Document · PDF

Bijlage 2 Nota beantwoording zienswijzen.pdf

Gemeenteraad 25 mei 2023, gemeente Bergen (NH)Bij agendapunt: 11: Voorstel betreft de nota beantwoording zienswijzen en de nota Omgevingskwaliteit vast te stellen ter vervanging van de welstandsnota13.257 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

NOTA BEANTWOORDING ZIENSWIJZEN 14 maart 2023

Beantwoording van zienswijzen en de voorgestelde wijzigingen in de conceptnota’s omgevingskwaliteit van de gemeenten Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo.

Inhoud 1. INLEIDING......................................................................................................................................................................... 2. ZIENSWIJZEN RECLAMANTEN............................................................................................................................................ 2.1. Reclamant 1............................................................................................................................................................................................................................................................ 2.2. Reclamant 2.......................................................................................................................................................................................................................................................... 2.3. Reclamant 3..........................................................................................................................................................................................................................................................

3. MOTIE GEMEENTERAAD UITGEEST.................................................................................................................................. 4. AMBTELIJKE WIJZIGINGEN...............................................................................................................................................

1. Inleiding In het kader van de vaststellingsprocedure hebben de concepten van de Nota Omgevingskwaliteit Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo gedurende zes weken ter inzage gelegen van 21 december 2022 t/m 1 februari 2023. Gedurende deze inzageperiode kon een ieder schriftelijk of mondeling zienswijzen indienen. Een zienswijze is tijdig ingediend wanneer zij voor het einde van de termijn van terinzagelegging van het ontwerp is verzonden/ontvangen. Er is voor gekozen om de vier conceptnota’s tegelijkertijd ter inzage te leggen en één gezamenlijke Nota beantwoording zienswijzen te maken omdat: -

het format van de vier Nota’s Omgevingskwaliteit gelijk is en de tekst van de nota’s elkaar overlappen; er is gestreefd om de vier nota’s in format en waar relevant qua inhoud gelijk te maken (met behoud van de ‘couleur locale’); inspraakreacties die hout snijden voor alle 4 de nota’s relevant kunnen zijn.

In deze Nota beantwoording zienswijzen zijn de zienswijzen op de conceptnota’s en de reactie van gemeentewege hierop opgenomen. Per reclamant is opgenomen: -

de zienswijze (om de deelreacties te kunnen onderscheiden zijn deze genummerd).; de beantwoording van de gemeente; of de beantwoording leidt tot aanpassing van de Nota Omgevingskwaliteit (per deelreactie aangegeven).

Er zijn drie zienswijzen binnengekomen. Daarnaast is ook een motie van de gemeenteraad Uitgeest opgenomen. De zienswijzen zijn tijdig ingediend en daarmee ontvankelijk. In verband met de Wet bescherming persoonsgegevens zijn de namen van reclamanten niet genoemd.

2. Zienswijzen reclamanten 2.1. Reclamant 1 Samenvatting De zienswijzen heeft betrekking op het concept van de Nota Omgevingskwaliteit van de gemeente Bergen. De reclamant heeft waardering voor hetgeen in de conceptnota is geformuleerd, maar constateert ook lacunes in beschrijvingen welke zouden kunnen leiden tot veronachtzaming van waardevolle cultuurelementen die in het landschap zijn verankerd. De reactie bestaat uit commentaar op het eerste beschrijvende deel van de conceptnota (deel A) en met name hoofdstuk 2 en 3. Zienswijze en reactie gemeente per onderdeel No.

PAGINA

p.10-12

DEELREACTIE Opmerkingen per bladzijde Geologie / geografie. De tekst is niet helder en ook niet compleet waar het gaat om de geologische ondergrond en de geografie die daarvan het gevolg is. Kort samengevat gaat het om het volgende. 1. De basis van de bewoning zijn de strandwallen, gevormd in de millennia vóór het begin van de jaartelling. Deze wijken juist in de gemeente Bergen af van het gewone 'zandbankpatroon', zoals de strandwal Oudorp-St Pancras of die van Limmen-Heiloo-Alkmaar. Bergen en Schoorl liggen op een min of meer west-oost uitwaaierende stroom- of haakwal, ontstaan aan de noordkant van het Zeegat van Bergen. Daardoor lopen juist deze formaties ver oostwaarts door tot dichtbij de oostgrens (het huidige Noordhollands Kanaal). Dit geeft een van het 'Hollandse' patroon afwijkende nederzettingsstructuur. Dit wordt op p. 10 wel genoemd, maar is in de verdere beschrijving niet overgenomen.

BEANTWOORDING GEMEENTE

AANPASSING

Het doel van hoofdstuk 2 is om een compacte beschrijving te geven van de ruimtelijke context. De beschreven landschappelijke en stedenbouwkundige ontwikkeling is een weergave in hoofdlijnen. De geologische en geomorfologische ontstaansgeschiedenis is zeker interessant, maar deze nota leent zich niet voor verdere verdieping.

Het volgende wordt verwerkt: - In Schoorl (Buitenduin), Bergen (Bergerbos en Westdorp) en Egmond-Binnen (Limmerweg) zijn nog resten van de oude duinen te vinden, die met de term 'nollen' worden aangeduid. - Bij Schoorl en Groet is de verstuiving tot in de 19de eeuw doorgegaan.

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

De Egmonden liggen op een strandwal, die ter hoogte van 't Woud begint en steeds breder wordt tot aan de lage duintjes op de grens met Bakkum. Ook hier is de structuur van wegen, bewoning en cultuurland ('geesten') anders dan bij de andere op de strandwallen gelegen dorpen. De meeste strandwallen zijn afgevlakt bij het in cultuur brengen van de gronden. In Schoorl (Buitenduin), Bergen (Bergerbos en Westdorp) en Egmond-Binnen (Limmerweg) zijn nog resten van de oude duinen te vinden, die met de term 'nollen' worden aangeduid.

AANPASSING

De hoogste duin van Holland: het 'uitzichtsduin' bij Schoorl op (+54 meter).

2. Over een groot deel van de meest westwaarts gelegen strandwallen zijn in de middeleeuwen en de vroeg-moderne tijd de jonge duinen opgestoven, de hoogste van Holland (het 'uitzichtsduin' bij Schoorl op +54 meter). De meest ingrijpende overstuiving vond tussen ca 1200 en ca 1600 plaats. Bij Schoorl en Groet is de verstuiving tot in de 19de eeuw doorgegaan. Het (deels aangeplante) bos langs de hoge binnenduinrand heeft de rand van de verstuiving min of meer gefixeerd. Elders, met name in de Egmonden, zijn delen van het binnenduin afgezand en ontgonnen. Dit maakt, dat de Heereweg (ook gespeld Herenweg) vanaf Wimmenum tot even voorbij Egmond-Binnen niet meer langs de duinvoet loopt. De afwijking bij Bergen (via Eeuwigelaan-Breelaan) is te wijten aan een late overstuiving van de oorspronkelijke weg ter hoogte van het bospad het Slangen laantje in de 16 de eeuw. Overigens komt de naam Heereweg in heel Holland voor, van Camperduin tot voorbij Den Haag; het is de gebruikelijke naam van de grafelijke route langs de Hollandse kust. 2

p.10

Het Oer-IJ bestond tot in de eerste of tweede eeuw, en mondde uit in de Noordzee bij Castricum. De Zuiderzee ontstond pas omstreeks 1164-1170.

Terechte nuancering. Tekst wordt aangepast in: ‘Het gebied ten zuiden van Bergen, met de Egmonden waterde af richting het zuiden via het systeem van de voormalige Oer-IJ.’

p.10

De jonge duinen ontstonden niet 'rond 1200', maar tussen ca 1200 en ca

Terechte nuancering. Tekst wordt aangepast in: ‘Tussen circa

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

1600.

1200 en 1600 ontstonden de duinen die we nu kennen.’

AANPASSING

p.10

De bouwlanden op de strandwallen werden als 'geestland' of 'geest' aangeduid, een woord dat tussen ca 900 en ca 1850 algemeen was in Holland. Van groei 'van akkertjes tot akkercomplexen' was geen sprake.

