bij Kadernota 2025 Bergen raad v5 04-07-24 na amendering.pdf

Kadernota 2025 raadsbevoegdheid V5 04-07-24

INHOUD Inleiding ............................................................................................................................................................................................................................................. 3 Financieel overzicht ........................................................................................................................................................................................................................... 5 Programma 1. Een sociale en vitale gemeente ............................................................................................................................................................................... 11 1A. Inwoners en bestuur .............................................................................................................................................................................................................. 11 1B. Samenleven ........................................................................................................................................................................................................................... 13 1C.

Een veilige gemeente ............................................................................................................................................................................................................ 21 Wat gaat het kosten ..................................................................................................................................................................................................................... 23 Programma 2. Een aantrekkelijke gemeente .................................................................................................................................................................................. 32 2A. Cultuur, recreatie en toerisme ............................................................................................................................................................................................... 32 2B. Economische vitaliteit ............................................................................................................................................................................................................ 34 2C. Een bereikbare gemeemte ....................................................................................................................................................................................................

35 Wat gaat het kosten ..................................................................................................................................................................................................................... 38 Programma 3. Een leefbare gemeente ........................................................................................................................................................................................... 42 3A. Wonen en leefomgeving ........................................................................................................................................................................................................ 42 3B. Duurzaamheid en milieu ........................................................................................................................................................................................................ 45 3C. Beheer en onderhoud ............................................................................................................................................................................................................ 48 Wat gaat het kosten .....................................................................................................................................................................................................................

50 Programma 4. Een financieel gezonde gemeente .......................................................................................................................................................................... 54 Wat gaat het kosten ..................................................................................................................................................................................................................... 56 BIJLAGE 1: Overzicht mutaties investeringskredieten ................................................................................................................................................................ 60 BIJLAGE 2: Stand reserves en voorzieningen na kadernota ...................................................................................................................................................... 63 Financiële uitgangspunten kadernota ............................................................................................................................................................................................. 64

Pagina 2 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

INLEIDING Inleiding Voor u ligt de kadernota 2025 van de gemeente Bergen. In het document is te lezen welke nieuwe ambities we als gemeenteraad en college van Burgemeester en Wethouders vanaf 2025 willen waarmaken. Ook geven we in dit document aan welke relevante koerswijzigingen met impact op de gemeentebegroting in 2024 plaatsvinden. Zoals u ook in deze kadernota zien zal, is het gemeentebestuur in deze periode doende een ambitieuze politieke investeringsagenda tot uitvoering te brengen. Inmiddels is het steeds duidelijker geworden dat de geplande rijksombuigingen met impact op het gemeentefonds ook de gemeente Bergen vanaf 2026 dwingen tot herprioritering van haar bestedingen. Vooruitlopend op die nieuwe financiële werkelijkheid koersen we daarom voor het jaar 2025 op continuïteit, slim investeren waar nodig en een pas op de plaats waar dat kan. Ombuigingsvoorstellen moeten worden meegenomen in de kadernota van 2026. Die uitgangspunten voor de financiële bestedingen laten onverlet dat de beleidsagenda voor het jaar 2025 van deze raad en dit college nog steeds ambitieus is. Het doorwerken aan herstel van vertrouwen in het gemeentebestuur is nog steeds de hoofddoelstelling.

Het gemeentebestuur zal daarom zorgvuldig enerzijds nieuwe initiatieven nemen en anderzijds waar nodig staand beleid verder versterken om de dorpen in onze gemeente nog leefbaarder, veiliger, duurzamer, gezonder, aantrekkelijker en welvarender te maken en houden. En die inzet varieert van investeren in onder andere de klimaatbestendigheid van onze gemeente, het verbeteren van het

vestigingsklimaat voor mkb-bedrijven, het verbeteren van het dienstenaanbod in het sociaal domein, het bouwen van meer betaalbare koop- en sociale huurwoningen, het behoud van de natuur tot het schragen van het cultuuraanbod, het tegengaan van ondermijnende activiteiten in onze gemeente en het vergroten van de veiligheid en weerbaarheid van onze organisatie. Ook krijgen grotere projecten zoals het versterken van het fietsnetwerk in onze gemeente, de realisatie van het nieuwe sportcomplex voor VV Egmond, een gedragen toekomst voor het Dorpsplein en de Harmonielocatie in Bergen Centrum, centrumvisie Schoorl, de bouw van een nieuwe sporthal op het Watertorenterrein in Egmond aan Zee verder hun beslag. In overleg met de Provincie zullen we verder samenwerken aan het invullen van de vrijgekomen voetballocatie Adelbert en het afhechten van de wijk Groetincke in Groet. Het hele pallet van nieuwe initiatieven en beleidswijzigingen voor 2025 is vervat in dit document. Kadernota 2025 De nu voorliggende kadernota 2025 is, conform de geharmoniseerde BUCH P&C-cyclus, een combinatie van de tussentijdse rapportage 2024 en de Kadernota 2025 waarin ook de structurele effecten vanuit de jaarrekening zijn meegenomen. Dit om zo efficiënt mogelijk een actuele stand van zaken van de financiën aan uw raad te kunnen presenteren.

Er is toegezegd om een duidelijker onderscheid te maken tussen de financiële mutaties uit de 1e tussenrapportage en de mutaties met betrekking tot de Kadernota 2025. Daarom wordt per programmaonderdeel nu eerst de mutaties met betrekking tot de kadernota (blauw gearceerd) getoond en daarna die vanuit de

Pagina 3 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

financiële rapportage. Nieuw beleid wordt in letter opmaak vet getoond.

vooralsnog rekening gehouden met het doorvoeren van € 15 per jaar.

Het nieuwe begrotingsjaar 2025 is tot op heden structureel sluitend, waardoor er vanuit de provincie geen reden is voor eventueel preventief toezicht voor 2025.

Op het moment van schrijven van de kadernota is duidelijk dat er nog ontwikkelingen aankomen met effect op de gemeentelijke financiën die op dit moment nog niet kunnen worden gekwantificeerd.

Financiële ontwikkelingen / onzekerheden Vanuit de voorjaarsnota 2024 zijn een aantal zaken bekend geworden met betrekking tot de gemeentelijke financiën voor 2025 en verder; • De oploop van de opschalingskorting van € 675 miljoen met ingang van 2026 wordt structureel geschrapt. • Onderzocht wordt hoe te komen tot een rechtvaardige risicoverdeling Wmo door heldere afspraken over objectieve indexering en aparte fondsvorming. • Extra indexering Wmo zorgkosten: € 75 miljoen in 2026 oplopend tot 300 miljoen in 2029. • De korting vanaf 2025 op de jeugdzorg vanuit het Rijk vervalt. • Een opschoonactie voor specifieke uitkeringen. Het kabinet vraagt hiervoor helaas wel een prijs. In 2025 wordt het gemeentefonds eenmalig € 675 miljoen lager vastgesteld. Het financiële probleem van gemeenten is hiermee niet opgelost, maar er worden stappen gezet. Op basis van deze resultaten vervolgt de VNG de inzet namens de gemeenten om te komen tot een goede balans tussen taken en middelen. Bij de uitwerking van de meicirculaire 2025 wordt duidelijk wat het effect van bovenstaande voor onze gemeente is.

Integraal huisvestingsplan scholen Gezien de huidige ontwikkelingen in de bouwsector is niet zeker dat de nu opgenomen investeringsbudgetten voor alle onderdelen voldoende zal zijn. Parkeergarage Schoorl In de omgevingsvisie van Schoorl wordt gesproken over een mogelijke parkeergarage. Hier wordt op dit moment nader onderzoek naar gedaan. Voetbalfusie Egmonden Ongeveer tegelijk met de kadernota wordt een separaat voorstel met betrekking tot het de (her)inrichting van het voetbalcomplex van VV Egmond en de opstallen waarin ook de financiën worden geactualiseerd. Sporthal Watertorenterrein De verwachting is dat in Q33 2024 de aanbesteding kan worden gedaan en in Q4 2024 kan worden afgerond. Dan kunnen ook de financiën geactualiseerd worden.

