Document · PDF

bij 2022-06-01 Rapport RKC BUCH armoedebeleid en schuldhulpverlening.pdf

Informatie en Presentatie bijeenkomsten 1 juni 2022, gemeente Bergen (NH)Bij agendapunt: 1: Agenda en bijlagen 1 juni 2022 BUCH avond33.760 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Armoedebeleid en Schuldhulpverlening Onderzoek door de Rekenkamercommissie van de BUCH-gemeenten

Februari 2022

Rekenkamercommissie BUCH-gemeenten

Leden F.C.A. van der Knaap, voorzitter J.M. de Groot E.J. van den Brink W.S. Zorg

Secretariaat E. Gieselaar elise@gieselaar.nl

E-mail rekenkamerbuch@bergen-nh.nl

Website https://www.rekenkamercommissiebuch.nl/

Inhoudsopgave Deel I Bestuurlijk rapport ........................................................................................................................ 4 Inleiding, conclusies en aanbevelingen ................................................................................................... 5 Inleiding ............................................................................................................................................... 5 Conclusies en aanbevelingen .............................................................................................................. 5 Bestuurlijke reacties .............................................................................................................................. 13 Nawoord Rekenkamercommissie ......................................................................................................... 23

Deel I Bestuurlijk rapport 1. Inleiding, conclusies en aanbevelingen 2. Bestuurlijke reacties 3. Nawoord Rekenkamercommissie

Inleiding, conclusies en aanbevelingen Inleiding De Rekenkamercommissie BUCH heeft een onderzoek laten uitvoeren naar het armoedebeleid en de schuldhulpverlening in de vier BUCH-gemeenten (Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo) en de Werkorganisatie BUCH. De Rekenkamercommissie heeft het Verwey-Jonker Instituut gevraagd om onderzoek te doen aan de hand van de volgende onderzoeksvraag: Op welke wijze kunnen de vier BUCH-gemeenten en de BUCH werkorganisatie de armoede- en schuldenproblematiek effectiever en efficiënter aanpakken? In het verslag van bevindingen geven zij antwoord op deze vraag aan de hand van deelvragen over het beleid, de uitvoering, de ervaringen van betrokkenen en de rol van de gemeenteraden (zie pagina’s 28 en 29). Het onderzoek is uitgevoerd op basis van deskresearch, interviews met betrokkenen (beleid, uitvoering, bestuur, raadsleden en inwoners en casussen. De informatie van inwoners en casussen is vanwege de lage aantallen niet representatief, maar wel illustratief. Van de onderzoeksaanpak is uitgebreid verslag gedaan in het verslag van bevindingen. In het onderhavige hoofdstuk geeft de Rekenkamercommissie BUCH op basis van het verslag van bevindingen de conclusies en aanbevelingen weer. De conclusies en aanbevelingen zijn geordend onder tussenkopjes over het beleid, de uitvoering, de ervaringen van betrokkenen en de rol van de gemeenteraden.

Conclusies en aanbevelingen Beleid ten aanzien van armoede en schulden De BUCH-gemeenten hebben de beleidsdoelen met betrekking tot armoede en schuldhulpverlening opgenomen in het Actieplan minimabeleid en financiële zelfredzaamheid (2018-2021) en het Beleidsplan schuldhulpverlening (2018-2021). Met dit beleid hebben de gemeenten zowel strategische als operationele doelen voor ogen. De hoofddoelen van het beleid zijn dat het bereik van de ondersteuning zo groot mogelijk is (dat zoveel mogelijk inwoners die te maken hebben met armoede en schulden worden geholpen) en dat de ondersteuning effectief en efficiënt is en snel kan worden ingezet. Dit moet ervoor zorgen dat inwoners in minder grote financiële problemen komen. Daarnaast moet worden voorkómen dat inwoners niet kunnen participeren door armoede of sociale uitsluiting. De operationele doelen van het actieplan minimabeleid en financiële zelfredzaamheid zijn in algemene termen opgesteld en niet SMART geformuleerd. De doelen van het beleidsplan schuldhulpverlening zijn deels SMART geformuleerd. De actie-agenda ‘Op weg naar een schuldenvrij Bergen’ (2020) bevat wel concrete doelen die SMART zijn geformuleerd.

Dit is van belang, omdat een dergelijke opzet van beleidsdoelen met daaraan gekoppelde acties en verantwoordelijken als voorbeeld kan dienen voor de formulering van toekomstige beleidsdoelen voor de BUCHwerkorganisatie (of straks het Participatiebedrijf als de BUCH-werkorganisatie daarin opgaat). Een dergelijke actie-agenda is tevens een goed voorbeeld voor hoe het beleid ten aanzien van armoede

en schulden van de BUCH-werkorganisatie kan worden geïmplementeerd, gemonitord en geëvalueerd. Het beleid rond armoede en schulden is door de harmonisatie van het beleid in de vier BUCHgemeenten op hoofdlijnen hetzelfde. Ook voor bijvoorbeeld de collectieve ziektekostenverzekering, de individuele inkomenstoeslag en het Jeugdfonds Sport & Cultuur zijn de inhoud, bedragen en inkomens- en vermogensgrenzen gelijk getrokken. Er zijn nog enkele kleine verschillen tussen de gemeenten met betrekking tot de bijzondere bijstand in het kader van (maatschappelijke) participatie en tegemoetkoming voor noodzakelijke kosten (zoals kosten voor woninginrichting of verhuiskosten). Deze verschillen konden we niet altijd terugvoeren op een inhoudelijke couleur locale. De vier BUCH-gemeenten hebben bij de harmonisatie hun individuele beleidsbevoegdheden behouden. De gemeenten Bergen en Castricum hebben aanvullende beleidsactiviteiten ondernomen, zoals het opstellen van een eigen actie-agenda op het gebied van schulden (Bergen) en het laten onderzoeken van de armoedeval in de eigen gemeente (Castricum). Daarnaast kunnen de gemeenten hun individuele beleidsbevoegdheden gebruiken om aandacht te besteden aan specifieke groepen zoals jongeren, vergunninghouders, alleenstaande ouders, (ex-)zelfstandig ondernemers, ouderen (in Bergen) en werkende armen (in Castricum).

AANBEVELING 1 Met de oprichting van de BUCH-werkorganisatie en straks het beoogde Participatiebedrijf is de uitvoering van het beleid ten aanzien van armoede en schuldhulpverlening op afstand komen te staan van de afzonderlijke gemeenten. Het is van belang dat in deze constellatie gemeenteraden goed zicht houden op de kaders, de uitvoering en de resultaten van het armoede- en schuldhulpbeleid. Voor de colleges: Bereid een gesprek met de raden voor, zodat zij, zeker met het oog op het nieuwe Participatiebedrijf, de doelen van het beleid ten aanzien van armoede en schulden op hoofdlijnen kunnen vaststellen. Voor de colleges: Stel een bijbehorende actie-agenda of implementatieplan op. Formuleer in dat actieplan zo concreet mogelijke doelen en benoem daaraan gekoppelde acties en stakeholders, zodat duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is. Voor de raden: Stel, zeker met het oog op het nieuwe Participatiebedrijf, uw doelen van het beleid ten aanzien van armoede en schuldhulpverlening op hoofdlijnen vast en doe dat zo SMART mogelijk.