De groei van akkertjes tot akkercomplexen is twijfelachtig en wordt daarom achterwege gelaten. Tekst wordt aangepast in: ‘Op de strandwallen lagen de bouwlanden, die als geesten werden aangeduid. De Bergense woonwijk Zanegeest verwijst hier nog naar.’

p.12

De bewoning lag op de strandwallen, niet alleen 'langs de randen'. Daar liepen vooral de verbindingswegen.

Terechte nuancering. Tekst wordt aangepast in: ‘Op de strandwallen ….’

p.12

De dorpen ontstonden niet 'bij zo'n geest', maar de geesten ontstonden bij de dorpen. Alle dorpen in de gemeente Bergen bezaten 'geestland', maar de duidelijkste structuren lagen of liggen in Camp (grotendeels door kustafslag verdwenen), Hargen, Groet, Catrijp, Bergen (waaronder Zanegeest en Zuidergeest), Wimmenum en ten zuiden van Egmond-Binnen. In Schoorl, Egmond aan den Hoef, Rinnegom en Egmond-Binnen zijn ze minder duidelijk aanwijsbaar.

De geest leende zich voor bouwland en nederzettingen vanwege de verminderde kans op overstroming. Tekst 'bij zo'n geest' wordt aangepast in 'op zo'n strandwal'.

p.12

De opstrekkende verkaveling in de Aagtdorperpolder is van eenzelfde ouderdom (10de /11de eeuw) als die in de Oudburgerpolder en vormt de eerste fase van de ontginning van het 'Scorlewald' (noordelijke Geestmerambacht).

Terechte nuancering. Tekst wordt aangepast in: ‘... groef men vanaf de 10de eeuw langgerekte sloten om …’

p.12

De passage over de aanleg van het zeedorpenlandschap is natte-vingerwerk; de duin landjes hier stammen over het algemeen pas uit de 19de eeuw.

De laatste 2 zinnen van de betreffende alinea worden aangepast in: ‘De kenmerkende verdiept aangelegde akkercomplexen in de duinen van Egmond, ontstonden in de 19de eeuw (zeedorpenlandschap). Sommige van deze akkertjes zijn nog altijd als volkstuin in gebruik.’

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

AANPASSING

p.12

Het water uit het IJ vormde geen reden voor de eerste dijkaanleg, de Zanddijk tussen Egmond Binnen en Limmen (ca 1100). Deze was het initiatief van de Abdij. De dijk van Bergen naar Alkmaar (Kogendijk-Rekerdijk, ca 1215} was een grafelijk initiatief. De oudste Schoorlse Zeedijk (Oudendijk) werd weer geïnitieerd door de Abdij. De Evendijk stamt uit een latere periode.

De Zanddijk is een van de eerste dijken van Noord-Holland en dus het noemen waard. Tekst wordt aangepast in: ‘Vele zijn waarschijnlijk aangelegd op last van de Abdij van Egmond. Tussen Egmond-Binnen en Limmen werd rond 1100 de Zanddijk opgeworpen. Andere dijken volgden, zoals de Kogendijk-Rekerdijk tussen Bergen en Alkmaar en de Oudendijk bij School. Mettertijd volgden dijken parallel aan de strandwallen, om het water van de Berger- en Egmondermeer buiten te houden, denk aan de Krommedijk-Kromme HogedijkHogedijk langs Wimmenum, Egmond aan den Hoef en Egmond-Binnen of de Nesdijk en het Wiertdijkje ten zuiden van Bergen.’

p.12

Zuiderdijkje, Hogedijk, Kromme Hogedijk, Hofdijk, Krommedijk, Wiertdijkje, Nesdijk en Veeredijkje zijn aangelegd om de oeverlanden langs Berger- en Egmondermeer in cultuur te brengen. Dit noemt men kogen of aandijkingen (13de eeuw). Het zijn dus geen defensieve dijken maar scheidingen tussen oeverland en meer.

Tekst wordt aangepast. Zie tekstvoorstel bij opmerking 9.

p.12

De droogmaking van de Berger- en Egmondermeer werd in 1565 voltooid (staat elders wel juist).

Terechte correctie. Tekst ‘1566’ wordt aangepast in ‘1565’.

p.14

De Abdij werd niet vóór het midden van de 10 de eeuw gesticht (er is verwarring met de oudste kerk, die in 922 al wel bestond). Ook de 'stichting' van Egmond aan Zee is historisch niet gedocumenteerd en ieder jaartal is dus speculatief.

In 922 wordt het vrouwenklooster gesticht. In 950 wordt het vrouwenklooster vervangen door een mannenklooster. Tekst wordt aangepast in: ‘In 922 wordt bij het huidige EgmondBinnen een nonnenklooster gesticht, later in de 10de eeuw opgevolgd door een benedictijns mannenklooster die uitgroeide tot de Abdij van Egmond (Sint-Adelbertabdij) met een grote culturele, religieuze en historische betekenis.’

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

AANPASSING

p.14

Egmond aan den Hoef ontwikkelde zich niet langs de Herenweg maar 'in de schaduw van' het Slot.

Ook de datering ‘10de eeuw’ dat de abdij aan de kust huizen liet bouwen (stichting Egmond aan Zee) wordt verwijderd. Terechte nuancering. Tekst 'langs de Herenweg' wordt verwijderd.

p.14

Het stenen huis van Jan van Bergen stamt uit de 15de eeuw en kan dus geen 'buitenplaats' worden genoemd.

Terechte correctie. Het kasteel van Jan van Bergen wordt als voorbeeld van een buitenplaats verwijderd.

p.14

Niet de Hoeverweg, maar de Meerweg vormde de verbinding tussen Alkmaar en Egmond aan den Hoef. Ook de Bergerweg heette aanvankelijk Meerweg.

Terechte correctie. De tekst ‘Hoeverweg’ wordt vervangen door ‘Meerweg’.

p.14

De tramverbinding is niet 19de_eeuws, maar stamt van 1905. Zie ook de volgende bladzijde.

Terechte correctie. Tekst wordt aangepast in: ‘Begin 20ste eeuw ….’

p.16

Het woord 'geestgronden' is misleidend. Dit werd juist gebruikt voor de afgezande strandwallen, met name in de 'Bollenstreek' van Zuid-Holland, en niet voor de strandwallen zelf.

Terechte nuancering. Het woord 'geestgronden' wordt vervangen door ‘strandwallen’.

p.16

De bebouwing in Bergen aan Zee stamt voor ongeveer 45%, en die in Egmond aan Zee (vóór de grote uitbreidingen) voor zeker 65% nog uit vooroorlogse gebouwen.

Terechte nuancering. Tekst wordt aangepast in: ‘Een groot deel van de bebouwing in de dorpen dateert dan ook van na 1945, …’

p.16

Bergen aan Zee kent niet 'enkele panden' uit de wederopbouw, maar de gehele zeereep, met o.a. 'Nassau-Bergen', 'Neptunus', de 'Alexanderflat' en de bebouwing tussen Jac Kalffweg/Julianalaan en C.F. Zeiler-Boulevard (met kenmerkende lessenaardaken).

Terechte correctie. De tekst 'enkele' wordt verwijderd.

p.16

Egmond aan Zee werd geen toeristische badplaats, maar was dat al vanaf

Terechte nuancering. Tekst wordt aangepast in: ’Egmond aan

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

het prille begin in 1856.

Zee kreeg als toeristische badplaats moderne appartementengebouwen aan de boulevard.’

AANPASSING

p.26

Het is wel van belang om het begrip 'landgoed' duidelijk te omschrijven. Dat is: een landhuis van het patriciaat met daarbij behorend domein, d.w.z. tuinen, bossen, bouw- en weiland en pachtboerderijen. Het Oude Hof was dat (net als Nijenburgh in Heiloo), Maesdammerhof en Rampenbosch in mindere mate, Schuijlenburgh en het hier niet genoemde Waterrijk niet. Beide laatste waren 'gewone' buitenplaatsen.

