CConstaterende datBeesel
Koppel je AI →
Document · PDF

13.3.15 - 2026.09.21, VNG 26/035, Tweede nazending ALV 30-09-2026

Besluitvormende raadsvergadering 5 oktober 2026, gemeente BeeselBij agendapunt: VNG ledenbrieven (ter kennisname)122.810 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 15

Ook neemt de behoefte toe aan collectieve aanpakken voor opgaven die individuele gemeenten niet efficiºnt alleen kunnen oplossen, zoals ziekteverzuim en vitaliteit (inclusief het Nationaal Verzuimplatform) en preventie. Voor de VNG betekent dit: sturen op ee n schaalbaar platformmodel met regie op inhoud en data, uitvoering via 1VNG/DVO’s (dienstverleningsovereenkomsten) en een partnernetwerk, en heldere kwaliteits- en resultaatrapportage. De ambitie is opschaling te combineren met aantoonbare kwaliteit: meer deelnemers, betere dienstverlening en zichtbaar effect. De koers in 2027 is gericht op beheerste opschaling en aantoonbare uitvoeringskwaliteit. We r ichten onze inzet effectiever in door scherpe keuzes te maken, plateaus (go/no-go) te hanteren en governance/financiºn strak te organiseren. 45 Koers in 2027 • VNG Risicobeheer stuurt op strategie, data-inzicht, governance en resultaat; uitvoe ring loopt waar mogelijk via DVO’s en een zorgvuldig ingericht partnernetwerk. Oftewel, een schaalbaar regiemodel (1VNG). • Doorontwikkeling en opschaling van de collectieve aanpak van ziekteverzuim en vitalitei t. Hieronder valt ook het Nationaal Verzuimplatform. Dit doen we collectief en datagedreven, met transparante rapportages, effectmeting en gerichte ondersteuning van gemeenten.

• Het RPO wordt nadrukkelijker ingezet voor kennisdeling, toepassing in de praktij k en professionalisering van controllers, HR- en risicoprofessionals. Het RPO als versneller dus. • We zien 2027 als kwaliteits- en bewijsjaar. In onze inzet focussen we op stabil iteit van IT en dataketen, foutloze uitvoering, transparante rapportage en actieve evaluatie met deelnemende gemeenten als voorwaarde voor verdere groei. • Activiteiten die onvoldoende bijdragen aan opschaling of aantoonbare resul taten worden getemporiseerd of beëindigd; focus op ‘no regret’ en besluiten die passen binnen governance en compliance. 46 7 Europa, Internationaal en Caribisch deel van het Koninkrijk 47 Internationale samenwerking biedt kansen voor belangenbehartiging, kennisdeling en projecten. De VNG vertegenwoordigt lokale overheden op Europees en internationaal niveau en advis eert over internationaal beleid. Europa is om verschillende redenen belangrijk en interessant voor gemeenten. Gemeenten zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor de uitvoering en naleving van EU-beleid, op gebi ed van digitalisering, milieu, migratie en tal van andere dossiers. Daarnaast participeren steeds me er gemeenten in Europese netwerken van gemeenten, om hun eigen beleidsprioriteiten te helpen realiseren en waar mogelijk Europese projecten en fondsen te verwerven.

Via netwerken als onze koepelverenigingen Council of European Municipalities and Regions (CEMR), United Cities and Local Governments (UCLG) en Europese samenwerkingsverbanden benad rukt de VNG het belang van lokaal bestuur in internationale agenda’s. Ook Saba, Sint Eustatius, Bonaire, Sint Maarten, Aruba en Curaçao, de Caribische leden van de VNG, worden ondersteund. Op internationaal niveau voeren we vele projecten uit, vaak in samenwerking met het ministerie van Buitenlandse Zaken, waarmee we bijdragen aan de verbetering van lokale diensten en h et aanpakken van uitdagingen in de gemeenschappen van de landen waar we actief zijn. 7.1 Europa Voorlopig actueel zijn de onderhandelingen over het Meerjarig Financieel Kade r 2028-2034 (MFK) , die nog tot eind 2027 doorlopen in Brussel. Veel gemeenten maken (in)direct gebruik van Europese financiering om in hun regio te werken aan de groene, digitale en sociale transities en zien graag dat die projecten ook na 2027 gecontinueerd kunnen worden. Ondertussen komt de Europese Commissie ook met diverse andere belangrijke wetgeving voor gemeenten in 2026, onder andere op  energie, aanbestedingen, circulaire economie en het digitale domein.

We trekken daarin zoveel mogelijk op met d e Nederlandse gemeentelijke netwerken en regio’s die actief zijn in Brussel en werken stap voor stap uit hoe we meer collectief aan belangenbehartiging kunnen doen. We verstevigen de interbestuurli jke samenwerking richting Brussel; dit wordt opnieuw bekrachtigd tijdens een Bestuurlijk Ove rleg Europa tussen de koepels van decentrale overheden en de nieuwe bewindspersonen van BZ en BZK, waar ook het EU voorzitterschap van Nederland in 2029 voor het eerst besproken wordt. We verhuizen per 1 januari 2027 in Brussel naar het pand waar ook de Nederlandse prov incies gehuisvest zijn, samen met de Unie van Waterschappen/Vewin. Dit met oog op meer samenwerking, zichtbaarheid en om een aanlandplek voor individuele gemeenten te kunnen faciliteren in Brussel. Trends & ontwikkelingen De VNG wil de Europese wet- en regelgeving op zo’n manier beïnvloeden dat het aansluit bij de collectieve wensen en behoeften van gemeenten. De focus ligt op continue financiering en uitvoerbaarheid van beleid uit Brussel. Deze periode komen er opnieuw vee l nieuwe wetgevingsvoorstellen vanuit de Europese Commissie, zoals op het gebied van circulaire economie, energie en digitalisering. Onze beïnvloeding is reactief, op basis van wetsvoorstellen van de Europese Comm issie. En proactief, voordat nieuwe wetsvoorstellen worden uitgebracht.

