Bijlage 1 Programmabegroting 2023
Tekst van het document
Programmabegroting 2023
Programmabegroting 2023
Voorwoord Aan de leden van de gemeenteraad, Samen bouwen we aan onze gemeenschap, voor vandaag en morgen! Voor u ligt de meerjarenbegroting 2023. De eerste begroting in een nieuwe raads- en collegeperiode. In deze begroting zijn voor 2023 en verder de kaders uit onze eerste kadernota vertaald naar beleidsdoelen, acties en wat het gaat kosten. We hanteren hierbij voor het eerst de nieuwe opzet uit de doelenboom. Ook geven we met deze meerjarenbegroting invulling aan de ambities uit het coalitieakkoord. Met deze ambities laten we de kracht van klein zien, voor onze gemeenschap, voor onze regio én landelijk. De grootste uitdaging is namelijk koers houden om te blijven bouwen aan onze organisatie én aan onze gemeenschap. Het zijn roerige tijden en roerige tijden vergen niet een overheid die stil blijft zitten, maar juist vanuit flexibiliteit en nabijheid, samen met al onze inwoners en partners bouwt aan onze gemeenschap voor vandaag én voor morgen. Het lijkt dat crises elkaar steeds sneller opvolgen. In de wereld maar ook thuis. De oorlog in Oekraïne maakt dat we er moeten zijn voor vluchtelingen. Het huisvesten van nieuwkomers is daarbij geen gemakkelijke opgave in een moeilijke woningmarkt. Een woningmarkt die al een tijdje oververhit is en maakt dat onze inwoners minder passende woningen kunnen vinden.
#Gewoonsamen zorgen we dat iedereen opgevangen wordt en maken we tegelijkertijd werk van onze woonambities uit het coalitieakkoord. Dit doen we met een nieuwe woon-zorgvisie, maar ook met passende projecten. Wethouder Anouk Huijs daarover: "Als gemeente erkennen we de uitdagingen op het gebied van wonen, voor de korte én de lange termijn. We durven in te zetten op innovatieve ideeën waarmee we spoedzoekers in onze gemeente een (fijne) tijdelijke plek kunnen geven. Verder bouwen we aan de lange termijn woon-zorgvisie." We zien dat niet alleen versnelling nodig is op het gebied van wonen. De energiecrisis raakt iedereen, elk bedrijf en elke inwoner. We moeten samen op zoek gaan naar duurzame oplossingen. Dit betekent, dat naast de ambities op het gebied van duurzaamheid we extra aandacht hebben voor sociale duurzaamheid en (energie)armoede. We hebben hier al op geanticipeerd door onder andere de inkomensgrens voor de energietoeslag te verhogen. We verbinden nadrukkelijk onze duurzaamheidsambitie met armoedebestrijding onder onze inwoners.
Wethouder Marcel Roelofs daarover: "De actualiteit drukt ons met de neus op de feiten van het belang om op volle stoom door te gaan met onze duurzaamheidsaanpak en tegelijkertijd oog te hebben voor inwoners die het moeilijk hebben." Zoals gezegd blijven we niet stil staan en geven we verder vorm en inhoud aan onze ambities op het sociale en ruimtelijke domein. Zo gaan we in het sociaal domein komend jaar werk maken van onze maatschappelijke accommodaties en gaan we de dienstverlening en ondersteuning aan onze inwoners in het voorliggend veld nog meer in samenhang organiseren. Wethouder Linda Nijssen daarover: "We zien dat de zorg en ondersteuning aan onze inwoners steeds meer onder druk komt te staan door bijvoorbeeld personeelstekorten bij zorgpartners. Daarom vinden we het belangrijk om het netwerk, de omgeving meer te betrekken bij de hulp en ondersteuning." 2023 wordt cultureel een bijzonder jaar: Het Draaksteken vindt dan weer plaats, waarbij we tegelijkertijd samen met de stichting Draaksteken invulling geven aan onze toeristische ambities, op Europees en regionaal niveau, met de doorontwikkeling van het thema Sint Joris en de Draak. Samen met onze ondernemers versterken we het economisch klimaat in onze gemeente en verkennen we de kansen van een nieuwe, grensoverschrijdende Regio Deal.
Programmabegroting 2023
2
Naast nabijheid en het gemeenschappelijk besef, dat we alleen samen verder komen, gaat de wendbaarheid van onze organisatie ons helpen bij de uitdagingen die komen. Na de krachtsinspanning van afgelopen jaren om te komen tot een robuuste meerjarenbegroting, investeren we in onze organisatie. Met een groeiend takenpakket en diverse bezuinigingen op de organisatie staat de dienstverlening onder druk. We investeren onder andere in toekomstbestendigheid met een traineeprogramma en we breiden onze capaciteit uit op onder andere het gebied van veiligheid en verkeer. Met het ambitiebudget van jaarlijks € 350.000 investeren we extra in onze gemeente en geven we invulling, waar mogelijk samen met onze gemeenschap aan de ambities uit het coalitieakkoord en de kadernota. In deze begroting hebben we een goede balans gevonden tussen het verwezenlijken van de ambities uit het coalitieakkoord voor onze gemeenschap, een gezonde organisatie en een robuuste financiële huishouding. We hebben een sterk en zeewaardig schip, maar moeten op deze onstuimige zee goed stuurmanschap tonen. In de gemeente Beesel doen we dat #gewoonsamen.
Beesel, 4 oktober 2022 Burgemeester en wethouders van Beesel,
Rick Nillesen, secretaris
Programmabegroting 2023
Bob Vostermans, burgemeester
3
Leeswijzer De programmabegroting bestaat uit een algemeen stuk, de programma’s / het programmaplan en een aantal verplichte onderdelen en paragrafen. In het Algemeen deel beschrijven we globaal wat de ambitie is van de gemeente Beesel. We hebben daar deze keer ook de verbinding gelegd met het coalitieakkoord en de kaders uit de kadernota. Daarnaast schetsen we globaal de financiële positie van deze meerjarenbegroting. In de programma's gaan we dieper in op de geschetste ambitie en alle verantwoordelijkheden die we als gemeente Beesel hebben. De programma's zijn opgebouwd uit de 3 W-vragen: ‘Wat willen we bereiken’, ‘Wat gaan we er voor doen’ en ‘Wat mag het kosten’. Door het gebruik van een doelenboom leggen we een directer verband tussen de 3 W-vragen. In deze begroting is daarmee voor het eerst de doelenboom vertaald. In het volgende figuur is deze schematisch weergegeven. In de verplichte onderdelen zijn zaken opgenomen als algemene dekkingsmiddelen, financiële positie en mutaties reserves en overhead. In de paragrafen benoemen we het beleid t.a.v. een aantal specifieke onderwerpen. Naast een aantal verplichte paragrafen hebben we zelf de paragraaf Duurzaamheid en Programmabureau toegevoegd.
Programmabegroting 2023
4
Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................................................2 Leeswijzer .............................................................................................................................................4 Inhoudsopgave .....................................................................................................................................5 Algemeen..............................................................................................................................................6 Programmaplan ..................................................................................................................................... 12 Programma 1. Beleven .................................................................................................................. 15 Programma 2. Samenkracht.......................................................................................................... 25 Programma 3. Fijn wonen en bedrijvig .......................................................................................... 49 Programma 4. Veilige en dienstverlenende Gemeente ................................................................
65 Algemene Dekkingsmiddelen ........................................................................................................ 74 Overhead ....................................................................................................................................... 76 Vennootschapsbelasting ............................................................................................................... 86 Bedrag voor onvoorzien ................................................................................................................ 87 Mutaties Reserves ......................................................................................................................... 88 Financiële positie ........................................................................................................................... 90 Paragrafen ............................................................................................................................................. 94 A Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................ 95 B Kapitaalgoederen .....................................................................................................................
105 C Financiering.............................................................................................................................. 111 D Bedrijfsvoering ......................................................................................................................... 115 E Verbonden partijen ................................................................................................................... 117 F Grondbeleid .............................................................................................................................. 125 G Lokale heffingen ...................................................................................................................... 128 H Duurzaamheid .......................................................................................................................... 133 I Programmabureau ..................................................................................................................... 136 Bijlagen ................................................................................................................................................ 139 Bijlage 1: Brondocumenten .........................................................................................................