Terechte nuancering. Tekst wordt aangepast in: ‘Een landgoed bestaat uit een landhuis van het patriciaat met daarbij het domein, dat wil zeggen tuinen, bossen, bouw- en weiland en pachtboerderijen. In de gemeente zijn meerdere landgoederen aanwezig, zoals het Oude Hof en in mindere mate Maesdammerhof en Rampenbosch’ En toevoeging in de derde alinea: ‘Ook in Wimmenum is een historische buitenplaats, het kleine Schuylenburg.’

p.38-39

Op de inleidende pagina's (38-39) worden verschillende gebieden onderscheiden als 'beschermd', 'bijzonder' en 'basis'. Deze indeling en kwalificaties zijn ontleend aan de oude Welstandsnota en behoeven herziening. Bijvoorbeeld:

Nee

Deze reactie wordt meegenomen in een eerstvolgende evaluatie en eventuele herziening van de nota.

Bergen aan Zee: 'bijzonder' voor de gehele structuur, en niet zozeer voor de Kerkstraat. Egmond-Binnen: niet alleen de Herenweg, maar ook Abdijlaan, Luilaantje en Limmerweg bepalen de nederzettingsstructuur. Groet: het gehele gebied tussen Herenwegen Achterweg benoorden en bezuiden de kerkbrink moet worden meegenomen. Bergen: tot de lintstructuren behoren o.m. ook Dorpsstraat, Loudelsweg, Ruïnelaan, Hoflaan en Breelaan. Egmond aan Zee: de Voorstraat is vooral als invalsweg heel bijzonder. Waarom de Boulevard wel als 'bijzonder' wordt aangeduid is niet nader gemotiveerd. In de buitengebieden wordt slechts kort gesproken over, en dus niet verder ingegaan op de dijkjes en polderpaden, en de bijzondere

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

AANPASSING

Bergen Dat Bergen in oorsprong een agrarisch dorp was, is juist. Maar de ontwikkelingen gingen al in de 17de eeuw een andere richting uit, met name door de grootscheepse aanleg van het Hof (1643-1660). Dit zorgde samen met beide andere buitenplaatsen (Rampenbosch en Maesdammerhof) al in de 18de eeuw voor een grote aantrekkingskracht op dagjesmensen en rondtrekkende topografische tekenaars. Reeds vanaf ca 1860 werden er renteniershuisjes gebouwd en is er gewerkt aan verbetering van de verkeersverbindingen. Dankzij de omstreeks 1770 aangelegde Dorpsstraat groeide het dorp door vestiging van winkels en kleine ambachtelijke bedrijven. De komst van de tram (1905) en de stichting van Bergen aan Zee (1906} brachten een stroomversnelling teweeg. De kunstenaars behoorden tot de eerste groep die zich permanent in het dorp vestigde (1900). Dat zij 'in mindere mate' kwamen is dus onjuist.

De betreffende tekst vormt een compacte beschrijving van het gebied en de aanwezige kernkwaliteiten en beperkt zich tot het historische deel van de kern. De lintstructuren, woongebieden en buitengebieden komen in andere paragrafen aan de orde. De voorgestelde aanvullingen zijn zeker interessant, maar deze nota leent zich niet voor verdere verdieping.

De nederzettingsstructuur is in hoge mate bepaald door de ligging op de west-oost uitwaaierende strandwal. De kern van het dorp (de Kerkbuurt) bleef tot ver in de 19de eeuw nog klein, maar dankzij de hiervoor vermelde Dorpsstraat werd de grootste buurschap Oostdorp nauwer met het centrum verbonden. Tot de aanleg van de Stationsstraat (1913} was de wijk direct ten zuid-zuidoosten van de Kerkbuurt (ook 'Molenbuurt' genoemd) het centrum.

verkaveling en het patroon van sloten en vaarten, die aansluit op o.m. de duinrellen in de randpolders. 23

p.41-42

Na 1913 en vervolgens na de aanleg van het Plein (1960) verschoof de centrumfunctie naar het noorden. Van belang is ook, dat langs de Breelaan in korte tijd (1901-1920) een complete 'pensionstrook' ontstond met kwalitatief hoogstaande architectuur. Particulier initiatief leidde in dezelfde tijd tot kleine, waardevolle bouwprojecten: Russenplein, Adama van

Het volgende wordt verwerkt: -

Toevoegen dat al vanaf de 17de eeuw ging het een andere richting op met name door de grootscheepse aanleg van het Hof (1643-1660). Verwijderen dat kunstenaars ‘in mindere mate’ vestigden in Bergen. Toevoegen dat de nederzettingsstructuur in hoge mate is bepaald door de ligging op de west-oost uitwaaierende strandwal.

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

AANPASSING

Bergen aan Zee De basis van dit planmatig opgezette dorp is gelegd door de ontwerpen van Leonard Springer (1907) en H.P. Berlage (1908). De structuur wordt naast de kustlijn bepaald door twee toegangswegen, de Zeeweg en de spoorweg, alsmede de twee groene longen ten noorden en zuiden daarvan (Engelse Park, nu Engelse Veld, en Parnassiapark). De 'hotelstrook' langs het Van der Wijckplein, de Boulevard, de Koloniehoek, Parkweg/Transvaal en de als centrum gedachte Kerkstraat zijn daarvan uitwerkingen en/of toevoegingen. Het nooit gerealiseerde 'dorpscentrum' was dus secundair.

Ook de bewering, dat het dorp zich pas na de Tweede Wereldoorlog als badplaats ontwikkelde, is uiteraard niet juist. Het badbedrijf bloeide vóór 1940 en bracht welvaart in de gehele toenmalige gemeente. Van de wederopbouw is, op basis van de oude structuur, alleen het terugbrengen van het afgebroken gedeelte van het dorp gerealiseerd. Grote uitbreidingen (Noordlob, Zuidlob, Engelse Veld en vallei met Vredeskerkje) zijn sindsdien uitgebleven. Het dorp wordt dus gekenmerkt door een mengeling van vooroorlogse architectuur en wederopbouwarchitectuur, die beide als zeer waardevol moeten worden beschouwd en samen voor de kleinschaligheid en het intieme karakter van het dorp zorgen. De handhaving en zelfs uitbreiding van de natuur versterken de belevingswaarde die Bergen aan Zee

Scheltemaweg, Jan Oldenburglaan, Dokter van Peltlaan, Eikenlaan, Beemsterlaan, Broekbeeklaan, Stroomerlaan en last but not least Park Meerwijk. Het Van Reenenpark en Westdorp worden dikwijls als voorbeelden genoemd van goede bouw in een groene omgeving, maar evenals Tuin- en Oostdorp en het naoorlogse project 'De Negen Nessen' is de bescherming van deze buurten alleen planologisch (dus zwak) gegarandeerd. De beschrijving van Bergen beperkt zich helaas tot het centrum en is dus verre van compleet. 24

p.43-44

Het volgende wordt verwerkt:

De basis van dit planmatig opgezette dorp is gelegd door de ontwerpen van Leonard Springer (1907) en H.P. Berlage (1908). De structuur wordt naast de kustlijn bepaald door de Zeeweg en de voormalige trambaan, alsmede de twee groene longen ten noorden en zuiden daarvan (Engelse Park, nu Engelse Veld, en Parnassiapark). Jaartal ‘1905’ wijzigen in ‘1907’. Tekstnuancering doorvoeren waarbij wordt benadrukt dat het dorp al voor 1940 ontwikkelt tot badplaats. Onder ‘Gebiedskwaliteiten Bergen aan Zee’ wordt toegevoegd: ‘Het dorp wordt gekenmerkt door een

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

nog altijd onderscheidt van de meeste andere badplaatsen langs de Noordzeekust. Plannen voor grootschalige nieuwbouw passen niet helemaal (of volgens velen zelfs helemaal niet) in dit beeld. De beschrijving van Bergen aan Zee in de nota gaat uit van een verkeerd beeld van de oorspronkelijke opzet en de nog altijd herkenbare stedebouwkundige structuur. 25

p.44

Egmond aan den Hoef Egmond aan den Hoef heeft niet zozeer een agrarische oorsprong, als wel een dienstverlenende functie gehad aan het Kasteel van Egmond. Na de verwoesting daarvan bleef de plek nog enkele eeuwen sterk in trek bij de elite. Dat blijkt onder meer uit de bouw van hofsteden en kleine buitenplaatsen, waarvan er nog een enkele bestaat. Het dorp heeft in de loop van de eeuwen wel degelijk een duidelijk afgebakend centrum gekregen. Dat ligt tussen de bebouwing aan de Slotweg en die langs de oorspronkelijke Hoevervaart (nu Julianaweg) en bevatte nog in het begin van de 20ste eeuw een groot aantal centrumfuncties: raadhuis, scholen en kerken, molen, haven, station, horeca en winkels. Het verdwijnen van de meeste van deze functies in de tweede helft van de 20ste eeuw is kenmerkend voor talloze dorpen in Nederland en omringende landen. De uitbreiding met een groot aantal woonwijken aan de noord- en zuidzijde, en eerdaags ook aan de westzijde ('Delversduin') lijkt daarmee in tegenspraak. Dat het oude centrum, het beschermde Slotkwartier, niet meer als hart van het dorp fungeert, is op zich juist, maar of dit weer een bindend element zou kunnen zijn voor de dorpssamenleving is de vraag. Het is immers de aanzuigende werking van het buurdorp Egmond aan Zee, dat de centrumfuncties van 'De Hoef' reeds lang heeft overgenomen. De

AANPASSING

mengeling van vooroorlogse architectuur en wederopbouwarchitectuur.’