Ook vindt gerichte inzet in het Europ ees ComitØ van de Regio’s plaats. De VNG ondersteunt en adviseert daarnaast de Nederlandse gemeentelijke delegatie in het Congres van Lokale en Regionale Overheden van de Raad van Europa. Na benoeming van de nieuwe bestuurlijke delegatie naar het Congres in 2026, staat 2027 staat in het teken van onboarding en het opnieuw 48 vormgeven van alle relaties binnen het Congres. De inzet van de Congresdelegatie wordt afgestemd met het team Lokale Democratie en Veiligheid van de VNG en de gelieerde VNG-commissies. Uit onderzoek blijkt dat gemeenten in verschillende mate ‘Europa -proof’ zijn. Minder dan de helft van de gemeenten acht zich (heel) goed in staat om Europese wetgeving uit te voeren. Ondanks d at hebben zij wel een groeiende interesse in Brussel. In de komende jaren willen we de informatievoorziening rond het Europese werk van de VNG zoveel mogelijk standaardiseren en professionaliseren, onder meer via een vernieuwde nieuwsbrief, webpagina Europa en mogelijke producten van d e VNG academie. Koers in 2027 • Eind 2027 worden de onderhandelingen rondom het MFK afgerond. Tot die tijd zetten we stevig in op lobby, samen met onze achterban. Dit speelt zich zowel af in Nederland (vo rmgeving nationaal plan onder het nieuwe MFK) als in Brussel (randvoorwaarden van toekomstig MFK) .

• In 2027 starten de inhoudelijke voorbereidingen van Nederland voor het Raadsvoorzi tterschap in 2029. We gaan vroegtijdig in gesprek over inhoudelijke en praktische betrokkenheid van medeoverheden en starten de vormgeving van een gezamenlijke agenda van het voorzi tterschap. • In 2027 werken we de vernieuwde inrichting van het Bestuurlijk Netwerk GROS verder uit, naar aanleiding van de evaluatie in 2026. • Binnen de Nederlandse gemeentelijke delegatie van het Europees Comité van de Regio’s kijken we in 2027 naar mogelijkheden voor rapporteurschappen op strategische dossiers. We verstevigen de werkrelatie met de provinciale leden en geven vorm aan het voorzitterschap van de N ederlandse delegatie voor de periode 2027-2030. • In 2027 zetten we in op het inwerken van de in 2026 geïnstalleerde delegatie en h et uitbreiden van de relaties in Straatsburg. • In 2027 investeren we verder in de relatie met de nieuwe (Nederlandse) Europarlementariºrs en in contacten bij de Europese Commissie, specifiek op de thema’s uit de Europese agenda van de VNG. • We ontvangen in 2027 een delegatie van het Congres van Lokale en Regionale Overheden van de Raad van Europa voor een monitoringsmissie naar de staat van lokale democratie in Nederland. Dit bereiden we voor met BZK.

• We maken een professionaliseringsslag in onze vraagbeantwoording en informatievoorziening op gebied van Europa en verkennen met VNG academie de mogelijkheden voor een Europaleerlijn voor gemeenten. • Na een pilot in 2026, denken we in 2027 actief mee over lange termijn borging van h et EU fondsenbureau. Onze inzet is erop gericht dat de VNG (succesvol) meedingt in een aantal Europese calls, voor extra financiering voor lokale opgaven • We vernieuwen de samenwerkingsrelaties met Kenniscentrum Europa Decentraal. In 202 7 liggen er nieuwe, meerjarige afspraken over de dienstverlening aan Nederlandse decentrale overheden. • In 2027 zijn we in Brussel verhuisd naar het pand waar ook de Nederlandse provinci es gehuisvest zijn, samen met de Unie van Waterschappen/Vewin. 7.2 Internationaal Internationale ontwikkelingen zoals migratie, veiligheid, klimaat en economie zij n van directe invloed op lokaal beleid van Nederlandse gemeenten. Zo legt de opvang van vluchtelingen en an dere migranten, mede door de mondiale toename aan conflicten, een groeiende druk op gemeenten. Tegelijkertijd heeft beleid van Nederlandse gemeenten ook impact elders in de wereld. Wereldwijd neme n verstedelijking, klimaatverandering en geopolitieke instabiliteit en rivaliteit toe. Dit zorgt voor nieuwe onzekerheden maar 49 ook kansen voor innovatie en samenwerking.

Lokale overheden spelen een cruciale rol in het vinden van oplossingen die aansluiten bij de behoeften van hun inwoners. Daarom blijft VNG International zich namens de VNG en Nederlandse gemeenten inzetten voor de versterking van goed lokaal b estuur over de hele wereld. Trends & ontwikkelingen Goed lokaal bestuur is een essentiºle randvoorwaarde om de beleidsdoelen van het kabinet te kunnen realiseren. Gemeenten wereldwijd spelen namelijk een sleutelrol in duurzame ontwikkeling en stabiliteit. Sterke lokale instituties met betrouwbare dienstverlening zijn noodzakelijk vo or het leveren van basisvoorzieningen aan inwoners, het stimuleren van ondernemerschap en economisch e ontwikkeling en veiligheid, weerbaarheid en stabiliteit. Via projecten in meer dan dertig landen werkt VNG International aan wederopbouw en versterking van lokaal bestuur. Daarin betrekken we de unieke kennis uit Nederlandse gemeenten en werken we samen met partners als onderdeel van de Dutch Diamond. Dit doen we met financiering vanuit bijvoorbeeld het ministerie van Buitenlandse Zaken, EU en Wereldbank. De financiering voor internationale samenwerking staat onder druk, maar zonder sterk lokaal bestuur in partnerlanden blijft de impact van Nederlandse beleidsinzet op ontwikkelingss amenwerking en handel beperkt.

Daarom blijven wij ons inzetten voor een stevige verankering van lokaal bestuur in internationaal beleid en de financiering daarvan, nationaal, op Europees niveau en bij wereldwijde instellingen. Ook ondersteunen we Nederlandse gemeenten over aspecten van gemeentelijk internationaal beleid in het licht van oplopende mondiale spanningen. Op mondiaal niveau blijven we aandacht vragen voor het belang van het betrekken van lokale overheden bij besluitvorming over internationale agenda’s. Als VNG spelen wij een actieve rol in deze ontwikkeling door actieve inzet in relevante internationale netwerken zoals UCLG. Koers in 2027 • We zetten in op een hernieuwd partnerschap met het ministerie van Buitenlandse Zake n, waarin we werken aan sterk lokaal bestuur als belangrijke randvoorwaarde voor de prioriteiten van het ministerie op het gebied van veiligheid en stabiliteit, han del en economie, migratie en watermanagement. • Ook in 2027 blijven we aandacht vragen voor het belang van goed bestuur in internati onale agenda’s, beleid en programma’s. Dit doen we bijvoorbeeld via onze netwerken in de EU en via de wereldvereniging UCLG, waarin VNG via haar bestuurders actief betrokken b lijft. Hierbij behartigen we ook expliciet de belangen van Nederlandse gemeenten.