AANBEVELING 2 Uit het onderzoek blijkt dat er niet altijd een inhoudelijke onderbouwing is voor de (nog) kleine verschillen tussen de gemeenten m.b.t. de bijzondere bijstand en kwijtscheldingsregelingen. De vraag is dan ook of het wenselijk is dat deze kleine verschillen blijven bestaan. Het zorgt voor extra werk voor de uitvoering, en voor onduidelijkheid bij inwoners (aan inwoners is het moeilijk uit te leggen waarom bijvoorbeeld de maximale vergoeding voor een computer voor een minimahuishouden met minderjarige kinderen verschilt per gemeente).

Voor de colleges: Stel, gebruikmakend van de bevindingen in dit onderzoek, een lijst op van de te harmoniseren kleine verschillen, leg deze ter bekrachtiging voor aan de raad, en geef, na positief besluit, de Werkorganisatie opdracht tot doorvoeren van die harmonisering. Voor de raden: Verzoek uw college om een lijst van te harmoniseren kleine verschillen op te stellen en neem daar vervolgens een besluit over.

Uitvoering Eén dienstverleningsmodel Het werken met één werkorganisatie voor vier BUCH-gemeenten heeft geleid tot meer harmonisatie in de dienstverlening. Door de gemeentelijke samenwerking is ruimte ontstaan om bij elkaar te kijken: hoe pakt een andere gemeente iets op? De ervaring is dat de gemeenten steeds dichter naar elkaar zijn toegegroeid qua dienstverlening. Daarnaast maakt het werken met één werkorganisatie het gemakkelijker om nieuwe werkwijzen in één gemeente uit te rollen naar de overige gemeenten binnen de BUCH. In de afgelopen jaren is er veel geïnvesteerd in de kennis en deskundigheid van medewerkers, wat de kwaliteit en de efficiëntie van de uitvoering verder heeft verbeterd. Tegelijkertijd hebben zowel bestuurders als uitvoerende professionals ervaren dat het sinds de ambtelijke fusie moeilijker is geworden om beleidsmedewerkers van de werkorganisatie te benaderen. De afstand tussen het beleid en de praktijk is groter geworden en dit wordt door bestuurders en uitvoerenden als een belangrijk aandachtspunt genoemd. Bij uitvoerende professionals is de ervaring dat, met de ambtelijke fusie, een grote organisatie is ontstaan waarbij het overzicht in wie je waarvoor kunt bereiken is verdwenen.

AANBEVELING 3 Voor de colleges: Organiseer een overleg(platform) tussen beleid en uitvoeringspraktijk, waarin praktische vragen vanuit beleid en praktijk geadresseerd kunnen worden en rapporteer op hoofdlijnen aan de raad over de lessons learned.

Doeltreffendheid Vergeleken met het landelijk gemiddelde zijn er in de BUCH-gemeenten relatief minder huishoudens met problematische schulden. Uit de interviews blijkt dat professionals voldoende inzicht hebben in de inkomensondersteunende maatregelen en in de mogelijkheden voor hulp aan inwoners bij financiën en schulden. Door het brede gesprek te voeren met de inwoners en, bij meer complexe casussen, binnen het Sociaal Team met collega’s te bespreken, worden (signalen van) armoede en schulden sneller herkend.

De ondersteuning bij armoede en schulden is laagdrempelig en toegankelijk. Voor vragen en informatie over ondersteuning bij financiën en schulden kunnen inwoners op verschillende plekken terecht: fysiek, telefonisch en per mail. In vrijwel elk dorp of kern is er een locatie van het Sociaal Team en/of het inloopspreekuur geldzaken. Inwoners zijn moeilijker te bereiken als ze geen hulp willen zoeken (de zogenoemde ‘zorgmijders’) of de weg naar ondersteuning niet weten te vinden. Met name jongeren en mensen die een migratieachtergrond hebben en/of laaggeletterd zijn, worden volgens professionals nog onvoldoende bereikt.

Gemiddeld genomen lukt het Sociaal.nl, de organisatie die de schuldhulpverlening uitvoert, om bij ruim 90% van de mensen die zich aanmelden met schulden, het intakegesprek binnen vier weken te houden. Wel blijft het moeilijk om met betrekking tot de schuldhulpverlening snel een minnelijke regeling te treffen. Het doel is om dat binnen 120 dagen te realiseren. In de meeste gevallen lukt dit niet, omdat het in de praktijk lastig is om medewerking te krijgen van alle schuldeisers. Gemiddeld genomen heeft een cliënt in de BUCH-gemeenten met meer dan tien schuldeisers te maken. Als er één niet meewerkt, kan het minnelijk traject niet van start gaan. Gemiddeld wordt 87% van de aanmeldingen voor een minnelijke schikking of Wsnp-traject toegelaten.

AANBEVELING 4 Voor de colleges: Geef extra aandacht aan het bereiken van de ‘zorgmijders’, jongeren en mensen die een migratieachtergrond hebben en/of laaggeletterd zijn en aan het halen van de 120 dagentermijn bij de minnelijke schuldenregeling.

Doelmatigheid We hebben geen aanwijzingen gevonden voor onevenredig hoge kosten voor de uitvoering van het armoedebeleid en schuldhulpverlening in de BUCH-gemeenten. Om uitspraken te kunnen doen over de doelmatigheid van het beleid, hebben we gebruik gemaakt van data van het CBS met betrekking tot vijf vergelijkingsgemeenten. Voor de vergelijking hebben we gekeken naar de kosten bij de taakvelden, waaronder ook uitgaven voor armoedebeleid en schuldhulpverlening vallen. Bij de taakvelden wijkteams, inkomensregelingen en maatwerkdienstverlening 18+ zien we dat de gemiddelde uitgaven per inwoner in de BUCH-gemeenten in lijn zijn met de trends in een aantal vergelijkbare gemeenten of zelfs iets lager uitvallen. Voor zover er sprake is van extra kosten, was dit het gevolg van het gaan werken binnen één werkorganisatie voor de vier gemeenten. Deels als gevolg van transitiekosten en deels als gevolg van het gelijktrekken van verschillen tussen de vier BUCH-gemeenten (in de harmonisatie van het beleid en de dienstverlening). Daarnaast heeft de werkorganisatie in de eerste jaren veel inzet gepleegd op het bestrijden van ‘kinderziektes’ als gevolg van het harmoniseren van werkprocessen en systemen. We kunnen dit beschouwen als aanloopkosten.

Preventie en vroegsignalering Over het algemeen hebben professionals voldoende inzicht in de mogelijkheden voor hulp bij armoede en schulden. Ze verwijzen inwoners op de afgesproken manier door en zijn in staat om signalen van armoede en schulden bij inwoners te herkennen. Dankzij de samenwerking tussen betrokken partijen, en ook met de inloopspreekuren geldzaken, zijn er korte lijnen, waardoor inwoners sneller en beter geholpen worden. Door afspraken met de woningcorporatie Kennemer Wonen en de zorgverzekeraar over het doorgeven van betalingsachterstanden, wordt voorkomen dat schulden verder oplopen of een woninguitzetting dreigt. De nutsbedrijven melden betalingsachterstanden aan Sociaal.nl. In het kader van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) kunnen gemeenten ook met nutsbedrijven convenanten afsluiten. Met ingang van 1 januari 2021 is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) gewijzigd en kunnen schuldhulpverleners zelf digitale informatiebronnen raadplegen, zoals bijvoorbeeld gegevens over schulden, salaris en andere inkomsten. Tussen de BUCH-gemeenten en nutsbedrijven waren ten tijde van het onderzoek

nog geen formele afspraken (convenanten) gemaakt over het uitwisselen van informatie over betalingsachterstanden (deze zijn wel met de zorgverzekeraar en de woningcorporatie gemaakt). Die zijn er inmiddels wel. Er zijn nog mogelijkheden voor verbetering waar het gaat om preventie en de inzet van de Sociaal Teams om de wijken goed in kaart te brengen en laagdrempelig aanbod (waaronder voorlichtingsactiviteiten) hierop af te stemmen. Ook kan het in contact komen met moeilijk bereikbare doelgroepen verbeteren om hen verder te kunnen ondersteunen. In het najaar van 2021 is daarom gestart met een preventieteam van de Sociaal Teams. Het doel is dat hiermee de inzet op preventie wordt bevorderd. Verder kan er in de praktijk nog meer worden ingezet op het financieel zelfredzaam maken van inwoners die in een schuldregeling zitten en nazorg aan inwoners bij wie de schuldregeling is beëindigd.