Toevoegen dat het dorp ook een dienstverlenende functie had voor het Kasteel van Egmond. Toevoegen van de volgende tekst: ’Het dorpscentrum ligt tussen de bebouwing aan de Slotweg en langs de oorspronkelijke Hoevervaart (nu Julianaweg) en bevatte tot het begin van de 20e eeuw nog een groot aantal centrumfuncties. Het historische deel van de dorpskern ligt rond het kasteel van Egmond.’

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

AANPASSING

beschrijving van Egmond aan den Hoef behoeft dus aanvulling.

p.45

Egmond aan Zee Over de wijze en de tijd van ontstaan van Egmond aan Zee zullen we niet in discussie gaan; daarover zijn de meningen tezeer verdeeld. Wel is het vermeldenswaard, dat van het oorspronkelijke middeleeuwse dorp nagenoeg niets meer bewaard is gebleven. Dat is, samen met de monumentale oude St Agneskerk, door kustafslag in zee verdwenen. Het huidige Pompplein, dat nu aan de westkant van het dorp ligt, behoorde drie eeuwen geleden nog tot het meest oostelijke deel ervan. De huidige resten van de vissersbuurten zijn dus subrecent en dateren grotendeels uit de 18 de en 19de eeuw. Dat maakt ze niet minder waardevol voor de geschiedenis van het dorp. Uit de mede door CCK-leden uitgevoerde 'pilot' ter inventarisatie van beeldbepalende panden of combinaties van panden is inmiddels gebleken, dat de structuur van de oude 'vissersbuurt' tussen Zuiderstraat en Piet Heinstraat sinds de oudste kadastrale opmeting van 1821 nauwelijks is veranderd - al is de bebouwing zelf in de meeste gevallen in fasen is gerenoveerd. Het is opvallend, dat in de nota de Voorstraat slechts summier wordt beschreven.

Deze entree is visueel zeer fraai, met historische plekken als de begraafplaats en het vissersmonument, het oude tolhuis en het stationsgebouw (het enige bewaarde kleine station in de wijde omgeving), de paleisachtige Prins Hendrik-Stichting en de monumentale Oud-Katholieke St Agneskerk in de zichtas. Van de straten die omstreeks 1900 zijn ontstaan is met name de Emmastraat interessant door zijn afwisselende en architectonisch interessante bebouwing. Verder ontbreekt in de nota een echte beschrijving van de Boulevard en de

Het volgende wordt verwerkt: -

Toevoeging van tekst: ‘Van het oorspronkelijke middeleeuwse dorp is nagenoeg niets meer bewaard is gebleven. Dat is, samen met de monumentale oude St Agneskerk, door kustafslag in zee verdwenen.’ Toevoegen van tekst: ‘De Voorstraat vormt een belangrijke toegangsweg met historische plekken zoals de begraafplaats, het vissersmonument, het oude tolhuis en het stationsgebouw en de monumentale Oud-Katholieke St Agneskerk in de zichtas.’

Uitgangspunt bij het opstellen van de nota was om geen structurele of grote beleidswijzigingen op te nemen. De gebiedsindeling is daarom beleidsneutraal overgenomen uit de huidige welstandsnota van Bergen. De Boulevard is in de welstandsnota getypeerd als woongebied en als zodanig overgenomen in de nota (zie paragraaf 3.1.1.).

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

AANPASSING

Egmond-Binnen De analyse van Egmond-Binnen is niet juist. Er is geen sprake van 'een langwerpig geestdorp' (zoals Oudorp en Uitgeest). De nederzettingsas loopt juist van west naar oost, dus dwars over de ligging van de noord-zuid lopende strandwal. De Adelbertusakker en de locatie van de oudste kerk (schuin achter 'Nieuw Westert') vormen het ene eind van de as, de oude Abdij en de haven vormen het andere eind.

Archeologisch onderzoek heeft uitgewezen, dat de bebouwing langs de Abdijlaan is gelegen op een opgehoogd terrein, en dat deze niet alleen uit simpele boerenwoningen bestond, maar ook uit huizen met een handelsfunctie. De nabijheid van de Abdij zorgde immers voor een levendig verkeer van personen en goederen, die de plaats, hoe klein ook, een zeker stads karakter hebben gegeven. Waarschijnlijk heeft deze oorspronkelijke functie er tevens voor gezorgd, dat de kruising met de Heereweg veel sterker dan in Egmond aan den Hoef een dorps aanzien heeft gekregen.

Het volgende wordt verwerkt:

daaraan gelegen moderne bebouwing (maar ook de vuurtoren 'Van Speijk'), wordt er niets gezegd over de noordflank met de bewaard gebleven koloniehuizen, over de 'lankies' (duinlandjes) en over het beschermde Torensduin achter het Museum van Egmond. Zij vormen echter alle een deel van de sterke identiteit van het 'Derp'. Met andere woorden: ook de beschrijving van Egmond aan Zee is opvallend incompleet. 27

p.47

Voor de nederzettingsstructuur van Egmond-Binnen zijn tevens van belang de wegverbindingen met Limmen (Limmerweg) en met Heiloo (Vennewatersweg), de Doelen met het tweede haventje, de verschillende Schulpwegen vanaf het strand en het Luilaantje als een soort 'achterweg'

Tekst verwijderen dat Egmond-Binnen een langwerpig geestdorp is. Toevoegen van de tekst: ‘De nabijheid van de Abdij en de handelsfunctie die daarvan uit ging heeft er voor gezorgd dat de kruising met de Herenweg een dorps aanzien heeft gekregen.’ Toevoegen van de tekst: ‘Door de redelijk geïsoleerde ligging, zonder concurrentie van nabij gelegen grotere dorpen, heeft Egmond-Binnen een deel van zijn centrumfuncties kunnen behouden.’

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

parallel aan de Heereweg. Egmond-Binnen heeft daarmee vanouds een groter en gecompliceerder dorpscentrum gekregen dan Egmond aan den Hoef, terwijl de 20-ste eeuwse uitbreidingen juist van een kleiner omvang zijn gebleven. Door de redelijk geïsoleerde ligging, zonder concurrentie van nabij gelegen grotere dorpen, heeft het echter een deel van zijn centrumfuncties kunnen behouden. Daaraan heeft uiteraard de herbouw van de Abdij, maar ook de directe nabijheid van het natuurgebied Noordhollands Duinreservaat, zeker bijgedragen. De analyse van Egmond-Binnen als nederzetting verdient dus aanvulling. 28

p.48

Groet De beschrijving van Groet is wel uiterst summier. Die beperkt zich tot de kerkbrink, waarbij zelfs het oude raadhuisje niet wordt genoemd. Het dorp is klein, maar toch wel wat groter dan hier aangeduid. De structuur van een hoofdweg (de Heereweg) en een buurtweg (de Achterweg) geeft juist hier een bijzonder karakter aan het dorp. Langs de hoofdweg staan nog vele monumentale stolpboerderijen, de grootste reeks in de gehele gemeente - die loopt vanaf de Vaarweg tot aan het Hargergat, dus ook buiten het dorp. Deze bebouwing drukt echter ook zijn stempel op het dorpscentrum en moet alleen al daarom worden vermeld. De Achterweg kenmerkt zich juist door kleinschaligheid. De even aangestipte doorzichten vind men langs de gehele binnenduinrand, juist ook vanaf Schoorl-Bregtdorp noordwaarts. Een beschrijving van alleen kerk en kerkbrink geeft dus een onvolledig beeld

De betreffende tekst vormt een compacte beschrijving van het gebied en de aanwezige kernkwaliteiten en beperkt zich tot het historische deel van de kern (rond de Kerkbrink). De lintstructuren, woongebieden en buitengebieden komen in andere paragrafen aan de orde. De voorgestelde aanvullingen zijn zeker interessant, maar deze nota leent zich niet voor verdere verdieping. Het volgende wordt verwerkt: -

De structuur van het dorp bestaat uit een hoofdweg (de Heereweg) en een buurtweg (de Achterweg/Hogenolweg).