• We blijven werken aan een sterke relatie met Nederlandse gemeenten om kansen voor gezamenlijke initiatieven voor internationale samenwerking te initiºren, bijvoorbeeld voor internationale economische samenwerking. Daarnaast zetten we onze ondersteuning van Nederlandse gemeenten bij hun internationale betrokkenheid voort, bijvoorbee ld door het geven van advies en het organiseren van bijeenkomsten voor uitwisseling over gemeentelijk internationaal beleid. 7.3 Caribisch deel van het Koninkrijk De openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba en de autonome landen Aruba, Curaçao, en Sint Maarten zijn lid van de VNG. Zij hebben een bijzondere positie binnen het Koninkrijk en ook binnen de VNG. De Caribische leden van de VNG en gemeenten in Europees Nederland kunnen ve el van elkaar leren als het gaat om opgaven zoals bestuurskracht en uitvoeringskracht. 50 Trends & ontwikkelingen Net als de gemeenten in Europees Nederland staan de eilanden in het Caribisch de el van het Koninkrijk voor grote uitdagingen. Bijvoorbeeld als het gaat om bestaanszekerheid, voldoende structurele financiering voor de taken die er liggen en uitvoeringskracht. De VNG kan de Caribische l eden daarbij ondersteunen. Bijvoorbeeld door te adviseren, beschikbare kennis en producten te delen, praktijkvoorbeelden uit te wisselen, samenwerking te bevorderen en hun stem richting het rijk te versterken.

We ondersteunen de Caribische leden bij concrete bestuurs- en uitvoerings vraagstukken via het Caribisch uitwisselingsnetwerk en via de VNG Caribendesk. Dat doen we in samenwerking met het ministerie van BZK, die hiervoor financiºn beschikbaar stelt. Met het opzetten van d e Caribendesk is ingezet op de verbetering van de samenwerking met Caribisch Nederland door besta ande dienstverlening van de VNG beter beschikbaar te maken voor de Caribische leden van de VNG, knelpunten in de uitvoering van wet- en regelgeving inzichtelijk te maken door middel van uitvoeringsto etsen en ondersteuning te bieden bij beleid en uitvoering in het sociaal domein. Koers in 2027 • We versterken de relatie met de Caribische leden door meer bekendheid te geven aan de diensten en producten van de VNG en samenwerking tussen de bijzondere leden uit h et Caribisch deel van het Koninkrijk onderling en met Europees Nederlandse gemeenten te versterken. • Ook in 2027 bieden we concrete ondersteuning aan de Caribische leden. Dit doen we onder andere via een vervolg op het Caribisch uitwisselingsnetwerk en de Caribendesk. 8 De organisatie 51 Met het inrichten van ØØn soepele en professionele afdeling bedrijfsvoering en communicatie, brengen we de ØØn VNG-gedachte naar de volgende fase (Samen1VNG).

De organisatieverandering is nog pril, het komt er nu op aan om ook verder te bouwen aan de bedoeling ervan: verbeterde dienstverlening, meer innovatie en verdere verduurzaming binnen de organisatie, de VNG en haar leden nog beter in staat worden gesteld te werken aan de belangrijke beleids- en ontwikkelthema’s. In ons werk hebben we continu aandacht voor het optimaliseren van onze communicatie -activiteiten. De interactie met leden heeft een centrale plek: we informeren onze leden over tal van onderwerpen, via verschillende kanalen. We werken toe naar een organisatiebrede, strategisch ingebed de aanpak voor ledentevredenheid over dienstverlening en producten. Daarin komen luisteren, tevredenheid en behoefte van leden samen. Om zoveel mogelijk impact te maken met de verenigingsstrategie, is het bovendien belangrijk dat we ons blijven ontwikkelen in onze financiºle en strategische ondersteu ning, denk aan inkoop, HR, financiºn en ICT. 8.1 Communicatie en lobby De VNG is een vereniging die het verschil maakt voor alle Nederlandse gemeenten: in Den Haag en Europa, in kennisdeling en in de uitvoering. Communicatie en lobby zijn daarbi j cruciale instrumenten. In lijn met de verenigingsstrategie 2030 zetten we duidelijk een stap naar voren.

Communicati e en lobby ontwikkelen zich van een voornamelijk uitvoerende functie naar een strategi sch businesspartner voor de drie kerntaken van de VNG. De komende jaren leveren we communicatie en belangbehartiging die aantoonbaar bijdraagt aan positie, politieke steun en invloed, zichtbaarheid, communityvorming en gebruik van VNG-di ensten. Dat doen we altijd in nauwe samenwerking met beleidsinhoudelijke experts, VNG-bedri jven en onze leden. Trends & ontwikkelingen De omgeving waarin gemeenten en de VNG opereren, zoals politieke verhoudingen en algoritmen van belangrijke kanalen, veranderen snel. We moeten daarom wendbaar en leergierig zijn. Communicatie en lobby heeft alleen toegevoegde waarde als er na onze inzet een merkbaar verschil is. Dat kan zijn in bekendheid, relevantie, aanzien, conversie, levendigheid van een (digitale) community of politieke steun voor onze inbreng. Daarvoor is centrale regie op communicatie nood zakelijk. We stellen onszelf daarbij als doel relevanter te communiceren met onze leden en stakeholders. Het afgesproken organisatieprincipe om de communicatie-inzet binnen de hele VNG te centralisere n (Samen1VNG), gaat hierbij helpen, maar vraagt nog wel heel wat implementatie inzet. Onze leden verschillen sterk in informatiebehoefte. Burgemeesters, wethouders, raadsleden, gemeentesecretarissen en ambtenaren vragen elk om een andere benadering.

Datagedreven inzichten zullen ons helpen boodschappen beter te laten landen, kennis effectieve r te delen en meer afnemers voor onze diensten te vinden. De content van onze website wordt al goed gevonden en de nieu wsbrieven goed gelezen, maar leden geven aan dat het ook wel veel is en soms overlap bevat. Less (mailings) kan misschien wel more (impact) zijn. In 2027 zetten we een aantal concrete stappen om onze ambitie voor de komende jaren te realiseren. Deze vertalen we hieronder naar onze koers in 2027, gebaseerd op drie pijlers: (1) Strategische communicatie- en lobbybasis, (2) Datagedreven en digitale communicatie en (3) Versterking interne comm unicatie. 52 Koers in 2027 • We werken de verenigingsstrategie uit in een gezamenlijk vast te stellen corporate communicatiestrategie. Dit vertalen we vervolgens in een kanaal- en middelenstrategi e die duidelijkheid en richting geeft aan de hele VNG. • Onze lobbyisten zetten we strategisch gecoördineerd in richting Tweede Kamer en Eerste Kamer, waarbij de meest intensieve inzet gaat naar de moeilijkste dossiers. We stemmen slim af met lobbyisten van netwerken en gemeenten. • De VNG gaat de digitale kanalen doorontwikkelen, zodat we datagedreven kunnen communiceren. Zo kunnen we centraal leren (en direct toepassen) wat goed werkt en wat minder, en voor welke doelgroep. • We versterken de interne communicatie.