Herijking gemeentefonds Volgens de huidige planning wordt begin 2025 bekend hoe men verder wil gaan met de herijking van het gemeentefonds vanaf 2026. Van de € 96 nadeel per inwoner voor Bergen is in 2025 € 37,50 doorgevoerd. Voor 2026 en 2028 is in de begroting Bergen Pagina 4 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

FINANCIEEL OVERZICHT N= Nadeel, V= Voordeel, bedragen * 1.000

Stand begrotingssaldo na raad 25 april 2024 Beleid rijden strand Plustaak Bestuursopdracht borging continuïteit de Blinkerd (Schoorl) KN 2025 collegedeel Nota actualisatie grondexploitaties (NAG) 2024 Stand begrotingssaldo na raad 30 mei 2024 Locatie-onderzoek herhuisvesting consultatiebureau in Bergen Onderhoud lagune De Kiem (EadH) tijdelijke huisvesting Voetbalfusie VV Egmond Marktverkenning parkeergarage Schoorl Stand begrotingssaldo na raad 20 juni 2024 KN 2025 raad Jaarrekening 2023 resultaatbestemming deels t.l.v. saldo 2024 Meicirculaire 2024

2024 2.268 V 0 50 N 356 N 12 V 1.875 V 25 N 25 N 30 N 0 40 N 1.755 V 37 V 1.000 N 1.056 V

2025 5.588 V 7 N 0 156 N 75 N 5.350 V 0 0 195 N 0 0 5.155 V 4.279 N 0 905 N

2026 978 N 7 N 0 158 N 51 N 1.194 N 0 0 84 N 70 V 0 1.208 N 1.949 N 0 609 V

2027 1.931 N 7 N 0 141 N 70 N 2.149 N 0 0 0 42 N 0 2.191 N 1.711 N 0 511 V

2028 2.849 N 7 N B&W 21-05-24 B&W 21-05-24 0 165 N B&W 28-05-24 Raad 30-05-24 0 3.022 N B&W 11-06-24 0 B&W 11-06-24 0 Raad 20-06-24 0 42 N Raad 20-06-24 Raad 20-06-24 0 3.063 N 1.502 N Raad 04-07-24 Raad 04-07-24 0 571 V Raad 04-07-24

Stand begrotingssaldo na raad 4 juli 2024

1.849 V

29 N

2.548 N

3.391 N

3.994 N

Pagina 5 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

Overzicht alle financiële mutaties In onderstaande tabel zijn de mutaties met betrekking tot de Kadernota 2025 blauw gearceerd. De mutaties met nieuw beleid worden vet getoond. PO = programmaonderdeel, kn = kadernota, fr = financiële rapportage, aut = autonoom, nb = nieuw beleid, N = nadeel, V = voordeel, S = structureel, I = incidenteel. kn fr kn kn kn kn kn kn kn fr

aut nb nb nb aut aut aut aut aut nb

1a 1a 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b

.1 .2 .1 .2 .3 .4 .5 .6 .7 .8

fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr

aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut

1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b

.9 .10 .11 .12 .13 .14 .15 .16 .17 .18 .19 .20 .21 .22 .23 .24 .25 .26

1 =1.000 korte omschrijving Indexatie jaarlijkse subsidies voor dit PO Griffie, inhuur advies Zaffier uitvoeringskosten Formulierenpunt en budgetwinkel Zaffier herijking minimabeleid Zaffier uitvoeringkosten schuldhulpverlening Bijdrage GGD-begroting 2025 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO Indexatie jaarlijkse subsidies voor dit PO Bijdrage Cocensus begroting 2025 voor dit PO Plustaak bestuursopdracht "Aanpak huisvesting en begeleiding statushouders en opvang asielzoekers" Kosten valpreventie ouderen Doorgeschoven activiteiten Nationaal Programma Onderwijs € 112.646 Jeugd zorg in natura Wmo-begeleiding Huishoudelijke ondersteuning Wmo Hulpmiddelen Leerlingenvervoer Zaffier bijdrage uitvoeringskosten Zaffier BUIG - uitgaven Zaffier bijzondere bijstand Zaffier Check in Zaffier Vliegwiel Zaffier Sociale werkvoorziening Zaffier Participatiebudget re-integratie Zaffier Nieuwe Wet Inburgering € 12.887 2024 Zaffier BUIG - inkomsten uit verhaal WWB Zaffier BUIG - inkomsten uit verhaal bijstand zelfstandigen Actualisatie huurinkomsten voor dit PO

2024 0 103 N 0 0 0 0 197 V 0 0 405 N

2025 1 N 0 18 N 50 N 68 N 68 N 154 V 73 N 0 V 814 N

2026 2027 2028 I/S 1 N 0 V 1 V S 0 0 0 I 0 0 0 I 48 N 0 0 I 92 N 98 N 103 N S 79 N 91 N 105 N S 130 V 76 V 95 V S 75 N 7 N 1 V S 0 V 0 V 0 V S 0 0 0 I

66 0 856 45 32 167 58 84 90 25 5 26 15 65 0 65 25 6

66 N 0 1.199 N 187 N 232 N 114 V 73 N 96 N 127 N 46 V 7 N 26 N 18 N 130 N 0 65 N 25 N 3 N

68 N 0 1.247 N 187 N 232 N 114 V 73 N 112 N 127 N 46 V 7 N 26 N 18 N 130 N 0 65 N 25 N 11 N

N N N V V N N N N N N N N N N V

0 0 1.256 N 187 N 232 N 114 V 73 N 129 N 127 N 46 V 7 N 26 N 18 N 130 N 0 65 N 25 N 20 N

0 0 1.256 N 187 N 232 N 114 V 73 N 142 N 127 N 46 V 7 N 26 N 9 V 130 N 0 65 N 25 N 30 N

Pagina 6 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

I I S S S S S S S S S S S S I S S S

fr fr fr kn kn kn kn kn fr fr fr fr kn kn kn kn kn fr fr kn kn

aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut nb nb aut aut aut aut aut nb nb

1b 1b 1b 1c 1c 1c 1c 1c 1c 1c 1c 1c 2a 2a 2a 2a 2a 2a 2a 2b 2b

.27 .28 .29 .1 .2 .3 .4 .5 .6 .7 .8 .9 .1 .2 .3 .4 .5 .6 .7 .1 .2

kn kn kn fr kn kn fr fr kn kn fr

nb aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut

2b 2b 2b 2b 2c 2c 2c 2c 3a 3a 3a

.3 .4 .5 .6 .1 .2 .3 .4 .1 .2 .3

1 =1.000 korte omschrijving Aframing energiebudget voor dit PO Saldo verwachte inkomsten en uitgaven opvang Oekraïne 2024 Uitvoering motie vreemd BSG bouwkosten raad 25 april 2024 Bijdrage VR NHN begroting 2025 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO Indexatie jaarlijkse subsidies voor dit PO Ondermijning maatwerkplannen Wetswijziging Bibob, versterking en ondermijning Wetswijziging Bibob, versterking en ondermijning 2024 Wetswijziging Bibob, versterking en ondermijning 2024 inhuur Actualisatie huurinkomsten voor dit PO Aframing energiebudget voor dit PO Actualiseren strandbeleid Stichting Kranenburgh verlenging tijdelijke subsidie Indexatie jaarlijkse subsidies voor dit PO Mutatie kapitaalslasten voor dit PO Ophogen/onderhoud vier strandslagen Aframing energiebudget voor dit PO Actualisatie huurinkomsten voor dit PO Actualisatie horecabeleid gemeente Bergen Maatwerk en fundament voor vitale, lokale sterke economische kernen Evaluatie BIZ Egmond aan Zee Bijdrage Cocensus begroting 2025 voor dit PO Mutatie kapitaalslasten voor dit PO Actualiseren budget BIZ Bergen Centrum € 76.000 2024 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO Indexatie jaarlijkse subsidies voor dit PO Kosten Coöperatie Parkeerservice Aframing energiebudget voor dit PO Bijdrage Cocensus begroting 2025 voor dit PO Mutatie kapitaalslasten voor dit PO Actualisatie huurinkomsten voor dit PO