140 Bijlage 2: Geprognotiseerde balans en EMU-saldo .................................................................... 147 Bijlage 3: Staat van Reserves en voorzieningen ......................................................................... 149 Bijlage 4: Beleidsindicatoren ....................................................................................................... 153 Bijlage 5: Baten en lasten per taakveld ....................................................................................... 162
Programmabegroting 2023
5
Algemeen Algemeen In het hoofdstuk algemeen gaan we in op de hoofdlijnen van de meerjarenbegroting 2023: de koers van de gemeente Beesel, de uitgangspunten uit de kadernota en het coalitieakkoord. Daarnaast staan we stil bij een aantal belangrijke meerjarenopgaven als ook de financiële positie van onze gemeente. Werken voor en met de Beeselse gemeenschap De kracht van de gemeente Beesel zit in de samenwerking met partijen. Op verschillende niveaus en in een verscheidenheid aan vormen werken we gezamenlijk aan een sterke en toekomstbestendige gemeente en gemeenschap. We zijn in contact met onze lokale gemeenschappen en sluiten op natuurlijke momenten als netwerkorganisatie aan bij bestaande en nieuwe samenwerkingen. We werken voor en met de Beeselse gemeenschap aan bijvoorbeeld het optimaliseren van veiligheid en zorg, aan een prettige leefomgeving en aan een verbeterd ondernemersklimaat. Samenwerking met regionale partners in Noord-Limburg is een volgend niveau, waarop we als Beesel een bijdrage leveren aan de brede welvaart van onze inwoners. De gemeente Beesel is een relevante schakel in de samenwerking om te komen tot de Gezondste Regio van Nederland. Ons perspectief en onze aanpak van nabijheid helpt bij het realiseren van deze ambitie. Het grensoverschrijdend perspectief, dat we vinden in het partnerschap met onze buurgemeente Brüggen, wordt steeds belangrijker.
Zowel inhoudelijk voor onze opgaven, maar ook als perspectief voor ontwikkeling en financiering. Immers houden kansen en uitdagingen niet op bij onze landsgrens. Het Rijk stimuleert dit in haar nieuwe Regio Deal aanpak. In 2022 is de K80 - het netwerk voor kleinere en krachtige gemeenten - officieel opgericht. In dit netwerk van bijna 60 gemeenten werken we aan de belangenbehartiging van ons als gemeenten op landelijk niveau. Samenwerking loont zich hier door ons perspectief op maatschappelijke opgaven of de uitwerking van regelingen door het Rijk te agenderen. Ook maakt het ons sterker doordat we van gemeenten van eenzelfde omvang kunnen leren. Beesel levert de bestuurlijk voorzitter en de secretaris waardoor we namens alle kleinere gemeenten aan tafel zitten bij zowel VNG als het Rijk. De kern van een kleine en krachtige gemeente is dus samenwerking. Door gewoon samen met raad, college, organisatie enerzijds en inwoners, verenigingen, maatschappelijke partners en bedrijven anderzijds majeure opgaven vorm te geven en op te pakken, gaat het ons lukken deze te realiseren. In dit samenspel moeten we vaak schakelen tussen rollen en perspectieven van alle betrokken partners. Dit gaat gepaard met goed verwachtingenmanagement en communicatie. Samenwerking wil ook zeggen, dat zowel de inhoud als de snelheid van onze ambities mede bepaald worden door onze gemeenschap.
Het zit in het Beesels DNA om zo te werken. In het (proces naar) het coalitieakkoord heeft dit dan ook een nadrukkelijke plek gekregen. In de nieuwe Omgevingswet moet het, maar wij doen het! Ambities De komende periode willen we nadrukkelijk investeren in Fijn Wonen, Duurzaamheid, Goede voorzieningen, Samenkracht en Beleven & Bedrijvig (toerisme, cultuur, sport en economie). Voor onze ambities hebben we structureel € 350.000 vrijgemaakt, bovenop de bestaande budgetten. Dit zogenaamde ambitiebudget dient voor het dekken van investeringen (kapitaallasten) of voor nieuwe beleidsinitiatieven. Het ambitiebudget is begrotingstechnisch verwerkt in programma 4, maar heeft inhoudelijke raakvlakken met alle thema's en ambities. De ambities uit het coalitieakkoord zijn uiteengezet in de kadernota. Om deze te realiseren werken we integraal samen met lokale en regionale partners en inwoners en organiseren we sommige ambities programmatisch. Per thema gaan we volgend jaar het volgende (extra) doen: •
Fijn Wonen Begin 2023 leveren we een nieuwe woon-zorgvisie op. Tegelijkertijd geven we invulling aan de ambitie om tot oplossingen te komen voor het woningbouwvraagstuk. Dat betekent dat we doorgaan met de ontwikkeling van de locatie Heijackerstraat en komen tot realisatie op de locaties Parklaan en Oppe Stein. De woningnood en de huisvesting van urgent woningzoekenden vraagt ook om snelheid en om innovatieve oplossingen. We zetten hierop in, onder andere door de verschillende doelgroepen op een flexibele manier te huisvesten in
Programmabegroting 2023
6
bijvoorbeeld flexwoningen. Voor deze versnelling op wonen ramen we de komende 4 jaar € 600.000 voor onder andere extra expertise en voor participatieprocessen. Vanuit het ambitiebudget financieren we een leefbaarheidsmedewerker die dé verbindingsofficier wordt tussen kernoverleggen, inwoners, wijkteams (van o.a. woningbouwcoöperatie), het welzijnswerk en gemeente. Dit zorgt voor een goede coördinatie en integrale aanpak gericht op leefbaarheid en fijn wonen in onze kernen en wijken. We geven vorm aan een nieuwe inrichting van het centrum van Offenbeek, we investeren in de openbare ruimte in Rustoord en we zetten wijkaanpakken voort. •
Samenkracht We willen dat al onze inwoners, die dat nodig hebben, passende en betaalbare zorg en ondersteuning krijgen. De uitgangspunten van positieve gezondheid en preventie zijn hiervoor de basis. In een kleine en krachtige gemeente is het ook noodzakelijk dat actieve inwoners en professionals elkaar kennen en korte lijnen hebben. Zo kan iedere inwoner met een vraag laagdrempelig en snel geholpen worden. Daarvoor is het nodig dat we slimmer gebruik gaan maken van onze (algemene) voorzieningen en de dienstverlening beter en in samenhang gaan organiseren. Hiervoor zetten we € 60.000 extra in om welzijnswerk, ouderenwerk, bibliotheekwerk en alle informatie- en adviespunten te organiseren, zoals in de kadernota is opgenomen. Naast goede zorg en dienstverlening willen we dat er in de gemeente Beesel voor iedereen plek is: we willen de meest inclusieve gemeente van Nederland worden en zetten daarvoor nog eens € 60.000 (ook kadernota) in om samen met partners te komen tot een structurele aanpak. Energiearmoede heeft zowel in onze duurzaamheidsaanpak als in onze aanpak sociaal domein grote aandacht. We hebben reeds geanticipeerd door de inkomensgrens voor de energietoeslag te verhogen. We reserveren voor de ondersteuning van maatschappelijke accommodaties en verenigingen een bedrag.
•
Duurzaamheid In het klimaatakkoord, in de regionale en in onze lokale duurzaamheidsvisie, zijn grote opgaven als energiebesparing, hernieuwbare opwekking, warmtetransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulariteit benoemd. De afgelopen periode hebben we sterk ingezet op projecten en processen, lokaal en regionaal, die gericht waren op het aanjagen van ontwikkelingen of het onderzoeken van vernieuwingen. We komen nu in de nieuwe fase van verder ontwikkelen en implementeren. We brengen focus aan in onze duurzaamheidsacties en geven hieraan invulling vanuit samenwerking. Ook in de komende periode sluiten we in Beesel aan bij de snelheid van en het draagvlak in onze gemeenschap. We zorgen voor balans tussen investeringen en het terugvloeien van opbrengsten naar onze gemeenschap of het behalen van andere (economische, ruimtelijke of sociale) voordelen. Dit is een belangrijke voorwaarde, gezien ook de toenemende energiearmoede. We blijven inzetten op het binnenhalen van subsidies voor het realiseren van onze duurzaamheidsambities. Daarnaast zetten we daarvoor de Klimaatakkoordmiddelen vanuit het Rijk in (beginnend met de € 155.000 uit de meicirculaire 2022), het restant vanuit onze duurzaamheidsreserve en de gelden uit het Landschapsontwikkelingsfonds.