Ervaringen met de gemeentelijke voorzieningen (dienstverlening en ondersteuning) De gemeenten zijn over het algemeen goed bereikbaar en toegankelijk. De gemeenten en de Sociaal Teams zijn op diverse locaties in de wijken, telefonisch en via de mail te bereiken. Vóór de coronacrisis konden inwoners zonder voorwaarden langskomen bij de inloopuren van de Sociaal Teams of de inloopspreekuren geldzaken in de wijken om hun ondersteuningsvragen toe te lichten en om informatie te krijgen. Over het algemeen zijn professionals en inwoners positief over de bereikbaarheid en toegankelijkheid van de gemeenten en de Sociaal Teams. De BUCH-gemeenten spannen zich in om mensen met (ernstige) financiële problemen toe te leiden naar (schuld)hulpverlening en ‘aangehaakt’ te houden. Wel zien professionals ruimte voor verbetering waar het gaat om het (beter) bereiken van inwoners, en specifiek (groepen) inwoners die zelf minder goed in staat zijn om de ondersteuning te bereiken of die zorgmijdend zijn. Mogelijk positieve ontwikkeling is de start van het hierboven genoemde preventieteam per 1 oktober 2021. De professionals zijn over het algemeen positief over de samenwerking binnen de Sociaal Teams en de samenwerking met Sociaal.nl, de Stichting Welzijn en overige betrokken partijen. Het algemene beeld uit de interviews is dat de samenwerking tussen partijen is verbeterd.

Professionals weten elkaar beter te vinden en leren elkaar beter kennen, waarmee korte lijnen ontstaan. Wel denken en werken de verschillende functiegroepen binnen de Sociaal Teams (Jeugd, Wmo en Participatiewet) soms nog teveel vanuit hun eigen functiegroepen. Waar professionals over het algemeen positief zijn over de samenwerking tussen organisaties, heeft dit volgens hen echter ook een keerzijde. Voor (zorgmijdende) inwoners kan het overkomen alsof de verschillende organisaties één front vormen. Het is belangrijk dat inwoners ervaren dat een professional en/of vrijwilliger ook ‘naast hen’ kan staan. Daarbij zijn sommige professionals bezorgd dat organisaties als Socius en MEE & De Wering minder klantgericht en meer resultaatgericht zijn gaan werken. Dit houdt in dat organisaties ‘te formeel of professioneel’ zouden werken, waarbij er minder met ‘kleine contactmomenten’ wordt gewerkt, en wat de rol van ‘naast de inwoner’ staan als ‘professional friend’ bemoeilijkt. De schuldhulpverlening blijft in de praktijk een moeizaam proces. Het duurt vaak lange tijd voordat alle documenten zijn aangeleverd, en dan moet het feitelijke schuldregelingstraject (het minnelijk of het Wsnp-traject) nog van start gaan. Ook is het lastig om (alle) schuldeisers, deurwaarders en banken bereid te krijgen om mee te werken met een casus. Professionals opperen het idee dat de

BUCH-gemeenten zouden kunnen inzetten op het ‘afkopen’ van schulden, zodat er sneller een minnelijke regeling kan worden getroffen.

AANBEVELING 5 Door het ‘afkopen’ van schulden kan sneller met een schuldhulpverleningstraject worden begonnen. Uit onderzoek van Divosa1 blijkt dat dit middel weinig wordt ingezet, maar zeer effectief is. Het is in het belang voor de inwoner met schulden, omdat dit onzekerheid wegneemt en de totale periode van in een schuldsituatie leven, kan verkorten. Voor de colleges: Het werken met saneringskredieten biedt de mogelijkheid om sneller met een schuldhulpverleningstraject te kunnen starten en dient serieus overwogen te worden door de gemeenten.

AANBEVELING 6 Als inwoners het niet eens zijn met een besluit van de gemeente, kunnen ze via een brief of formulier bezwaar maken. Inwoners kunnen ook een klacht indienen bij een uitkeringsinstantie als ze zich slecht behandeld voelen. Informatie over klachten, bezwaar en beroep zijn te vinden op de websites van de vier gemeenten. Inwoners kunnen deze informatie niet altijd goed vinden. Voor de colleges: Vermeldt informatie over klachten, bezwaar en beroep ook op de website van de Sociaal Teams. Daarnaast kan er beter gekeken worden naar de ondersteuning aan financieel kwetsbare inwoners in relatie tot participatie. Zij kunnen immers tegen financiële problemen aanlopen wanneer zij betaald werk vinden. Bij deze mensen is de angst om te gaan werken, en de grote wens om duidelijkheid en stabiliteit als het gaat om inkomensondersteuning, duidelijk zichtbaar.

AANBEVELING 7 Inwoners met een bijstandsuitkering die voor kortere of lange tijd uitstromen naar werk, lopen het risico om in financiële problemen te komen in de periode tussen stopzetten bijstand en ontvangen loon, en/of in de periode als hun werk zou stoppen en totdat de bijstand weer wordt goedgekeurd en/of uitbetaald.

Voor de colleges: Neem maatregelen om minima, die in en uit de bijstand stromen voor vaak kortdurend en laagbetaald werk, makkelijker te laten switchen.

Invloed van corona op de uitvoering De coronacrisis heeft grote gevolgen gehad voor de fysieke toegankelijkheid van de gemeentehuizen, de Sociaal Teams en ketenpartners. Er zijn, met name in 2020, bij de partijen minder financiële vragen van inwoners binnengekomen, vooral doordat er geen fysieke inloopspreekuren geldzaken meer waren. Daarnaast maakt de coronacrisis het lastiger om mensen ‘vast te houden’, en om inwoners te helpen met het invullen van formulieren voor een aanvraag voor schuldhulpverlening of bijzondere bijstand.

1 Zie: De wegen naar een schuldenvrije toekomst | Divosa

Verder noemen sommige professionals dat de coronacrisis gevolgen heeft gehad voor de samenwerking tussen organisaties en afdelingen binnen de BUCH-werkorganisatie. Doordat medewerkers elkaar niet meer fysiek troffen, was het lastiger om snel ‘te schakelen’ en de korte lijnen te behouden. Desalniettemin noemen professionals dat zij uiteindelijk hun draai hebben gevonden in het werken op afstand, ook in de samenwerking met anderen. De professionals vinden het belangrijk om, voor zover mogelijk, zoveel mogelijk op locatie te werken.

AANBEVELING 8 De frontoffice/toegang is over het algemeen laagdrempelig en goed toegankelijk voor inwoners. Met name fysieke toegankelijkheid en een uitnodigende houding zijn van groot belang bij de aanpak van schulden en armoede. Ten tijde van corona waren er minder fysieke spreekuren geopend. Dit had gevolgen voor het aantal aanmeldingen. Voor de colleges: Het is raadzaam voldoende fysieke inloopspreekuren open te houden, naast voldoende telefonische contactmomenten. En te experimenteren met het (blijven) aanbieden van videobellen als contactvorm voor inwoners die daar behoefte aan hebben/bij gebaat zijn.