2024

2025

40 610 0 0 0 0 0 0 98 36 0 15 0 0 0 0 0 12 48 0 0 0 0 0 0 13 0 71 23 0 0 8

V V

N N N V

N V N

V N V N V

40 V 0 0 173 N 4 V 0 N 25 N 157 N 0 0 0 N 15 V 50 N 145 N 62 V 0 100 N 12 V 58 N 25 N 60 N

2026 40 V 0 13 N 295 N 7 V 0 N 25 N 164 N 0 0 1 N 15 V 0 0 74 N 0 0 12 V 68 N 0 0

30 N 0 V 0 0 2 V 0 N 73 N 23 V 33 V 0 V 8 V

0 0 V 0 0 2 V 0 N 75 N 23 V 33 V 0 V 8 V

2027 2028 I/S 40 V 40 V S 0 0 I 13 N 13 N S 401 N 417 N S 12 V 57 V S 0 N 0 N S 25 N 25 N S 170 N 177 N S 0 0 S 0 0 I 1 N 1 N S 15 V 15 V S 0 0 I 0 0 I 137 N 143 N S 0 2 V S 0 0 I 12 V 12 V S 79 N 87 N S 0 0 I 0 0 I 0 0 V 0 0 2 V 0 V 78 N 23 V 33 V 1 V 8 V

0 0 V 0 V 0 4 V 0 V 80 N 23 V 34 V 4 N 8 V

Pagina 7 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

I S S I S S S S S S S

fr fr fr fr fr kn kn kn kn kn fr fr kn kn fr fr fr fr fr kn kn kn kn kn kn kn kn kn kn kn kn fr fr

aut aut aut nb nb nb aut aut aut aut aut nb aut aut aut aut aut aut aut nb nb nb nb nb nb nb nb aut aut aut aut aut aut

3a 3a 3a 3a 3a 3b 3b 3b 3b 3b 3b 3b 3c 3c 3c 3c 3c 3c 3c 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4

.4 .5 .6 .7 .8 .4 .5 .6 .7 .8 .9 .10 .1 .2 .3 .4 .5 .6 .7 .1 .2 .3 .4 .5 .6 .7 .8 .9 .10 .11 .12 .13 .14

1 =1.000 korte omschrijving Project Schoorl-centrum Voetbalfusie budget aankoop opstallen Voetbalfusie budget sloop opstallen Opheffen reserve RO projecten per 31-12-24 Amendement 7.1 Oplossen knelpunten waterproblematiek Afvalstoffenheffing naar 100% kostendekkendheid Bijdrage Cocensus begroting 2025 voor dit PO (afval en riool) Bijdrage Omgevingsdienst begroting 2025 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO (riool en afval) Indexatie jaarlijkse subsidies voor dit PO Afvalstoffenheffing actualisatie Maximum instellen reserve energietransitie € 750.000 Bijdrage Cocensus begroting 2025 voor dit PO Mutatie kapitaalslasten voor dit PO Aframing energiebudget voor dit PO Verkoop snippergroen Actualisatie huurinkomsten voor dit PO Aansluiting huishoudens op glasvezelnetwerk 2024 € 183.655 Heereweg 56 voormalig Rabobank Inzet stelpost extra accres uit meicirculaire 2022 Inzet jaarlijkse stelpost indexatie 2025 Aanpassing parkeertarief Aanpassing tarief toeristenbelasting Forensenbelasting opbrengsten Woningen OZB-opbrengsten Niet-woningen OZB-opbrengsten Verhoging jaarlijkse structurele stelpost indexatie BUCH Begroting 2025 Bijdrage RHCA begroting 2025 Bijdrage Cocensus begroting 2025 voor dit PO Mutatie kapitaalslasten voor dit PO Verwerking Kaderbrief BUCH raad Correctie BUCH bijdrage

2024 152 N 600 V 50 V

0 600 N 50 V

2026 0 0 100 N

0 0 0 0 0 16 N

60 N 138 V 0 8 N 0 0 V 16 V

40 N 138 V 0 16 N 0 0 V 17 V

0 254 125 209 18 0 47 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 132 288 49

0 N 1 N 1 N 1 N 9 V 5 N 1 N 82 N 125 V 125 V 125 V 125 V 0 0 0 0 17 V 15 V 14 V 12 V 0 0 0 0 49 N 51 N 53 N 54 N 0 1.000 V 1.200 V 1.200 V 615 V 615 V 615 V 615 V 105 V 105 V 105 V 105 V 81 V 81 V 81 V 81 V 35 V 36 V 37 V 4 N 171 V 174 V 178 V 182 V 70 V 72 V 73 V 75 V 0 7 N 21 N 42 N 1.070 N 1.036 N 1.001 N 769 N 0 N 1 N 2 N 3 N 47 N 51 N 65 N 70 N 61 N 37 N 32 N 46 N 371 N 385 N 398 N 414 N 51 N 53 N 55 N 57 N

V V V V N

N N N

2025

2027 0 0 0

138 V 0 25 N 0 0 V 21 V

2028 0 0 0

138 V 0 29 N 0 0 V 154 V

Pagina 8 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

I/S I I I I I S S S S S S S S S S I S I S S S S S S S S S S S S S S S

fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr

aut aut aut aut aut aut aut aut nb aut

4 4 4 4 4 4 4 4 4 4

.15 .16 .17 .18 .19 .20 .21 .22 .23 .24

1 =1.000 korte omschrijving Aframen stelpost daling inkomsten door parkeergarage Harmonielocatie Rente schatkistbankieren Aframing energiebudget voor dit PO Parkeervergunningen Parkeernaheffingen Actualisatie areaal toeristenbelasting Actualisatie areaal parkeeruren Actualisatie huurinkomsten voor dit PO Bestuurlijk strategische herpositionering Advieskosten college Totaal

2024 87 400 20 200 90 191 173 3 75 150 37

2025 V V V N V V V N N N V

2026 2027 2028 I/S 87 V 87 V 87 V 87 V S 0 0 0 0 I 20 V 20 V 20 V 20 V S 204 N 208 N 213 N 217 N S 90 V 90 V 90 V 90 V S 196 V 200 V 205 V 209 V S 177 V 181 V 186 V 195 V S 4 N 4 N 5 N 6 N S 25 N 0 0 0 I 0 0 0 0 I 4.279 N 1.949 N 1.711 N 1.502 N

Pagina 9 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

Programma 1 Een sociale en vitale gemeente Pagina 10 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

PROGRAMMA 1. EEN SOCIALE EN VITALE GEMEENTE 1A. INWONERS EN BESTUUR Dienstverlening, communicatie en participatie Wat willen we bereiken? De gemeente zijn we met z’n allen. Vanuit dit vertrekpunt bouwen we de komende jaren gezamenlijk aan een sterk fundament van vertrouwen. De gemeente wil een betrouwbare en toegankelijke dienstverlener voor haar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zijn. De kwaliteit van het contact met de inwoner, ondernemer of maatschappelijke partner staat centraal in alle dienstverlening van de gemeente en is passend bij de rol die de gemeente in het contact vervult. Waarbij bestuur en ambtelijke organisatie zich bewust zijn van de rol die ze op dat moment vervullen en die rol voor de inwoner, ondernemer of maatschappelijke partner ook duidelijk is. Onze dienstverlening is erop gericht om de klant zo adequaat mogelijk van dienst te zijn. Wanneer er bij initiatieven hulp en ondersteuning wordt gevraagd aan de gemeente, ligt de regie bij de inwoner, ondernemer of maatschappelijke partner. De gemeente sluit aan en ondersteunt alleen daar waar nodig. Dienstverlening, communicatie en participatie gaan hand in hand. We kiezen voor een toekomst in de kwaliteit van contact met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. We hanteren de volgende uitgangspunten: - onze producten en diensten bieden we digitaal aan.

Daar waar het nodig is ondersteunen we inwoners en ondernemers om die digitale verwerking mogelijk te maken; - we gaan voor inclusiviteit, iedereen kan meedoen;.