•
Goede voorzieningen Goede voorzieningen zorgen voor een optimaal leef- en woonklimaat in onze gemeente en zijn ons onderscheidend vermogen ten opzichte van andere gemeenten. De Schakel is als gemeenschaps- en cultuurhuis een belangrijke voorziening in onze gemeente. De voorziening voldoet echter niet meer aan de wensen en eisen van deze tijd. Samen met gebruikers gaan we onderzoeken hoe we de opwaardering kunnen vormgeven. We nemen in dit onderzoek de gemeenschapsfunctie in de kern Beesel mee. Hiervoor maken we € 60.000 vrij uit het ambitiebudget. Tegelijkertijd gaan we onze accommodaties verder verduurzamen. Investeren in het gemeentehuis is ook nodig, zoals in de kadernota uiteen is gezet. Komend jaar werken we toe naar een onderbouwd plan voor aanpassingen in het gemeentehuis, waarbij we keuzes maken in ons dienstverleningsconcept. Met een mobiliteitsplan willen we gefundeerd komen tot een goede aanpak van verkeersknelpunten in onze gemeente. Hiervoor maken we € 80.000 extra vrij uit het ambitiebudget. Op basis hiervan komen we tot een uitvoeringsplan voor de komende jaren. Om daarnaast extra te investeren in verkeer maken we € 60.000 vrij uit het ambitiebudget voor meer personele capaciteit.
Programmabegroting 2023
7
•
Beleven en bedrijvig In de nieuwe omgevingsvisie bepalen we onze langetermijnvisie op de fysieke leefomgeving als geheel. Dat betekent dat we daarin beleidsvelden zoals recreatie en toerisme, erfgoed, wonen, duurzaamheid, economie en verkeer met elkaar verbinden en op een integrale wijze naar onze kansen en opgaven kijken. Ook wordt de verbinding gelegd met aspecten als gezondheid, veiligheid en leefbaarheid, die een relatie hebben met de fysieke leefomgeving. We stellen de nieuwe omgevingsvisie op een participatieve wijze op, samen met de gemeenschap, maatschappelijke partners en bedrijven en maken middelen vrij voor dit proces. We continueren in 2023 het structureel bezoeken van ons bedrijfsleven. Samen met hen en andere partners werken we aan een Beesels economisch profiel. Het doel is om het ondernemersklimaat in Beesel en de Regio te versterken. Voor de economische pijler toerisme werken we in 2023 aan verschillende acties en projecten om dag- en verblijfsrecreatie in onze gemeente te versterken. Een belangrijk onderdeel is het thema Sint Joris en de Draak, dat we met een bijdrage uit de regionale investeringsagenda, samen met Drakenrijk willen doorontwikkelen, ook Europees. Het jaar van het Draaksteken is daarvoor bij uitstek een goed startpunt.
Daarnaast willen we met het project De Groene Loper een beleefbare verbinding creëren tussen de Maas / het veer, de grens en Brüggen. Dit moet een impuls worden voor de recreatieve bereikbaarheid.
Schematisch ziet de besteding van het ambitiebudget voor 2023 e.v. er als volgt uit: Ambitiebudget € 350.000 Thema Project Kosten 2023 Kosten 2024 e.v. Fijn Wonen Leefbaarheidsmedewerker € 70.000 €Inrichting Centrum Offenbeek kapitaallasten investering € 20.000 vanaf 2024 Openbare ruimte Rustoord kapitaallasten investering Bedrag n.n.t.b. vanaf 2024 Flexwoningen kapitaallasten investering Bedrag n.n.t.b. vanaf 2024 Goede Onderzoek Schakel en € 60.000 €Voorzieningen gemeenschapsfunctie Beesel Uitvoering aanpassen de kapitaallasten investering Bedrag n.n.t.b. Schakel vanaf 2024 Gemeentehuis kapitaallasten investering Bedrag n.n.t.b. vanaf 2024 Mobiliteitsplan € 80.000 €Medewerker verkeer € 60.000 €-
Beleven en bedrijvig
Uitvoering mobiliteitsplan Thema Sint Joris en de Draak
Groene Loper
Totaal
Programmabegroting 2023
€ 80.000
kapitaallasten investering vanaf 2024
Bedrag n.n.t.b. Totaalbedrag investering is € 395.000. Op dit moment wordt het plan uitgewerkt en bekeken welk deel kapitaallasten zullen zijn. € 17.000
€ 350.000
8
Doorontwikkeling Planning & Control (P&C)-cyclus In 2021 heeft de doorontwikkeling van onze P&C-cyclus een nieuwe impuls gekregen. Enerzijds werd dit veroorzaakt door de onverwachte tegenvallende resultaten over 2020. Anderzijds vragen ook de steeds complexer wordende taken om meer grip en inzicht in zowel beleidsmatige als financiële ontwikkelingen. Eén van de onderdelen uit deze doorontwikkeling is het opstellen en implementeren van een doelenboom. Met ingang van begrotingsjaar 2023 gaan we onze P&C documenten opbouwen aan de hand van deze doelenboom. Concreet betekent dit dat we per programma doelen, subdoelen en activiteiten in beeld brengen, gekoppeld aan onze financiën. Het voordeel van deze manier van werken, is dat we beter inzicht krijgen in de manier waarop onze activiteiten gekoppeld zijn aan onze doelen, of andersom: hoe we onze doelen daadwerkelijk gaan realiseren. Bestaande en nieuwe initiatieven worden langs de doelenboom gelegd waardoor het sneller en eenvoudiger duidelijk wordt in hoeverre deze (nog) bijdragen aan het realiseren van onze doelen. Ook vragen als “wat als we dit niet doen” kunnen hiermee eenvoudiger worden beantwoord. De doelenboom voor de begroting 2023 ziet er als volgt uit:
Programmabegroting 2023
9
Aanvullende toelichting Zero Based Budgetting (ZBB) (besparing 200K) Vooruitlopend op de afronding van fase 2 van het ZBB traject hebben we in de begroting rekening gehouden met de beoogde resultaten van dit traject. Dit is conform het gestelde kader uit de kadernota. Deze taakstellende besparing wordt in 2023 gerealiseerd door uitvoering te geven aan een aantal quick-wins (abonnementen, verzekeringen en vaste lasten, optimalisering werkprocessen en kostendekkend werken) en daarnaast kunnen er in de komende periode aanvullende keuzes worden gemaakt op basis van de resultaten vanuit het ZBB traject. Financiële positie van de gemeente Beesel In de kadernota schetsten we reeds een positief beeld over de financiële positie van de gemeente Beesel. De jaarrekening 2021 heeft laten zien dat onder andere het herstelplan en extra Rijksmiddelen hebben geleid tot een positieve jaarafsluiting. Dit heeft ook een positief effect op onze meerjarenbegroting. De gemeente Beesel staat midden in de samenleving, een samenleving die op dit moment ontzettend veel dynamiek en grote uitdagingen kent. Dit zien we ook terug op het gebied van financiën. Dit hebben we gezien in de Covid-pandemie. Nu zien we dit ook bij onder andere de vluchtelingencrises en de enorme inflatie, onder andere als gevolg van de stijgende energietarieven.
