Bijlagerapport evaluatie strandbeleid gemeente Bergen definitief.pdf

▪

11% 25% Ik heb daar geen mening over

▪

Ik vind het prima zo Ik vind dat er aanpassingen nodig zijn, namelijk:

▪

64%

▪

Twee derde van de respondenten (64%) vindt dat de huidige zonering prima is en vindt aanpassingen niet nodig. Slechts 11% van de respondenten vindt dat er aanpassingen nodig zijn. Uit de toelichtingen kwamen een aantal dingen naar voren, onder andere dat de aanduiding van de zonering duidelijker mag. Het is bijvoorbeeld niet altijd duidelijk waar de ene zone begint en de andere zone eindigt. Zo waren er meerdere opmerkingen over naturisten buiten het naturistenstrand. Verder zijn er meerdere respondenten die aangeven dat ze een nieuwe indeling van de zones zouden willen zien. Ook zijn er meerder geluiden om de zonering helemaal los te laten, met als motivatie dat het niet te handhaven is en dat het vroeger ook zo was.

▪

▪

Achtergrondinformatie respondenten De achtergrondinformatie van de respondent is zoals uitgelegd in de introductie gewogen op leeftijd en geslacht. Dit is gedaan om te voorkomen dat één deelgroep binnen de respondenten de resultaten van deze enquête te sterk beïnvloedt. Onderstaande figuren over de achtergrondkenmerken geven de ongewogen resultaten weer van de respondenten. De figuren uit de rest van deze bijlage geven allemaal de gewogen resultaten weer.

Aandachtspunten voor het verbeteren van het strandbezoek Als afsluitende vraag zijn de respondenten het volgende gevraagd in een open vraag: ‘Wat zou de gemeente kunnen doen om uw bezoek aan dit strand te verbeteren?’. ▪ Er wordt aangedrongen op een strengere handhaving van regels, zoals het verplicht aanlijnen van honden, het verbieden van fietsen op het strand en het handhaven van snelheidsbeperkingen voor voertuigen. Dit zou bijdragen aan een ordelijker en veiliger strandbezoek voor iedereen. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Er wordt gepleit voor een verbeterde toegankelijkheid, met name door het aanleggen van verharde paden en trappen bij de strandopgang voor minder validen, evenals het installeren van meer openbare toiletten en douches. Dit zou ervoor zorgen dat het strand beter toegankelijk is voor mensen met een beperking en het comfort voor alle bezoekers vergroot wordt. Om de natuur en de rust van het strand te behouden, wordt voorgesteld maatregelen te nemen die het kleinschalige en rustige karakter van het strand beschermen tegen de negatieve effecten van strandbezoekers die de duinen in gaan. Verbeteringen in de bereikbaarheid zijn eveneens gewenst volgens respondenten, zoals meer parkeerplaatsen, een betere verkeersregulatie, en het verbeteren van de toegang met het openbaar vervoer en per fiets. Er is ook vraag naar meer voorzieningen voor activiteiten. Zo worden er voorstellen gedaan voor het oprichten van faciliteiten voor watersportverenigingen zoals de boten- en surfclub. Verder wordt er aangedrongen op een betere schoonmaak en zorg voor het milieu, met speciale aandacht voor het opruimen van afval, honden- en paardenpoep en het verminderen van licht- en geluidsoverlast. Tot slot is er vraag naar verhoogde veiligheid voor zwemmers door betere informatie over de gevaren van zeestroming bij eb. Maar ook meer veiligheid in de vorm van meer toezicht op strandbezoekers.

29

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

Figuur 3.26 In welk dorp of buurtschap woont u? (N=875) Bergen

dit onderzoek gewogen op leeftijd. Dat wil zeggen dat we de antwoorden op de vragen van respondenten die (qua leeftijd) ondervertegenwoordigd zijn, zwaarder laten meetellen dan de antwoorden van de groep respondenten die oververtegenwoordigd was. Op die manier geven we een representatieve weergave van de resultaten van het onderzoek mee en zijn de respondenten en diens antwoorden een juiste afspiegeling van de werkelijke bevolking (qua leeftijdsverdeling).

36%

Egmond aan Zee

22%

Bergen aan Zee

11%

Schoorl

9%

Egmond aan den Hoef

7%

Camperduin

6%

Egmond Binnen

5%

Groet

5% 0%

5%

Figuur 3.28 Geslacht (N=875) 5%

10%

15%

20%

25%

30%

35%

40%

Man 47%

Meer dan de helft van de respondenten komt uit Bergen of Egmond aan Zee. De respondenten percentages die lager uitvallen zijn uit de buurtschappen van de gemeente Bergen.

48%

Vrouw Anders / wil ik niet zeggen

Figuur 3.27 In welke leeftijdscategorie valt u? (N=875) 7% 31%

21%

18 t/m 34 35 t/m 49

De verdeling man/vrouw onder de respondenten is vrij gelijk verdeeld met 48% vrouw en 47% man. Dit komt ook ongeveer overeen met de werkelijke verdeling van inwoners in de gemeente Bergen.

50 t/m 64 65+

41%

Een groot deel van de respondenten (72%) is 50 jaar of ouder (ongewogen resultaten). Slechts een klein deel van de respondenten zijn 18 t/m 34 jaar (7%). Omdat de leeftijdsverdeling van de respondenten afwijkt van de werkelijke leeftijdsverdeling van inwoners van de gemeente, hebben we de resultaten van BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

30

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

Drukker en veranderend bezoekersgedrag De meeste stakeholders uit de natuurhoek, dorpsraden en strandpaviljoenen merken op dat het strand de afgelopen jaren drukker is geworden. Er zijn meer bezoekers en er zijn verschillende gebruikersgroepen die samen gebruik maken van het strand. Het is de verwachting dat de bezoekersaantallen de komende jaren zullen toenemen. Daarnaast is het bezoekersgedrag veranderd. Bezoekers komen later naar het strand en blijven tot later hangen. Het is dus vaker ’s avonds drukker op het strand. Sommige stakeholders suggereren dat daarmee de het rijden op het strand, honden uitlaten of paardrijden ook pas later op de avond mogelijk zou moeten worden (maar dat heeft ook weer kanttekeningen, zie paragraaf 3.4). Strandpaviljoenen merken ook een toename in het aantal diners, een snellere doorloop en dat de wensen van de gast zijn veranderd. Gasten verwachten bijvoorbeeld meer diversiteit op de menukaart, wat ook weer invloed heeft op de voedsellevering (zie ook verderop). Vanuit een aantal gebruikers van het strand (inwoners, ondernemers) komt naar voren dat de huidige situatie qua drukte goed is en men niet altijd zit te wachten op meer drukte. Het behouden van de kleinschaligheid en relatieve rust is ook belangrijk.

De interviews begonnen met een algemeen gesprek over het strand. Hoe ervaren zij het strand? Zijn ze tevreden over het strand? Of zien zij nog verbetermogelijkheden? Een net strand met enige uitdagingen rondom afval De stakeholders zijn positief over het strand. Over het algemeen vinden zij het strand aantrekkelijk en netjes. Er wordt opgemerkt dat er relatief veel afvalbakken zijn en het afval wordt opgeruimd. Wel wordt het vaker drukker op het strand, wat zorgt voor meer afval. Soms blijft het dan op het strand liggen of puilt het uit bij de prullenbakken. Dat zorgt er vervolgens weer voor dat meeuwen of andere dieren het afval uit de bakken halen en breder verspreiden. Voor de mensen die het strand onderhouden is de drukte ook merkbaarder: de afvalbakken zijn steeds vaker vroeger vol. Het strand net houden is met een groeiende bezoekersgroep een steeds grotere uitdaging. Er wordt door enkelen aangegeven dat de schoonmaak in Egmond aan Zee vaak vroeger op de dag zou worden gedaan dan in Bergen aan Zee. Afvalproblemen doen zich vooral voor bij mooi weer (drukte) of stormen (wanneer het afval kan wegwaaien).