AANPASSING

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

van Groet. 29

p. -

Schoorl Een beschrijving van het dorp Schoorl ontbreekt vreemd genoeg in deze reeks. De kern is weliswaar klein (vergelijkbaar met Groet), maar kent een specifiek karakter waarvan een beschrijving noodzakelijk is. Het combineert de onmiddellijke nabijheid van het duin (zoals Groet) met de ligging van een groene enclave, het 'Groene Hart', direct ten noordoosten van het dorp (zoals de twee groene gebieden in Bergen aan Zee). Dat dit in planologisch opzicht beperkingen met zich meebrengt is in de langdurige discussie over de herinrichting van het centrum wel gebleken. Schoorl is het enige dorp in de gemeente Bergen, dat nog als vanouds als het centrum (kerk, raadhuis, school, molen, dorpscafé) tussen de verschillende buurschappen of buurten ligt. Dat maakt een beschrijving uiteraard lastig, maar betekent ook een uitdaging. Er zijn oudere uitbreidingen ten noorden en zuiden van het Groene Hart, er is de Damweg met Schoorldam, er is de overgang naar Bregtdorp en Catrijp, en er ligt het landschappelijk zeer gevarieerde Aagtdorp aan de zuidkant. Tenslotte zijn er de nieuwere uitbreidingen Schoorl-Oost, Jan van Scorelpark en Bregtdorp, die nieuwe structuren aan het veelkleurige landschap van Schoorl hebben toegevoegd. Misschien zouden ook de recreatieparken nog afzonderlijk moeten worden genoemd.

In de nota wordt onderscheid gemaakt in historische dorpskernen en lintstructuren. Waarbij de historische dorpskernen alleen betrekking hebben op het historische deel en niet de om- en aanliggende woongebieden. Uitgangspunt bij het opstellen van de nota was om geen structurele of grote beleidswijzigingen op te nemen. De gebiedsindeling is daarom beleidsneutraal overgenomen uit de huidige welstandsnota van Bergen. Schoorl is in de welstandsnota getypeerd als lintstructuren en als zodanig overgenomen in de nota (zie paragraaf 3.1.1.). Deze reactie wordt meegenomen in een eerste evaluatie en eventuele herziening van de nota.

AANPASSING

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

AANPASSING

p.48-51

Lintstructuren Zoals eerder gezegd, is de Heereweg in zijn verschillende verschijningsvormen een onderdeel van de grafelijke weg over de strandwalgronden van geheel Noord- en Zuid-Holland. Er wordt in de tekst wel gerefereerd aan het uitzicht vanuit de polder op de duinen, maar niet aan de doorkijkjes vanaf de duinvoet (of de duintoppen) het polderland in. Vooral rond 't Woud en tussen Schoorl en Groet dreigen deze doorzichten steeds verder dicht te groeien. Het is reeds lang een wens om dit tegen te gaan, maar een algemene richtlijn daartoe ontbreekt.

Terechte nuanceringen. De tekst p.49 wordt aangepast in: ‘Niet alleen het zicht op het duinlandschap is herkenbaar, maar vanaf de duinvoet (of de duintoppen) ook het polderland.’

Uit het voorgaande in de nota blijkt overigens wel, dat het onderscheid tussen 'lintstructuren' en lintbebouwing in de dorpskernen vaak moeilijk te trekken is, zoals blijkt uit de nogal summiere beschrijving van Groet en het geheel ontbreken van Schoorl.

De tekst op p.30 wordt aangevuld met: ‘Het onderscheid tussen de gebiedstypen - zoals tussen lintstructuren en de dorpskernen - is niet altijd eenvoudig aan te geven. Op de volgende kaarten met de gebiedsindeling is aangegeven wat de begrenzingen zijn. Dat neemt niet weg dat in alle redelijkheid bij elke individuele ingreep gekeken wordt welk gebiedstype en daarmee kwaliteiten bepalend zijn.’ Toelichting: de begrenzingen zijn beleidsneutraal gebaseerd op de huidige welstandsnota en hooguit geactualiseerd op basis van de actuele situatie en perceelsgrenzen.

Ja, alle nota’s

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

AANPASSING

p.61-66

Buitengebieden Duinlandjes (p. 63) bestonden in de Berger Duinen al in de 17de eeuw. Bij verschillende buitenplaatsen in Egmond, waaronder Tijdverdrijf, werd in diezelfde tijd al experimentele duinakkertjes aangelegd. De passage over strandwallen en strandvlakten (p. 63) is nogal chaotisch. De strandwallen waren aanvankelijk veel breder, maar zijn grotendeels overstoven door de jonge duinen. Zoals boven aangeduid, werd de grens omstreeks 1600 min of meer gefixeerd op de huidige plaats. De loop van de Herenweg paste zich aan bij de verstuivingen: omgeleid bij Bergen, dwars door de nollen ten zuiden van Egmond-Binnen.

Het doel van de betreffende tekst is om een compacte beschrijving in hoofdlijnen te geven van het gebied en de aanwezige kernkwaliteiten. De voorgestelde aanvullingen zijn zeker interessant, maar deze nota leent zich niet voor verdere verdieping. Er is wel en verwijzing opgenomen naar het meer uitgebreide beschrijving in het Landschapsontwikkeingslplan van Bergen.

De structuur van de strandvlakten is inderdaad beïnvloed door het Oer-IJ en de Rekere, maar eerder ook al door het Zeegat van Bergen. Dat gebieden als de Sammerpolder zijn 'ingepolderd ter bescherming van (tegen?) het Oer-IJ' (p. 64) is volstrekt onhistorisch. Alle randpolders langs Berger- en Egmondermeer zijn door aanleg van dijkjes in cultuur gebracht tussen de 13de en de 16de eeuw. Het eerst de later zo genoemde 'Oningepolderde landen', de randgebieden zonder waterstaatkundige organisatie, zoals het Noordveld bij Egmond-Binnen of de Wiert bij Bergen. Daarna de 'echte' polders met molenbemaling, zoals de genoemde Sammerpolder. De ontwikkeling ten noorden van de Kogendijk is anders en veel gecompliceerder verlopen, maar bevat zeer oude structuren (Noordlaan en Zuid laan) naast jongere aandijkingen (de meeste poldertjes langs de Rekere, zoals de Mangelpolder en de Kleindammerpolder. De op p. 66 genoemde duinrellen liggen wel in de rand polders, maar niet in de droogmakerijen. De drie Molensloten in de Philisteinse Polder en de 'moren' in de Grootdammerpolder zijn wèl een voortzettingen van gegraven afvoerkanaaltjes van de kwel ('het duinval') van onder de voet van de jonge

Het volgende wordt verwerkt: -

De eerste duinlandjes stammen uit de 17de eeuw. Er wordt in de tekst duidelijker benadrukt dat de strandwallen oorspronkelijk breder waren en grotendeels zijn overstoven door de jonge duinen. Het Zeegat van Bergen wordt genoemd. Ingepolderd ter bescherming tegen het Oer-IJ wordt terecht geschrapt. De duinrellen en oude dijkjes worden onder de strandwallen en -vlakten (dus niet bij droogmakerijen) als kwaliteit benoemd en in de beschrijving kort toegelicht.

No.

PAGINA

DEELREACTIE duinen. Overigens ontbreekt het nog altijd aan een goede historisch-geografische en landschappelijke beschrijving van zowel de oude dijkjes als de duinrellen en wat daarmee samenhangt.