Tegelijkertijd zien we volop (financiële) ontwikkelingen op de meer reguliere thema's waar we als gemeente voor aan de lat staan. Het Rijk verstrekt in veel gevallen slechts een gedeeltelijke compensatie voor de extra lasten. In de begroting 2023 hebben we een inschatting gemaakt van de baten en lasten die samenhangen met de te verwachten ontwikkelingen in 2023. Het is echter een illusie om te denken dat we alle toekomstige ontwikkelingen exact in beeld hebben. De begroting is daarmee ook een momentopname, voorafgaand aan het begrotingsjaar zelf. De ontwikkelingen volgen elkaar snel op. Om financieel in control te blijven, is het zaak om de ontwikkelingen en de financiële gevolgen op de voet te volgen en hierop te acteren. We zullen wendbaar moeten blijven en daarvoor versterken we onze organisatie hier ook op. De begroting 2023 hebben we realistisch opgesteld. Zo hebben we geen nieuwe taakstellingen in de begroting opgenomen. De bestaande taakstellingen uit de begroting 2022 (Hervormingsagenda Jeugd en Zero based budgetting) hebben we gehandhaafd. Verder zetten we de extra baten die we uit het Gemeentefonds ontvangen voor de Loon- en prijsontwikkeling (LPO) volledig in voor lastenstijging als gevolg van de inflatie. Realistisch begroten is echter niet zonder risico, zeker niet in de huidige omstandigheden. De huidige financiële positie van de gemeente is goed.
We hebben meerjarig een positief begrotingssaldo, een robuuste reservepositie en we financieren onze ambities grotendeels met ons eigen vermogen. Inzet reserve 2023 is het eerste begrotingsjaar van de nieuwe raad en college. De ambities uit het coalitieakkoord zijn voornamelijk in de jaarschijf 2023 vertaald. Hierdoor ontstaat in 2023 een grote aanspraak op het eigen vermogen en middelen zoals het ambitiebudget. We kunnen de ambities in 2023 alleen waar maken als we reserves inzetten. In de onderstaande tabel geven we een verloop van de investeringsreserve in 2023: Bedrag x € 1.000 Totaal saldo 01-01-2023
9.365
Onttrekkingen 2023
-1.463
Totaal saldo 31-12-2023
7.902
De uitname uit de reserves in 2023 compenseren we grotendeels door het rekeningoverschot 2022. Conform de 2e bestuursrapportage 2022 verwachten we een rekeningoverschot 2022 van circa € 1.000.000 a.g.v. extra baten uit het Gemeentefonds. Na afloop van het boekjaar 2022 storten we het rekeningoverschot in de investeringsreserve. Deze storting is in bovenstaande tabel nog niet meegenomen.
Programmabegroting 2023
10
Lokale heffingen De belastingdruk voor een gemiddeld gezin met een eigen woning ziet er als volgt uit: Belastingdruk Beesel
2022
2023
2024
2025
2026
OZB
€ 419,10
€ 431,67
€ 444,62
€ 457,96
€ 471,70
Rioolheffing
€ 162,00
€ 162,00
€ 162,00
€ 162,00
€ 162,00
Af: korting
€ -36,00
-
-
-
-
Afvalstoffenheffing (vastrecht)
€ 151,00
€ 151,00
€ 151,00
€ 151,00
€ 151,00
Ledigingen
€ 55,00
€ 55,00
€ 55,00
€ 55,00
€ 55,00
Totaal
€ 751,10
€ 799,67
€ 812,62
€ 825,96
€ 839,70
€ 48,57
€ 12,95
€ 13,34
€ 13,74
Stijging absoluut
Stijging procentueel 6,47% 1,62% 1,64% 1,66% In 2023 vervalt de teruggaaf op de rioolheffing volledig. Grotendeels als gevolg hiervan stijgt de gemiddelde belastingdruk met 6,47% ten opzichte van 2022. Daarmee blijven we nog ruim onder de gemiddelde Limburgse belastingdruk van € 851,16 (belastingjaar 2022).
Programmabegroting 2023
11
Programmaplan Tabel programmaplan
Bedragen x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 na 2023 2024 2025 2026 wijz.2022 Beleven Lasten
1.269
1.471
1.876
1.630
1.643
1.656
Baten
243
192
208
160
162
164
Saldo
-1.025
-1.278
-1.668
-1.470
-1.481
-1.492
Lasten
18.163
19.900
19.501
19.134
18.928
18.768
Baten
3.942
4.254
3.829
3.780
3.780
3.780
Saldo
-14.221
-15.646
-15.673
-15.354
-15.149
-14.988
Lasten
9.981
7.447
8.454
8.111
7.901
7.829
Baten
4.430
3.439
3.450
3.312
3.199
3.227
Saldo
-5.551
-4.008
-5.004
-4.800
-4.702
-4.603
Lasten
3.065
3.036
3.527
3.984
4.019
3.922
Baten
560
194
194
194
194
194
Saldo
-2.505
-2.842
-3.333
-3.789
-3.824
-3.727
Lasten
154
745
187
553
1.290
518
Baten
27.222
29.676
31.377
33.013
34.159
32.896
Saldo
27.068
28.931
31.190
32.460
32.869
32.378
Lasten
6.159
6.840
7.493
6.895
6.941
7.342
Baten
123
4
0
0
0
0
Saldo
-6.036
-6.836
-7.493
-6.895
-6.941
-7.342
Lasten
0
0
0
0
0
0
Baten Saldo
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Samenkracht
Fijn wonen en bedrijvig
Veilige en dienstverlenende gemeente
Algemene dekkingsmiddelen
Overhead
Vennootschapsbelasting
Programmabegroting 2023
12
Bedrag voor onvoorzien Lasten
0
100
100
100
100
100
Baten
0
0
0
0
0
0
Saldo
0
-100
-100
-100
-100
-100
Lasten
38.791
39.539
41.138
40.407
40.822
40.134
Baten
36.520
37.759
39.057
40.458
41.494
40.261
Saldo
-2.271
-1.779
-2.081
51
672
126
Totalen vóór mutaties reserves
Tabel mutaties reserves Bedragen x €1.000 Mutaties reserves
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 na wijz. 2023 2024 2025 2026 2022
beleven Lasten
0
19
0
0
0
0
Baten
97
85
156
6
6
6
Saldo
97
66
156
6
6
6
Lasten
172
5.687
-51
0
0
0
Baten
751
5.834
227
32
22
15
Saldo
579
146
278
32
22
15
Lasten
-429
-29
0
0
0
0
Baten
670
694
830
283
13
4
Saldo
1.099
723
830
283
13
4
Lasten
0
0
0
0
0
0
Baten
320
395
117
47
47
47
Saldo
320
395
117
47
47
47
Lasten
154
350
0
0
0
0
Baten
452
812
731
174
128
111
Saldo
298
462
731
174
128
111
Lasten
-103
6.027
-51
0
0
0
Baten
2.290
7.820
2.061
542
216
183
Geraamd Resultaat
2.393
1.792
2.112
542
216
183
Samenkracht
Fijn wonen en bedrijvig
Veilige en dienstverlenende gemeente
Overhead
Programmabegroting 2023
13
Resultaat na mutaties reserves Bedragen x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 na wijz. 2023 2024 2025 2026 2022 Lasten
38.688
45.566
41.087
40.407
40.822
40.134
Baten
38.810
45.579
41.117
41.001
41.709
40.444
122
13
30
593
887
310
Geraamd Resultaat
Programmabegroting 2023
14
Programma 1. Beleven Wat willen we bereiken? Onderstaand geven we u de doelen van dit programma uit de doelenboom weer, inclusief de subdoelen:
Doel: Sport is voor iedereen toegankelijk en we dagen iedereen uit tot bewegen In de kadernota sociaal domein staat het Radermodel, zie volgende pagina. Uitgangspunt hierin is dat de gezondheid van inwoners van een gemeente wordt bepaald door verschillende factoren, de zogenaamde gezondheidsraderen. De samenhang tussen de verschillende raderen is weergegeven in het model. Met het sportbeleid draaien we met name aan de volgende knoppen: • • •
Leefstijl Fysieke leefomgeving Sociale leefomgeving
We blijven samen met onze partners inzetten op het in beweging krijgen én houden van onze inwoners. Dit door mensen te stimuleren, drempels weg te nemen en sport en bewegen zo vanzelfsprekend mogelijk en toegankelijk te maken. Sport en bewegen hebben een positieve invloed op gezondheid, plezier en ontmoeting. Het maakt de gemeente levendig. Met sportbeleid dragen we bij aan ambities uit ons coalitieakkoord: preventie, een sterk verenigingsleven en talentontwikkeling.