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Verbetering voor bereikbaarheid en toegankelijkheid wenselijk De meeste stakeholders zien dat de bereikbaarheid en toegankelijkheid van de stranden kan worden verbeterd. Te weinig fiets- en autoparkeerplaatsen Momenteel zijn er volgens veel stakeholders, dan wel alleen op piekmomenten, onvoldoende parkeerplaatsen voor auto’s en fietsen. Waar voorheen alleen een ‘normale fiets’ in de fietsenstalling werd geparkeerd, zijn er nu ook bakfietsen, fatbikes, elektrische fietsen, etc. Deze nemen meer ruimte in beslag. Wanneer fietsers fout parkeren, blokkeren zij al snel de toegangswegen van calamiteitenvervoer.

31

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

Zandverstuivingen en hoge waterstanden Op een aantal plekken, zoals bij Schoorl en Egmond Binnen zorgt zandverstuiving ervoor dat toegangswegen of paden onderstuiven (NB deze paden zijn niet in beheer van de gemeente). Bij Schoorl lopen in de duinen paden die de toegangswegen zijn naar het strand en een strandpaviljoen. Bij zandverstuivingen en hoge waterstanden worden deze paden en de nabijgelegen fietsenstalling onbereikbaar.

Doorgaans een veilig strand Over het algemeen is het strand heel veilig volgens respondenten. Er zijn weinig incidenten waarbij inzet van de politie nodig is. Als er overlast ontstaat, wordt dat vooral veroorzaakt door hangende jeugd, vandalisme of open vuur. Mede door de aanwezigheid van de reddingsbrigade en hun focus op het voorkomen van onveilige situaties, is de veiligheid over het algemeen goed. Tussen bezoekers onderling in het water of op het strand is het doorgaans ook veilig. Gebruikersgroepen die een gevaar kunnen opleveren voor anderen worden door de zonering of verschillend bezoekersgedrag op natuurlijke wijze van elkaar gescheiden, wordt door veel stakeholders gezegd. Zo bezoeken kiters vooral bij harde wind het strand en zijn er niet tot nauwelijks badgasten op die dagen). De reddingsbrigade geeft echter aan dat er op drukke dagen wel degelijk een menging is van gebruikersgroepen, zoals watersporters en zwemmers, en er onveilige situaties ontstaan. Door patrouilleren en aanspreken van mensen kunnen ongevallen over het algemeen wel worden voorkomen. Hoewel het aantal incidenten momenteel nog beperkt is, vraagt de toenemende drukte en gebruik van het strand en de zee door verschillende gebruikersgroepen wel om aandacht volgens sommigen.

Er kunnen situaties ontstaan die het gevoel van veiligheid in gevaar brengen, zoals loslopende honden, (groepen) fietsers en jetski’s.

Slechte toegankelijkheid voor mindervaliden Personen die slecht ter been zijn of afhankelijk zijn van een rolstoel hebben moeilijk toegang tot het strand. Vanuit veel stakeholders wordt de toegankelijkheid van het strand als belangrijk aandachtspunt gezien. Personen die momenteel een rijontheffing hebben voor het strand schieten soms te hulp door mindervalidepersonen met hun auto op te halen en naar de juiste plek te brengen. Dit is echter formeel niet toegestaan. Mensen in een rolstoel gebruiken nu soms de rijplaten van de auto’s om het strand te bereiken, maar kunnen dan veelal niet verder. Motorvoertuigen moeten deze rijplaten gebruiken om op of van het strand te komen, wat bezoekers vaak niet verwachten. Als deze platen worden ‘geblokkeerd’ door mensen in een rolstoel, kan dit voor gevaarlijke situaties zorgen, mede omdat de aanloop naar de rijplaten door voertuigen met enige snelheid moet worden genomen. Strandpaviljoeneigenaren verwijzen als voorbeeld naar het strand bij Petten, waar mindervalide een dagpas voor de slagboom kunnen aanvragen om dichter tot het strand te komen. Wel werd hierbij aangemerkt dat deze methode in Petten niet vlekkeloos verloopt.

Stakeholders uit de natuurhoek, dorpsraden, reddingsbrigade en paviljoenen geven aan dat het rijden op het strand onveilige situaties kan veroorzaken. Dit komt vooral omdat de bestuurders op het strand een redelijke snelheid moeten aanhouden (omdat je anders vast komt te zitten in het0 zand), terwijl bezoekers op het strand geen motorvoertuigen verwachten op het strand. Stakeholders met een rijontheffing geven aan zich hiervan bewust te zijn en hier voorzichtig mee om te gaan. Zij willen ook een veilig strand voor iedereen en vermijden dus zo veel als mogelijk drukke momenten, zo geven zij aan.

Alle stakeholders vinden een veilig strand een topprioriteit. Hoe veilig vinden zij het strand momenteel? En hoe verhoudt dit zich tot de huidige mate van toezicht?

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Reddingsbrigade Op de stranden zijn vrijwillige en betaalde krachten van de reddingsbrigade actief. De reddingsbrigade bewaakt het strand en houdt zich bezig met 32

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

preventie om onveilige situaties zo veel als mogelijk te voorkomen. Ze zijn alleen in de zomermaanden aanwezig en hebben uitkijkposten in Bergen aan Zee, Egmond aan Zee en Schoorl. Op plekken waar geen uitkijkpost is patrouilleren ze. Door paviljoenen en andere stakeholders wordt dit gewaardeerd en gezien als belangrijke schakel in de veiligheid van het strand. Ondanks dat de reddingsbrigade geen boetes kan uitschrijven, zien bezoekers hen vaak wel als toezichthouders/handhavers, waardoor zij zich ook beter aan de regels houden. Er wordt een suggestie gedaan door de dorpsraad van Bergen aan Zee om meer uitkijkposten van de reddingsbrigade toe te voegen, enerzijds om het gevoel van toezicht te vergroten waardoor men zich beter aan de regels houdt, maar anderzijds ook om de veiligheid te vergroten op punten waar nog geen uitkijkpost van de reddingsbrigade is.

mogelijk ook niet bewust een overtreding maken. Dat vraagt dan ook om coulance van handhavers, zeggen sommigen dan. Tot slot vragen meerderen aandacht voor het verschil in drukte; als het erg rustig is op het strand, is het ook minder belangrijk om te handhaven op bijvoorbeeld sporten waar dat niet mag. Op drukke momenten is dat juist veel meer van belang. Slechte/onduidelijke bebording Veel geïnterviewden vinden dat de huidige bebording niet goed is. Volgens hen mag het duidelijker, korter en in meerdere talen (Engels, Duits). Over de duidelijkheid van de strandzonering geven vrijwel alle stakeholders aan dat deze onvoldoende is. Volgens hen zijn veel bezoekers niet op de hoogte van de zonering en wordt op het strand niet voldoende duidelijk gemaakt in welke zone iemand zich bevindt en zijn de regels dan ook best complex. Wat het nog ingewikkelder maakt is dat het eigendom van de bebording ook verschilt. Zo heeft de provincie ook bebording, met daarop de regels van de gemeente. Ook communicatie en bebording over veiligheid in het water, zoals muien en de betekenis van de vlaggen wordt soms genoemd als verbeterpunt.

Doordat het bezoekersgedrag verandert en bezoekers bij mooi weer langer op het strand blijven, roepen strandpaviljoenen de reddingsbrigade op om bij mooi weer en gedurende het hoogseizoen langer op het strand te blijven. Momenteel vertrekt de reddingsbrigade om 18 uur, terwijl rond dit tijdstip er vaak nog veel bezoekers zijn, soms onder invloed van alcohol. Bij ongevallen worden dan de strandpaviljoenen ingeschakeld voor eerste hulp. Gebrek aan handhaving Stakeholders vanuit alle achtergronden vinden dat het beleid ook gehandhaafd moet worden. Momenteel blijft deze handhaving volgens velen echter achter. Een veelgehoorde mening is dat er te weinig handhaving actief is en dat mensen zich dan ook niet aan de regels houden. Mensen zien dat als een grote en belangrijke opgave voor het nieuwe strandbeleid.

Hoe kijken stakeholders naar het belang en de aandacht van de natuur? En hoe verhoudt dit zich tot de mening van de andere stakeholders? Natuur verdient meer ruimte en aandacht Gemeente Bergen heeft met het Groene Strand2 al een belangrijke inspanning gedaan voor de natuur op het strand, wat de stakeholders uit de natuurhoek benadrukken en waarderen. Bij rustigere stukken strand, doorgaans verder weg van de strandopgangen, gaat het beter met de natuur. Bij drukkere plekken als Egmond aan Zee en Bergen aan komt de natuur meer in de verdrukking.