Privacy en dienstverlening Binnen de Sociaal Teams ervaren consulenten geen namen te mogen noemen wanneer ze een casus bespreken, en ze ervaren de informatie ook niet te mogen delen met consulenten uit andere functiegroepen. Professionals ervaren dit als een belemmering, ook doordat inwoners als gevolg hiervan meerdere keren hun verhaal moeten vertellen. Dit beeld komt niet overeen met het uitgangspunt over dienstverlening en de AVG, dat inhoudt dat privacyregels de dienstverlening niet hoeven te belemmeren.

AANBEVELING 9 Voor de colleges: Zorg voor goede informatie over de werking van de AVG, opdat er geen onnodige barrières zijn in de uitwisseling van informatie over cases onder professionals. De Privacy Officer kan de medewerkers daarover informeren.

Rol gemeenteraden Door de uitbreiding en de complexiteit van de vraagstukken rond armoede en schuldhulpverlening en het sociale domein in den brede is het voor raadsleden lastig om van al deze terreinen kennis te hebben. Het zijn de beleidsambtenaren die het overzicht houden en de verdiepingskennis hebben. Als de uitvoerende organisatie op afstand staat, zoals met de BUCH-werkorganisatie is gebeurd, is het voor raadsleden moeilijk om de ins en outs van de uitvoeringsorganisatie te volgen. Zij ervaren dat ze over het algemeen te weinig zicht hebben op wat er op regionaal niveau gebeurt. De Colleges rapporteren aan de gemeenteraden op hoofdlijnen via programmabegrotingen en jaarstukken die geen gedetailleerde informatie over armoede en schuldhulpverlening geven. De gemeenteraadsleden die daar meer van willen weten, moeten daar echt induiken. Het is voor de raden ondoenlijk zich te bemoeien met de precieze uitvoering door de werkorganisatie en concrete invulling van de Sociale Teams. Het is bovendien ook niet hun taak. De raadsleden kunnen zich beter focussen op het ‘wat’ dan op het ‘hoe’. De raden moeten formuleren welke doelstellingen het beleid moet hebben, op welke groepen ze zich richten en welke concrete en controleerbare

doelen/uitkomsten in een bepaalde periode behaald dienen te worden. Dat is straks ook van belang bij de vorming van het regionale Participatiebedrijf. De gemeenteraden bepalen uiteindelijk zelf welke taken zij ‘weggeven’ aan de regio. Door uitvoeringstaken regionaal te beleggen en daar als raad de kaders voor te stellen, is er niet per se sprake van een gebrek aan democratische legitimatie.2 Dit vraagt wel om duidelijke kaders en dat de colleges aan de raden verantwoording afleggen over de vraag hoe het in regionaal verband met de lokale eisen van de eigen gemeenteraad is gegaan. Geïnterviewden ervaren soms onvoldoende duidelijkheid over de specifieke wensen en prioriteiten van de gemeenteraden, qua informatievoorziening of over de kosten die (extra) inzet met zich mee mag brengen binnen de financiële kaders.

Op basis van ons onderzoek kunnen we vaststellen dat de informatievoorziening aan de raden met betrekking tot armoede en schulden onvoldoende is. Er ontbreekt een standaard manier van monitoring en informatievoorziening aan de raden over armoede en schulden en de inzet van de BUCH-werkorganisatie op dat vlak.

AANBEVELING 10 Als een deel van het werk van de BUCH-werkorganisatie over gaat naar het nieuw te vormen Participatiebedrijf, is het van belang dat de raden van afzonderlijke gemeenten daarop kunnen sturen. Daarom is het raadzaam een radenadviescommissie in te stellen waarin raadsleden uit de gemeenten zitting kunnen nemen. Voor de raden: Stuur op het ‘wat’: stel als gemeenteraden duidelijke kaders met SMART geformuleerde doelen. Voor de raden: Overweeg het de instelling van een regionale radenadviescommissie. Dat vergemakkelijkt de invulling van uw de kaderstellende en controlerende rol. De rol van de Adviesraden van de vier gemeenten is een aandachtspunt. De kennis van het terrein van armoede en schuldhulp is naar hun eigen zeggen onvoldoende. Ook is dit van belang in verband met het te vormen regionale Participatiebedrijf. Worden de Adviesraden straks lokaal of regionaal gevormd? Hoe en door wie worden zij geïnformeerd en waar ligt hun belangrijkste focus? En hoe wordt gezorgd (bij sociaal domein breed werkende adviesraden) voor voldoende specifieke kennis rond armoede, participatie en schulden?

AANBEVELING 11 Met de vorming van het regionale Participatiebedrijf verandert ook de rol van de Adviesraden. Voor de raden en colleges: Investeer in de kennisontwikkeling en competenties van de Adviesraden, specifiek op de onderwerpen armoedebeleid en schuldhulpverlening.

2 Je kan in dit verband spreken van een democratisch tekort, zie: Gemeenteraad_nieuwe_rol_Essay_314010-04_web-2.pdf (verwey-jonker.nl)

Bestuurlijke reacties Gemeente Bergen Geachte leden van de Rekenkamercommissie, Op 12 januari 2022 ontvingen wij uw rapportage naar aanleiding van het onderzoek naar het armoedebeleid en het beleid schuldhulpverlening in de BUCH-gemeenten. U heeft ons uitgenodigd een bestuurlijke reactie te geven op dit rapport. In deze brief leest u onze reactie. Momentopname Wij bedanken u voor het uitvoeren van het onderzoek. Bij de voorbereidingen op uw onderzoek naar het armoede- en schuldhulpverleningsbeleid bent u door ons geïnformeerd over belangrijke op handen zijnde veranderingen en ontwikkelingen in het domein Samenleven en in het wetgevingstraject. Voorbeelden daarvan zijn de doorontwikkelingen van de Sociaal Teams en de besluitvorming over het oprichten van het regionale participatiebedrijf Zaffier. Wij constateren dat deze ontwikkelingen en wijzigingen binnen het domein Samenleven niet zijn opgenomen in het nu voorliggende (eind)rapport. Daarmee vormt het rapport voornamelijk een momentopname van voor deze ontwikkelingen en wijzigingen. Reactie De ambtelijke organisatie heeft een eerste reactie gegeven op het rapport en tegelijkertijd geconstateerd dat er op een aantal punten nog de behoefte bestaat om hierop aanvullend te reageren. Gezien de korte reactietermijn, alsmede het kerstreces/hernieuwde corona lockdown was dit binnen de gestelde termijn van 3 weken niet te realiseren.

Er is u om extra tijd gevraagd, maar dit verzoek is niet gehonoreerd. Op dit moment is onze ambtelijke organisatie druk bezig met de voorbereidende werkzaamheden voor de overgang naar Zaffier. Het ontbreekt ons, mede gelet op de opnieuw korte reactie termijn, aan de mogelijkheid uitvoerig te reageren op uw rapport. In deze bestuurlijke reactie volstaan wij dan ook met het geven van een reactie op uw aanbevelingen. Deze treft u in een bijlage bij deze brief aan. Tot slot nodigen wij u uit om bij de behandeling van het rapport door de gemeenteraad aanwezig te zijn.

Aanbevelingen Beleid 1

voor de colleges

voor de gemeenteraden

Bereid een gesprek met de raden voor, zodat zij, zeker met het oog op het nieuwe Participatiebedrijf, de doelen van het beleid ten aanzien van armoede en schulden op hoofdlijnen kunnen vaststellen.