BEANTWOORDING GEMEENTE

AANPASSING

2.2. Reclamant 2 Samenvatting De zienswijzen heeft betrekking op het concept van de Nota Omgevingskwaliteit van de gemeente Castricum. Het betreft een zienswijze namens vijf erfgoedorganisaties die actief zijn in de gemeente en één landelijke erfgoedvereniging. De reclamant geeft aan dat het concept van de Nota omgevingskwaliteit een goed gestructureerd duidelijk document is. Het vormt een goede basis voor het veiligstellen van de hoge ruimtelijke kwaliteit van de gemeente Castricum, die in belangrijke mate wordt bepaald door het aanwezige cultuurhistorisch erfgoed. Toch zijn er een aantal onderdelen die aandacht, zo niet herziening nodig hebben. Zienswijze en reactie gemeente per onderdeel No.

PAGINA

p.7

DEELREACTIE Reactie per pagina Cursieve tekst is de tekst uit de nota. Rode cursieve tekst is voorgestelde aanpassing. De rol van de commissie is om minder oordelend maar vooral ook om oplossingsgericht en inspirerend te zijn. Daarbij is meer mogelijk als er sprake is van een goed ontwerp. Er ligt dus ook een verantwoordelijkheid bij u als initiatiefnemer. U bent er zelf het meeste bij gebaat dat een ingreep als totaal een geheel vormt en past in de directe omgeving. Deze nota kan daarbij helpen.

BEANTWOORDING GEMEENTE

AANPASSING

Terechte correctie. Tekst wordt aangepast zoals voorgesteld.

Ja, alle nota’s

In de omgevingsvisie wordt onderscheid gemaakt in 4 landschappelijke deelgebieden. Het grootste verschil is dat de binnenduinrand als apart gebied is uitgewerkt. De kaartbeelden in de nota op p.12 en 13 is een weergave

Ja, alle nota’s

De lezer wordt hier persoonlijk aangesproken. Onduidelijk wat de bedoeling daarvan is. De meeste lezers zullen nooit als initiatiefnemer optreden. Graag aanpassing van de tekst. 33

p.13

Kaart Het kaartbeeld wijkt enigszins af van de kaartbeelden van de landschapstypen die in de Ontwerp Omgevingsvisie aangegeven worden. Omdat het van belang is dat de Omgevingsvisie en de nota

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

Omgevingskwaliteit op elkaar aansluiten, zou in de kaartbeelden éénduidigheid betracht moeten worden. In de ontwerp Omgevingsvisie wordt de binnenduinrand als een apart landschapstype benoemd. In deze nota is dat niet het geval.

gegeven van de landschappelijke ontwikkeling gebaseerd op bestaande paleogeografische en geomorfologische kaarten. De binnenduinrand is geen geomorfologische duiding en daarom niet op deze kaarten weergegeven. Wel wordt de binnenduinrand in de nota benoemd, waaronder als kenmerkend onderdeel van de ruimtelijke identiteit van de gemeente (p.28).

Verder wordt het Oer-IJ in beide nota’s binnen het landschap van de strandwallen en strandvlakten gebracht. Hoewel deze noord-zuid georiënteerde structuur de basisstructuur van Noord-Kennemerland is, is het landschap rondom Castricum niet leesbaar zonder de laag van het Oer-IJ. De interventie van het estuarium van het Oer-IJ in dit oorspronkelijke landschap is zo dominant, dat de noord-zuid gerichte structuur ter hoogte van het mondingsgebied verdwenen is en ingenomen is door oost-west gericht landschap met openheid, grillige kreekpatronen en oost-west gerichte oeverwallen. Hoewel verschillende tijdfasen van het Oer-IJ op pagina 11 weergegeven worden, is de directe relatie tussen het huidige topografie en het Oer-IJ stroomgebied moeilijk afleesbaar.

AANPASSING

Het beter benoemen van het Oer-IJ en weergave op de kaart van p.13 zijn terechte opmerkingen. Met een arcering worden de oorspronkelijke stroomgeulen van het Oer-IJ op de kaart aangegeven. In de tekst wordt meer aandacht gegeven aan het Oer-IJ inclusief de oeverwallen en andere karakteristieken van het Oer-IJ. Eén en ander conform wat in de hierna volgende opmerkingen wordt aangegeven door de reclamant.

Voorstel: Op het kaartbeeld van pagina 13 een stippellijn aanbrengen die de contouren van het Oer-IJ stroomgebied aangeeft. Dit stroomgebied is in het kaartje hiernaast weergegeven.

p.14

Zie tekstuele aanpassing. Geleidelijk aan werd ook het minder geschikte moerasachtige achterland in….. Gebruik van de duinen

Terechte correctie. Tekst wordt aangepast zoals voorgesteld.

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

AANPASSING

Terechte correctie. Tekst wordt aangepast zoals voorgesteld.

Terechte nuancering. Tekst wordt aangepast zoals voorgesteld.

Terechte nuancering. Tekst wordt aangepast zoals

De kalkrijke duinen werden vanaf de Middeleeuwen agrarisch gebruikt. Hierdoor ontstond het zogeheten ‘zeedorpenlandschap’ met een eigen vegetatie. Inmiddels zijn veel van deze akkertjes moeilijk of niet meer herkenbaar, maar vinden we er speciale ‘zeedorpensoorten’ zoals bitterkruidbremraap en oorsilene terug. In de duinen bij Castricum en Bakkum volgden eind 18de eeuw ontginningen, hiervan getuigen nog ….. Toelichting: Ontginningen in de duinen vonden plaats zowel ter hoogte van het dorp Castricum als bij Bakkum. 36

p.16

Rond 1903 werd het Koningsduin aangekocht voor de bouw van psychiatrisch zieken-huiscomplex Duin en Bosch. Toelichting: Het jaartal 1909 is onjuist. Waarschijnlijker is het 1903 of 1904. Het Archief Provinciaal Bestuur Noord-Holland 1851-1943 nr 3190 noemt het besluit van de aankoop in de najaarsvergadering van 1902. Ook was de bouw in 1909 al gerealiseerd.

p.16

Op verschillende plaatsen liggen oude schelpwegen of vaarten die gebruikt werden om schelpen te transporteren, zoals de Schulpvaart bij Castricum. Vanaf de stranden werden schelpen met karren via de Zeeweg aangevoerd naar de kalkbranderijen aan de Schulpstet in Bakkum of via de Schulpvaart naar de ovens in Akersloot. Toelichting: De schelpen werden zowel in Bakkum (van 1931 tot 1943) als in Akersloot tot kalk gebrand. Zie Jaarboek 21 (1998) van Oud-Castricum.

p.20

De opkomst van recreatie en toerisme aan het begin van de 20ste eeuw zorgde voor een sterke groei van Bakkum. In 1925 werd de Zeeweg verhard

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

en daarmee het duingebied en de kust ontsloten.

voorgesteld.

AANPASSING

Toelichting: De Zeeweg bestaat al eeuwen. In 1925 werd de weg voor het eerst verhard. 39

p.21

Het waarderen en veiligstellen van archeologische waarden, rijksmonumenten en de van rijkswege beschermde dorpsgezichten, is geregeld in de Erfgoedwet. Voor provinciale monumenten is de provinciale erfgoedverordening van kracht. Bij ruimtelijke ontwikkelingen in cultuurhistorisch waardevol buitengebied is de Provinciale omgevingsverordening van belang, waarin ook de juridische doorwerking in de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie 2018 verankerd is. De omgang met cultureel erfgoed is geregeld in de Omgevingswet.

Terechte nuancering. Tekst wordt aangepast zoals voorgesteld.

Voor een actueel overzicht van de monumenten wordt in de nota verwezen naar de gemeentelijke website. De beschermde monumenten zijn opgenomen in het gemeentelijke erfgoedregister van juni 2022. In dit erfgoedregister zijn de landschappelijke monumenten niet (meer) apart benoemd. De tekst op p. 24, incl. de genoemde aantallen monumenten, wordt hierop als volgt aangepast.