Tegelijkertijd wordt er ook door sommigen gezocht naar meer flexibiliteit. Als de regels misschien niet helemaal helder zijn (zie later), dan kunnen mensen

2

Zie www.hetgroenestrand.nl voor een toelichting

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

33

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

De duinen zijn aangewezen als Natura 2000 en hebben hierdoor een beschermde status (dit geldt dus niet voor de stranden). Stakeholders uit de natuurhoek en waterveiligheid geven aan dat de kwaliteit van deze duinen ook deels samenhangt met de kwaliteit van het strand, bijvoorbeeld voor de vorming van duinen of als voedselbron voor dieren.

▪

Broedende of foeragerende vogels laten zich snel afschrikken door honden. Door paviljoens en strandopgangen ontstaat lichtvervuiling;

Sommige stakeholders uit de natuurhoek zouden graag een groter of extra stuk Groen Strand willen zien. Dit stuk kan eventueel in combinatie met een naaktstrand, zolang rust centraal staat. Ook kan de natuur op andere plekken worden bevorderd door tijdelijke of gedeeltelijke beperkingen in te voeren (bijvoorbeeld andere regels tijdens het broedseizoen of alleen onder de duinvoet).

Tijdens de gesprekken zijn meerdere voorbeelden gegeven hoe de natuur negatief wordt beïnvloed door de mens: ▪ Natuurorganisaties, PWN en het Hoogheemraadschap geven aan dat bebouwing zandverstuiving richting de duinen kan blokkeren, vooral wanneer te dicht zit op de duinvoet. Hierdoor wordt het ontwikkelproces van (embryonale) duinen belemmerd; ▪ Natuurorganisaties geven ook aan dat mensen de duinen betreden vanaf het strand, wat slecht is voor de duinvorming. Ook rijden voertuigen te dicht op de duinvoet; ▪ Mensen veroorzaken afval op het strand. Het grootste probleem is vispluis3. Ook spoelt er afval van elders aan. En wanneer er machinaal wordt schoongemaakt wordt ook natuurlijk aanspoelsel opgeruimd, welke juist een belangrijke voedselschakel is voor het ecosysteem. Dit geldt ook voor karkassen die worden opgeruimd en een belangrijke voedselbron zijn voor dieren; ▪ De vissers geven aan dat door zandsuppletie de zee en het ecosysteem in de zee verandert. Het aantal kokkels zou bijvoorbeeld zijn afgenomen en ook is het vissen op andere vissen is lastiger geworden. ▪ Het smaller worden van stranden zorgt er ook voor dat er minder ruimte is voor broedvogels; ▪ Natuurorganisaties benadrukken dat op rustige plekken honden vaker los lopen, terwijl de rustige plekken ook juist de plek zijn voor natuur.

Het belang van de natuur staat volgens sommigen echter haaks op de economische belangen van ondernemers en gebruikers van het strand. Dat zorgt voor een spanningsveld.

In de Strandnota 2008 staan beleidsregels die beperking opleggen voor bepaalde gebruikersgroepen. Stakeholders zijn gevraagd over welke beleidsregels zij iets willen delen. In deze paragraaf worden de reacties over de desbetreffende beleidsregels samengevat. Honden Er is veel over honden gesproken in de gesprekken en dit ging over het volgende: ▪ Overlast als gevolg van loslopende honden: enerzijds werd dit als hinderlijk gezien voor de recreanten op het strand, die zich onveilig of gestoord voelen door langs rennende honden of ongewenste interacties met

Vispluis wordt gebruikt in de visserij om de netten te beschermen tegen de bodem en wordt hiervoor in grote klossen onder de netten gebonden. De plastic draadjes slijten echter af en blijven achter in de zee. 3

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

34

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

▪ ▪

▪

honden. Anderzijds zorgt dit er ook voor overlast op de natuurgebieden en de broedvogels. Overlast van hondenpoep: hondenpoep wordt niet altijd opgeruimd (en er wordt onvoldoende op gehandhaafd). Toenemende overlast van grote hondenuitlaatservices: er is een toename te zien van de commerciële hondenuitlaatservices die met grote groepen honden het strand bezoeken, soms met wel 10 tot 15 honden tegelijkertijd. Dit zorgt ervoor dat de honden moeilijker onder controle te houden zijn, wat leidt tot overlast voor de recreanten (punt 1). Niet naleven van de regels: hoewel er wel regels bestaan voor het aanlijnen van honden, worden deze niet altijd nageleefd. Dat zorgt voor frustratie bij strandgebruikers.

echter geen voorstander dat het hondenbeleid de periode van het broedseizoen volgt, wat nu wel in de duinen zo is. Tijdens het begin van het broedseizoen is het namelijk nog rustig op de stranden en zijn honden dus niet tot overlast voor andere bezoekers. Volgens stakeholders uit de natuurhoek moet het hondenbeleid echter niet alleen aangepast worden aan de wensen van de recreanten, maar ook de behoefte vanuit de natuur. Paarden Waar voorheen paarden nog wel eens voor overlast konden zorgen, gaat dit momenteel beter. De grootste ergernis ontstaat volgens enkele stakeholders doordat mest niet wordt opgeruimd. Dit kan stinken of tot negatieve gevolgen leiden voor de waterkwaliteit, als het bijvoorbeeld in het stilstaande water blijft liggen (bijvoorbeeld bij de lagune).

Hoewel de meningen niet helemaal gelijk zijn, opperde bijna alle stakeholders, ongeacht hun achtergrond, wel een versimpeling van het beleid. Er is behoefte bij sommigen aan meer eenduidigheid. Een deel van de stakeholders stellen bijvoorbeeld voor om het beleid gedurende de gehele dag en jaar hetzelfde te houden. Sommige strandpaviljoenen vinden ook dat het beleid niet per zone zou moeten verschillen, om de regels te versimpelen. Daarnaast kwam vanuit de meeste strandpaviljoenen het voorstel om tijdens de zomer een aanlijnplicht in te voeren Hoewel Staatsbosbeheer de (negatieve) effecten van loslopende honden duidelijk erkent, geven zij ook aan dat het belangrijk is dat binnen de gemeente een losloopgebied blijft bestaan. Momenteel is er een trend waarin losloopgebieden in (kwetsbare) natuurgebieden worden opgeheven. Wel pleiten natuurorganisaties voor strengere regels of een aanpassing van de regels, om ook de natuur te beschermen.

Beroepsvissers De gesproken beroepsvissers geven aan dat er soms frictie kan ontstaan tussen hen en andere bezoekers. Dit komt hoofdzakelijk doordat sommige bezoekers vissen afkeuren vanwege dierenwelzijn. Of doordat kitesurfers door de vislijnen heen surfen, wat gevaarlijke situaties en extra werk kan veroorzaken. Volgens de beroepsvissers is het niet nodig om veel aan te passen aan het beleid voor beroepsvissers. Zij weten zelf goed wat wel en niet (veilig) kan en passen daarop hun gedrag aan. Wel geven zij aan dat momenteel staat aangegeven dat beroepsvissers gedurende de zomer geen vaste vistuigen mogen gebruiken binnen 300 meter van de vloedlijn. Volgens hen is dit lastig werkbaar omdat je met de radar niet kan zien waar de vloedlijn zit. Volgens hen moet dit anders worden verwoord. Ook moet duidelijk worden aangegeven dat staand want vissen verboden is voor amateurs, maar niet voor beroepsvissers, omdat ze hier veel commentaar op krijgen van passanten.