- we zijn in gesprek en we communiceren toegankelijk (begrijpelijk), open, tijdig en actueel; zowel online als via de klassieke media die ons ter beschikking staan; - informatie is openbaar en transparant; - we luisteren naar inwoners en ondernemers en betrekken ze zo vroeg mogelijk bij het beleidsproces en initiatieven van buiten en binnen. We streven ernaar dat onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zich gezien, begrepen en positief verrast voelen. Wat gaan we daarvoor doen? We brengen meer samenhang in dienstverlening, communicatie en participatie. We behouden wat goed is, maar herijken ook op onderdelen passend bij de gemeente. We voeren onze wettelijke taken kwalitatief goed uit. Digitaal waar kan en nabij/persoonlijk waar dat beter is. Medewerkers in contact met inwoners en ondernemers zijn zich bewust van hun rol en laten dit zien in houding en gedrag. We zetten in op de kwaliteit van het contact (houding, gedrag en bejegening). Communicatie gebeurt in samenhang en gericht. Onze communicatie is toegankelijk en inclusief. We brengen de randvoorwaarden hiervoor op orde. Er worden flinke stappen gezet in het gemeentelijk communicatiebeleid en de verdere doorontwikkelingen. We besteden de gemeentelijke website opnieuw aan naar aanleiding van de evaluatie in 2024.

Mogelijk dat hierbij een keuze wordt gemaakt voor een ander type dienstverlening via de website, namelijk van dienstverlening gericht

Pagina 11 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

naar meer actief informatief. De website draagt bij aan het verder digitaal toegankelijk maken van de dienstverlening en het contact met de inwoners. Door het toepassen van participatie binnen alle beleidsvelden zorgen we ervoor dat we naar onze inwoners en ondernemers luisteren en worden onze inwoners bij alle beleidsvelden betrokken. We gaan verder met de verankering van participatie binnen de organisatie. We ontwikkelen hiervoor nieuwe handvatten. Het participatieloket en de participatiekalender zijn ondersteunend aan interne en externe initiatieven. Dit gaat ook samen met een doordachte communicatieaanpak om het contact met inwoners, organisaties en ondernemers goed te organiseren. Hoe zien we of we dat bereiken? Met de klanttevredenheidsonderzoeken streven we naar waardering van een 7,5 voor het contact met het klantcontactcentrum (KCC) en een score van een 8 voor het contact met de medewerkers van de balie. We gaan tevens aan de slag met hun tips en opmerkingen. We monitoren de terugbelnotities, waarbij we de afspraak hebben binnen twee werkdagen de klant terug te bellen. De prioriteiten voor communicatie worden vastgesteld, zodat we communiceren met maatschappelijke impact. De website is opnieuw aanbesteed. We halen veel informatie op tijdens participatiebijeenkomsten.

De opbrengsten van deze bijeenkomsten komen herkenbaar terug in verdere advisering richting bestuur en bij de verdere uitwerking op inhoud.

Pagina 12 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

1B. SAMENLEVEN Inleiding Bergen kent een rijk maatschappelijk leven, waar plaats is voor iedereen. Ook zijn er inwoners die meer aandacht vragen. Zij moeten kunnen terugvallen op een stevig sociaal netwerk, daarom faciliteren we als gemeente een goede sociale basis. Binnen het sociaal domein zijn er verschillende organisaties, diensten en voorzieningen om ondersteuning en zorg te bieden, de leefbaarheid van onze inwoners te vergroten en om participatie in de maatschappij te bevorderen. We blijven ook in 2025 inzetten op preventie met als doel het terugdringen van gezondheidsachterstanden onder inwoners in Bergen. Op basis van het ‘Integraal Beleidskader sociaal domein 2023 t/m 2026 ‘Iedereen doet mee!’ en het ‘Gebiedsplan Sociale Basis’ staat Bergen voor verschillende opgaven. In het realiseren van deze opgaven wordt de gemeente ondersteund door de landelijke akkoorden ‘Integraal Zorg Akkoord’ (IZA), ‘Gezond en Actief Leven Akkoord’ (GALA) en de hervormingsagenda jeugd. In deze akkoorden trekken de zorgsector, de politiek en de samenleving samen op. Het doel van deze akkoorden is om de zorg in de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. De gemeente Bergen investeert binnen het sociaal domein op de volgende drie opgaven: 1. Gezond kansrijk opgroeien 2. Gezonde leefstijl & leefomgeving 3.

Gezond & Vitaal ouder worden De ingezette samenwerking met de maatschappelijke partners, ondernemers en inwoners zetten we voort en organiseren we langs de drie opgaven.

Aanpak bewegen en sport Wat willen we bereiken? Een generatie met weerbare, gezonde inwoners die kunnen opgroeien, leven en werken vanuit een sterke sociale basis en kunnen wonen in een gezonde leefomgeving. -Het fundament op orde: voorwaarden verbeteren om te kunnen sporten en bewegen en daar vooral veel plezier aan beleven; -Een groter bereik: ervoor zorgen dat meer inwoners bewegen, het vergroten van het aantal (potentiële) sporters, en een toename van het aantal actieve vrijwilligers bij onder andere (sport) verenigingen. -Meet zichtbare betekenis: het meten van de bijdrage van bewegen en sport aan de maatschappelijke doelen waarbij de focus ligt op de waarde van sport om energie, plezier, inspiratie en zingeving te geven in het dagelijks leven. Wat gaan we daarvoor doen? Opstellen van een brede integrale aanpak bewegen en sport. De aanpak kenmerkt zich door een lange termijn visie met kortetermijndoelen waar gezamenlijk uitvoering aan wordt gegeven. Onderdeel van de aanpak is een uitgewerkt participatietraject. Hoe zien we of we dat bereiken? Een zichtbare en aantrekkelijke beweeg- en sportinfrastructuur passend bij de behoefte van de inwoners in onze kernen, die alle inwoners uitnodigt om gevarieerd in beweging te komen. Investeren in lokale verbindingen Wat willen we bereiken? De gemeenschapszin in de dorpen behouden.

Wat gaan we daarvoor doen? Beschikbaar stellen van een subsidiefaciliteit per kern gericht op activiteiten die sociale verbinding bevorderen. We gaan een

Pagina 13 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

regeling opstellen om dit budget binnen de doelen en de kaders van het integraal beleidskader en het Gezond en Actief Leven Akkoord in te kunnen zetten. Daarbij willen we ook ondernemers betrekken en op sociale doelen activeren. Hoe zien we of we dat bereiken? Er hebben verschillende activiteiten plaatsgevonden waar het innovatiebudget voor is gebruikt. Lokale activiteiten en evenementen dragen bij aan de sociale verbinding en passen bij de behoefte aan nieuwe activiteiten en evenementen. Ook ondernemers hebben succesvol een beroep op die voorziening kunnen doen. Woonzorgvisie Wat willen we bereiken? De woonzorgvisie legt de basis voor verdere prestatieafspraken of uitvoeringsprogramma's waarin duidelijk wordt vastgelegd welke plannen op welk moment worden uitgevoerd om te voorzien in huisvesting, zorg en welzijn voor ouderen en andere kwetsbare doelgroepen. Wat gaan we daarvoor doen? Op basis van de in 2024 vastgestelde factsheet met daarin onder andere een prioriteitenlijst van behoeften en knelpunten per doelgroep, worden in 2025 bestuurlijke keuzes gemaakt om meer woningen beschikbaar te stellen voor kwetsbare groepen binnen de mogelijkheden van de woonvoorraad. Op basis van de bestuurlijke keuzes wordt de woonzorgvisie verder uitgewerkt.

Hoe zien we of we dat bereiken? Een toename van het aantal plekken waar kwetsbare groepen, waaronder ouderen, kunnen wonen met de zorg en begeleiding die nodig is.

Aansluiting jeugd en onderwijs Wat willen we bereiken? Dat elk kind zich optimaal kan ontwikkelen. Dit willen we doen door de verschuiving te maken richting sociale basis. Dit betekent dat we meer investeren in preventieve inzet. Het doel is dat we specialistische jeugdhulp terugdringen. In het kader van passend onderwijs, is het doel dat elk kind een passende plek krijgt/heeft, zo nabij mogelijk. Deze inclusieopgave kan (financiële) gevolgen hebben voor de onderwijshuisvesting. Hoe gaan we dat doen? Het faciliteren van collectieve jeugd- en ondersteunende voorzieningen in afstemming en samenwerking met reeds aanwezige voorzieningen. In het kader van preventieve aansluiting jeugdhulp in het onderwijs loopt er inmiddels in het voortgezet onderwijs (VO) een programma onder de noemer SOOS (Sterke ondersteuning op school). In het primair onderwijs is er een aanzet voor een programma dat in 2025 geïmplementeerd gaat worden. Hoe zien we of we dit bereiken? Korte termijn: meer preventieve inzet Lange termijn: minder specialistische jeugdhulp Onderwijsachterstandenbeleid Als gemeente is het belangrijk om goed samen te werken met zowel bestuurders als directeuren in het onderwijs. Zo kunnen er afspraken gemaakt worden op het gebied van gezonde voeding en sport. Verder kan de school vroegtijdig problemen signaleren. Wat willen we bereiken? Op bestuurlijk niveau overleg.