Nu de VNG is uitgegroeid tot een grote organisatie en er zoveel ontwikkelingen spelen, is interne communicatie een volwassen discipline die vraagt om passende capaciteit. 8.2 Bedrijfsvoering Een goed functionerende organisatie vraagt om sterke financiºle en strategische ondersteuning op het gebied van Inkoop, HR, Business Support, Financiºn, Facilitaire Dienst en ICT. Ook een moderne en duurzame werkomgeving is essentieel om deze ambities te ondersteunen. Hee l veel gaat al goed in wat we als organisatie doen in het belang van onze leden, maar er is altijd ruimte voor verbetering. Door lopende en nieuwe initiatieven in het perspectief te plaatsen waar we ons als organisatie naartoe ontwikkelen, kunnen we onze medewerkers en onze leden beter meenemen in wat we waarom doen en wat ze van de VNG als organisatie mogen verwachten. Ook kunnen we als organisatie nog beter sturen en priorite ren in onze werkzaamheden, zodat we gericht impact kunnen maken voor onze leden en hun opgav en. Trends & ontwikkelingen Financiºn & Control speelt een cruciale rol door zich te ontwikkelen tot een proactieve en integrale businesspartner. Sturingsinformatie wordt actiever verzameld, geanalyseerd en gekoppeld, zodat een compleet en actueel beeld ontstaat van de financiºle, fiscale en juridische as pecten binnen de organisatie.

Om dit te bereiken, worden administratieve systemen en processen verder geoptimaliseerd, met als doel de efficiºntie en effectiviteit te verhogen. Ook Inkoop draagt bij aan een goed functionerende organisatie. Inkoop richt zich in 2027 op het implementeren van contractbeheer en contractmanagement om zo meer grip en inzicht te krijgen in onze (inhuur)contracten. Ook wordt er wederom aandacht besteed aan de naleving van de Wet DBA. Daa rnaast is er focus op het continu verbeteren van de inkoopprocessen en het uitvoeren van rechtmatige inkoopprocedures. Business Support ondersteunt bij het creºren van overzicht en samenhang binnen de verschillende processen en afdelingen om van daaruit de kaders voor, ondersteuning van en advi ezen aan de collega’s in business te verbeteren. Een onderdeel hiervan is ook het doorontwikkelen van de P&C-cyclus en het verstevigen van het jaarplanproces en de sturingsgesprekken. Hierdoor draagt de afdeling Business Support bij aan een versterkte (be)sturing van de organisatie, betere besluitvorming en een effectievere en efficiºntere organisatie en bedrijfsvoering. In een krappe arbeidsmarkt blijft de focus liggen op actieve arbeidsmarktcommunicatie en recruitment. Vanuit het principe ‘de basis op orde’ worden de arbeidsvoorwaarden en het 53 HR-beleid verder geoptimaliseerd, met een goede aansluiting op de cao Rijk.

Informatisering en Automatisering (I&A) ontwikkelt zich verder, passend bij de organisatieopgaven. I&A breidt de kennis en vaardigheden uit, zoals voor het ontwikkelen van managementrapportages. Ook legt I&A de focus op belangrijke aandachtspunten uit de ICT Strategie die vanuit Bedrijfsvoerin g is vastgesteld. In 2027 richt de Facilitaire Dienst zich op de Europese aanbesteding voor het gebouwonderhoud en de overgang naar een nieuwe onderhoudsorganisatie. Met duidelijke contractafspraken en stevig contractmanagement borgen we kwaliteit, continuïteit en doelmatigheid. Samen1VNG; dat is waar we in de organisatieontwikkeling naartoe werken. We willen de brug slaan tussen de inhoudelijke ambities en wat die betekenen voor de organisatie. Als organisatie staan we samen voor de uitdaging om ons verder te ontwikkelen en toekomstbestendig te blijven. Waarderend veranderen staat hierbij centraal. We doen als VNG’ers al ongelooflijk veel goed en willen dat verder bevorderen, met oog voor de hoeveelheid werk die iedereen verzet en de ervaren werkdruk. Daarom ontwikkelen we werkende weg – stap voor stap, met aandacht voor wat werkt en wat nodig is. Samen bouwen we aan een sterke toekomst. Koers in 2027 • We werken verder aan het moderniseren van ons applicatielandschap en onze inf rastructuur, zodat de organisatie flexibeler, veiliger en toekomstbestendiger wordt.

• In 2027 gaan we door met het optimaliseren van het HR-instrumentarium dat de volle dige medewerkersreis van de VNG’er ondersteunt, van instroom en onboarding tot ontwikkeling, vitaliteit en uitstroom. We versterken de samenhang en gebruiksvriendelijkheid, zo dat processen eenvoudiger en effectiever worden voor medewerkers en leidinggevenden. • In 2027 richt de Facilitaire Dienst zich op de Europese aanbesteding voor het gebouwonderhoud en de overgang naar een nieuwe onderhoudsorganisatie. Met duidelijke contractafspraken en stevig contractmanagement borgen we kwaliteit, continuïteit en doelmatigheid. 54 9 Financiën 55 In dit hoofdstuk gaan we in op de financiºle ontwikkeling van de VNG. Daarvoor worden verschillende kaders benoemd die samen richting geven aan de vorm van de VNG-begroting in 2027. De VNG -organisatie is een concern, waarbinnen de verschillende onderdelen samen meerwaarde cr eºren voor haar leden. De afgelopen jaren is gewerkt aan een sterke basis die ten goede komt aan de kwaliteit en effectiviteit van de primaire dienstverlening: de behartiging van belangen van gemeenten en de ondersteuning van gemeenten bij de uitvoering van taken. Daarbij staat het samenbrengen van het concern en het continueren van de kwaliteit van dienstverlening voorop. Hieronder is de huidige inrichting van de VNG schematisch weergegeven.

