsel produceren, maar ook met elkaar in de tuinen werken. Hierdoor ontstaat sociale cohesie. De gedeelde ruimte kan ook een siertuin zijn met mooie bloemen en een vijver. Op het erf ligt een gedeeld terras met bijvoorbeeld een lange tafel en banken waar mensen samen kunnen komen.
100
101
Het Erf
Criteria Erven
Principeverkaveling
1.
Erven zijn eenheden die liggen aan de randen van het gebied op de overgang naar het landschap.
2.
Een variatie van volumes op een (deels verhard) erf omrand door een groene wal met ruime sloot.
3.
Volumes zijn geïnspireerd op agrarische utilitaire gebouwen zoals schuren ed. Deze zijn groter dan het gewone rijtje. Volumes hebben een diepere plattegrond en een grotere kap.
Doorlopende informele route
4.
Bergen Oudburgerpolder - ruimtelijk kwaliteitskader - la4sale - november 2023
5.
Het Erf heeft een opgaande groene rand met bomen, waarmee het ensemble wordt afgebakend van de omgeving en een op zichzelf staand ensemble vormt.
6.
Rondom het Erf ligt een ruime watergang met natuurrijke oevers die een (vaar) verbinding legt met de watergangen in de omgeving.
7.
Als bindende ‘voeg’ naar de andere tegels is deze rand van water en groen integraal onderdeel van het ontwerp. Maximalisatie van ecologische waarden is uitgangspunt.
8.
Eigendom en beheer van de ‘voeg’ moeten dusdanig geregeld worden dat instandhouding is gegarandeerd.
9.
Op het Erf ligt een collectieve gebruikstuin, bijvoorbeeld een boomgaard en een moestuin, die door de omwonenden wordt gebruikt en onderhouden.
Groene landschappelijke rand met ruime sloot
Wonen rond een gedeeld erf
102
De architectuur is ook qua materiaal en detaillering geïnspireerd op agrarische utilitaire gebouwen. Natuurlijke materialen en plaatmaterialen met een sobere vormgeving en zorgvuldig onnadrukkelijke detaillering.
Criteria 10.
De huizen die aan dit collectieve groen en de erfruimte liggen hebben een bijzonder privébuiten zoals een veranda of klein terras.
11.
Parkeren wordt bij voorkeur verzameld in een kloeke kapschuur of op een parkeererf omgeven door hagen en enkele bomen. Voor vrijstaande en half vrijstaande woningen is parkeren op eigen kavel, bij voorkeur inpandig, ook mogelijk.
12.
De sfeer op een Erf is landelijk en ontspannen. Dit uit zich in buitenruimte ontwerp, beplanting en materialisering.
13.
Over het erf lopen langszaamverkeersroutes die aansluiten op routes in de omgeving.
14.
Vanuit bepaalde punten op het Erf zijn er vergezichten over het landschap. Enkele vergezichten worden op de Lijnen en Punten kaart aangegeven als te behouden zichtruimte.
15.
Vanuit het landschap is er vaak ook zicht op de erven. Elk erf moet derhalve als onderdeel van het totale ‘landelijke decor’ worden ontworpen. Een zorgvuldig silhouet van landelijke volumes in een groene setting is uitgangspunt, hoogbouw past hier niet.
103
vorm en inhoud:
la4sale Marieke Timmermans Pepijn Godefroy in opdracht van:
Gemeente Bergen Arie Hogendoorn Duco van der Hoeven
© 3 december 2023
104
105