De gemeenteraden hebben bij de besluitvorming over Zaffier ervoor gekozen om schuldhulpverlening en minimabeleid in delegatie over te dragen aan (het bestuur van) Zaffier. Dit betekent besluitvorming op de hoofdlijnen van het beleid vastgesteld worden door het Algemeen Bestuur van Zaffier. Hierop is één uitzondering van toepassing. Bij wet is vastgesteld dat gemeenteraden verordeningen en beleidsplannen moeten vaststellen als dat bij wet is vastgelegd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het beleidsplan Schuldhulpverlening. Besluitvorming hierover blijft voorbehouden aan de gemeenteraden. In algemene kunnen we hierover aangegeven dat de voorbereidingen voor de overgang naar Zaffier lopen. Wij geven deze aanbeveling mee aan de beleidswerkgroep die bezig is met voorbereidingen voor de overgang naar Zaffier. Wij bedanken u voor de complimenten die u de gemeente Bergen geeft t.a.v. het opstellen en SMART formuleren van de actie-agenda.

Stel, zeker met het oog op het nieuwe Participatiebedrijf, uw doelen van het beleid ten aanzien van armoede en schuldhulpverlening op hoofdlijnen vast en doe dat zo SMART mogelijk. 2

Stel, gebruikmakend van de bevindingen in dit onderzoek, een lijst op van de te

Reactie college

Het college onderschrijft het belang van het SMART formuleren van beleid(sdoelen). Wij bedanken u voor de complimenten die u de gemeente Bergen geeft t.a.v. het opstellen en SMART formuleren van de actie-agenda.

Bij het opstellen van het geactualiseerde bijzondere bijstandsbeleid zijn deze aspecten

harmoniseren kleine verschillen, leg deze ter bekrachtiging voor aan de raad, en geef, na positief besluit, de Werkorganisatie opdracht tot doorvoeren van die harmonisering.

Verzoek uw college om een lijst van te harmoniseren kleine verschillen op te stellen en neem daar vervolgens een besluit over. Uitvoering 3

Organiseer een overleg(platform) tussen beleid en uitvoeringspraktijk, waarin praktische vragen vanuit beleid en praktijk geadresseerd kunnen worden en rapporteer op hoofdlijnen aan de raad over de lessons learned.

Doeltreffendheid 4 Geef extra aandacht aan het bereiken van de ‘zorgmijders’, jongeren en mensen die een migratieachtergrond hebben en/of laaggeletterd zijn en aan het halen van de 120 dagentermijn bij de minnelijke schuldenregeling.

Daarnaast zijn er in een aantal gevallen wel inhoudelijke redenen voor de lokale verschillen. Naar deze achterliggende reden is door de rekenkamercommissie niet (altijd) gevraagd. Verschillen volgen uit lokale politieke keuzes en/of opdrachten, danwel uit beschikbare budgetten in de gemeentelijke begroting. Dit overzicht is beschikbaar en gedeeld met de beleidsadviseurs betrokken bij de voorbereidingen en implementatie overgang naar Zaffier.

Dit overleg bestaat reeds. De gemeenteraad kan het college verzoeken om in bijgepraat te worden over de uitvoering dienstverlening of ontwikkelingen op dit thema

Het college heeft bij het maken en implementeren van (nieuw) beleid altijd 'extra' aandacht voor de kwetsbare inwoners / doelgroepen. Hiervoor onderhouden wij contacten met maatschappelijke partners in en om het Sociaal Team. Dit is o.a. tot terug te zien in de actie-agenda Op weg naar een schuldenvrij Bergen. In uw rapportage heeft u de actie-agenda als voorbeeld aangehaald van hoe

een actie-agenda er uit moet zien, gericht op o.a. kwetsbare doelgroepen en smart geformuleerd. Wij bedanken u voor de complimenten die hiervoor geeft in het rapport. De 120 dagentermijn bij de minnelijke schuldenregeling is een landelijk bekend probleem. Doelmatigheid, Preventie & vroegsignalering, Ervaring met gemeentelijke voorzieningen 5 Het werken met saneringskredieten biedt de mogelijkheid om sneller met een schuldhulpverleningstraject te kunnen starten en dient serieus overwogen te worden door de gemeenten. 6 Vermeldt informatie over klachten, bezwaar en beroep ook op de website van de Sociaal Teams 7

Neem maatregelen om minima, die in en uit de bijstand stromen voor vaak kortdurend en laagbetaald werk, makkelijker te laten switchen.

Invloed van corona op de uitvoering 8 Het is raadzaam voldoende fysieke inloopspreekuren open te houden, naast voldoende telefonische contactmomenten. En te experimenteren met het (blijven) aanbieden van videobellen als contactvorm voor inwoners die daar behoefte aan hebben/bij gebaat zijn.

Wij onderschrijven het belang van laagdrempelig contact met onze inwoners door o.a. fysieke inloopspreekuren, (video)bellen, huisbezoek, mailen, etc. We zijn daarbij wel gebonden aan de maatregelen rondom Covid19, waarbij wij als gemeente een voorbeeldfunctie hebben.

Privacy en dienstverlening 9 Zorg voor goede informatie over de werking van de AVG, opdat er geen onnodige barrières zijn in de uitwisseling van informatie over cases onder

We zijn gebonden aan de wet- en regelgeving en volgen dit op. Gesprekken, instructie en trainingen over dit onderwerp vinden plaats.

professionals. De Privacy Officer kan de medewerkers daarover informeren.

Rol gemeenteraden 10

Investeer in de kennisontwikkeling en competenties van de Adviesraden, specifiek op de onderwerpen armoedebeleid en schuldhulpverlening.

Stuur op het ‘wat’: stel als gemeenteraden duidelijke kaders met SMART geformuleerde doelen. Overweeg het de instelling van een regionale radenadviescommissie. Dat vergemakkelijkt de invulling van uw de kaderstellende en controlerende rol. Investeer in de kennisontwikkeling en competenties van de Adviesraden, specifiek op de onderwerpen armoedebeleid en schuldhulpverlening.

Naast de lokale vergaderingen van de 4 adviesraden, zijn er jaarlijks ook meerdere gezamenlijke vergaderingen van de 4 adviesraden en er zijn meerdere themabijeenkomsten met de 4 adviesraden. De gemeenten en adviesraden kunnen hier beide thema's voor aandragen. Daarnaast kunnen adviesraden ook zelf deskundigheid vergaren door bijv. het volgen van een training voor adviesraden of het uitnodigen van een inhoudelijk deskundige.

Rekenkamercommissie BUCH t.a.v. de voorzitter Per email: rekenkamerbuch@debuch.nl

Domein : Samenleven Team : Beleid Contactpersoon : Kim de Ruijter Telefoonnum : 088 909 7190 mer Bijlage(n) : 1

Onderwerp

Ons kenmerk Zaaknummer Uw brief van

: : : 12 januari 2022

Uw kenmerk : Verzenddatum : 1 februari 2022

: Bestuurlijke reactie rekenkameronderzoek armoede- en schuldhulpverleningsbeleid

– PAGINA Momentopname 2 VAN 7 Wij bedanken u voor het uitvoeren van het onderzoek. Bij de voorbereidingen op uw onderzoek naar het armoede- en schuldhulpverleningsbeleid bent u door ons geïnformeerd over belangrijke op handen zijnde veranderingen en ontwikkelingen in het domein Samenleven en in het wetgevingstraject. Voorbeelden daarvan zijn de doorontwikkelingenvan de Sociaal Teams en de besluitvorming over het oprichten van het regionale participatiebedrijfZaffier. Wij constateren dat deze ontwikkelingen en wijzigingen binnen het domein Samenleven niet zijn opgenomen in het nu voorliggende (eind)rapport. Daarmee vormt het rapport voornamelijkeen momentopname van voor deze ontwikkelingen en wijzigingen.