Toelichting: De vuistregel voor de verdeling tussen Erfgoedwet en Omgevingswet is als volgt: het waarderen en veiligstellen van cultureel erfgoed en de zorg voor cultuurgoederen in overheidsbezit staat in de Erfgoedwet. De omgang met het cultureel erfgoed in de fysieke leefomgeving is geregeld in de Omgevingswet. https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/omgevingswet 40

p.22-24

Kaartjes In de eerste linea van p. 24 wordt verwezen naar de 14 landschappelijke gemeentelijke monumenten en hun belang voor de kwaliteit van het lokale landschap. Deze belangrijke monumenten worden niet aangegeven op de kaartjes op p. 22 en 23. Verzoek: de landschappelijke monumenten in de vier kaartjes aangeven.

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

AANPASSING

De gemeente Castricum telt 47 rijksmonumenten, 6 provinciale monumenten en 140 gemeentelijke monumenten. Dat is inclusief de archeologische monumenten, die verwijzen naar de archeologische potentie van de gemeente. De lijsten met alle monumenten zijn te vinden op de gemeentelijke website. 41

p.23

Kaartje Het provinciale monument Cronenburg ontbreekt. Verzoek: kaartje bijwerken.

Terechte correctie. Kaartje wordt aangepast.

p.26

2.3. Ruimtelijke identiteit De voorgaande beschrijvingen van de ontstaansgeschiedenis, ontwikkeling en cultureel erfgoed vormen een belangrijke basis voor de ruimtelijke identiteit van Bergen. De ruimtelijke identiteit – ook wel ‘couleur locale’ genoemd – wordt ‘gedragen’ door bestaande ruimtelijke structuren, erfgoed en markante gebouwen en plekken. …

Terechte correctie. Tekst ‘Bergen’ wordt vervangen door ‘Castricum’.

Uitgangspunt bij het opstellen van de nota was om geen structurele of grote beleidswijzigingen op te nemen. De regieniveaus zijn daarom beleidsneutraal overgenomen uit de

Nee

Hier begint het veel ruimer en weidser Noord-Kennemerland, dat met zijn brede duinen en zijn open polders aansluit bij de gemeente Bergen. Landschappelijk en cultuurhistorisch gezien deelt de gemeente Castricum veel kenmerken met omringende gemeenten. … Het is onduidelijk waarom hier de gemeente Bergen genoemd wordt. Verzoek: aanpassen van de tekst 43

p.28

Historische dorpskernen (Akersloot, Bakkum, Castricum, Limmen en De Woude)

No.

PAGINA

p.28

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

Toelichting: Limmen heeft nog herkenbare onderdelen van de historische dorpskern: rond het oude kerkje en de Hortus aan de Zuiderkerklaan, nabij het oude schooltje en het brandweer gebouw. Ook dit gebied verdient een hoog regieniveau.

huidige welstandsnota van Castricum (p.12 en verder, welstandsniveaus). Het betreffende gebiedje aan de Zuidkerkenlaan wordt in de huidige welstandsnota gekarakteriseerd als ‘buitengebied’ met een ‘regulier welstandsniveau’. Deze reactie wordt meegenomen in een eerstvolgende evaluatie en eventuele herziening van de nota.

- Buitengebied o Strand o Jonge duinen o Strand- en oeverwallen en strandvlakten o Oude dijkjes o Droogmakerijen o Veenontginningen o Herkenbare Oer-IJ elementen

De opsomming op p.28 is een overzicht van gebiedstypering ter differentiatie van het buitengebied en geen opsomming van herkenbare karakteristieke elementen. De toevoeging van ‘oeverwallen’ is een goede aanvulling als gebiedstypering. De tekst op p.28 wordt als volgt aangepast: -

Toelichting: Een uniek en kenmerkend onderdeel van de buitengebieden van de gemeente Castricum zijn de nog steeds herkenbare elementen van het OerIJ, zoals het micro reliëf en kronkelende waterlopen. Ook mogen naast de strandwallen de oeverwallen niet vergeten worden: het dorp Castricum ontstond op een oeverwal van de noordelijke Oer-IJ tak van de Rijn. Een tweede belangrijk aspect van het buitengebied dat niet wordt genoemd zijn de eeuwenoude dijkjes die nog steeds in het buitengebied te vinden zijn. Ze tonen de strijd tegen het water ten tijde van de vroege bewoning van dit gebied. Deze dijkjes verdienen een hoog beschermingsregiem. Op verschillende relevante plaatsen in de tekst van de nota hebben we dit aspect toegevoegd: zie de voorstellen voor tekst aanpassing op p. 58 (vierde alinea) en p. 61.

Buitengebied o Strand o

Jonge duinen

Strand- en oeverwallen en strandvlakten

Droogmakerijen

Veenontginningen

Het is juist dat de genoemde elementen (oude dijkjes, Oer-IJ elementen) karakteristiek zijn voor het landschap. Daarom worden deze benoemd in de uitwerking van het buitengebied op pagina 61 (zie opmerking no. 62). De weergave op kaart van de historische dijkjes worden niet opgenomen.

AANPASSING

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

AANPASSING

Het specifiek benoemen van belangenorganisaties bij het beoordelen van een exces en handhavend optreden is niet wenselijk. Daar ligt in eerste instantie wel een verantwoordelijkheid bij de gemeente. Dat neemt niet weg dat belangenorganisaties eventuele excessen kenbaar kunnen blijven maken aan de gemeente.

Nee

Uitgangspunt bij het opstellen van de nota was om geen structurele of grote beleidswijzigingen op te nemen. De regieniveaus zijn daarom beleidsneutraal overgenomen uit de huidige welstandsnota van Castricum (p.12 en verder, welstandsniveaus). Het betreffende gebiedje Oosterbuurt wordt in de huidige welstandsnota gekarakteriseerd als

Nee

Het is wenselijk de ligging van deze ten dele middeleeuwse dijkjes in een kaartje te tonen. Hieronder een lijst van alle oude dijkjes in het buitengebied van de gemeente Castricum. Korendijk, Koogdijk, Ziendijk, Aagtendijk, Bogaardsdijk, Brakersdijk, Nesdijk, Startingerdijk, Zeerijdsdijkje, Zuiddijkje, Zanddijk, Limmerdam 45

p.32

Voor deze gebieden zijn vooral de initiatiefnemer en omwonenden de hoeders van een goede omgevingskwaliteit. De beoordeling door de gemeente is er op gericht om excessen te vermijden. Als er alsnog in ernstige mate afbreuk wordt gedaan aan de aanwezige omgevingskwaliteit (exces) kan de gemeente ingrijpen en handhavend optreden. Ook de rol van belangenorganisaties kan hier belangrijk zijn. Toelichting: Omwonenden kunnen niet verantwoordelijk worden gehouden voor hun omgevingskwaliteit. Beleidsregels binden de gemeente, maar niet de burger. Wel kunnen burgers een zekere mate van toezicht houden op wat er in hun omgeving gebeurt. De rol van belangenorganisaties kan hier belangrijk zijn. Vooral als de gemeente goed zicht heeft op welke organisatie belangen heeft in een omgevingsaanvraag en deze organisatie daarom vroegtijdig betrekt in het proces.

p.32

Castricum Oosterbuurt, Oude Haarlemmerweg > Bijzonder Toelichting: De Breedeweg is een organisch gegroeide lintstructuur. Echter door de Breedeweg onder te brengen bij ‘lintstructuren’ wordt deze weg geïsoleerd van het gebied Oosterbuurt, waarmee het een cultuurhistorische eenheid vormt.

No.

PAGINA

p.36

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

AANPASSING

Het ensemble Breedeweg, Doodweg, Oosterbuurt en Heemstederweg (samen de Oosterbuurt genoemd) vormen een cultuurhistorisch buurtschap waar het agrarisch verleden van Castricum nog goed zichtbaar is. De historische wegen- en kavelstructuur maken het een uniek onderdeel van historisch Castricum. De Oosterbuurt verdient als historische oeverwal het predicaat ‘Bijzonder’.

‘buitengebied’ met een ‘regulier welstandsniveau’.

Strand en strandplateau van Castricum aan Zee > Basis Jonge duinen > Basis Strand- en oeverwallen, strandvlakten incl. binnendelta Oer-IJ > Basis Droogmakerijen (Boekelermeer- en Zwartedijkpolder) > Basis Veenontginningen (Westwouderpolder) > Basis

Terechte nuancering. Tekst wordt aangepast zoals voorgesteld.

Terechte nuancering. Tekst wordt aangepast zoals

Deze reactie wordt meegenomen in een eerste evaluatie en eventuele herziening van de nota.