Lokale Educatieve Agenda (LEA) overleg, met partners in de kinderopvang, primair onderwijs en voortgezet onderwijs over het bevorderen van gelijke

Pagina 14 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

ontwikkelkansen voor alle kinderen en het zoveel mogelijk zonder taalachterstanden instromen op school. Wat gaan we daarvoor doen? • Vormgeven bestuurlijk LEA-overleg en ontwikkelen LEA-agenda • Meer inzicht in aanbod en bereik voorschoolse educatie (VE) met Peutermonitor • Peutermonitor evalueren en continueren na 2025 • Resultaatafspraken maken voor vroegschoolse educatie (groep 1 en 2) (met besturen primair onderwijs) Hoe zien we of we dat bereiken? Meer kinderen met een betere start in groep 3 van de basisschool. Blijvend voldoende aanbod van VE-locaties. Een hoger bereik van peuters met een VE-indicatie (peuters met een indicatie vanuit de JGZ/GGD die ook daadwerkelijk voorschoolse educatie krijgen). Gezond en kansrijk opgroeien Wat willen we bereiken? De eerste 1000 dagen van een kind zijn cruciaal voor het gezond opgroeien en een zelfstandig bestaan op latere leeftijd. De behoefte van (aanstaande) gezinnen staat hierbij centraal. Wat gaan we daarvoor doen? We organiseren de coalitie van samenwerkende organisaties in de eerste levensfase, zoals o.a. verloskundigen, kraamzorg en jeugdgezondheidszorg zodanig dat in deze behoefte wordt voorzien. We streven ernaar om een volwaardige locatie voor een consultatiebureau te realiseren binnen de gemeente.

Hoe zien we of we dat bereiken? Er zijn concrete samenwerkingsafspraken die resulteren in een zichtbaar en laagdrempelig gezamenlijk ondersteuningsaanbod voor (aanstaande)gezinnen. Er is een besluit genomen over de locatie van het consultatiebureau. Schuldhulpverlening (Zaffier) Voor hulp bij schulden kunnen inwoners en ondernemers zich melden bij de gemeente. Ze kunnen daar terecht voor bemiddeling of sanering. Deze ondersteuning wordt door Zaffier geleverd. Wat willen we bereiken? Schuldhulp aan ondernemers: We zien een steeds grotere groep ondernemers die gebruikmaken van schuldhulpverlening. Bij invoering van de wettelijke taak in 2021 om ook ondernemers met schulden te ondersteunen ging het nog om een beperkte groep. Dit vraagt om een meer structurele inzet om ondernemers goed te kunnen ondersteunen. Schuldhulp aan inwoners: Voor inwoners zetten we in 2025 nog steviger op preventie in om te voorkomen dat inwoners in de schulphulpverlening terechtkomen. Vanuit het rijk zijn er extra middelen beschikbaar gekomen voor de aanpak geldzorgen, armoede en schulden. Wat gaan we daarvoor doen? We zien dat de ondersteuning aan ondernemers in Bergen op het gebied van schulden de komende jaren structureel nodig is. Om dit komende jaren te kunnen doen heeft Zaffier extra formatie nodig. De Budgetwinkel en het Formulierenpunt worden door Zaffier ingezet in het kader van preventie.

Pagina 15 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

Hoe zien we of we dat bereiken? De ondernemers die schuldhulpverlening nodig hebben, krijgen deze. De inzet van preventieve instrumenten bij inwoners wordt gemonitord vanuit Zaffier en maakt onderdeel uit van de begrotingscyclus van Zaffier. Nieuwkomers Onder nieuwkomers verstaan we: • Statushouders: volwassenen en alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’s); • Asielzoekers: volwassenen en amv’s; • Oekraïense vluchtelingen. Wat willen we bereiken? Vanuit een wettelijke taakstelling zorgen we dat statushouders de weg vinden naar voorzieningen, het onderwijs, werk en gezondheidszorg. De opgave is dat elk kind binnen drie maanden een plek in het (taal)onderwijs krijgt, dat de gemeente voldoet aan haar wettelijke plicht en dat voor deze kinderen een zorgstructuur is ingericht. Deze opgave geldt op onderwijs ook voor minderjarigen die asiel aanvragen en tijdelijk opgevangen worden in een gemeente en voor Oekraïense minderjarige vluchtelingen. Onderwijs De opgave op onderwijs is het waarborgen van voldoende capaciteit in de Internationale taalklassen (ITK) in zowel het Primair Onderwijs en Voortgezet Onderwijs. Wat gaan we daarvoor doen? In de eerste opvang wordt een statushouder het eerste jaar begeleid naar inburgering, zelfredzaamheid en toeleiding naar werk. Daar waar zorg en ondersteuning nodig is, is er inzet van het sociaal team.

Kinderen krijgen onderwijs en jongeren 18+ worden, daar waar nodig, begeleid naar zelfstandigheid, onderwijs of werk. Onderwijs

Door een verhoging van de totale instroom van statushouders, asielzoekers en Oekraïners en door personele tekorten in het onderwijs behoeft dit de nodige aandacht. Door de fluctuaties in aantallen leerlingen, is een garantstelling van de gemeente noodzakelijk. Omdat de gemeente geen eigen onderwijsvoorziening heeft, maken onze leerlingen gebruik van de taalvoorzieningen in Noord-Kennemerland of Midden-Kennemerland. Met de schoolbesturen en andere betrokken partijen wordt een dekkend aanbod afgesproken. Daarnaast wordt gemonitord op aanbod en capaciteit. De gemeente wil zich inzetten voor eventuele fluctuaties in aantallen en indien nodig een aanbod kunnen doen. Hoe zien we of we dat bereiken? Deze wettelijke taak wordt belegd met een opdracht aan de werkorganisatie. Hiervoor is er in 2024 een bestuursopdracht voorgelegd waarin deze taken zijn geborgd voor 2024-2025. Daarmee wordt structureel ingezet op statushouders en voor minderjarigen specifiek op onderwijs. Hiermee voorkomen we dat mensen niet goed participeren in de samenleving, mogelijk minder zelfredzaam blijven en daarmee later meer zorg en ondersteuning nodig hebben. Asielopvang De Spreidingswet is vanaf 1 februari 2024 van kracht. Hiermee worden gemeenten binnen de regio’s verplicht gezamenlijke opvang voor asielzoekers te realiseren. Vanuit de rijksoverheid wordt dit gefinancierd.

Voor minderjarigen asielzoekers is (taal)onderwijs verplicht. Voor het opvangen van asielzoekers zal een aparte bestuursopdracht worden vormgegeven met bestuurlijke keuzes en regionale afspraken.

Pagina 16 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

Breed armoedebeleid Wat willen we bereiken? De gemeente Bergen wil dat al haar inwoners mee kunnen doen in de samenleving. In de steeds sneller veranderende complexe maatschappij lukt dit niet iedereen op eigen kracht. Armoede- en/of schuldenproblematiek beperkt de mogelijkheden om deel te nemen aan sociale activiteiten en kan ervoor zorgen dat een inwoner steeds meer aan de zijlijn komt te staan. Wat gaan we daarvoor doen? In 2024 is er een nieuw beleidskader integrale aanpak armoede vastgesteld door de raad. Hieruit volgt mogelijk nog aanvullende basisbehoefte die we in 2025 verder uit moeten werken. Hoe zien we of we dat bereiken? De doelstellingen en richting van het beleidskader integrale aanpak armoede moeten nog vastgesteld worden. Borgen financiële ondersteuning cultuur Wat willen we bereiken? We willen de huidige kwaliteit en culturele infrastructuur waarborgen en waar mogelijk professionaliseren. Wat gaan we daarvoor doen? • Voor Kranenburgh prolongeren we de tijdelijke subsidie voor de fondsenwerver en collectiebeheerder voor het opschonen van de collectie voor een jaar (2025). Waarna er wordt geëvalueerd. • Holland Music Sessions (IHMS) krijgt extra financiële ondersteuning, mits er een positieve evaluatie is geweest over 2024.