Vanuit de strandpaviljoenen en Staatsbosbeheer werd ook gesproken over een beleid dat gelijk is met het beleid in de aangrenzende duingebieden. Bezoekers die vanuit de duinen op het strand komen moeten nu overschakelen naar nieuwe hondenbeleid, wat niet altijd duidelijk is. De strandpaviljoenen zijn

Tweewielers Veel mensen vinden het fijn dat over het strand kan worden gefietst. Wel geven (grotere) groepen fietsers vaker overlast volgens sommigen. Een stakeholder beschrijft dat zij het strand kunnen ‘toe-eigenen’. De hogere snelheden

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

35

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

waarmee ze andere bezoekers passeren kan ook tot schrikreacties leiden. Dit geldt vooral voor grote groepen sportieve fietsers, en niet zozeer voor individuele sporters. Momenteel kan ’s zomers alleen voor 10 uur of na 19 uur worden gefietst. Volgens stakeholders wordt deze regel niet altijd opgevolgd. ▪ Vanuit een natuurorganisatie wordt aangegeven dat crossmotoren en quads ondanks het verbod wel tot probleem leiden. Vooral omdat ze juist de embryonale duinen opzoeken, wat kwetsbare Natura 2000 natuur is. De eerder geplaatste dwanghekken heeft de overlast wel verminderd. Educatie Vanuit verschillen de hoeken (natuurorganisaties, dorpsvertegenwoordiging en afdeling veiligheid van de gemeente) komt de wens naar voren om meer in te zetten educatie, voorlichting en betrokkenheid. Volgens hen is dit de manier om gewenst gedrag op een natuurlijke wijze te stimuleren. Als bezoekers weten waarom bepaalde maatregelen ingevoerd zijn, bijvoorbeeld ter bescherming van de natuur, dan ontstaat er ook meer draagvlak. Volgens hen moet er onder de bezoekers en andere stakeholders een groter verantwoordelijkheidsgevoel ontstaat voor de gezamenlijk bescherming van de natuur en waterveiligheid .

Hieronder zullen vervolgens reacties per stakeholder verder worden toegelicht: Strandpaviljoenen ▪ Door de veranderende behoeften en voorkeuren van de gasten hebben de strandpaviljoenen meer voorraad nodig en/of voorraad vanuit meer verschillende leveranciers nodig. Dat zorgt er dus voor dat er een grotere behoefte aan voedsellevering is en daarmee rijden op het strand. ▪ De meeste strandpaviljoenen willen omwille van de veiligheid vasthouden aan beperkingen in tijd, maar deze graag verruimen naar bijvoorbeeld 11 uur. Volgens hen zullen ze dan alsnog streven naar levering voor 10 uur omdat het dan rustiger is, maar hoeven ze dan niet het beleid te schenden wanneer dit toch niet lukt. ▪ Daarnaast willen strandpaviljoenen graag hun eigen paviljoen 24/7 kunnen bereiken. ▪ Een strandpaviljoen merkt op dat tijdens evenementen het onhandig is dat leveranciers niet na 10 uur mogen leveren. Hierdoor hebben ze hogere kosten omdat bijvoorbeeld de huurperiode van het gehuurde ook langer wordt en dat zou de concurrentiepositie aantasten. ▪ Verder merkt een strandpaviljoen op dat het momenteel niet formeel is afgesproken of en waar auto’s bij strandpaviljoenen mogen worden

Strandpaviljoenen, de reddingsbrigade, overheidsorganisaties, verenigingen, vissers en calamiteitenvervoer hebben allemaal rijontheffingen om met hun voertuigen het strand te betreden. Het onderwerp en het geldende beleid was in veel gesprekken met deze stakeholders een belangrijk onderwerp. Het maakt veel los. Allereerst het algemene beeld: ▪ Alle stakeholders vinden dat er alleen op het strand mag worden gereden als hier een goede reden voor is. Onnodige ritten moeten vanwege de veiligheid van bezoekers worden vermeden. Stakeholders met een natuurachtergrond benoemen ook het belang voor de natuur. ▪ Afhankelijk van de achtergrond van de stakeholder, verschilt de definitie van ‘nodige’ en ‘onnodige’ ritten De stakeholders die zelf niet tot weinig BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

gebruik maken van rijontheffingen beschouwen meer ritten als onnodig of denken dat het wellicht efficiënter kan worden georganiseerd. De stakeholders die hier wel veel gebruik van maken, vinden al snel (hun) ritten nodig. De grootste knelpunten worden benoemd door de gehanteerde tijden wanneer ontheffingshouders op het strand mogen rijden (’s zomers en op zon- en feestdagen tussen voor 10:00 uur of na 19:00 uur). Hoewel iedereen zich inspant om zich aan deze regels te houden, ontstaan er situaties, doorgaans buiten de invloed van ontheffingshouders, waarbij dit niet mogelijk is. Een leverancier kan bijvoorbeeld onderweg in de file staan. Als er dan wel na de toegestane tijd het strand op wordt gereden, dan is de leverancier feitelijk in overtreding.

36

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

▪

geparkeerd. Hoewel de strandpaviljoenen niet meer regels willen dan nodig, wordt door deze strandpaviljoen ook aangegeven dat bij een bestuurswisseling het niet zeker is of de huidige gang van zaken door kan gaan. Vanuit een ander strandpaviljoen wordt het idee geopperd om een convenant te sluiten tussen de strandpaviljoenen en de gemeente. Met deze constructie zijn de lijntjes korter, stemt iedereen bewust in met de regels en kan de gemeente er beter op toezien.

Op de stranden van gemeente Bergen zijn veel ondernemingen en organisaties actief. In deze paragraaf komen de onderwerpen aanbod die hiertoe betrekking hebben. Bestaanszekerheid Alle strandondernemers beamen en benadrukken dat het voor hen lastig is om een lange termijnvisie te hebben voor hun onderneming. Dit komt door de vergunning die zij nodig hebben vanuit het hoogheemraadschap. Met deze partij sluiten ze tijdelijke watervergunning af (maximaal 10 jaar). Het hoogheemraadschap werkt aan de bescherming van het land tegen water, waarvoor de duinen van groot belang zijn. Het proces waarbij duinen groeien kan worden belemmerd wanneer bebouwing te dicht op de duinvoet staat. Hierom beoordeelt het hoogheemraadschap bij het aflopen van vergunningen of de locatie van het strandpaviljoen moet veranderen. Tegelijk spelen hierbij ook de belangen van Rijkswaterstaat, die de strandpaviljoenen op een bepaalde minimum afstand wilt houden van de kustlijn om te garanderen dat calamiteitenvervoer langs de kust kan rijden: de calamiteitstrook.

Beroepsvissers en visverenigingen Voor beroepsvissers blijven de huidige ontheffingen essentieel, omdat zij met de getijden mee moeten vissen. Verenigingen ▪ Botenverenigingen hebben rijontheffingen nodig om de boten aan het begin van het seizoen naar het strand te rijden en om tijdens het seizoen de boten ter water te laten. Een aantal botenverenigingen brengt aan het begin van het seizoen alle boten naar het strand. Dit wordt met de leden gecoördineerd, zodat zoveel mogelijk boten in één keer gebracht kunnen worden, om het aantal rijbewegingen te beperken. Deze coördinatie vergt echter wel tijd waardoor het niet mogelijk is om alle boten voor 10 uur te brengen. Het is dus de wens van de botenverenigingen om een ontheffing te krijgen voor enkele dagen om tegelijkertijd zoveel mogelijk boten te verplaatsen. ▪ Een visvereniging geeft aan dat ze buiten het seizoen ook 12 viswedstrijden organiseren. Ze zouden graag voor de dagen waarop een viswedstrijd wordt georganiseerd een ontheffing willen krijgen om ook buiten de toegestane tijden met tracktoren te kunnen rijden. Op deze manier kunnen ze onder andere personen die slecht ter been zijn naar de locatie brengen. De wedstrijden zijn voor hen vaak het enige uitje en brengt hen veel vreugde.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Voor ondernemers en gebruikers voelt dit beleid soms als tegenstrijdig. Volgens de ondernemers wordt vaak onderschat hoe moeilijk het is om een paviljoen te verplaatsen. Een aantal ondernemers mist de gemeente soms in het debat hierover en verwacht meer steun van de gemeente. Alcoholvergunning voor sportpaviljoenen De sportpaviljoenen mogen momenteel geen alcohol schenken. Maar buiten het hoogseizoen moeten zij het vooral van groepen (bijvoorbeeld zakelijk) hebben en die willen ze dan kunnen ontvangen met catering. Dat is volgens de sportpaviljoenen niet mogelijk om te vangen bij bestaande strandpaviljoenen (die hun locatie voor dat ene uur/twee uur exclusief openstellen voor deze groepen). Dus de sportpaviljoenen kunnen veel van deze groepen eigenlijk niet bedienen. Daarom pleiten zij voor een gerichte alcoholvergunning die alleen 37

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

geldt voor eigen groepen. Enkele jaren geleden heeft KHN Advies in een onderzoek hier ook voor gepleit: “het toestaan van aan de sportactiviteiten ondersteunende horecavoorzieningen bij de twee sportpaviljoenen, voor zover deze dusdanig ingericht worden dat er geen aanzuigende werking vanuit gaat als gevolg waarvan de ondersteunende horeca van de sportpaviljoenen rechtstreeks de concurrentie aangaan met de strandpaviljoenen en de overige in het gebied aanwezige horeca. Hiermee bedoelen wij nadrukkelijk het toestaan van het schenken van (licht)alcoholische dranken. Het kunnen aanbieden hiervan zal naar verwachting resulteren in een aantrekkelijker marktpositie van Camperduin en omgeving op het gebied van recreatieve activiteiten en dan met name voor het bedrijfsleven (bedrijfsuitjes, teambuildings etc.)”.