Programmabegroting 2023
15
Radermodel
Illustratie uit de Kadernota Sociaal Domein
Doel: Cultureel is veel te beleven en cultuur is toegankelijk voor iedereen De gemeente Beesel is rijk aan Kunst, Cultuur & Erfgoed. Veel mensen zijn creatief, beoefenen amateurkunst, zijn professioneel in het culturele veld actief en organiseren evenementen. We vinden het belangrijk dat het culturele veld en onze inwoners actief betrokken zijn bij de uitvoering en deelname aan Kunst, Cultuur & Erfgoed in onze gemeente/gemeenschap. Projecten en plannen op het gebied van Kunst, Cultuur & Erfgoed hebben de meeste kans van slagen als ze innovatief zijn en zichtbaar en ze vanuit de gemeenschap komen en worden uitgevoerd. Dit doet de gemeente Beesel tot nu toe door middel van de subsidieregeling “Cultuur” en door de inzet van expertise van de cultuuren muziekcoach of de verenigingsondersteuner. Daarnaast werkt de gemeente Beesel nauw samen met 12 andere gemeenten in de Cultuurregio Noord-Limburg (CNL). Het doel is om van amateur tot professional, van vereniging tot instelling, onze regio landelijk op de kaart te zetten ten einde onze unieke culturele sector verder te versterken en onderlinge samenwerking te stimuleren. Preventie betekent ook blijven sporten, cultuur beoefenen, naar school gaan, en mee kunnen blijven doen.
We hebben in de gemeente Beesel een sterk verenigingsleven en vernieuwende initiatieven en werkgroepen, met volop mogelijkheden voor talentontwikkeling en de informele ondersteuning aan onze inwoners. Voor onze eigen inwoners en bezoekers dragen we evenementen een warm hart toe. Evenementen dragen bij aan een bruisend Beesel. We faciliteren, indien gevraagd, evenementen kostendekkend. Waar evenementen bijdragen aan beleidsdoelstellingen is het mogelijk om voor subsidie in aanmerking te komen. Het Draaksteken, zoals dat ook in 2023 weer plaatsvindt, blijft hierbij het voor de gemeente Beesel belangrijkste evenement. Naast cultuur vinden we aanbod op het gebied van sport en gezondheid belangrijk.
Programmabegroting 2023
16
Doel: We zijn aantrekkelijk, bourgondisch, actief en levendig In de gemeente Beesel is het goed verblijven en recreëren: dé mooiste, groenste gemeente tussen grens én Maas en twee steden (Venlo en Roermond). Centraal gelegen tussen de twee regio’s, Noord- en Midden-Limburg: een strategische uitvalbasis om dit deel van Limburg en een stukje Duitsland verder te ontdekken. Beesel staat bekend om het kleinschalige, dorpse karakter, de gemoedelijke, bourgondische sfeer maar ook de bijzondere draak. Wandelen en fietsen door het unieke landschap langs de Maas, het ontdekken van de vele cultuurhistorische schatten én genieten van de gastvrije ondernemers en gemeenschap zijn de belangrijkste pijlers. Er is volop ruimte voor ondernemerschap, het verenigingsleven, evenementen en recreatie. Belangrijke bouwstenen voor onze gemeenschap en voor onze toeristische bezoekers. In het partnerschap met Brüggen heeft de samenwerking op toerisme een belangrijke plek.
Wat gaan we ervoor doen? Doel: Sport is voor iedereen toegankelijk en we dagen iedereen uit tot bewegen Subdoel: Samen fit door sport en bewegen Nieuwe beleidsnota sportbeleid In 2023 leggen we een nieuw sportbeleid voor aan uw raad. Op basis van een terugblik op de afgelopen periode en gesprekken met partners komen we tot een nieuw meerjarig sportbeleid. Coaching op Leefstijl (Cool) De gemeente zet de buurtsportcoach in voor COOL, een leefstijlinterventie gericht op ontspanning, stress voeding en bewegen. De zorgverzekeraar betaalt de leefstijlcoach (op verwijzing van de huisarts). De gemeente betaalt de beweegcoach. Deze beweegcoach zoekt met mensen naar passende vormen van bewegen en laat hen kennismaken met het lokaal beweegaanbod. Sinds de start van COOL zijn er 70 deelnemers geweest. We gaan in 2023 verkennen of we het beweegdeel binnen COOL breder toegankelijk kunnen maken (niet alleen op verwijzing van huisarts). Rookvrije sportomgeving en gezonde sportkantine Steeds meer verenigingslocaties zijn rookvrij en als we subsidie verstrekken aan sportevenementen stellen we de voorwaarde dat ze aandacht besteden aan de rookvrije generatie. We stimuleren sportaanbieders met een eigen kantine om aandacht te hebben voor een gezondere keuzemogelijkheid in de kantine. LiFi ( Limburg Fit ) / gezonde basisschool van de toekomst.
Het regionale project LiFi, gericht op gezonde lunch, extra bewegen op school is in mei 2022 gestart. Er zijn ondersteuning en middelen beschikbaar voor basisscholen die Gezonde basisschool van de Toekomst (GbT) willen worden. In mei 2022 hebben we een inspiratiesessie over de GbT verzorgd voor de basisscholen in de gemeente Beesel. De basisscholen willen de startsituatie in beeld brengen en vandaar uit verkennen of en zo ja welke kansen de gezonde basisschool voor de toekomst biedt. Stelpost bijdrage aan verenigingen, stichtingen in verband met stijging tarieven energie Er wordt voorgesteld om een stelpost aan te maken die gebruikt kan worden voor het financieren van de hogere energietarieven voor maatschappelijke organisaties zoals verenigingen en stichtingen. We werken de voorwaarden uit waaraan ondersteuning kan worden ontleend.
Subdoel: Wij leren bewegen Vakleerkracht bewegingsonderwijs met verbrede taak Samen met het onderwijs continueren we de inzet van de vakleerkracht met verbrede taak op de vier basisscholen. De vakleerkracht richt zich op het bewegingsonderwijs. De verbrede taak richt zich onder andere op sportkennismaking met verenigingen, aanspreekpunt voor onze JOGG regisseur (Jongeren op Gezond Gewicht), bewegen op school in aanvulling op de gymles, sportdagen en
Programmabegroting 2023
17
motorische screening. We financieren onze bijdrage voor de verbrede taak van de landelijke brede regeling combinatiefuncties. Buurtsportcoach in dienst van SBBB De buurtsportcoach houdt zich bezig met het mogelijk maken van sporten in de daluren van de sporthal, in samenwerking met de sportverenigingen. Daarnaast zorgt de buurtsportcoach voor extra begeleiding van kinderen die laag scoren tijdens de motorische screening. Ook is deze medewerker actief in de kinderopvang (extra bewegen en scholing medewerkers). In de periode 2023-2026 willen we het Nijntje beweegdiploma breder uitrollen binnen de gemeente Beesel. In 2022 is Hercules 03 gestart met het Nijntje beweegdiploma en is er in samenwerking met de buurtsportcoach scholing verzorgd voor gastouders. We willen dat het Nijntje beweegdiploma bekend is bij ouders in de gemeente Beesel. We gaan hiervoor in gesprek met de consultatiebureaus en bibliotheek. We streven naar aansluiting door kinderopvang en eventueel andere sportverenigingen die het keurmerk van het Nijntje beweegdiploma kunnen behalen (als de behoefte groot genoeg is). Combinatiefuncties De gemeente Beesel heeft de afgelopen jaren ingezet op de zogenaamde combinatiefunctionarissen met de aandachtsgebieden sport, gezondheid, muziek en cultuur. De combinatiefuncties worden voor 40% uit rijksmiddelen en voor 60% uit gemeentelijke middelen gefinancierd.