• Waar mogelijk zetten we kwalitatieve kunstzinnige initiatieven , die jaarlijks incidenteel worden aangevraagd bij de subsidieregeling ‘Kunst in de kern’, om in een jaarlijkse subsidie. De aanvrager heeft een bewezen goede staat van dienst.

Hierdoor zien we dat de organisaties meer vertrouwen krijgen dat en de tijd die nodig was om subsidie aan te vragen, gebruikt kan worden voor de kwaliteit van het project zelf. Dit jaar is dat Festival Karavaan. De projecten worden geëvalueerd. Hoe zien we of we dat bereiken Het culturele veld is en blijft actief met culturele initiatieven in onze gemeente. Versterken van mantelzorgers Wat willen we bereiken? Het versterken van de ondersteuning van en waardering van mantelzorgers. Mantelzorgers voelen zich gezien, gesteund en gewaardeerd. Wat gaan we daarvoor doen? • Het ondersteuningsaanbod toegankelijker maken om zo meer mantelzorgers te bereiken en extra inzetten op jonge mantelzorgers. • Onderzoeken of de inwoners zich met de huidige mantelzorgcompliment voldoende gewaardeerd voelen. • Mantelzorgwaardering herijken. Hoe zien we of we dat bereiken? Meer mantelzorgers maken gebruik van het aanbod. Er zijn meer jonge mantelzorgers in beeld en behoud van het huidige netwerk. Het ondersteuningsaanbod van de sociale basis versterkt het netwerk van de mantelzorgers.

Pagina 17 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

Verstevigen sociale basis Wat willen we bereiken? Een stevige sociale basis en opgroeien in een kansrijke omgeving. Wat gaan we daarvoor doen? Activiteiten ondersteunen die effectief zijn gebleken zoals Buurtgezinnen, Individuele jongere coaching en opvoedondersteuning (Homestart). Hoe zien we of we dat bereiken? Doordat je in een vroeg stadium intervenieert wordt escalatie van problemen voorkomen. Daar dragen deze activiteiten aan bij. Cultuureducatie met Kwaliteit-4 Wat willen we bereiken? Verduurzamen van cultuureducatie in het curriculum van het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. Dit draagt bij aan talentontwikkeling en vermindering van kansenongelijkheid in het onderwijs. Wat gaan we daarvoor doen? Artiance voert hiervoor een programma uit samen met de scholen. Het betreft voortzetting van CMK-3, dat dit jaar afloopt. CMK-4 loopt van 2025-2029. Het Rijk financiert de helft van de kosten. De gemeente co-financiert. We werken hiervoor samen met de gemeente Alkmaar, die de aanvraag indient bij het Rijk. Hoe zien we of we dat bereiken? Opname van cultuureducatie in de curricula van de scholen basisonderwijs en versterking CKV-onderwijs in het voortgezet onderwijs.

Inventarisatie en spreiding maatschappelijk vastgoed Wat willen we bereiken? Op basis van het integraal beleidskader en de strategische koers (versterken sociale basis) willen we een goede spreiding van activiteiten in onze dorpen bewerkstelligen en een efficiënt gebruik van het maatschappelijk vastgoed organiseren. Ook willen we meer verbinding tussen maatschappelijke partners tot stand brengen via multifunctioneel gebruik van zowel gemeentelijk vastgoed en vastgoed in beheer van partners en/of andere partijen. Denk hierbij aan zorgaanbieders met vastgoed, scholen en sportverenigingen met een eigen kantine. Hoe gaan we dat doen? Er vindt een analyse plaats van de huidige situatie en de gewenste situatie aan de hand van het gebiedsplan en de opgaven vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord. Hierbij wordt samen met de Adviesraad Sociaal Domein gekeken naar de activiteiten die belangrijk zijn binnen het sociaal domein en de daarbij behorende ruimtelijke infrastructuur. Acute knelpunten worden opgepakt Het project is een integraal project dat in samenwerking met domein Ruimtelijke Ordening en Beheer Openbare Ruimte uitgevoerd wordt. Voor het project wordt eerst een bestuursopdracht opgesteld. Hoe zien we of we dat bereiken? Op basis van de strategische koers, het integraal beleidskader en de gebiedsplannen is een analyse opgesteld van de huidige situatie en de gewenste situatie.

Met de analyse worden ook adviezen en aanbevelingen gedaan over multifunctioneel gebruik van vastgoed, spreiding over de gemeente en binnen de BUCH-gemeenten en over welke rol de gemeente neemt in de gewenste situatie, faciliterend of eigenaar en/of exploitant en hoe dit geborgd wordt binnen de organisatie.

Pagina 18 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

Rijksontwikkelingen Voor 2025 zien we een aantal maatschappelijke ontwikkelingen bij het Rijk die van invloed zijn op de sociale opgave in Bergen. De volgende rijksontwikkelingen zijn inmiddels bekend, echter is het nog niet altijd duidelijk wat dit voor de gemeente betekent. Hervormingsagenda Jeugd De maatregelen uit de Hervormingsagenda moeten op rijksniveau leiden tot een besparing van de financiële middelen jeugdhulp oplopend tot structureel 1 miljard vanaf 2027. Het kabinet Rutte IV heeft een extra besparing ingeboekt van 511 miljoen, die volgens afspraak met de VNG voor rekening van het Rijk komt. Deze besparing is conform de richtlijn van de Provincie op een eerder moment al verwerkt als stelpost in de meerjarenbegroting. Dit bedraagt voor de gemeente Bergen € 500.000 in 2025 en structureel € 500.000 vanaf 2026. Met betrekking tot deze besparing wordt aangegeven dat het aan de rijksoverheid is om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Het gaat daarbij om maatregelen waardoor gemeenten minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd kunnen worden. Ook draagt het Rijk het budgettaire risico als (een deel van) deze maatregelen geen of niet tijdig doorgang vinden.

Spreidingswet De wet gemeenschappelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (‘Spreidingswet’) zorgt voor een (structurele) wettelijke taak voor gemeenten om asielopvangvoorzieningen te bieden. In januari 2024 heeft de eerste Kamer ingestemd met de invoering van de Spreidingswet. Er komen middelen vanuit het Rijk voor het opvangen van asielzoekers. De taakstelling is afhankelijke van het inwonersaantal en de sociaal economische score van een gemeente, en dus ook van de gemeente Bergen

Participatiewet in Balans (Zaffier) De uitvoering van de Participatiewet is gedelegeerd aan Zaffier. De ontwikkelingen rondom de Participatiewet in Balans zijn onderdeel van de P&C-cyclus van Zaffier. De Participatiewet wordt komende jaren herzien binnen het programma Participatiewet in Balans. Hierbij staan vertrouwen, menselijke maat en vereenvoudiging centraal. Het betreft niet alleen het aanpassen van de wet, maar ook het versterken van de vakkundigheid in de uitvoering. Dit zijn tevens de uitgangspunten voor hoe we met Zaffier samenwerken. Het Rijksprogramma kent de volgende doelen ten aanzien van de herziene Participatiewet: • De wet biedt een passend perspectief op werk en participatie; • De wet (rechten en plichten) is begrijpelijk en goed na te leven; • Mensen voelen zich ondersteund als het gaat om participatie en inkomen; • De wet biedt een doelmatig vangnet: zeker en voorspelbaar; • De wet biedt een toereikend inkomen; • De wet sluit goed aan bij de brede vormgeving van het sociaal domein en het inkomensstelsel. Geplande invoerdatum van de Participatiewet in Balans is 1 januari 2025. Tegenstrijdige inkomensregelingen Het gaat bij tegenstrijdige inkomensregelingen om een complex samenspel van regels voor belasting, toeslagen en sociale zekerheid die elkaar in de weg zitten.

Voor zover bekend zijn landelijk 10.000 huishoudens hierdoor in de problemen gekomen, buiten hun schuld om. Zij moeten toeslagen terugbetalen, waardoor ze onder het bestaansminimum komen. De aantallen voor Bergen zijn nog niet bekend. Er komen landelijke maatregelen om de problematiek aan te pakken, naar verwachting lukt dit niet eerder dan vanaf 2028.