De in het organogram weergegeven dochterbedrijven VNG Connect, VNG Risicobeheer, VNG I nternational en VNG Realisatie vallen onder de holding VNG Diensten BV. De volgende organisatorische ontwikkelingen spelen op dit moment: 1. Het is bekend dat de vakbonden zich voorbereiden op nieuwe CAO-gesprekk en met het rijk. De VNG volgt de CAO Rijk. In de doorrekening van het CBS zit een minimale indexatie van de loonkosten. Dat betekent een risico voor de VNG op het moment dat de CAO in 2027 harder za l stijgen. Datzelfde geldt voor de prijsindexatie. Doordat de loonvoet bij het opstellen van de VNG- begroting het zwaarste weegt, wordt deze in de doorrekening ook de meest bepalende component. Leveranciers van de VNG die hun kosten met meer dan de geraamde contributiestijging exclusief ingroei (in 2027 is dit 4,6%) indexeren betekenen voor de VNG dat we moeten bezuinigen. 2. Het gebouwonderhoud, de levering van gas en elektra en de jaarrekeningcontrole worden in 2026 opnieuw aanbesteed vanwege het bereiken van de maximale uitvoeringstermijn.

56 9.1 Ontwikkeling begroting De begroting van de VNG kent drie kerncomponenten., nl de contributie (20%), de rijkssu bsidies en het fonds GGU (70%) en de overige baten (10%). Deze inkomensstromen vormen de belangri jkste basis van waaruit de VNG haar activiteiten financiert. Ontwikkeling begroting VNG (Bedragen x € 1000) De begroting is in de afgelopen jaren flink gestegen door de sterkere toename van rij kssubsidies en het GGU-fonds. De belangrijkste fluctuatie in de begroting ontstaat vanuit de wissel ende subsidies. In de jaren vanaf 2022 is ieder jaar een stijging van de omvang van de inkomende geldstromen zichtbaa r. Subsidieprojecten en het fonds GGU worden concernbreed uitgevoerd. Contributieontwikkeling Eerder is door de ALV een meerjarige contributiesystematiek vastgesteld waarbinnen de contributie kan veranderen op basis van twee componenten: 1. Compensatie voor de loon- en prijsontwikkeling op basis van CPB-indexcijf ers 2. 1,0% voor de groei naar volledige dekking van de kosten van de VNG-basisorganisat ie vanuit de contributie In het contributievoorstel 2027 stelt het bestuur voor om de contributie te indexeren op b asis van de bovenstaande twee componenten. De compensatie voor de loon- en prijsontwikkeling is gebaseerd op een combinat ie van de loonvoetsector van de overheid (4,2%) en de HICP, de geharmoniseerde consumentenprijsindex (1,9%).

De ze indices worden afgezet tegen de kosten van de VNG-basisorganisatie. De genoemde indi ces zijn in maart 2026 door het CPB gepresenteerd in het Centraal Economisch Plan 2026. Op basis van genoemde i ndices zijn de te verwachte kosten voor de VNG berekend, waarmee de gewogen indexatie voor de loon- en prijsontwikkeling uitkomt op 4,6%. Samen met de ingroei van 1,0% komt de contributieon twikkeling uit op 5,6% voor 2027. Meerjarig perspectief We hebben op basis van de begroting voor 2026 een doorrekening gemaakt die leidt tot een raming voor de jaren 2027 tot en met 2030, rekening houdend met structurele en tijdelijke effecten. De meerjarenraming stellen we op om een eerste inzicht te geven in de financiºle rui mte voor beleids- en bedrijfsvoeringprioriteiten. Hierbij gaan we uit van dezelfde uitgangspunten als voor de begroting van 2026. Voor de meerjarige indexatie wordt gebruik gemaakt van de CPB-kerngegevens en de aanvullende kern gegevens Actualisatie Verkenning middellange termijn tot en met 2034, zoals opgenomen in het Ce ntraal Economisch Plan 2026. 70.000 90.000 110.000 130.000 150.000 ’21 ’22 ’23 ’24 ’25 ’26 ’27 Ontwikkeling begroting VNG (bedragen x € 1.000) Over de periode 2027 – 2030 verwacht het CPB een ontwikkeling van de loonvoet sector overheid van 3,8% en een HICP van 2,2%.

Indexaties | Index | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Loonvoet sector overheid | A | 2,00% | 4,20% | 3,80% | 3,80% | 3,80% Prijsontwikkeling (HICP-index) | B | 2,40% | 1,90% | 2,20% | 2,20% | 2,20% (Bedragen x €1.000) | Begroting 2026 | Raming 2027 | Raming 2028 | Raming 2029 | Raming 2030 Salarissen | A | 41.408 | 43.147 | 44.786 | 46.488 | 48.255 Overige Personeelskosten | B | 4.942 | 5.036 | 5.147 | 5.260 | 5.376 Afschrijvingen | B | 1.961 | 1.998 | 2.042 | 2.087 | 2.133 Kantoor-en huisvestingskosten | B | 7.418 | 7.559 | 7.725 | 7.895 | 8.069 Overige bedrijfskosten | B | 4.024 | 4.101 | 4.191 | 4.283 | 4.378 Activiteitskosten | B | -10.282 | -10.477 | -10.707 | -10.943 | -11.184 Totaal | 49.472 | 51.364 | 53.184 | 55.071 | 57.026 Doorbelasting | Begroting 2026 | Raming 2027 | Raming 2028 | Raming 2029 | Raming 2030 Doorbelasting Kosten Bedrijven | B | -13.326 | -13.579 | -13.878 | -14.184 | -14.496 Doorbelasting Salarissen Gelieerde instellingen | A | -858 | -894 | -928 | -964 | -1.000 Dekking uit bestemmingsreserve | B | -607 | -607 | -607 | -607 Totaal doorbelasting | -14.792 | -15.081 | -15.414 | -15.754 | -15.496 Kosten ’Kernorganisatie’ | 34.680 | 36.283 | 37.771 | 39.317 | 41.531 Verwachte ontwikkeling kosten kernorganisatie in % | 6,4% | 4,6% | 4,1% | 4,1% | 5,6% Ingroeipercentage contributie | 1,0% | 1,0% | 1,0% | 1,0% | 1,0% Contributie stijging incl.

loon-en prijsontwikkeling | 7,4% | 5,6% | 5,1% | 5,1% | 6,6% 57 9.2 | Financiºle kaders Voor de begroting 2027 hanteren we een aantal financiºle kaders: • | De ontwikkeling van de contributie is conform besluit contributievoorstel 2027. In november 2025 is tijdens de Najaars ALV hierover door de leden al besloten. Op basis van de in de ALV vastgestelde uitgangspunten komt de contributieverhoging voor 2027 uit op 5,6%. Hiervan is 4,6% de compensatie voor loon- en prijsontwikkeling en 1% ingroei naar volledige dekking van de kosten van de basisorganisatie van de VNG vanuit de contributie. Deze ingroei is van toepassing zolang er vanuit de lopende evaluatie op de contributiesystematiek geen andere afspraken zijn of worden gemaakt. • | Om de druk op het werkkapitaal van de vereniging te verlichten wordt er gekeken naar de contributiesystematiek en herprioritering van de activiteiten. Er wordt gewerkt aan het vast inbedden van herprioriteren in de P&C-cyclus. • | Daarnaast wordt er 2 miljoen euro bezuinigd op contributiegefinancierde activiteiten. Deze besparing kan gevonden worden in alle hieronder genoemde begrotingsposten met uitzondering van subsidies en het fonds GGU. • | De begrote salarislasten worden doorgerekend met als vertrekpunt de formatie zoals deze is vastgesteld door het ADT.