Komend jaar komt er een nieuwe regeling voor de combinatiefuncties. Dit wordt waarschijnlijk een brede SPUK regeling (regeling Specifieke Uitkering Stimulering Sport). De exacte invulling hiervan is nog niet bekend. We zijn in gesprek met onderwijs en andere partners. Basisgedachte is een 50% / 50% financiering van de combifuncties die ook werkzaam zijn voor partners.
Subdoel: Sport en Bewegen voor iedereen Iedereen kan Sporten Noord Limburg (IKS) Iedereen kan sporten Noord Limburg (IKS) zet zich in voor sport voor mensen met een beperking. Speerpunten zijn: 1. Inwoners ondersteunen bij het vinden van passend sportaanbod; 2.Aangepast aanbod versterken (ondersteunen van sportaanbieders die vragen hebben over sport voor mensen met een beperking); 3.Gezonde en actieve leefstijl van de doelgroep; 4.Participatie door middel van sport (deelname van de doelgroep aan evenementen). Healthy Heroes In de sportregio Noord Limburg verbinden we Iedereen kan Sporten (IKS) aan gezonde leefstijl via het project Healthy Heroes. Dit is een interventie op het speciaal onderwijs gericht op gezonde leefstijl. De gemeenten in Noord Limburg verlenen hiervoor in 2022 en 2023 een bijdrage uit de landelijke preventieakkoord middelen. Healthy Heroes draagt met de scholen zorg voor borging van het programma na deze periode. Jeugdfonds sport Verder zetten we via Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport in op het thema Iedereen kan Sporten. Via deze weg bieden we kinderen uit gezinnen met een smalle beurs de mogelijkheid te sporten.
Subdoel: Ruimte voor sport en bewegen Kwiek beweegroute In 2021 is de eerste Kwiek beweegroute gerealiseerd in Offenbeek. De Kwiek beweegroute is een route in de wijk waar mensen kracht, balans en uithoudingsvermogen kunnen trainen. De route maakt gebruik van straatmeubilair om oefeningen te doen. In 2022 hebben we de buurtsportcoach gevraagd de route aan te jagen (lopen met groepen en PR maken) en te evalueren. Op basis van de evaluatie van deze route bekijken we of we routes in de andere kernen kunnen realiseren en hoe we het gebruik van deze routes kunnen stimuleren. Sportaccommodaties We hebben in 2021 de overeenkomst met de stichting Beheer Binnensport Beesel en stichting zwembad de Bercken verlengd, waardoor we het beheer van onze sportvoorzieningen ook voor 2022
Programmabegroting 2023
18
en verder hebben geborgd. In de afgelopen periode hebben we middels subsidies en lening verduurzaming gefaciliteerd van een aantal sportaccommodaties zoals sportpark Dijckerhof en TC Bronshout. In 2022 zijn we gestart met het uitvoeren van energiescans en het opstellen van een routekaart voor het maatschappelijk vastgoed. Dit loopt in 2023 door. Hiermee krijgen we meer inzicht in de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed en geven wij handvaten voor subsidieaanvragen. In onze contacten met de sportverenigingen blijven we hier aandacht aan geven en sluiten we aan bij de fase van verduurzaming waarin zij zich bevinden. Verduurzaming gemeentelijk maatschappelijk vastgoed We investeren in de verduurzaming van onze eigen accommodaties door het plaatsen van zonnepanelen op de gymzaal in Offenbeek. Verdere verduurzamingsmogelijkheden van ons eigen vastgoed nemen we mee bij de actualisatie van het onderhoudsplan. Spelen We onderhouden onze speeltuinen in de openbare ruimte en realiseren nieuwe speelvoorzieningen in combinatie met projecten zoals Heijackerstraat. Bij de invulling van nieuwe plekken betrekken we onze jeugdige inwoners en hun verzorgers.
Subdoel: Samen met verenigingen en sportaanbieders Sportakkoord-avonden Twee keer per jaar hebben we overleg met de sportaanbieders uit de gemeente Beesel. We bespreken de voortgang op de verschillende thema’s van het sportakkoord en delen goede voorbeelden met elkaar. Ondersteuning fondsenwerving In de sportregio Noord Limburg hebben we opdracht verstrekt aan sportsubsidies.nl om periodiek informatie over subsidies en fondsen voor sport en andere verenigingen aan te leveren. Deze informatie versturen wij via onze eigen nieuwsbrief aan verenigingen. Bij voldoende interesse wordt een webinar fondswerving georganiseerd. Verenigingen die een aanvraag bij een fonds / externe subsidieverstrekker willen indienen en daar hulp bij nodig kunnen ondersteuning krijgen van sportsubsidies.nl. Herijking subsidiebeleid verenigingen Het subsidiekader voor alle verenigingen in de gemeente Beesel wordt herijkt. Dit doen we mede op basis van de nieuwe beleidsnota's Wmo gezondheid, cultuur, jeugd /gezondheid en sport. Pas nadat het nieuwe beleid is vastgesteld kunnen we subsidies herijken, vanuit een integraal beeld, waarin we verenigingen betrekken als partners. In lijn met dit besluit voor partnerschap en de stijgende kosten door de inflatie worden de subsidies aan de jeugdverenigingen met 1,5% geïndexeerd, zoals opgenomen in hun huidige beschikking (2019-2023)
Subdoel: Sport en evenementen We faciliteren lokale evenementen, omdat we merken dat we die mensen in beweging krijgen en houden. Voorwaarde hierbij is dat deze evenementen zich verbinden met het lokale sportaanbod, dat er aandacht is voor inclusief sporten en het uitdragen van de rookvrije generatie. Verenigingen hebben kenbaar gemaakt in het Lokaal Sportakkoord prioriteit te willen geven aan het benutten van de kracht van evenementen. Bijvoorbeeld door opstart trainingen maar ook door aanbod waarmee mensen na de evenementen blijven bewegen. Laagdrempeligheid en succes beleving zijn belangrijk. Door goede samenwerking kunnen verenigingen en evenementen elkaar versterken. In 2022 hebben de verenigingen in het sportakkoord hier een start mee gemaakt. Zo zijn Bootcamp Beesel, grensrunners en zwemclub ROB aan de slag gegaan met een aanbod bestaande uit start to run, swim en bootcamp. In aanloop naar de Obstacle Run 2023 wordt dit aanbod uitgerold en worden deze trainingsmogelijkheden onder de aandacht gebracht en ervaringsverhalen gedeeld om mensen te enthousiasmeren.
Programmabegroting 2023
19
Doel: Cultureel is veel te beleven en toegankelijk voor iedereen Subdoel: Het culturele veld en onze inwoners zijn actief betrokken bij de uitvoering en deelname aan kunst, cultuur en erfgoed in onze gemeente/ gemeenschap Nieuwe beleidsnota cultuur In 2022 loopt het beleidskader af. Samen met partners onderzoeken we op dit moment hoe we het cultuurlandschap in relatie tot educatie, participatie, welzijn, de kadernota sociaal domein, erfgoed, toerisme en economie kunnen vormgeven. Begin 2023 (Q1) leidt dit tot een nieuwe cultuurnota die aan de gemeenteraad wordt aangeboden. Voor 2023 en verder zijn ook bij het beleidsveld kunst, cultuur en erfgoed keuzes gemaakt ten behoeve van de meerjarenbegroting. Het is daarmee zoeken naar een balans tussen onze beleidsdoelen en onze inzet om deze te realiseren. Evenementen Met het stimuleren van culturele evenementen draagt het cultuurbeleid bij aan de aantrekkelijkheid van onze gemeente voor inwoners en toeristen. In 2021 (uitstel door corona praktisch in 2022) heeft het Op Dreef festival een nieuw thuis gevonden in de gemeente Beesel. Zij zijn voornemens om ook in de volgende jaren in Beesel te blijven (Drakenrijk). Cultuureducatie Samen met het basisonderwijs subsidiëren we muziekonderwijs. Door middel van een muziekcoach, maar ook door middel van investeren in talentontwikkeling.