Onderstaand worden deze opgesomd. Deze zijn afkomstig van één stakeholder en vormen dus geen gedeeld beeld: ▪ Met beleid kunnen ondernemers worden aangezet tot bepaald gewenst (duurzamer) gedrag, zoals ander materiaalgebruik of het verminderen van lichtvervuiling. ▪ Een stakeholder heeft de beleving dat de gemeente meer coulance heeft voor ondernemers op het strand. Oneerlijke concurrentie met horeca op de boulevard zou een groter aandachtspunt moeten zijn. Zo lijkt er op het strand meer te mogen voor ondernemers en worden de regels over wat er wel/niet mag voor horecaondernemers niet gehandhaafd.

Overnachten op het strand Sommige ondernemers willen graag overnachtingsmogelijkheden in strandhuisjes op het strand aanbieden. Dat is op dit moment vanuit de gemeente niet toegestaan, behalve in de (niet-commerciële) strandhuisjes van de twee verenigingen bij Egmond aan Zee. Sommige ondernemers beschouwen dit een gemiste kans. De bezoekers zouden namelijk de klandizie van strandpaviljoenen kunnen verhogen.

Op het strand is bebouwing toegestaan onder meerdere voorwaarden vanuit het gemeentelijke beleid en het beleid van andere organisaties. Wat vinden de stakeholders van het gemeentelijke beleid over bebouwing? Beleid en regelgeving De stakeholders die betrokken zijn bij regelgeving over bebouwing zijn onder andere de provincie Noord-Holland (als uitvoerder van het beleid van het Kustpact) en het hoogheemraadschap (HHNK). De kustzonering, die voortvloeit uit het Kustpact en die is geland in de provinciale verordening, bestaat uit verschillende zones (recreatiestrand, seizoenstrand, natuurstrand) waarbij de regels voor recreatieve bebouwing per zone verschillen. Voor de gemeente Bergen geldt dat alle plekken waar bebouwing is toegestaan al in gebruik zijn en er daarmee geen ruimte is voor nieuwe bebouwing. Vanuit provinciale wetgeving is functieverandering of uitbreiding (mits het binnen bestemmingsplannen en gemeentelijk beleid past) in sommige gevallen wel mogelijk. De provincie is voornemens om, samen met alle betrokken partijen, te bekijken of het kustpact geactualiseerd kan worden.

Tegelijkertijd zien veel andere stakeholders (onder andere de provincie, natuurorganisaties, het waterschap, de reddingsbrigade) liever geen uitbreiding van de overnachtingsmogelijkheden. De extra aanwezigheid van mensen in de avond kan bijvoorbeeld negatieve gevolgen hebben voor de natuur, zoals lichtvervuiling. Ook bestaat de angst dat het strand dan verder zal vercommercialiseren. De verenigingen van strandhuisjeseigenaren geven ook beide aan dat zij niet willen dat hun eigen eigenaren commerciële verhuur gaan bedrijven, bijvoorbeeld via Airbnb, omdat de binding van de gast met het strand (en daarmee ook de zorg voor het strand) minder zou zijn. Overige reacties Tijdens gesprekken met stakeholders die geen ondernemer zijn, is er soms ook een opmerking gemaakt over ondernemers of commerciële organisaties. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Daarnaast hanteert het hoogheemraadschap ook beleid over bebouwing. Zij toetsen initiatieven op de waterveiligheid en of dit past binnen hun kaders. Dit 38

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

doen zij onder andere op basis van trendanalyses die ca. 200 jaar vooruit kijken. Vanuit hun perspectief is het belangrijk dat het achterliggende duingebied moet aangroeien en moet meegroeien met de zeespiegelstijging. Om die reden hebben zij regels over bebouwing, onder andere: de toegestane afstand tussen bebouwing, de afstand tussen de duinvoet en bebouwing, de lengte van jaarrond bebouwing in noord-zuid richting (in winterseizoen). Hierdoor moeten paviljoens soms verplaatsen, als de zandverstuiving en duingroei in het geding komt. De regelgeving van het hoogheemraadschap is belangrijk voor het behouden van droge voeten op lange termijn.

herijkt voor de toekomst. Een botenvereniging spreekt echter wel uit dat zij de wens hebben voor jaarronde bebouwing, zodat (kite)surfers kunnen gebruikmaken van hun voorziening om om te kleden, etc. De botenverenigingen ziet graag dat de gemeente toezegt dat als er vanuit de provincie wel ruimte komt, dat de gemeente deze ruimte ook geeft. Ook de reddingsbrigade zou graag willen dat hun reddingspost jaarrond kan blijven staan, niet om jaarrond te handhaven maar om de kosten te drukken en de druk op de vrijwilligers te verkleinen. Pachtprijs Ondernemers uit Bergen aan Zee hebben aangekaart dat hun pachtprijs gelijk is aan de pachtprijs in Egmond aan Zee. Volgens hen is dit oneerlijk gezien er volgens hen in Egmond aan Zee meer bezoekers zijn en er ook mensen in de strandhuisjes van de verenigingen overnachten.

Geen bebouwing toevoegen Geen nieuwe bebouwing toevoegen was de oproep van de meeste stakeholders. Volgens deze stakeholders, uit verschillende achtergronden, moet het huidige karakter van de stranden worden behouden. Het kustpact staat momenteel ook geen extra bebouwing toe.

Strandterras De meeste strandpaviljoenen willen de mogelijkheid krijgen om hun strandterras te vergroten, naar bijvoorbeeld maximaal 7 of 10 meter diepte. Ze beschrijven ook dat de mogelijkheden hiervoor afhankelijk zijn van de locatie op het strand en de smalheid van dit stuk strand. Wanneer het stuk te smal is om de maximale diepte te realiseren, dan zouden de strandpaviljoenen graag de resterende oppervlakte naast het paviljoen willen realiseren (mits de ruimte t.o.v. andere paviljoenen dit toelaat). Rijkswaterstaat is geen voorstander van het vergroten van de strandterrassen. Volgens hen wordt tijdens het realiseren van het terras het omliggende zand gebruikt, wat de lokale kustdynamiek verandert en dus de kustveiligheid. Bovendien moet de calamiteitenstrook tussen vloedlijn en terras worden gewaarborgd.

Bebouwing uitbreiden Bij de strandpaviljoenen bestaat een grote wens voor verdere uitbreiding van de huidige paviljoenen. Zij geven aan dat dit niet bedoeld is om meer bezoekers te kunnen ontvangen. Dit is volgens hen vooral wenselijk om meer opslag te kunnen creëren en om te verduurzamen. Installaties voor verduurzaming vereisen vaak veel ruimte. Ondernemers pleiten daarbij voor flexibele bestemmingsvlakken op het strand waardoor ze gemakkelijker richting het noorden of het zuiden kunnen verplaatsen. De suggestie die werd gedaan was of er niet een ‘flexibel vlak’ kon worden aangewezen dat een percentage aangeeft dat bebouwd mag worden per zone. Dan maakt het verplaatsingsproces voor ondernemers en de gemeente veel makkelijker.