– Reactie De ambtelijke organisatie heeft een eerste reactie gegeven op het rapport en tegelijkertijd geconstateerd dat er op een aantal punten nog de behoefte bestaat om hierop aanvullend te reageren. Gezien de korte reactietermijn, alsmede het kerstreces/hernieuwde corona lockdown was dit binnen de gestelde termijn van 3 weken niet te realiseren. Er is u om extra tijd gevraagd, maar dit verzoek is niet gehonoreerd.

Op dit moment is onze ambtelijke organisatie druk bezig met de voorbereidende werkzaamheden voor de overgang naar Zaffier. Het ontbreekt ons, mede gelet op de opnieuw korte reactie termijn, aan de mogelijkheid uitvoerig te reageren op uw rapport. In deze bestuurlijke reactie volstaan wij dan ook met het geven van een reactie op uw aanbevelingen. Deze treft u in een bijlage bij deze brief aan. Tot slot nodigen wij u uit om bij de (politieke) behandeling van het rapport door de gemeenteraad aanwezig te zijn. – Tot slot Hebt u nog vragen? Neemt u dan contact op met Kim de Ruijter of Lisanne Reus, Beleidsadvieur van het team Beleid, domein Samenleven, via telefoonnummer 088 909 7190. Wilt u bij correspondentie het kenmerk van deze brief vermelden? Met vriendelijke groet, namens burgemeester en wethouders van Castricum,

De heer G.A. Suanet QC Secretaris

PAGINA 3 VAN 7

De heer drs. A. Mans burgemeester

Bijlage: bestuurlijke reactie op aanbevelingen rekenkameronderzoek armoedebeleid en schuldhulpverlening. Aanbevelingen voor de colleges voor de gemeenteraden Reactie college Beleid 1 Bereid een gesprek met de raden voor, De gemeenteraden hebben bij de besluitvormingover zodat zij, zeker met het oog op het nieuwe Zaffier ervoor gekozen om schuldhulpverlening en Participatiebedrijf, de doelen vanhet beleid minimabeleid in delegatieover te dragen aan (het ten aanzien van armoede en schulden op bestuur van) Zaffier. Dit betekent besluitvorming op hoofdlijnen kunnen vaststellen. de hoofdlijnen van het beleid vastgesteld worden door het Algemeen Bestuur van Zaffier. Hierop is één uitzondering van toepassing. Bij wet is vastgesteld dat gemeenteraden verordeningen en beleidsplannen moeten vaststellen als dat bij wet is vastgelegd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het beleidsplan Schuldhulpverlening. Besluitvorming hierover blijft voorbehouden aan de gemeenteraden. Stel een bijbehorende actie-agenda of implementatieplan op. Formuleer in dat actieplan zo concreet mogelijke doelenen benoem daaraan gekoppelde actiesen stakeholders, zodat duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is.

In algemene kunnen we hierover aangegeven dat de voorbereidingen voor de overgang naar Zaffier lopen. Wij geven deze aanbeveling meeaan de beleidswerkgroep die bezig is met voorbereidingen voor de overgang naar Zaffier. Stel, zeker met het oog op het nieuwe Participatiebedrijf, uw doelen van het beleid ten aanzien van armoede en schuldhulpverlening op hoofdlijnen vast en doe dat zo SMART mogelijk.

PAGINA 4 VAN 7

Stel, gebruikmakend van de bevindingenin dit onderzoek, een lijst op van de te

Het college onderschrijft het belang van het SMART formuleren van beleid(sdoelen).

Bij het opstellen van het geactualiseerde bijzondere bijstandsbeleid zijn deze aspecten

harmoniseren kleine verschillen, leg deze ter bekrachtiging voor aan de raad,en geef, na positief besluit, de Werkorganisatie opdracht tot doorvoerenvan die harmonisering.

reeds in beeld gebracht en met de colleges gedeeld. Mede door lokale politieke beleidsmatige keuzes en financiële (on)mogelijkheden van de verschillende gemeenten is het niet gelukt om het beleid volledig te harmoniseren. In de aanloop naar Zaffier wordt het beleid wederom geanalyseerd,met het doel om te harmoniseren in Zaffier verband. Daarnaast zijn er in een aantal gevallen wel inhoudelijke redenen voor de lokale verschillen.Naar deze achterliggende reden is door de rekenkamercommissie niet (altijd) gevraagd. Verschillen volgen uit lokale politieke keuzesen/of opdrachten, danwel uit beschikbare budgetten in de gemeentelijke begroting. Verzoek uw college om een lijst van te harmoniseren kleine verschillen op te stellen en neem daar vervolgens een besluit over.

Uitvoering 3

PAGINA 4 VAN 7

Organiseer een overleg(platform) tussen beleid en uitvoeringspraktijk, waarin praktische vragen vanuit beleid en praktijk geadresseerd kunnen worden enrapporteer op hoofdlijnen aan de raad over de lessons learned.

Dit overzicht is beschikbaar en gedeeld met de beleidsadviseurs betrokken bij de voorbereidingen en implementatie overgang naarZaffier.

Dit overleg bestaat reeds. De gemeenteraad kanhet college verzoeken om in bijgepraat te wordenover de uitvoering in de dienstverlening of ontwikkelingen op dit thema.

Doeltreffendheid 4

Geef extra aandacht aan het bereiken van de ‘zorgmijders’, jongeren en mensen die een migratieachtergrond hebben en/of laaggeletterd zijn en aan het halen van de 120 dagentermijn bij deminnelijke schuldenregeling.

Het college heeft bij het maken en implementeren van (nieuw) beleid altijd 'extra' aandacht voor de kwetsbare inwoners/doelgroepen. Hiervoor onderhouden wijcontacten met maatschappelijke partners in en om het Sociaal Team. De 120 dagentermijn bij de minnelijke schuldenregeling is een landelijk bekend probleem.

Doelmatigheid, Preventie & vroegsignalering, Ervaring met gemeentelijke voorzieningen 5 Het werken met saneringskredieten biedtde mogelijkheid om sneller met een schuldhulpverleningstraject te kunnen starten en dient serieus overwogen te worden door de gemeenten. 6 Vermeldt informatie over klachten, bezwaar en beroep ook op de websitevan de Sociaal Teams 7

Neem maatregelen om minima, die in enuit de bijstand stromen voor vaak kortdurend en laagbetaald werk, makkelijker te laten switchen.