We hebben een financieel commitment vanuit het onderwijs gevraagd op de muziek- en cultuurcoach. De vier basisscholen willen ook in 2023 investeren in de muziekcoach. Dat geldt niet voor de cultuurcoach. Daarom zeggen we de samenwerking per 2023 op en geven in het nieuwe beleid antwoord op de vraag hoe we hier in 2023 mee verder gaan. Komend jaar komt ter vervanging van onder meer de huidige Brede Regeling Combinatiefunctionarissen een- brede SPUK-regeling ten behoeve van het bevorderen van de gezondheid, sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie en sociale basis. De precieze richtlijnen worden eind 2022 gepresenteerd. Vooralsnog gaan we ervan uit dat we de lokale bijdrage cofinancieren samen met onderwijs en andere partners, en niet meer enkel door de gemeente Beesel. Talentontwikkeling popmuziek Zowel regionaal als lokaal zetten we in op talentontwikkeling. De eerste fase van het talentontwikkelingsprogramma Popmuziek van The Rockstation is nog niet afgerond en daarom verlengd tot 1 augustus 2023. Dan wordt deze fase geëvalueerd en bekeken of het een vervolg krijgt. Cultuurverenigingen Deelname aan kunst en cultuur moet voor iedereen mogelijk zijn. De betrokkenheid bij de samenleving en begrip voor andere normen, waarden en culturen neemt daardoor toe. Via het Jeugdcultuurfonds maken we dit ook in 2023 mogelijk.
De deelname aan cultuur bevorderen we ook door cultuurverenigingen financieel te ondersteunen. Ook maken we het muziekonderwijs voor leden van harmonieën en fanfares mogelijk. In 2023 loopt het subsidiekader, als onderdeel van het cultuurbeleid, voor cultuurverenigingen af. Daarom herijken we het subsidiekader voor cultuurverenigingen in de gemeente Beesel. Limburgse Taal We stimuleren samen met inwoners, partners, organisaties dat er meer aandacht komt voor de Limburgse taal. Daarbij maken we gebruik van de ondersteuning van Het Hoes veur 't Limburgs.
Subdoel: We bevorderen de beleving van erfgoed in projecten en stimuleren het behoud ervan We brengen ons cultureel erfgoed (materieel en immaterieel) breed onder de aandacht. Zoals eerder aangegeven, zetten we samen met onze Europese partners in op een nauwere samenwerking, zoals bijvoorbeeld in de vorm van een Europese Culturele Route (ECR) met Sint Joris en de Draak als verbindend thema. Dit levert een netwerk van materieel en immaterieel erfgoed op, van belang voor cultuur, toerisme, ruimte en economie. Daarnaast onderhouden we een jumelage met Montblanc op ons gedeelde erfgoed. In 2023 vindt het Draaksteken plaats. Dit belangrijke en onderscheidende
Programmabegroting 2023
20
evenement wordt niet alleen gedragen door de hele Beeselse gemeenschap, maar ook ondersteund door de gemeente Beesel. In onze gemeente is ook veel materieel erfgoed te bewonderen. Sinds juni 2022 zelfs in een museum. We bevorderen de beleving van erfgoed in projecten en stimuleren het behoud ervan door koppelkansen te benutten, bijvoorbeeld in combinatie met recreatie en toerisme. Een blik op de toekomst van de kerken in onze gemeente - als prominent onderdeel van ons materieel erfgoed maakt deel uit van de Kerkenvisie die we in 2022 nog zullen presenteren. Behoud monumenten Het behoud van (materieel) erfgoed vinden we belangrijk. We stimuleren monumenteneigenaren tot instandhouding en onderhoud door ze voor te lichten over de wijze waarop dit kan en wat de mogelijkheden zijn rondom verduurzaming. Ook informeren we monumenteneigenaren actief over subsidiemogelijkheden. Om ons eigen erfgoed in stand te houden plegen we sober en doelmatig onderhoud aan onze monumenten en kunstwerken. De monumentencommissie die ons adviseert over vergunningaanvragen brengen we vanaf de inwerkingtreding van de Omgevingswet onder bij de nieuwe Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit. Koppelkansen en verbinding met andere beleidsvelden Er is een duidelijke verbinding tussen cultuur, erfgoed, recreatie en toerisme. Koppelkansen hiertussen nemen we mee in projecten, zoals de Groene Loper.
Bij de op te stellen landschapsanalyse nemen we ook cultuurhistorische aspecten mee.
Subdoel: We versterken onze unieke cultuur en stimuleren onze onderlinge samenwerking Sint Joris en de Draak Het programma Draak omvat de deelprojecten Draaksteken 2023, Europese Culturele Route en doorontwikkeling van Drakenrijk. We verwijzen naar de toelichting in de paragraaf 'Programmabureau'.
Doel: We zijn aantrekkelijk, bourgondisch, actief en levendig Subdoel: We bevorderen de beleving van de ligging aan de Maas Premium Wandelroute Een premium wandelroute voorziet in de ontsluiting van verschillende door water gekarakteriseerde landschappen en natuur voor het duurzame wandeltoerisme via deels grensoverschrijdende routes. De wandelwegen zijn van een dusdanige kwaliteit, dat ze voldoen aan de eisen die gesteld worden voor het verkrijgen van het predicaat Premiumroute-Deutsche Wandersiegel. Hiermee worden Duitse toeristen getrokken om een bezoek te brengen aan de gemeente Beesel. In 2023 gaan we over tot realisatie van deze route. Horecapunt veer Op basis van de resultaten van een in 2022 uit te voeren haalbaarheidsonderzoek bezien we de mogelijkheden voor de vestiging van seizoensgebonden horeca bij het Maasveer en de kansen om hiermee meer dagjesmensen naar onze gemeente te trekken.
Subdoel: We bevorderen de toeristische beleving van de gemeente Verdieping en uitvoering Visie 'In het Spoor van de Draak' We gaan aan de slag met de verdieping en uitvoering van de visie 'In het Spoor van de Draak'. We spelen in op actuele ontwikkelingen zoals het Draaksteken en de doorontwikkeling van Drakenrijk. Voor de uitvoering van de visie maken we een actieplan, waarin we concrete acties benoemen. Dit gebeurt in samenhang met de beleidsterreinen Cultuur en Economie. Ook sluiten we aan bij de regionale herijking van het actieprogramma Vrijetijdseconomie Noord-Limburg.
Programmabegroting 2023
21
Toeristische Overstap Punten (TOP's) We gaan over tot de verdere uitwerking en realisatie van Toeristische Overstappunten, waarmee we een aantrekkelijk startpunt realiseren voor een bezoek aan de gemeente Beesel. Dit is een regionaal project, waarbij Limburg-breed meerdere overstappunten worden gerealiseerd. Uitvoering vindt plaats in samenwerking met lokale ondernemers. Financiering hiervan vindt plaats met een bijdrage vanuit de Regionale Investeringsagenda. St. Joris en de Draak/ Drakenrijk Graag verwijzen we u voor een nadere inhoudelijke en financiële toelichting over St. Joris en de Draak naar de paragraaf 'programmabureau'.
Subdoel: We bevorderen wisselwerking tussen groen en recreatie Groene Loper In het project Groene Loper combineren we de bevordering van een goede verbinding tussen de Duitse Grens en de Maas met de beleving van de route door o.a. het groene buitengebied. Bij de verdere uitwerking en het ontwerp vormt deze wisselwerking tussen groen en recreatie een belangrijk element en zorgen we voor een beleefbare verbinding tussen het veer en de Witte Stein - een TOP. Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar programma 3. Ook in diverse kleinere projecten stimuleren we de verbinding tussen groen en recreatie, bijvoorbeeld bij het realiseren van rustplekken in het groen.
Subdoel: We positioneren het immateriële erfgoed op Europees niveau, vermarkten dit en zetten zo niet alleen Beesel, maar ook Noord-Limburg op de Europese kaart Europese Culturele Route Graag verwijzen we u voor een nadere inhoudelijke en financiële toelichting over de Europese Culturele Route naar de paragraaf 'programmabureau'.