Hierbij wordt gekeken naar de bezetting op peildatum 1 juni van het jaar voorafgaande aan het begrotingsjaar. In deze vergelijking is het uitgangspunt dat de in de begroting op te nemen kosten zo dicht mogelijk aansluiten bij de te verwachten werkelijke lasten. • | Voor de invulling van prioriteiten werd in 2026 een bedrag gereserveerd van 1,7 miljoen euro. Hiervan werd de helft verdeeld over de beleidsdirecties en de andere helft over de staf- en ondersteuningsafdelingen. Het bovengenoemd bedrag wordt jaarlijks ingekocht en daarom niet geïndexeerd. • | Indexatie wordt toegekend aan contractuele verplichtingen, maar voor overige posten niet automatisch berekend. Op basis van een data-gedreven afweging wordt geadviseerd aan het managementteam en na besluitvorming aangepast in de doorrekening. • | Er is geen vangnet voor langdurige zieke medewerkers. Indien nodig moet vervanging binnen het vacaturebudget van het eigen managementteam worden opgelost. • | Naast de contributie en de inzet van het eigen vermogen zijn er ook andere bronnen waaruit de activiteiten van de organisatie als geheel worden gedekt. Subsidies en bijdragen aan het fonds GGU vormen hierbij een wezenlijke bron van inkomsten voor de daarbij behorende activiteiten. Kosten en dekking zijn aan elkaar gelijk.

• | Voor het fonds GGU wordt de kaderbegroting en de te betalen bijdrage per inwoner voorgelegd aan de Algemene Ledenvergadering. De omvang van het GGU-fonds is, inclusief de indexatie van 4,6% gelijk aan 87,6 miljoen euro. De werkelijke omvang van de subsidieprojecten zal worden vastgesteld tijdens het opstellen van de begroting 2027 in het najaar van 2026. Deze vaststelling heeft geen effect op het resultaat van de Vereniging. • | Als gevolg van eerdere subsidies die ontvangen zijn ter ondersteuning van de VNG doelstellingen, niet zijnde GGU activiteiten, kunnen nieuwe werkzaamheden ontstaan. De uitvoering hiervan kan, in een later stadium, als voorstel binnen de GGU worden uitgevoerd. • | In de begroting 2026 komt er conform de contributiesystematiek 12% dekking vanuit de inzet van het eigen vermogen. Op basis van het contributievoorstel 2027 daalt de inzet van het eigen vermogen naar 11% waarmee de begroting voor 2027 sluitend is. Deze ingroei is de tweede component in het contributievoorstel (naast de indexatie voor loon- en prijsontwikkeling). • | De resultaten van de effectenportefeuille en de VNG-bedrijven worden toegevoegd aan het resultaat van de Vereniging op jaareinde. Bij het opstellen van de hierboven weergegeven eerste raming zijn nog niet alle actuele parameters toegepast.

De volgende onderdelen zullen hierdoor nog worden geactualiseerd in een volgende raming: 58 59 • De salarisverwerker maakt een doorrekening van de salarislasten. Deze doorrekening geeft een precies inzicht in de te verwachten salarislasten. Op 1 januari 2026 verloopt de huidige CAO Rijk. De VNG volgt deze CAO. De uitkomsten van gesprekken over een nieuwe CAO zullen, daar waar bekend en vastgesteld, mee worden genomen in de doorrekening van de verwachte salarislasten voor 2027. • De tarieven voor de dienstverlening dienen, net als de (externe) uurtarieven, nog inzichtelijk te worden gemaakt. Dit gebeurt tijdens het opstellen van de begroting 2027, waarbij de in de begroting op te nemen kosten het uitgangspunt vormen voor de tariefstelling. Meerjarig perspectief Werkkapitaal en financiºle positie De financiºle positie van de VNG vraagt aandacht. De VNG kent een negatief werkkapitaal van +/- 50 miljoen euro. Concreet betekent dit dat de VNG op het moment dat nu de te betalen kosten en nog verwachte inkomsten met elkaar verrekend worden, er op de bank 50 miljoen euro tekort aan s aldo is. De VNG heeft niet direct financiºle problemen, omdat er ook een effectenportefeuille is, waarmee dit tekort gefinancierd kan worden. Deze effectenportefeuille heeft een omvang van 70 miljoen euro.

Het resterende deel is nodig om een veilige buffer voor financiºle tegenvallers (weerstandsvermogen) aan te houden. Kijkend naar de vermogenspositie van de Vereniging lijkt deze robuust en kan het beeld ontstaan dat hier (investerings-)ruimte zit, maar de analyse van het werkkapitaal geeft dus een nadrukkelijk ander beeld. Voor de financiºle huishouding van de Vereniging en ook voor te maken investeringen is h et dus niet wenselijk om naar de effectenportefeuille te kijken. Inzet van deze middelen kan de liquiditeitspositie van de Vereniging structureel onderuithalen, waarmee er een continuïteitsrisico ontstaat. Met de versteviging van treasurymanagement werkt de VNG op dit moment aan het goed mon itoren van het huidige negatieve werkkapitaal. Door de begroting (meerjarig) sluitend te krijgen, wordt ook voorkomen dat het werkkapitaal de komende jaren zich verder negatief ontwikkeld. In de voorstellen wordt om deze redenen geen rekening gehouden met enige vorm van inzet van de bestaande financiºle middelen die de VNG aanhoudt in haar effectenportefeuille. 9.3 Begroting en omvang Fonds GGU Fonds GGU 2027 We hebben op basis van de begroting voor 2026 een doorrekening gemaakt die leidt to t een raming voor 2027, rekening houdend met structurele en ontwikkelbudgetten. In begroting hieronde r is € 7,717 miljoen opgenomen voor nog te alloceren budget voor prioritaire opgaven.