Invloed van corona op de uitvoering 8 Het is raadzaam voldoende fysieke inloopspreekuren open te houden, naast voldoende telefonische contactmomenten. En te experimenterenmet het (blijven) aanbieden van videobellen als contactvorm voor PAGINA 5 VAN 7

Het werken met saneringskredieten biedt deze mogelijkheid. Wij onderzoeken op dit moment de mogelijkheden hiertoe. Eventuele besluitvorming hierover vindt plaats in het licht van de (beleids)ontwikkeling naar Zaffier. De Sociaal Teams hebben geen eigen website.Het jaarverslag klachten en het jaarverslag bezwaar en beroep is/wordt gepubliceerd op de website van de gemeente. Binnen de regio Alkmaar doen wij al mee aan Simpel Switchen. Hierin is dus reeds voorzien. Meer info over Simpel Switchen: https://www.divosa.nl/onderwerpen/simpelswitchen-de-participatieketen Wij onderschrijven het belang van laagdrempelig contact met onze inwoners door o.a. fysieke inloopspreekuren, (video)bellen, huisbezoek, mailen, etc. We zijn daarbij wel gebonden aan de maatregelen rondom Covid19, waarbij wij als gemeente een voorbeeldfunctie hebben.

inwoners die daar behoefte aan hebben/bij gebaat zijn. Privacy en dienstverlening 9 Zorg voor goede informatie over de werking van de AVG, opdat er geen onnodige barrières zijn in de uitwisselingvan informatie over cases onder professionals. De Privacy Officer kan de medewerkers daarover informeren. Rol gemeenteraden 10 Stuur op het ‘wat’: stel als gemeenteraden duidelijke kaders met SMART geformuleerde doelen. Overweeg het de instelling van een regionale radenadviescommissie. Dat vergemakkelijkt de invulling van uw de kaderstellende en controlerende rol.

PAGINA 6 VAN 7

We zijn gebonden aan de wet- en regelgeving en volgen dit op. Gesprekken, instructie en trainingen over dit onderwerp vinden plaats.

Het college onderschrijft het belang van het SMART formuleren van beleid(sdoelen).

PAGINA 7 VAN 7

Investeer in de kennisontwikkeling en competenties van de Adviesraden, specifiek op de onderwerpen armoedebeleid en schuldhulpverlening.

Naast de lokale vergaderingen van de 4 adviesraden, zijn er jaarlijks ook meerdere gezamenlijke vergaderingen van de 4 adviesraden en er zijn meerdere themabijeenkomsten met de 4 adviesraden. Degemeenten en adviesraden kunnen hier beide thema's voor aandragen. Daarnaast kunnen adviesraden ook zelf deskundigheid vergaren door bijv. het volgen van een training voor adviesraden of het uitnodigen van een inhoudelijk deskundige.

Rekenkamercommissie BUCH t.a.v. de voorzitter Per email: rekenkamerbuch@debuch.nl

Onderwerp:

Ons kenmerk: Zaaknummer: Uw brief van: Uw kenmerk: Verzenddatum: Bijlage(n):

D301697 Z22 059794

Bestuurlijke reactie rekenkameronderzoek armoede- en schuldhulpverleningsbeleid

Geachte leden van de Rekenkamercommissie BUCH, Op 12 januari 2022 ontvingen wij uw rapportage naar aanleiding van het onderzoek naar het armoedebeleid en het beleid schuldhulpverlening in de BUCH-gemeenten. U heeft ons uitgenodigd een bestuurlijke reactie te geven op dit rapport. In deze brief leest u onze reactie.

– Momentopname Wij bedanken u voor het uitvoeren van het onderzoek. Bij de voorbereidingen op uw onderzoek naar het armoede- en schuldhulpverleningsbeleid bent u door ons geïnformeerd over belangrijke op handen zijnde veranderingen en ontwikkelingen in het domein Samenleven en in het wetgevingstraject. Voorbeelden daarvanzijn de doorontwikkelingen van de Sociaal Teams en de besluitvorming over het oprichten van het regionale participatiebedrijf Zaffier. Wij constateren dat deze ontwikkelingen en wijzigingen binnen het domein Samenleven niet zijn opgenomen in het nu voorliggende (eind)rapport. Daarmee vormt het rapport voornamelijk een momentopname van voor deze ontwikkelingen en wijzigingen.

– Reactie De ambtelijke organisatie heeft een eerste reactie gegeven op het rapport en tegelijkertijd geconstateerd dat er op een aantal punten nog de behoefte bestaat om hierop aanvullend tereageren. Gezien de korte reactietermijn, alsmede het kerstreces/hernieuwde corona lockdown was dit binnen de gestelde termijn van 3 weken niet te realiseren. Er is u om extra tijd gevraagd, maar dit verzoek is niet gehonoreerd.

PAGINA 8 VAN 7

Tot slot Heeft u nog vragen? Neemt u dan contact op met Kim de Ruijter te bereiken op +31889097190 of per mail naar info@heiloo.nl. Wilt u bij correspondentie het kenmerk Z22 059794/D301697 vermelden?Met vriendelijke groet,

M. ten Bruggencate burgemeester

PAGINA 9 VAN 7

F.H.W. de Jong gemeentesecretaris

Bijlage: bestuurlijke reactie op aanbevelingen rekenkameronderzoek armoede- en schuldhulpverleningsbeleid. Aanbevelingen voor de colleges voor de gemeenteraden Reactie college Beleid 1 Bereid een gesprek met de raden voor, zodat De gemeenteraden hebben bij de besluitvorming zij, zeker met het oog op het nieuwe overZaffier ervoor gekozen om schuldhulpverlening Participatiebedrijf, de doelen van het beleid en minimabeleid in delegatie over te dragen aan (het ten aanzien van armoede en schulden op bestuur van) Zaffier. Dit betekent besluitvorming op hoofdlijnen kunnen vaststellen. de hoofdlijnen van het beleid vastgesteld worden doorhet Algemeen Bestuur van Zaffier. Hierop is één uitzondering van toepassing. Bij wet is vastgesteld datgemeenteraden verordeningen en beleidsplannen moeten vaststellen als dat bij wet is vastgelegd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het beleidsplan Schuldhulpverlening. Besluitvorming hierover blijft voorbehouden aan de gemeenteraden. Stel een bijbehorende actie-agenda of In algemene kunnen we hierover aangegeven dat de implementatieplan op. Formuleer in dat voorbereidingen voor de overgang naar Zaffier lopen. actieplan zo concreet mogelijke doelen en Wij geven deze aanbeveling mee aan de benoem daaraan gekoppelde acties en beleidswerkgroep die bezig is met voorbereidingen stakeholders, zodat duidelijk is wie waarvoor voor de overgang naar Zaffier.

verantwoordelijk is. Stel, zeker met het oog op het Het college onderschrijft het belang van het SMART nieuwe Participatiebedrijf, uw formuleren van beleid(sdoelen). doelen van het beleid ten aanzien van armoede en schuldhulpverlening op

PAGINA 10 VAN 7

hoofdlijnenvast en doe dat zo SMART mogelijk. 2

harmoniseren kleine verschillen, leg deze terbekrachtiging voor aan de raad, en geef, na positief besluit, de Werkorganisatie opdrachttot doorvoeren van die harmonisering.

Bij het opstellen van het geactualiseerde bijzondere bijstandsbeleid zijn deze aspecten reeds in beeld gebracht en met de colleges gedeeld. Mede door lokale politieke beleidsmatige keuzes en financiële (on)mogelijkheden van de verschillende gemeenten ishet niet gelukt om het beleid volledig te harmoniseren. In de aanloop naar Zaffier wordt het beleid wederom geanalyseerd, met het doel om te harmoniseren in Zaffier verband. Daarnaast zijn er in een aantal gevallen wel inhoudelijke redenen voor de lokale verschillen. Naar deze achterliggende reden is door de rekenkamercommissie niet (altijd) gevraagd. Verschillen volgen uit lokale politieke keuzes en/of opdrachten, danwel uit beschikbare budgetten in de gemeentelijke begroting.

Verzoek uw college om een lijst van te harmoniseren kleine verschillen op te stellen en neem daar vervolgens een besluit over. Uitvoering

PAGINA 11 VAN 7

Dit overzicht is beschikbaar en gedeeld met de beleidsadviseurs betrokken bij de voorbereidingen en implementatie overgang naar Zaffier.