Attributen Over het (tijdelijk) plaatsen van attributen op het strand zijn de meningen verdeeld. Het gaat hierbij over zowel attributen die worden geplaatst door strandpaviljoenen (bijvoorbeeld verhuurde ligbedjes) als over attributen die

Jaarrond bebouwing Beleid vanuit de provincie beperkt de mogelijkheden voor jaarrond bebouwing. Dat komt voort uit het kustpact, dat opnieuw zal worden bekeken en mogelijk BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

39

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

door de eigenaren van de strandhuisjes bij Egmond aan Zee worden geplaatst voor de strandhuisjes (bijvoorbeeld trampolines of speeltoestellen).

Bezoekers vaak onwetend De stakeholders zijn duidelijk: voor strandbezoekers is het meestal niet duidelijk dat er strandzonering geldt en/of waar de grenzen van de zones zich begeven. Volgens hen weet een bezoeker vaak niet op welk strand hij/zij zich begeeft en is dit ook onvoldoende zichtbaar.

Sommigen vinden dat het plaatsen van attributen ervoor zorgt dat het strand verder wordt ‘geclaimd’. Dat strandpaviljoenen met ligbedjes ook een verdienste ermee kan maken, zou daarnaast oneerlijk zijn tegenover de horecaondernemers op de boulevard, vindt een enkeling. Ligbedjes worden soms ook tot aan de vloedlijn geplaatst waardoor er geen calamiteitenstrook over blijft, wat cruciaal is voor de reddingsdiensten en de schoonmaak van het strand.

Zonering is logisch, maar met kanttekeningen Dat er een zonering is ingesteld snappen de meeste stakeholders wel. Zij erkennen dat op het strand veel gebruikersvormen samen komen die elkaars bezoekervaring negatief kunnen beïnvloeden. Hierbij wordt vooral verwezen naar extremere vormen van sporten, zoals kitesurfen, of vissen.

Er zijn ook stakeholders die het geen probleem vinden of hier niks over opmerken. Momenteel ontstaan er (nagenoeg) geen problemen en volgens de gesprekspartners van de strandhuisjes zien de eigenaren van de trampolines en speeltoestellen hier ook streng op toe.

Desondanks zet ook een deel van de stakeholders vraagtekens bij de instandhouding van de zonering. Als argumenten wordt gegeven dat het momenteel te onduidelijk is voor bezoekers. Daarnaast zouden gebruikersgroepen zichzelf reguleren en gevaarlijke situaties zullen vermijden. Bovendien komen de extremere vormen van sporten vooral voor bij weersomstandigheden, waarbij de zwemmer wegblijft. Als oplossing worden twee opties aangedragen vanuit verschillende hoeken (die wel tegenstrijdig zijn): 1) meer flexibiliteit: meer bewegen met de weersomstandigheden en de drukte (bij geen strandweer en weinig bezoekersaantallen meer toestaan); 2) meer eenduidigheid: gewoon heldere regels: op plek A mag iets wel, op plek B mag iets niet.

Strandpaviljoenen zouden graag meer attributen willen plaatsen, zoals speelelementen voor de kinderen van hun bezoekers. Beleidsmatig regelen ze dit het liefst door een X aantal oppervlakte te mogen gebruiken. Een andere ondernemer geeft aan dat ze graag meer cabines wil plaatsen. Momenteel mag dit al maar is het aantal cabines beperkt per bestemmingsvlak en met een maximale grote van 4 m2 per cabine. De ondernemer zou graag kleinere maar meer cabines willen plaatsen.

Over het algemeen zijn er weinig opmerkingen over de huidige grenzen van de zones. Wel vinden de meeste direct betrokkenen dat de zonering bij de lagune dient te worden aangepast: deze zou deels zonnestrand en deels activiteitenstrand moeten worden (maar zonder paarden gezien paardenmest het water van de lagune kan verontreinigen). Verder wordt door twee stakeholders geopperd om de grenzen van de zonering flexibeler in te steken. Doordat de kustlijn dynamisch is en de stranden hierdoor smaller en breder worden, vooral bij de Hondsbossche duinen, zou de zonering ook dynamisch kunnen zijn en afwisselen in zonne-, activiteiten- en natuurstrand.

Het strandbeleid kan verschillen per zone waarop iemand zich bevindt: er is een zonnestrand, een activiteitenstrand en een nudistenstrand. Aan de stakeholders is gevraagd of zij zich kunnen vinden in dit onderscheid. Vinden ze daarnaast dat de huidige grenzen op de juiste plek zijn ingetekend? En is het onderscheid voldoende duidelijk?

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

40

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

Er is in meerdere gesprekken aan de orde gekomen dat er botsende belangen zouden zijn tussen hogere overheden (Hoogheemraadschap, provincie, Rijkswaterstaat) en ondernemers. Hogere overheden geven aan dat zij kaderstellend zijn als het gaat om bijvoorbeeld kustveiligheid en waterkering en dat zij dat echt voor de langere termijn doen. Als voorbeeld: Rijkswaterstaat benadrukt dat zij zandsuppleties voor een groot deel van de gemeente Bergen uitvoeren aan de hand van de zogenaamde basiskustlijn (m.u.v. Camperduin, waar nog een basiskustlijn moet worden vastgesteld); dat doen zij voor de kustveiligheid op de langere termijn en niet voor de kustbeleving. Een tijdelijk minder breed strand of minder bruikbaar strand is voor Rijkswaterstaat geen reden voor zandsuppletie.

In de Strandnota 2008 zijn vier doelstellingen opgenomen. Stakeholders zijn gevraagd om hun mening hierover te geven. Welke doelstelling is volgens hen het belangrijkst? Zijn ze nog voldoende volledig voor de nieuwe nota? De reacties waren erg gemengd. Hoewel de stakeholders alle doelstellingen belangrijk vonden, hanteren zij wel, afhankelijk van de organisatie en de belangen van deze organisatie, een andere prioritering: ▪ Ondernemers vonden vooral het behouden en het versterken van het economisch potentieel belangrijk. Zij benadrukken het belang van de strandpaviljoens voor de beleefbaarheid van het strand en het toerisme in de gemeente (en daarmee de leefbaarheid, economie, etc.). Om dit mogelijk te maken is het volgens hen wel noodzakelijk dat vanuit de gemeente wordt bijgedragen aan een prettig ondernemersklimaat. ▪ Belangenorganisaties en terreinbeheerders gaven juist aan dat het behouden en verbeteren van de natuur-, landschap- en cultuurhistorische waarde van groot belang is. Volgens hen is de natuur cruciaal voor de balans van het strand en waterveiligheid. Naar hun idee heeft recreatie in de Strandnota 2008 veel aandacht gekregen en mag in de nieuwe nota natuur meer naar voren komen.

Loslopende honden die broedende vogels of vogels die voedsel halen uit de brandingslijn worden hierbij vaak als aandachtspunt benoemd, ▪ Het behouden en verbeteren van de kwaliteit van de waterkering werd door alle stakeholders gezien als belangrijk. Hoewel niet alle stakeholders vinden dat deze doelstelling de hoogste prioriteit moet krijgen, zijn wel alle stakeholders het eens dat de waterveiligheid voorwaardelijk is voor de andere doelstellingen. Volgens het Hoogheemraadschap zou de gemeente echter wel een sterkere positie in moeten nemen als het gaat om waterveiligheid. Waterveiligheid en kustbescherming zou het primaire doel moeten zijn en al het andere is daarbij ondergeschikt, Dat is belangrijk om

Ondernemers beschouwen de belangen van de deze hogere overheden vaak als belemmerend door de regelgeving, over bijvoorbeeld het wel/niet toestaan van bebouwing, het verplaatsen van de paviljoens voor het proces van zandverstuiving, de afstand tussen paviljoens, afstand tot de kustlijn. Onduidelijk over verantwoordelijkheid In veel gesprekken met stakeholders uit verschillende achtergronden kwam naar voren dat er onduidelijkheid heerst welke partij voor welk onderwerp moet worden benaderd. Het gaat bijvoorbeeld om wetgeving die door een bepaalde instantie wordt opgelegd of waar eigendom- en/of beheergrenzen liggen. Als suggestie werd meermaals gegeven dat de gemeente hiervan een overzicht en kaart kan maken. Op deze manier ontstaat volgens hen meer transparantie en overzicht, wat bijdraagt aan ieders werkzaamheden.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

41

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

▪

droge voeten te behouden. Ook in het Rijksbeleid is één van de primaire doelen van de kust de waterveiligheid. Rijkswaterstaat heeft als primaire taak de reguliere kustlijn in stand te houden; dat doen ze vanuit waterveiligheid en Nederland niet ‘kleiner’ te laten worden. Dat is kaderstellend. Ook vinden alle stakeholders het belangrijk dat de stranden aantrekkelijk blijven voor verschillende doelgroepen. Aandacht voor mensen met een beperking is in veel gesprekken ook aan de orde gekomen.