Subdoel: We promoten onze regio Actieprogramma Vrijetijdseconomie (VTE) We werken voor de promotie van onze regio samen met gemeenten in onze regio. Samen hebben we een actieprogramma Vrijetijdseconomie opgesteld. Met vijf actielijnen (vitale verblijfsrecreatie, vitale dagrecreatie, vrijetijdslandschappen, crossovers en regiomarketing) wordt de economische beweging aangejaagd. In 2022 zijn we gestart met een herijking van dit actieprogramma. In dat kader wordt ook gesproken met de lokale marketingorganisaties om te komen tot een nieuwe marketingstrategie
Programmabegroting 2023
22
Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Beleven
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026
Lasten Sport
926
1.011
1.207
1.218
1.228
1.238
Cultuur
188
257
423
190
191
192
Actief en levendig
155
202
246
223
224
226
1.269
1.471
1.876
1.630
1.643
1.656
Sport
216
171
170
152
154
156
Cultuur
17
19
35
5
5
5
Actief en levendig
10
3
2
2
2
2
Totaal Baten
243
192
208
160
162
164
-1.025
-1.278
-1.668
-1.470
-1.481
-1.492
Totaal Lasten Baten
Geraamd resultaat Verloop begrotingssaldo x € 1.000
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Saldo t/m 1e berap 2022*
-1.275
-1.172
-1.174
-1.177
Mutaties begroting 2023**
-393
-298
-307
-316
-1.668
-1.470
-1.481
-1.492
Geraamd resultaat * Reeds door de Raad vastgesteld ** Mutaties toegelicht in deze begroting
Hieronder geven we een toelichting op de posten met een mutatie > € 25.000.
Doel: Sport is voor iedereen toegankelijk en we dagen iedereen uit tot bewegen Er is geen sprake van mutaties > € 25.000.
Doel: Cultureel is veel te beleven en cultuur is toegankelijk voor iedereen Groot onderhoud Molen De Grauwe Beer (neutraal via onderhoudsvoorziening en bijdrage vanuit stichting Korenmolen de Grauwe Beer) In 2023 vindt er groot onderhoud plaats aan de molen. Dan zullen onder meer de molenroeden en de dakbedekking op de kap van de molen vervangen worden. De kosten hiervoor bedragen ca. € 120.000. Hiervan dekken we € 90.000 uit de onderhoudsvoorziening voor de molen. De resterende kosten worden gedekt vanuit een bijdrage van € 30.000 vanuit Stichting Korenmolen De Grauwe Beer. Fiche Sint Joris en de Draak, inclusief Europese Culturele Route (totaal € 395.000, waarvan in 2023 € 80.000, neutraal, dekking uit ambitiebudget 'bouwen aan de gemeenschap') Het fiche Sint Joris en de Draak omvat de doorontwikkelingen bij Drakenrijk en de Europese Culturele Route. Voor de dekking van de gemeentelijke bijdrage van € 395.000 is in 2023 € 80.000 beschikbaar vanuit het ambitiebudget 'bouwen aan de gemeenschap'. Het overige deel van onze bijdrage dekken we uit het ambitiebudget 2024 e.v.
Programmabegroting 2023
23
Zie de toelichting in de paragraaf 'programmabureau', programma Draak.
Doel: We zijn aantrekkelijk, bourgondisch, actief en levendig Premium wandelroute (€ 25.000, budgetneutraal i.v.m. dekking uit Investeringsreserve) Voor de realisatie van de Premium Wandelroute is een eenmalige investering van € 25.000 benodigd. De jaarlijkse structurele kosten kunnen worden gedekt uit het reeds beschikbare budget in de begroting.
Investeringen programma 1 In dit programma hebben we de volgende investeringen opgenomen (x € 1.000): Investering 2023 2024 2025 2026 Dekking Zonnepanelen gymzaal 40 Kaplst. in exploitatie Offenbeek Uren: Het investeringsbedrag welke wordt toegerekend aan de activering van uren is niet in bovengenoemde tabel opgenomen. Activering van uren leidt tot een hoger investeringsbedrag maar wordt separaat van bovenstaande bedragen geraamd en geactiveerd.
Zonnepanelen Gymzaal Offenbeek In 2023 wordt er geïnvesteerd in verdere verduurzaming van onze gemeentelijke gebouwen. Voor het plaatsen van zonnepanelen bij Gymzaal Offenbeek nemen we een investeringsbedrag op van € 40.000 + activering uren € 2.240 = € 42.250.
Programmabegroting 2023
24
Programma 2. Samenkracht Wat willen we bereiken? Onderstaand geven we u de doelen van dit programma uit de doelenboom weer, inclusief de subdoelen:
Programmabegroting 2023
25
We willen een samenleving waarin alle inwoners zich thuis voelen, zelfredzaam zijn en naar vermogen kunnen meedoen en waarin jeugdigen gezond en veilig kunnen opgroeien. Een inclusieve samenleving, waarin inwoners oog hebben voor elkaar en waar eenzaamheid en uitsluiting zoveel mogelijk wordt tegengegaan. De omgeving is, fysiek en sociaal, zo ingericht dat iedereen kan meedoen en gebruik kan maken van de beschikbare voorzieningen. Samen zorgen we er zo voor dat ondersteuning in de juiste balans en betaalbaar blijft. Samengevat willen we het volgende bereiken: • Samenredzaamheid We willen een samenleving waarin inwoners oog voor elkaar hebben, • Zelfredzaamheid We willen dat inwoners zelfstandig hun leven kunnen leiden en hun eigen problemen oplossen, indien nodig met de juiste ondersteuning of hulp van anderen. • Kwaliteit van leven We willen dat inwoners een goede gezondheid ervaren en gelukkig zijn. Om dit te bereiken, zetten we in op de beweging (transformatie) door: • Normaliseren: we richten ons niet op de problemen maar op de kansen. Als er ondersteuning nodig is, moet deze zo eenvoudig mogelijk en dicht bij de inwoner georganiseerd worden; • Voorkomen van problemen door inzet van preventie en vroege signalering; • Doorontwikkeling van een brede sociale basis, zodat er op de juiste manier op- en afschaling van ondersteuning kan plaatsvinden.
Hierbij is het belangrijk scherp te houden welk effect de inzet in de brede sociale basis heeft op de specialistische ondersteuning. • Integraal beleid: de transformatieopgave is breed en veelomvattend, integraliteit is nodig, omdat veel zaken binnen het Sociaal Domein in het dagelijks leven op elkaar inhaken.
Programmabegroting 2023
26
Positieve Gezondheid Met de Kadernota Sociaal Domein hebben we het gedachtegoed van Positieve Gezondheid omarmd. Hierin staat een brede kijk op gezondheid centraal waarbij het uitgangspunt is dat gezondheid wordt bepaald door verschillende factoren waar we in meer en mindere mate met ons beleid invloed op kunnen uitoefenen. Doelstellingen uit kadernota In de Kadernota Sociaal Domein hebben we als gemeente verschillende doelstellingen (radars) vastgesteld waaraan we willen werken. Deze ziet u in onderstaande illustratie. Onder deze illustratie vindt u per doelstelling een tekstuele korte toelichting wat we willen bereiken. Radermodel
Illustratie uit de Kadernota Sociaal Domein
Doel: Veerkracht: Inwoners van Beesel kunnen veilig opgroeien/ leven en met veranderingen, tegenslag en uitdagingen omgaan Om de veerkracht van onze inwoners te vergroten, richten we ons op het individu en de sociale omgeving. We helpen sterke kernen en netwerken te creëren, zodat inwoners fijn en veilig kunnen wonen en de onderlinge betrokkenheid en leefbaarheid vergroot. Op deze manier kunnen inwoners samen met hun netwerk zoveel mogelijk hun leven leiden en regie houden en is gespecialiseerde ondersteuning lang niet altijd noodzakelijk.
Programmabegroting 2023
27
Doel: Leefstijl: Inwoners van Beesel kiezen voor een gezonde leefstijl, hebben een gezond gewicht en kinderen groeien op in een gezonde en veilige leefomgeving Een gezonde leefstijl hangt samen met de fysieke en sociale leefomgeving. Door de omgeving aan te passen wordt het mensen makkelijker gemaakt om gezonde keuzes te maken. Daarom zetten we als gemeente in op omgevingsfactoren om gezond gedrag te bevorderen.