Pagina 19 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

Voorlopige oplossing is dat gemeenten tot die tijd de getroffen huishoudens kunnen helpen door hun inkomen vanuit de bijzondere bijstand aan te vullen tot het bestaansminimum. Omdat de bijzondere bijstand hier gekoppeld is aan specifieke kosten, blijft het onbelast. Daardoor telt het niet mee voor het toetsingsinkomen van de ontvanger en heeft het ook geen gevolgen voor de toeslagen. Dit levert wel extra taken en kosten op voor gemeenten. Financiële ontwikkelingen zorgvraag Wmo & Jeugd De verwachting is dat het aantal cliënten Wmo de komende jaren toeneemt. Dit sluit aan op het voorspelmodel van de VNG en het landelijk beeld. Deze stijging wordt grotendeels veroorzaakt door toenemende vergrijzing en de ontwikkeling dat ouderen meer langdurig zorg thuis ontvangen. Voor jeugd zien we een toename van de complexiteit van zorg binnen de ambulante begeleiding. Beide ontwikkelingen hebben als effect dat de kosten de komende jaren toenemen.

Pagina 20 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

1C. EEN VEILIGE GEMEENTE Inleiding Ondermijning is de verwevenheid van de onderwereld met de bovenwereld, waarbij criminelen misbruik maken van legale bedrijven en diensten. Criminelen ontwikkelen steeds nieuwe vormen van ondermijnende en (vaak) georganiseerde criminaliteit met één drijfveer: geld. De impact op directe slachtoffers én op de samenleving is – vanwege het ontwrichtende effect – groot. Dit vraagt om een cultuurverandering van de hele organisatie. Het aanpakken van ondermijning is daarbij ook een kans om elkaars beleidsdoelstellingen (bijvoorbeeld een gezond ondernemersklimaat) te versterken. Het aanpakken van ondermijning kan een katalysator zijn voor overige doelstellingen van het bestuur. Uitvoering ondermijning Wat willen we bereiken? In het Integraal Veiligheidsbeleidsplan 2024 – 2027 van Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo is ondermijning als een van de prioriteiten benoemd. Het aanpakken van ondermijning vraagt om een lange adem. Daarom blijven we hier ook de komende jaren op inzetten. De problematiek vraagt om verbreding en intensivering van de aanpak. Voor een effectieve bestrijding van ondermijning is brede bestuurlijke en ambtelijke bewustwording én draagvlak noodzakelijk.

Wat gaan we daarvoor doen? Op basis van het Integraal Veiligheidsbeleidsplan 2024 – 2027 van Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo (IVB) is een Uitvoeringsplan Veiligheid opgesteld waarin de aanpak omschreven staat op de verschillende onderdelen uit het IVB.

Hoe zien we of we dat bereiken? Het thema ‘Ondermijning’ is primair bij de afdeling Openbare Orde en Veiligheid (OOV) belegd. Deze afdeling toont op dit thema eigenaarschap. Het eigenaarschap bij vakafdelingen voor wat betreft hun mogelijkheden en moet de komende periode versterkt worden. De ingezette controles en actiepunten worden vooralsnog vooral opgepakt door het team OOV. De komende periode wordt ingezet op het meer gestructureerd, procesmatig en planmatig samenwerken binnen de ambtelijke organisatie. De voor een succesvolle aanpak van ondermijning noodzakelijke nauwe samenwerking met (regionale) ketenpartners wordt versterkt. Naast ambtelijk zal ook de bestuurlijke bewustwording en betrokkenheid verder versterkt worden De aanpak van ondermijning moet op de lange termijn ingebed worden in de bestuurlijke en ambtelijke organisatie. Hierbij wordt het team OOV het sluitstuk van een keten van maatregelen die ondermijning organisatiebreed tegengaat. Op dit moment wordt de aanpak van ondermijning uitgevoerd door externe medewerkers (inhuur). Deze inhuur wordt gefinancierd uit de eenmalige projectgelden behorende bij het Plan van aanpak Ondermijning (dd. 6 juli 2023). We investeren in structurele uitbreiding van capaciteit om onze aanpak te consolideren en te versterken.

Voor wat betreft de BUCH brede aanpak wordt geadviseerd 1 fte Regisseur Ondermijning (schaal 11) en 1 fte Administratieve en projectmatige ondersteuning (schaal 9) te werven. Voor de maatwerkplannen moet structureel € 25.000 per gemeente bijkomen voor het voortzetten van uitvoeren van (bedrijfs)controles, informatieverzameling, etc.

Pagina 21 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

Bibob Wat willen we bereiken? Door een wijziging van de Wet Bibob kan de aanpak van ondermijnende criminaliteit worden versterkt.

Versterking ten behoeve van openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? De doelstellingen uit het Integraal Veiligheidsplan verwezenlijken door uitvoering van het Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid.

Wat gaan we daarvoor doen? De reikwijdte van de Wet Bibob is vergroot. De Bibob-onderzoeken zijn daardoor structureel arbeidsintensiever. Het gaat om langdurige, intensieve en juridisch complexe trajecten, die bovendien uiterst zorgvuldig moeten worden uitgevoerd. Op korte termijn zal daarom een verdere uitbreiding noodzakelijk zijn, met name om voldoende uitvoering te kunnen geven aan de beleidsregels. Dit is een minimale vereiste om zoveel als mogelijk recht te kunnen doen aan de inzet op de verschillende beleidsterreinen die vallen onder de reikwijdte van de Wet Bibob en welke zijn vastgesteld in de lokale beleidsregels Bibob.

Wat gaan we daarvoor doen? Enerzijds het meer in evenwicht brengen van formatie ten opzichte van de (wettelijke) adviestaken OOV. Anderzijds het uitvoering geven aan de uitkomsten van het verbetertraject aangaande de interne crisisorganisatie en het formatief borgen van deze taken. Hoe zien we of we dat bereiken? De huidige situatie laat zien dat, zowel vanuit de huidige werkvoorraad als vanuit de toenemende inspanningen in de voorbereiding en de invoering van de Wet Bibob, voortzetting van de extra capaciteit gewenst is zoals ook aangegeven in de eerste Firap 2024.

Hoe zien we of we dat bereiken? Gezien de tijdelijkheid van inhuur voor extra capaciteit Bibob wordt hiervoor geen extra formatie gecreëerd. Met het oog op het wegvallen van de tijdelijke inzet bestaat er een dringende behoefte aan een structurele uitbreiding/ versterking in de vorm van een Bibob-onderzoeker (1fte schaal 10) om continuïteit in de uitvoering te kunnen waarborgen.

Pagina 22 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

WAT GAAT HET KOSTEN Onderstaande een overzicht van de financiële mutaties van dit programma en daarna per mutatie een korte toelichting. In onderstaande tabel zijn de mutaties met betrekking tot de Kadernota 2025 blauw gearceerd. De mutaties met nieuw beleid worden vet getoond. PO = programmaonderdeel, kn = kadernota, fr = financiële rapportage, aut = autonoom, nb = nieuw beleid, N = nadeel, V = voordeel, S = structureel, I = incidenteel. kn fr kn kn kn kn kn kn kn fr

aut nb nb nb aut aut aut aut aut nb

1a 1a 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b

.1 .2 .1 .2 .3 .4 .5 .6 .7 .8

fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr fr

aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut

1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b 1b

.9 .10 .11 .12 .13 .14 .15 .16 .17 .18 .19 .20 .21 .22 .23 .24

1 =1.000 korte omschrijving Indexatie jaarlijkse subsidies voor dit PO Griffie, inhuur advies Zaffier uitvoeringskosten Formulierenpunt en budgetwinkel Zaffier herijking minimabeleid Zaffier uitvoeringkosten schuldhulpverlening Bijdrage GGD begroting 2025 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO Indexatie jaarlijkse subsidies voor dit PO Bijdrage Cocensus begroting 2025 voor dit PO Plustaak bestuursopdracht "Aanpak huisvesting en begeleiding statushouders en opvang asielzoekers" Kosten valpreventie ouderen Doorgeschoven activiteiten Nationaal Programma Onderwijs € 112.646 Jeugd zorg in natura Wmo-begeleiding Huishoudelijke ondersteuning Wmo Hulpmiddelen Leerlingenvervoer Zaffier bijdrage uitvoeringskosten Zaffier BUIG - uitgaven Zaffier bijzondere bijstand Zaffier Check in Zaffier Vliegwiel Zaffier Sociale werkvoorziening Zaffier Participatiebudget re-integratie Zaffier Nieuwe Wet Inburgering € 12.887 2024 Zaffier BUIG - inkomsten uit verhaal WWB