▪

▪

▪ Doelstellingen missen accenten Sommige stakeholders merken op dat de doelstellingen vrij hoog over zijn en accenten missen. Bij economisch potentieel wordt als voorbeeld gegeven dat er ook moet worden gekeken naar de horeca op de naastgelegen boulevard. De economische ontwikkeling van het strand zal ook voor hen invloed hebben. Ook zou het behoud en de versterking van de verenigingen meer aandacht verdienen (mede omdat de sportactiviteiten bijdrage aan het welzijn van de gemeente).

▪

Daarnaast wordt meer aandacht gevraagd voor een ‘schoon strand’. De schoonmaak wordt wel gefaciliteerd, maar er zou te weinig uitwerking zijn van hoe de gemeente wil zorgen voor een schoon strand volgens de maatstaven de Blauwe Vlag.

In december 2025 loopt het Kustpact af. De provincie wil, samen met alle betrokken partijen bij het Kustpact, het kustpact opnieuw bekijken en mogelijk op sommige locaties herijken. Over het onderhoud van de lagune zijn afspraken gemaakt in een convenant. Het convenant zou in 2025 aflopen maar is met twee jaar verlengd. In deze twee jaar wordt onderzocht of het nog steeds wenselijk is dat de gemeente dit onderhoud op zich neemt. Vooralsnog is het dus onzeker wie de kosten en inspanning hiervoor gaat dragen. Het Hoogheemraadschap stelt nieuwe beheervisies op in een Visie Veerkrachtige Kust. Hierin wordt per kustdeel bekeken waar ze willen staan over 100 tot 200 jaar. Dit zal ook invloed hebben op besluitvorming en beleid dat zal worden gehanteerd. Momenteel voert het Hoogheemraadschap overal hetzelfde beleid. Wanneer de beheervisies zijn afgerond verschilt per gebied. Voor Rijkswaterstaat is het ‘code rood’ voor het stranddeel rondom Camperduin. Daar steekt de kust een klein deel in de zee en de zee ‘wil’ dat corrigeren. Rijkswaterstaat heeft samen met Hoogheemraadschap onderhoudsafspraken gemaakt voor dit nieuwe stukje strand dat in 2015 is aangelegd. Deze afspraken blijken moeilijk na te komen omdat de kust harder erodeert dan verwacht. Dit kan risico's hebben voor de grootte van het strand van Camperduin en daarmee voor recreatie en toerisme voor de gemeente Bergen.

Tijdens de gesprekken hebben de stakeholders soms ook gesproken over ontwikkelingen die bij henzelf of andere organisaties lopen en welke mogelijk relevant zijn bij het opstellen van nieuw beleid: ▪ Momenteel is Staatsbosbeheer bezig met een eigen zoneringsplan. Hierin wordt aangewezen in welke gebieden zij meer rust willen creëren. Dit kan ook gevolgen hebben voor de ligging van routes. Staatsbosbeheer verwacht de zonering in 2024 af te ronden en hoopt dat de gemeente deze meeneemt bij het opstellen van het nieuwe strandbeleid. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

42

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

inhoudelijke vragen naar voren, maar er ontstond geen discussie. De volgende acht conclusies werden dan ook breed gedragen door de stakeholders: 1. 2.

3. Ruim 60 personen waren aanwezig. De belangrijkste opgehaalde resultaten waren onderverdeeld in:

4.

Conclusies: uitkomsten uit de evaluatie waarover de verschillende stakeholders het duidelijk eens zijn. Dilemma’s: uitkomsten waarover de meningen juist verdeeld bleken.

5.

Beiden werden besproken met de aanwezige stakeholders. We geven in dit hoofdstuk de belangrijkste uitkomsten van de avond weer.

6.

Aandachtspunt De aanwezigen tijdens de bijeenkomst waren geen representatieve groep voor de stakeholders op het strand. Er waren naar verhouding veel vertegenwoordigers van strandpaviljoenen aanwezig. Mede daarom is benadrukt dat de avond niet bedoeld was om besluiten te nemen, maar om argumenten aan te horen en uit te wisselen.

7.

▪ ▪

8.

Tijdens de bijeenkomst zijn volgende acht conclusies gepresenteerd. De conclusies zijn ter plekke verder toegelicht. Na het toelichten hadden de aanwezigen de gelegenheid om hierop te reageren. Hier kwamen enkele

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

43

De stranden worden goed gewaardeerd Over het algemeen zijn de stranden netjes, veilig en mooi. De mate van overlast valt mee Momenteel ontstaat er weinig overlast en zijn er weinig incidenten. Het gaat momenteel best goed. De strandzonering is voor bezoekers van buiten de gemeente onduidelijk Zij weten vaak niet dat er strandzonering van toepassing is en op het strand is niet voor iedereen duidelijk in welke zone je bevindt. Overregulering in het nieuwe beleid voorkomen Beleid is noodzakelijk maar niet alles willen we op voorhand met regels hebben afgedicht. We willen ook dat regels simpel en toegankelijk zijn. De huidige doelstellingen bijten elkaar Inspanningen voor (1) economisch potentieel, (2) natuur en cultuur en (3) waterveiligheid werken elkaar soms tegen. Honden veroorzaken overlast (Loslopende) honden hebben soms een negatieve invloed op de bezoekerservaring en de natuur De gemeente wordt aangekeken als facilitator voor het toegankelijk maken van de stranden We willen dat de stranden makkelijk te bezoeken zijn voor alle bezoekers. De gemeente is de partij die voor de organisatie hiervan wordt aangekeken. De wens om de reddingsbrigade tijdens de zomervakantie langer op het strand te laten blijven Bezoekers blijven tegenwoordig tot later op het strand.

Stakeholders zien graag dat de reddingsbrigade meebeweegt met het veranderende bezoekersgedrag en tot later blijven, om de stranden veilig te houden.

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

overlast van loslopende honden, zeker als ze in grotere groepen rondlopen. B. Er moet een plek voor loslopende honden zijn Het is belangrijk dat hondenbezitters een plek houden om hun hond los te laten lopen. Er zijn veel rustige stukken strand, waar ze niemand tot last zijn.

De dilemma’s die tijdens de bijeenkomst zijn gepresenteerd, zijn nadrukkelijk geen afwegingen die op dat moment binnen de gemeente speelden. De dilemma’s zijn tijdens de bijeenkomst voorgesteld om de verschillende perspectieven over bepaalde onderwerpen te delen met de aanwezigen en hoe deze mogelijk gaan zorgen voor ‘een spagaat’ bij het maken van beleid. Bij de bespreking liepen de emoties soms wat hoger op. Het laat zien dat het gevoelige thema’s betreft, waar zorgvuldige afwegingen in moeten worden gemaakt.

Resultaten peiling 30% - A. Honden aan de lijn 70% - B. Er moet een plek voor loslopende honden zijn Een aantal quotes van toelichtingen bij antwoord A: ▪ “In de winter los, in de zomer altijd vast.” ▪ “Dit schept duidelijkheid naar alle bezoekers.” ▪ “Dit is goed om te kunnen handhaven. Een plek voor loslopende honden kan, maar zeer ver van een natuurstrand.” ▪ “Kan in zones, het rustige strand is juist voor vogels interessant. Vooral in het broedseizoen aan de lijn.”

Door middel van een Mentimeter4 zijn de aanwezigen uitgenodigd om hun mening over de situatie te delen (keuze voor antwoord A of B) en deze te beargumenteren met een toelichting. In deze toelichting werden zij uitgenodigd om constructief mee te denken aan mogelijke oplossingen/middenwegen voor deze conflicterende perspectieven. Opnieuw is hierbij benadrukt dat de stemming niet bedoeld was om besluiten te nemen, maar vooral om argumenten aan te horen en uit te wisselen.