De prioritaire op gaven bepalen we in samenspraak met het College voor Dienstverleningszaken als portefeuillehouder van het fonds GGU en het VNG bestuur als verantwoordelijke voor de gehele VNG begroting. Met het nog te allocer en budget voor prioritaire opgaven houden we ruimte om gedurende het jaar middelen gericht in te zetten op ontwikkelingen die passen binnen de verenigingsstrategie en om wendbaar te blijven bij nieuwe of veranderende opgaven. • De indexatie is gelijk aan de indexatie zoals die gebruikt word t voor de contributie; • Er zijn geen nieuwe proposities opgenomen in de meerjarenraming. Nieuwe proposities worden apart voorgelegd aan de ALV; • De te alloceren budgetten voor prioritaire opgaven zoals genoemd in de financiºle kaders hierboven, wordt in de jaarplanbegroting verder uitgewerkt. De jaarplanbegroting 2027 wordt in de Najaars-ALV aan de leden voorgelegd. Begroting 2027 (Bedragen x €1.000) | Structureel | Ontwikkeling | Totaal 1. Een Krachtige Lokale Overheid | 314 | 1.750 | 2.064 2. Inclusieve Samenleving | 17.761 | 7.151 | 24.912 3. Leefomgeving | 8.803 | 4.544 | 13.347 4. Lokaal Bestuur en Veiligheid | 3.579 | 13 | 3.592 5. Digitale Samenleving | 6.077 | 1.025 | 7.102 6. Versterken lokale uitvoering | 14.522 | 3.499 | 18.021 8.

De Organisatie | 9.099 | 0 | 9.099 Subtotaal begroting | 60.155 | 17.982 | 78.137 Te alloceren budget voor prioritaire opgaven | 7.717 Begroting 2027 excl indexatie | 85.854 Indexatie 2027 | 3.949 Totaal Begroting Fonds GGU 2025 | 89.803 Dekking (Bedragen x €1.000) | Kolom2 | Kolom1 | Begroting Huidig fonds (2026) | 83.778 Indexatie | 3.854 Subtotaal | 87.632 Bijdrage Leden 2027 | 87.632 Overbegroting/ verwacht onderhanden werk | 2.171 Totale Dekking | 89.803 Op basis van bovenstaande tabel is de bijdrage GGU 2027 per inwoner gelijk aan €.4,858. Voor 2026 is de ALV akkoord gegaan met een bijdrage van € 4,644 per inwoner. 60 1 VNG ALV 30 september 2026 Bijlage bij agendapunt 7. VNG-inzet richting het kabinet Two pager interbestuurlijke samenwerkingsagenda In een wereld in verandering bieden oude zekerheden geen houvast. Daarom moeten we nu nieuwe keuzes maken. Keuzes die maken dat ons land veilig blijft, dat we goed kunnen wonen en bereikbaar zijn, dat we onze natuur koesteren en het stikstofslot verbreken. We willen onze welvaart zeker stellen door onze economie te verduurzamen, te innoveren en te laten groeien en we willen zorgen dat onze sociale vangnetten en onze zorg degenen die het nodig hebben, kunnen blijven steunen. Voor het vertrouwen van onze inwoners in hun toekomst en die van hun kinderen. De keuzes die we moeten maken zijn niet makkelijk.

Daarom kunnen we ze alleen maar samen maken. In de politiek met verschillende politieke partijen, in het land met de mensen waar het om gaat. Ook als rijk, provincies, gemeenten en waterschappen willen wij samenwerken aan deze keuzes. Dat willen we doen, omdat we door te werken als één overheid de grote vraagstukken in het sociale en fysieke domein slagvaardiger en effectiever kunnen aanpakken en zo het land en de burgers, instellingen en bedrijven beter kunnen dienen. De manier van samenwerken zoals beschreven in het advies van de studiegroep interbestuurlijke verhoudingen, is voor ons het uitgangspunt. Hoe we dat samen doen en de richting die we daarbij kiezen, daarover gaat deze samenwerkingsagenda. Hieronder lichten we er enkele van de kernthema’s uit. Toekomstbestendig sociaal domein (inclusief jeugdzorg) Een voorbeeld waar slagvaardiger gewerkt moet worden en het systeem moet worden verbeterd is de jeugdzorg. Het huidige stelsel is niet beheersbaar en moet op de schop. Want nog te vaak krijgen kinderen die zorg nodig hebben, die zorg niet. Niet ter discussie staat de wettelijke plicht van het rijk om de kosten voor taken die voor het Rijk worden uitgevoerd te vergoeden en de verantwoordelijkheid van gemeenten om de jeugdzorg doeltreffend en doelmatig te organiseren.

Wat betreft de jeugdzorg zal het advies dat onder voorzitterschap van Tamara van Ark in januari 2027 wordt uitgebracht door ons gezamenlijk als maatgevend en zwaarwegend worden beschouwd. Besluitvorming hierover loopt mee in de voorjaarsbesluitvorming 2027. De samenwerking tussen Rijk en gemeenten op het gebied van gezondheid, zorg en ondersteuning is breder. Het gaat bijvoorbeeld ook over huishoudelijke hulp en preventie. Ook op die onderwerpen zullen we actief samenwerken. Vanuit onze gezamenlijke verantwoordelijkheid de zorg en ondersteuning voor mensen goed te organiseren en de gezondheid te bevorderen. Toekomstbestendig fysiek domein Voor de BBP-onderzoeken naar de uitgavenontwikkeling van provinciale taken op het gebied van natuur, infra en OV geldt ook dat de uitkomsten van de onderzoeken zwaarwegend en maatgevend zijn voor het gesprek dat Rijk en provincies (gaan) voeren over de invulling van de verplichting van het Rijk om toereikende middelen te verstrekken voor deze medebewindstaken en de verantwoordelijkheid van provincies om deze taken doeltreffend en doelmatig uit te voeren. Daarbij is afgesproken dat zowel gekeken wordt naar de financiële aspecten, de inhoudelijke sturing als de rolneming door zowel Rijk als medeoverheden. Dit wordt betrokken bij de voorjaarsnota 2027.

We ontwikkelen gezamenlijk de uitvoeringsagenda van de Nota Ruimte, de visie voor de ruimtelijke inrichting van Nederland. Nederland wil vooruit, van het stikstofslot af, niet alles kan overal. We maken ruimtelijke en klimaatbestendige keuzes voor een gezonde leefomgeving. We investeren in het onderhoud van onze infrastructuur. Om de economische en groene groei mogelijk te maken, realiseert de overheid landschappen die de weersextremen aan kunnen. 2 Dat vraag om een (investerings)agenda van de gezamenlijke overheden om Nederland klaar te maken voor de toekomst en toekomstige generaties. Investeren in de toekomst van Nederland Samen investeren is nodig om de urgente maatschappelijke problemen op te lossen en om het voorzieningenniveau voor onze inwoners op peil te houden. We maken een gezamenlijke investeringsagenda met structuurversterkende maatregelen op basis van een gezamenlijke lange termijnvisie, begin 2027. Het gaat hierbij om een agenda voor woningbouw, digitale en fysieke infrastructuur en openbaar vervoer, natuur, maatschappelijk vastgoed, regionale economie, oplossingen voor netcongestie, verdere verduurzaming en klimaatadaptatie. De keuzes die we maken voor ruimtelijke ontwikkeling van stedelijk en landelijk gebied, stikstof, water, natuur, extreem weer en klimaat zijn bepalend om Nederland bewoonbaar te houden voor onze toekomstige generaties.