2024

2025 1 N

2026 1 N

103 N

2028 I/S 1 V S I I I 98 N 103 N S 91 N 105 N S 76 V 95 V S 7 N 1 V S 0 V 0 V S I

18 N 50 N 68 N 68 N 154 V 73 N 0 V 814 N

48 N 92 N 79 N 130 V 75 N 0 V

N

66 N

68 N

N N V V N N N N N N N N

1.199 N 187 N 232 N 114 V 73 N 96 N 127 N 46 V 7 N 26 N 18 N 130 N

1.247 N 187 N 232 N 114 V 73 N 112 N 127 N 46 V 7 N 26 N 18 N 130 N

1.256 N 187 N 232 N 114 V 73 N 129 N 127 N 46 V 7 N 26 N 18 N 130 N

1.256 N 187 N 232 N 114 V 73 N 142 N 127 N 46 V 7 N 26 N 9 V 130 N

N

65 N

65 N

65 N

65 N

197 V

405 N 66 0 856 45 32 167 58 84 90 25 5 26 15 65 0 65

2027 0 V

Pagina 23 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

I I S S S S S S S S S S S S I S

fr fr fr fr fr kn kn kn kn kn fr fr fr fr

aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut aut

1b 1b 1b 1b 1b 1c 1c 1c 1c 1c 1c 1c 1c 1c

.25 .26 .27 .28 .29 .1 .2 .3 .4 .5 .6 .7 .8 .9

1 =1.000 korte omschrijving Zaffier BUIG - inkomsten uit verhaal bijstand zelfstandigen Actualisatie huurinkomsten voor dit PO Aframing energiebudget voor dit PO Saldo verwachte inkomsten en uitgaven opvang Oekraïne 2024 Uitvoering motie vreemd BSG bouwkosten raad 25 april 2024 Bijdrage VR NHN begroting 2025 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO Indexatie jaarlijkse subsidies voor dit PO Ondermijning maatwerkplannen Wetswijziging Bibob, versterking en ondermijning Wetswijziging Bibob, versterking en ondermijning 2024 Wetswijziging Bibob, versterking en ondermijning 2024 inhuur Actualisatie huurinkomsten voor dit PO Aframing energiebudget voor dit PO

1a.1 Indexatie jaarlijkse subsidies voor dit PO De jaarlijkse subsidies worden geïndexeerd met de Inflatie, nationale consumentenprijsindex (cpi) zoals vastgesteld door het Centraal Planbureau. Voor het jaar 2025 is dit 2,8% 1a.2 Griffie, inhuur advies Tijdelijke inhuur voor de doorontwikkeling van de griffie, opstarten van het communicatiebeleid en aanbesteding van een nieuw raadsinformatiesysteem. 1b.1 Zaffier uitvoeringskosten Formulierenpunt en budgetwinkel Zaffier zet het formulierenpunt en de budgetwinkel in als preventieve instrumenten voor schuldhulpverlening in alle 6 deelnemende gemeenten voor optimale en uniforme dienstverlening aan de inwoners. Dit zorgt voor harmonisatie van de dienstverlening in de regio, wat voor het bereik van de doelgroep (communicatie)voordelen heeft.

2024

2025

25 6 40 610

98 36 0 15

N V V V

N N N V

25 N 3 N 40 V

2026 25 N 11 N 40 V

173 N 4 V 0 N 25 N 157 N

13 295 7 0 25 164

0 N 15 V

1 N 15 V

N N V N N N

2027 2028 I/S 25 N 25 N S 20 N 30 N S 40 V 40 V S I 13 N 13 N S 401 N 417 N S 12 V 57 V S 0 N 0 N S 25 N 25 N S 170 N 177 N S S I 1 N 1 N S 15 V 15 V S

1b.2 Zaffier herijking minimabeleid In 2024 wordt het minimabeleid herijkt voor alle deelnemende gemeenten aan Zaffier. Één van de instrumenten voor een effectief armoedebeleid kan een minima- of dorpspas zijn. Aan het invoeren van deze dorpspas zijn kosten verbonden. Indien er voor gekozen wordt in 2027 verder te gaan dan zullen de kosten lager zijn. 1b.3 Zaffier uitvoeringkosten schuldhulpverlening We zien dat de groep ondernemers in schuldhulpverlening én de behoefte aan ondersteuning structureel groter is geworden. Bij invoering van de wettelijke taak in 2021 om ook ondernemers met schulden te ondersteunen ging het nog om een zeer beperkte groep. De coronaperiode heeft invloed op deze ontwikkeling en vanuit bijvoorbeeld de tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (TOZO) is er meer aandacht voor ondernemers gekomen. De behoefte aan ondersteuning is blijvend. Dit vraagt om een meer structurele inzet om ondernemers goed te kunnen ondersteunen € 42.900. Tevens is het reguliere

Pagina 24 van 66 Kadernota 2025

Bergen, raad 4 juli 2024

schuldhulpverleningsbudget te laag geraamd en is de kostenstijging van de FUGR (Financiële uitgangspunten gemeenschappelijke regelingen) jaarlijks doorberekend en verwerkt in de raming. 1b.4 Bijdrage GGD-begroting 2025 Dit betreft de actualisatie van de bijdrage aan de GGD conform de conceptbegroting 2025. 1b.5 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO Wijziging kapitaalslasten naar aanleiding van mutaties in de investeringen voor dit programmaonderdeel. 1b.6 Indexatie jaarlijkse subsidies voor dit PO De jaarlijkse subsidies worden geïndexeerd met de inflatie, nationale consumentenprijsindex (CPI) zoals vastgesteld door het Centraal Planbureau. Voor het jaar 2025 is dit 2,8% 1b.7 Bijdrage Cocensus begroting 2025 voor dit PO Betreft de aanpassing van de bijdrage aan de begroting 2025 van Cocensus. 1b.8 Plustaak bestuursopdracht Aanpak huisvesting en begeleiding statushouders en opvang asielzoekers Elke gemeente heeft een wettelijke taak in het huisvesten en begeleiden van nieuwkomers met een status. De rijksoverheid bepaalt elk half jaar hoeveel statushouders gemeenten een plaats moeten geven om te wonen. Daarnaast is per 1 februari 2024 de Spreidingswet ingegaan. Met de invoering van deze wet heeft de gemeenten Bergen de verantwoordelijkheid om asielzoekers ofwel in een gezamenlijke verantwoordelijkheid provinciaal op te vangen ofwel binnen de eigen gemeente.

De omvang van de taakstelling, de landelijke ontwikkelingen en nieuwe wetgeving op deze opgave vragen om een gecoördineerde aanpak op het samenspel tussen huisvesting, begeleiding, toeleiding naar werk, onderwijs en de sociale basis en

specifiek mogelijke opvangplaatsen asielzoekers. Het realiseren van de taakstelling vraagt beleidsmatig, zowel op huisvesting als begeleiding, om een langetermijnvisie op onder andere huisvesting en spreiding van deze doelgroep binnen de reguliere woonvoorraad en in de uitvoering een flexibele en wendbare organisatie die adequaat kan handelen en inspelen op ontwikkelingen en vragen vanuit het Rijk. Denk bijvoorbeeld aan het beroep dat het Rijk doet op de gemeenten om de druk op de opvang in Ter Apel te verlichten. Bij de voorgestelde aanpak is gebruikgemaakt van de positieve ervaringen met de aanpak van de opvang van Oekraïense ontheemden. De aanpak betreft een plustaak waarbij op onderdelen taken passen binnen de basisdienstverlening. Onderdeel van deze aanpak is een evaluatie met aanbevelingen om deze taak na 2025 structureel te borgen binnen de BUCH-werkorganisatie. 1b.9 Kosten valpreventie ouderen Sinds 2023 is de brede SPUK-regeling voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. De regeling bestaat uit 3 inhoudelijke hoofdthema’s. Daarbinnen vallen verschillende onderdelen met elk een vast beschikbaar budget per gemeente.