Toelichting: Voor de duidelijkheid is het zinvol om het strandplateau aan het einde van de Zeeweg te noemen in de opsomming. Hier ook de oeverwallen noemen samen met de strandwallen. 48

p.37

Castricum De historische dorpskern van Castricum werd gevormd door de driehoek Dorpsstraat-Schoolstraat-Overtoom. Met de komst van de oorspronkelijke dorpskerk (11de eeuw) ontstond een gehucht dat verder uitgroeide tot het huidige Castricum. De kerk is gelegen op enige afstand van de Dorpsstraat aan een plein (Kerkpad). Toelichting: De historische dorpskern van Castricum bestond uit de driehoek Dorpsstraat-Schoolstraat-Overtoom. De kadastrale kaart van Castricum van 1832 bevestigt dit beeld. De Burgemeester Mooijstraat (toen nog Kramersweg geheten) was in 1832 nog volledig onbebouwd.

p.38

Bakkum

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE voorgesteld.

Bakkum kent geen historische kern, maar is een historisch lint dat wordt gevormd door de Bakkummerstraat, de Van Oldenbarneveldweg en de Heereweg. Tot 1812 was Bakkum ten noorden van de Zeeweg een zelfstandig dorp met een kern gevormd door de Heereweg, Achterlaan en Bleumerweg. In de huidige situatie is geen sprake van een winkelstraat, maar er zijn wel enkele winkels, restaurants en cafés. Voor het overige zijn het vooral woningen. Het dorpslint kenmerkt zich door een hoge bebouwingsdichtheid en verspringende rooilijnen. De bebouwing is divers en heeft één of twee lagen met kap met diverse kapvormen en richtingen. Een traditionele baksteenarchitectuur overheerst. De meeste gevels kennen een verticale geleding. Toelichting: De historische kern van het oorspronkelijke dorp Bakkum (ten noorden van de Zeeweg, nu genoemd Bakkum-Noord) is het gebied waarin tenminste drie belangrijke huizen stonden: de Blauhoef, buitenplaats Gaeff en boerderij Starrenburg: in het gebied Heereweg, Achterlaan en Bleumerweg. 50

p.38

Zoals hierboven bij punt pagina 28, sectie 3.1.1, eerste bullet (Historische dorpskernen) al is opgemerkt, zijn er ook in Limmen nog elementen van de oude dorpskern. Het gaat om het gebied rond het oude kerkje en de Hortus aan de Zuiderkerklaan, nabij het oude schooltje en het brandweer gebouw. Verzoek: De volgende korte tekst toevoegen direct na de sectie met het kopje Akersloot (Kerkbuurt). Limmen Limmen is één der oudste dorpen van Noord-Kennemerland en bestond in de vroege middeleeuwen uit diverse buurtschappen. Resten van de historische

Uitgangspunt bij het opstellen van de nota was om geen structurele of grote beleidswijzigingen op te nemen. De regieniveaus zijn daarom beleidsneutraal overgenomen uit de huidige welstandsnota van Castricum (p.12 en verder, welstandsniveaus). Het betreffende gebiedje aan de Zuiderkerklaan wordt in de huidige welstandsnota gekarakteriseerd als ‘buitengebied’ met een ‘regulier welstandsniveau’. Deze reactie wordt meegenomen in een eerstvolgende

AANPASSING

No.

PAGINA

p.41

p.43

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

dorpskern zijn nog te vinden rond het oude kerkje en de Hortus aan de Zuiderkerklaan. Ook het oude schooltje en het brandweergebouw horen daarbij.

evaluatie en eventuele herziening van de nota.

3.2.2. Lintstructuren De landschappelijke structuur van strand, duinen en strandwallen is onderlegger geweest voor meerdere noord-zuid georiënteerde doorgaande routes. Deze routes volgen min of meer de aanwezige hoogtelijnen van de strandwal of oeverwal van het Oer-IJ. Vandaar dat ze vaak lichte krommingen vertonen. Op de strand- en oeverwallen ontstonden buurtschappen en geclusterde bebouwing zich langs de doorgaande wegen.

Tekstuele correctie. Tekst wordt aangepast zoals voorgesteld.

Terechte aanvulling. Tekst wordt aangepast zoals voorgesteld.

Svp typefout herstellen. Een kenmerkend historisch element van de bebouwde linten met daarnaast agrarische grond zijn de meidoorn- en ligusterhagen, waarmee de lintstructuren werden afgebakend. Door grootschalige nieuwbouw in bijv. Limmen dreigen deze elementen grotendeels te verdwijnen. Daarom het verzoek om in de lijst ‘Gebiedskwaliteiten lintstructuren’ één item toevoegen. -

Een overwegend traditionele architectuur met gemetselde gevels, verticale gevel openingen, hellende daken en toepassing van baksteen, gebakken dakpannen, hout en natuursteen. Kenmerkende meidoorn- en ligusterhagen die de lintbebouwing scheidde van de lager gelegen agrarische gronden. Aanwezigheid van: o Herkenbare oriëntatiepunten en onderbrekingen van de linten zoals kerken, stolpboerderijen en andere unieke panden of plekken.

AANPASSING

No.

PAGINA

DEELREACTIE

BEANTWOORDING GEMEENTE

p.44-45

Bijzonder complex Duin en Bosch In deze sectie wordt het Duin en Bosch complex goed beschreven. Er ontbreekt echter één belangrijk element: de cultuurhistorische eenheid van Duin en Bosch met het woonbuurtje Dr. Ramaerlaan, Van Duurenlaan, een gedeelte van de Prof. Winklerlaan plus de doktershuizen aan de Van Oldenbarneveldweg. Ook op het onderste kaartje op p. 35 lijkt dit aspect te ontbreken. De meeste huizen in dit buurtje zijn rijksmonumenten, waarvoor volgens de kaartjes op blz. 34 en 35 een ‘beperkt beoordelingsniveau’ geldt, dit in tegenstelling met de doktershuizen aan de Van Oldenbarneveldweg. Wij stellen de volgende toevoeging voor na de laatste zin van sectie 3.2.3 op p. 44.

[…..] worpen door architect F.W.M. Poggenbeek in een Rationalistische en Chalet-stijl. Een uitzondering is de voormalige boerderij ‘Het Oude Huys’ (nu particuliere woning), een duinboerderij uit ca. 1740. Het complex Duin en Bosch vormt een cultuurhistorische eenheid met het woonbuurtje Dr. Ramaerlaan, Van Duurenlaan, een gedeelte van de Prof. Winklerlaan en de doktershuizen aan de Van Oldenbarneveldweg. Hier woonden een deel van het personeel van het ziekenhuis. De meeste huizen in dit buurtje zijn rijksmonumenten, net als de gebouwen van Duin en Bosch. Voor dit hele ensemble is het ‘bijzonder beoordelingsniveau’ van toepassing.

Het uitgangspunt is overigens dat voor alle aangewezen monumenten altijd het bijzondere beoordelingsniveau van toepassing is. Dit komt in de tekst nog niet goed naar voren en zal daarom op p. 31 bij ‘Bijzonder beoordelingsniveau’ worden toegevoegd.

De locatie was uitermate geschikt om het markante complex als een zelfstandig functionerende gemeenschap te isoleren. Het hele terrein kreeg een autarkische opzet en was nagenoeg geheel zelfvoorzienend met personeelswoningen, een moestuin, een kerk en een eigen watertoren en elektriciteitsvoorziening en een eigen begraafplaats. Begin jaren zestig werd het ziekenhuiscomplex met drie paviljoens uitgebreid om patiënten uit de dependance Medemblik in Bakkum te kunnen onderbrengen. In de jaren tachtig vond modernisering plaats. Er werden nieuwe

Terechte nuancering. Tekst wordt aangepast zoals voorgesteld.

p.45

AANPASSING

Het betreffende gebiedje Bakkum Oost wordt in de huidige welstandsnota gekarakteriseerd als onderdeel van Duin en Bosch met een ‘bijzonder welstandsniveau’. Dit is niet correct overgenomen in de nieuwe nota en zal worden aangepast op het kaartje op p.35 en in de tekst.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://www.raadbergen-nh.nl/api/v1/meetings/4872/documents/36712