Een aantal quotes van toelichtingen bij antwoord B: ▪ “Het strand is van iedereen.” ▪ “Geen verwarring naar de gasten.” ▪ “Hoe wil je handhaven op 25km strand op loslopende honden? Beter alleen in drukke gebieden aan de lijn.” ▪ “Altijd los voor 11:00 uur en na 19:00 uur.” ▪ “Ergens moet je hond lekker los kunnen lopen. Is prettig voor de hondeneigenaren, en dus ook inwoners en gebruikers van het strand.” ▪ “Zonering is prima mogelijk, strand is ook voor honden een feestje.”

De resultaten van de peilingen die hierna worden weergegeven moet dan ook op geen enkele manier worden gelezen als een stemming of democratisch besluit. Dilemma 1 Honden aan de lijn of loslopende honden A. Honden altijd aan de lijn Loslopende honden kunnen ervoor zorgen dat foeragerende en broedende vogels zich bedreigd voelen en wegvliegen. Ook ervaren sommige bezoekers

Duidelijkheid en handhaving zijn de belangrijkste overwegingen in de keuze voor A of B. Een deel van de aanwezigen denkt dat hiervoor een aanlijnplicht

Mentimeter is een online tool waarmee je interactieve presentaties kunt maken, waarbij het publiek in realtime kan deelnemen via polls, quizzes, vragen en feedback. 4

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

44

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

moet worden ingesteld. Anderen denken dat dit ook kan met een losloopgebied, welke eventueel kan worden beperkt in tijd (bijvoorbeeld wel aangelijnd na 11 uur) en locatie (bijvoorbeeld losloopzones).

▪

▪

“Het is belangrijk voor de paviljoenhouders dat er gehele dag kan worden bevoorraad/reparaties/hulp. Bovendien is het ‘s ochtends veel rustiger dan in 2008.” “Beleid per strand, locatie, afgang, etc. Eventueel via dagvergunning.”

Dilemma 2 Rijontheffingen: maatwerk of eenduidigheid Een aantal quotes van toelichtingen bij antwoord B: ▪ “Te veel maatwerk is niet controleerbaar en leidt tot chaos.” ▪ “Geeft meer duidelijkheid voor een ieder. Minder auto’s op strand.” ▪ “In basis eenduidig maar met menselijke maat als het om handhaving gaat. Ook bij eenduidig beleid is er in bijzondere gevallen voldoende mogelijkheden om maatwerk/af te kunnen wijken.” ▪ “Is duidelijker. Graag ook rijden in bestaande rijsporen op het strand.”

A. Ruimte voor maatwerk De behoeften van stakeholders verschillen en er is dus niet één maat die iedereen past. Om binnen de mogelijkheden mee te bewegen met de behoeften, is maatwerk nodig. B. Eenduidig beleid voor rij-ontheffingen Een eenduidig beleid zorgt dat het helder is wanneer er wel auto’s op het strand rijden en wanneer niet. Maatwerk is niet transparant en creëert onduidelijk.

Duidelijkheid is de voornaamste reden waarom maatwerk voor een deel van de aanwezigen niet wenselijk is. Eén beleid is makkelijker te handhaven, maar dan wel met een beetje menselijke maat. De aanwezigen die vinden dat wel maatwerk mogelijk moet zijn, willen vooral garantie dat zij/hun leveranciers op het strand mogen rijden wanneer nodig. Eventueel beleid dat is afgestemd per strand, locatie of strandafgang.

NB veiligheidsdiensten, handhavers en beroepsvissers moeten altijd het strand op kunnen, gezien de aard van hun beroep Resultaten peiling 66% - A. Ruimte voor maatwerk 33% - B. Eenduidig beleid voor rij-ontheffingen

Dilemma 3 Overnachten op het strand mogelijk maken of niet A. Overnachten op het strand (verder) mogelijk maken Overnachten op het strand maakt gemeente Bergen voor toeristen aantrekkelijker en zorgt voor extra inkomsten. In andere gemeenten mag dit wel.

Een aantal quotes van toelichtingen bij antwoord A: ▪ “Bij horecadrukte en na storm zijn aangegeven tijden niet werkbaar.” ▪ “Bedrijven zijn afhankelijk van leveranciers en hebben geen invloed op hoe laat deze komen.” ▪ “Een verruiming tot 12 uur om te kunnen rijden dan wel bevoorraden.” ▪ “Een visser kan alleen bepaalde tijden rijden, een strandexploitant kan op verschillende tijden beleverd worden. Hou het simpel en toegankelijk en niet met het mes op de keel.” ▪ “Er zijn heel veel verschillende belangen op strand, je kan hiervoor nooit iedereen hetzelfde behandelen.” BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

B. Overnachten op het strand niet (verder) mogelijk maken Het vereist waarschijnlijk extra of hogere bebouwing, wat voor de waterveiligheid en natuurlijke duinaangroei (zandverstuiving) niet wenselijk is. Activiteiten op het strand na zonsondergang creëert verstoring voor de natuur en er is dan geen/minder toezicht. Het strand vercommercialiseert verder.

45

BOUWSTENENRAPPORT EVALUATIE STRANDBELEID GEMEENTE BERGEN

Resultaten peiling 39% - A. Overnachten op het strand (verder) mogelijk maken 61% - B. Overnachten op het strand niet (verder) mogelijk maken

stemde vinden dat op het strand nog ruimte bestaat om het economische potentieel te benutten en dat dit dan ook moet gebeuren. Ook mag het wel in andere gemeenten.

Een aantal quotes van toelichtingen bij antwoord A: ▪ “Maar wel kleinschalig en passend op het strand.” ▪ “Langs de Nederlandse kust komt dit veelvuldig voor. Geeft ondernemers mogelijkheid om meer voorspelbaarheid van verdienmodel.” ▪ “Economisch potentieel benutten van strand, zeker t.o.v. andere gemeenten in de toekomst.” ▪ “Maak het toegestaan op stranden waar voldoende parkeergelegenheid is in de kern.” ▪ “Meer sociale controle op het strand in de avonden.”

Dilemma 4 Horecavergunning voor sportpaviljoenen: mogelijk maken of niet A. Vergunning mogelijk maken Sportpaviljoenen willen graag hun eigen gasten kunnen bedienen met catering. Nu moeten deze uitwijken naar een ander strandpaviljoen, waar grote groepen echter niet altijd terecht kunnen. Daarom alleen voor eigen groepen horecavergunning mogelijk maken. B. Vergunning niet mogelijk maken Er komen extra aanbieders van horeca bij; het zorgt voor meer concurrentie.

Een aantal quotes van toelichtingen bij antwoord B: ▪ “Zal te veel belasting/verstoring geven.” ▪ “Ik snap het verdienmodel, maar het zal een ingrijpende invloed hebben op de strandbeleving. Zowel voor bewoners als toeristen.” ▪ “Grotere kans op nachtelijke overlast en vandalisme.” ▪ “Wat voegt het nu echt toe? Al genoeg overnachtingmogelijkheden in de gemeente. Strand is plek van iedereen, geen commercieel gebied met verstoring van unieke kwaliteiten.” ▪ “Er zijn veel investeringen nodig, dus waarschijnlijk worden de regels steeds verder opgerekt om het meeste profijt eruit te halen.” ▪ “Onze stranden liggen voor een groot deel naast natuurgebieden en die combinatie is ons kapitaal.”

Resultaten peiling 42% - A. Vergunning mogelijk maken 58% - B. Vergunning niet mogelijk maken NB Dit betreft niet sportverenigingen, zoals de botenverenigingen. Dit was tijdens het stemmen mogelijk niet voor iedere aanwezigen duidelijk. Een aantal quotes van toelichtingen bij antwoord A: ▪ “Geeft vermoedelijk veel minder (over)last bij reguliere strandbezoekers die rustig op een paviljoen willen vertoeven.” ▪ “Voor groepen in sportpaviljoens mogelijk maken geeft betrokken houders gelegenheid gastvrijheid te verhogen, mogelijk in samenwerking met paviljoenhouders.” ▪ “Sportpaviljoenen trekken unieke bezoekers die anders niet komen.”