Doeltreffendheid

PAGINA 12 VAN 7

Dit overleg bestaat reeds. De gemeenteraad kan het college verzoeken om in bijgepraat te worden over de uitvoering in de dienstverlening of ontwikkelingen op dit thema.

Het college heeft bij het maken en implementeren van (nieuw) beleid altijd 'extra' aandacht voor de kwetsbare inwoners/doelgroepen. Hiervoor onderhouden wij contacten met maatschappelijke partners in en om het Sociaal Team. De 120 dagentermijn bij de minnelijke schuldenregeling is een landelijk bekend probleem.

Doelmatigheid, Preventie & vroegsignalering, Ervaring met gemeentelijke voorzieningen 5

Het werken met saneringskredieten biedt de mogelijkheid om sneller met een schuldhulpverleningstraject te kunnen starten en dient serieus overwogen te worden door de gemeenten.

Vermeldt informatie over klachten, bezwaar en beroep ook op de website van de Sociaal Teams

De Sociaal Teams hebben geen eigen website. Het jaarverslag klachten en het jaarverslag bezwaar en beroep is/wordt gepubliceerd op de website van de gemeente.

Neem maatregelen om minima, die in en uit de bijstand stromen voor vaak kortdurend en laagbetaald werk, makkelijker te laten switchen.

Binnen de regio Alkmaar doen wij al mee aan Simpel Switchen. Hierin is dus reeds voorzien. Meer info over Simpel Switchen: https://www.divosa.nl/onderwerpen/simpel-switchende-participatieketen

Invloed van corona op de uitvoering 8

Het is raadzaam voldoende fysieke inloopspreekuren open te houden, naast voldoende telefonische contactmomenten. En te experimenteren met het (blijven) aanbieden van videobellen als contactvorm voor inwoners die daar behoefte aan hebben/bij gebaat zijn.

Privacy en dienstverlening 9

Zorg voor goede informatie over de werking van de AVG, opdat er geen onnodige barrières zijn in de uitwisseling van informatie over cases onder professionals. De Privacy Officer kan de medewerkers daarover informeren. Rol gemeenteraden

We zijn gebonden aan de wet- en regelgeving en volgen dit op. Gesprekken, instructie en trainingen over dit onderwerp vinden plaats.

Stuur op het ‘wat’: stel als gemeenteraden duidelijke kaders met SMART geformuleerde doelen.

Het college onderschrijft het belang van het SMART formuleren van beleid(sdoelen).

Overweeg het de instelling van een regionale radenadviescommissie. Dat vergemakkelijkt de invulling van uw de kaderstellende en controlerende rol. 11

Investeer in de kennisontwikkeling en competenties van de Adviesraden, specifiek op de onderwerpen armoedebeleid en schuldhulpverlening.

Rekenkamercommissie BUCH t.a.v. de voorzitter Per email: rekenkamerbuch@debuch.nl

Domein Team Contactpersoon Telefoonnummer Bijlage(n)

: : : : :

Samenleven Beleid Kim de Ruijter 088 909 7190 1

Ons kenmerk Zaaknummer Uw email van Uw kenmerk Verzenddatum

: 2022 / : : 12-1-2022 : :

Onderwerp

Bestuurlijke reactie rekenkameronderzoek armoedebeleid en beleid schuldhulpverlening

Geachte leden van de Rekenkamercommissie, Op 12 januari 2022 ontvingen wij uw rapportage naar aanleiding van het onderzoek naar het armoedebeleid en het beleid schuldhulpverlening in de BUCH-gemeenten. U heeft ons uitgenodigd een bestuurlijke reactie te geven op dit rapport. In deze brief leest u onze reactie. Momentopname Wij bedanken u voor het uitvoeren van het onderzoek. Bij de voorbereidingen op uw onderzoek naar het armoede- en schuldhulpverleningsbeleid bent u door ons geïnformeerd over belangrijke op handen zijnde veranderingen en ontwikkelingen in het domein Samenleven en in het wetgevingstraject. Voorbeelden daarvan zijn de doorontwikkelingen van de Sociaal Teams en de besluitvorming over het oprichten van het regionale participatiebedrijf Zaffier. Wij constateren dat deze ontwikkelingen en wijzigingen binnen het domein Samenleven niet zijn opgenomen in het nu voorliggende (eind)rapport. Daarmee vormt het rapport voornamelijk een momentopname van voor deze ontwikkelingen en wijzigingen.

Reactie De ambtelijke organisatie heeft een eerste reactie gegeven op het rapport en tegelijkertijd geconstateerd dat er op een aantal punten nog de behoefte bestaat om hierop aanvullend te reageren. Gezien de korte reactietermijn, alsmede het kerstreces/hernieuwde corona lockdown was dit binnen de gestelde termijn van 3 weken niet te realiseren. Er is u om extra tijd gevraagd, maar dit verzoek is niet gehonoreerd.

PAGINA 15 VAN 122

Op dit moment is onze ambtelijke organisatie druk bezig met de voorbereidende werkzaamheden voor de overgang naar Zaffier. Het ontbreekt ons, mede gelet op de opnieuw korte reactie termijn, aan de mogelijkheid uitvoerig te reageren op uw rapport. In deze bestuurlijke reactie volstaan wij dan ook met het geven van een reactie op uw aanbevelingen. Deze treft u in een bijlage bij deze brief aan. Tot slot nodigen wij u uit om bij de (politieke) behandeling van het rapport door de gemeenteraad aanwezig te zijn. Tot slot Hebt u nog vragen? Neemt u dan contact op met Kim de Ruijter of Lisanne Reus, Beleidsadvieurs van het team Beleid, domein Samenleven via telefoonnummer 088 909 7190. Wilt u bij correspondentie het kenmerk van deze brief vermelden?

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Uitgeest,

De heer Peter Schouten

De heer Sebastiaan M. Nieuwland

secretaris

burgemeester

PAGINA 16 VAN 122

Bijlage: bestuurlijke reactie op aanbevelingen rekenkameronderzoek armoedebeleid en schuldhulpverlening. Aanbevelingen Beleid 1

voor de colleges

voor de gemeenteraden

Bereid een gesprek met de raden voor, zodat zij, zeker met het oog op het nieuwe Participatiebedrijf, de doelen van het beleid ten aanzien van armoede en schulden op hoofdlijnen kunnen vaststellen.

Stel een bijbehorende actie-agenda of implementatieplan op. Formuleer in dat actieplan zo concreet mogelijke doelen en benoem daaraan gekoppelde acties en stakeholders, zodat duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is. Stel, zeker met het oog op het nieuwe Participatiebedrijf, uw doelen van het beleid ten aanzien van armoede en schuldhulpverlening op hoofdlijnen vast en doe dat zo SMART mogelijk.

PAGINA 17 VAN 122

Reactie college

Het college onderschrijft het belang van het SMART formuleren van beleid(sdoelen).

Stel, gebruikmakend van de bevindingen in dit onderzoek, een lijst op van de te harmoniseren kleine verschillen, leg deze ter bekrachtiging voor aan de raad, en geef, na positief besluit, de Werkorganisatie opdracht tot doorvoeren van die harmonisering.

Verzoek uw college om een lijst van te harmoniseren kleine verschillen op te stellen en neem daar vervolgens een besluit over. Uitvoering 3

Doeltreffendheid PAGINA 18 VAN 122

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://www.raadbergen-nh.nl/api/v1/meetings/4709/documents/34706