De vraag naar arbeidscapaciteit is groot dus niet alles kan tegelijk. We houden daar rekening mee. Het Rijk en medeoverheden maken afspraken over het realiseren van synergie tussen landelijke en decentrale investeringsinstrumenten. We verkennen de mogelijkheden om de ruimte in gemeentelijke begrotingen te verruimen en deze in te zetten voor investeringen. Het kabinet trekt in het Coalitieakkoord en de huidige miljoenennota extra middelen uit voor de opgaves die in de agenda genoemd zijn. De medeoverheden kijken mee hoe deze middelen het effectiefst in te zetten zijn; met respect voor elkaars verantwoordelijkheden. We sturen hier nadrukkelijk samen op door dit thema te agenderen voor het periodieke Overhedenoverleg. Als blijkt dat de ambities niet gehaald worden, gaan Rijk en medeoverheden gezamenlijk op zoek naar evenwichtige en haalbare oplossingen. Voor het Rijk zijn hierbij de eigen financiële afspraken leidend. Slagvaardige en hernieuwde samenwerking De samenwerking tussen rijk en medeoverheden is de afgelopen jaren niet vanzelfsprekend geweest. Wij willen die herstellen. Voor de mensen in het land moet het niet uitmaken met welke overheid je precies te maken hebt. Wij willen één overheid zijn die aan dezelfde doelen werkt. En die voorspelbaar en betrouwbaar is. Wij staan bovendien gezamenlijk voor het respect voor onze bestuurders en volksvertegenwoordigers.

We staan op tegen bedreigingen en maken onze overheden weerbaarder en onze straten veiliger. Voor de onderlinge verhoudingen tussen de medeoverheden geldt: we maken duidelijke afspraken over taken en over financiering, we betrekken elkaar vroegtijdig bij het maken van beleid en toetsen de uitvoerbaarheid en we praten mèt elkaar en niet òver elkaar in structureel overleg. We streven naar een samenwerking waardoor overheden slagvaardiger worden, bijvoorbeeld doordat we hervormingen doorvoeren die leiden tot een vereenvoudiging van de financiële relatie tussen overheid en inwoner. We doen dat mede met het doel om de bestaanszekerheid van inwoners te versterken. Maatschappelijke weerbaarheid Geopolitieke spanningen, hybride dreigingen, langdurige verstoringen van vitale processen en maatschappelijke ontwrichting vragen om een samenleving die in staat is om schokken op te vangen, zich aan te passen en te herstellen. De continuïteit van de overheid moet zoveel als mogelijk gewaarborgd. Medeoverheden moeten in staat zijn om hun meest kritieke en vitale processen voort te zetten. Daarnaast is maatschappelijke weerbaarheid nodig. Dat vraagt om sterk sociaal weefsel, civiele paraatheid en goede aansluiting van medeoverheden op maatschappelijke organisaties.

Rijk en medeoverheden trekken nauw samen op bij het voorbereiden op langdurige crises en verstoringen, kaders voor crisiscommunicatie, regie op vitale processen en de sociale infrastructuur. Het Rijk verbetert de positie van de medeoverheden om de maatschappelijke weerbaarheid te verhogen. 3 Tot slot: samen aan de slag We markeren met deze agenda een nieuwe start in de verhouding tussen Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen. Gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor de grote opgaven waar Nederland voor staat, met heldere afspraken over taken, middelen en uitvoering en met oog voor wat inwoners en bedrijven daarvan in de praktijk merken. Dat vraagt om vertrouwen, voorspelbaarheid en de bereidheid elkaar aan te spreken en om moeilijke keuzes niet uit de weg te gaan. Niet iedere opgave kan in één keer worden opgelost, niet over alles worden we het eens, maar door vanuit één koers stap voor stap samen te werken kunnen we als overheden meer bereiken. Voor ons land, voor onze inwoners. Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl | vng.nl 1/3 Voorstel aan de Algemene ledenvergadering Datum ALV : 30 september 2026 Agendapunt : 7.

VNG-inzet richting kabinet Kenmerk : Onderwerp Principe afspraken samenwerkingsagenda De ALV gaat akkoord: - met de principe afspraken op de samenwerkingsagenda tussen medeoverheden - de bespreking van de samenwerkingsagenda zelf tijdens de najaars-ALV op 11 december. In deze notitie informeren wij u over de stand van zaken van de gesprekken met het kabinet over een gezamenlijke agenda voor Nederland – de zogenoemde ‘samenwerkingsagenda’. We vragen uw instemming op de inhoud van de afspraken die we recent met het kabinet maakten. Daarnaast vragen we uw instemming met het proces om de samenwerkingsagenda verder uit te werken met het kabinet. Op 26 oktober staat er een overhedenoverleg gepland waarin de samenwerkingsagenda wordt vastgesteld, onder voorbehoud van uw instemming tijdens de najaars-ALV op 11 december. Inzet VNG voor een sterker en eerlijker Nederland Na de val van het kabinet Schoof hebben we als VNG de handen ineengeslagen met het IPO, de Unie van Waterschappen en diverse maatschappelijke partijen. Met elkaar hebben we gewerkt aan bouwstenen voor een sterker en eerlijker Nederland. Dit zijn concrete voorstellen op grote thema’s om het land weer vooruit te helpen. De bouwstenen vormden de basis van onze inzet tijdens de formatie. We hebben ons consistent ingezet voor het adviesrapport Van Ark over de jeugdzorg.

In januari 2025 bracht een onafhankelijke deskundige commissie onder leiding van Van Ark advies uit. Het volgende, tweede advies wordt begin 2027 verwacht. We staan voor een eerlijke vergoeding voor de kosten die we maken in de uitvoering van rijkswetten. Om te voorkomen dat we ooit weer in een vergelijkbare discussie over de vergoeding van de kosten van de jeugdzorg terecht komen, is het rapport-Polman ‘Samen bouwen aan resultaten’ tot stand gekomen. Het is voor de interbestuurlijke verhoudingen van belang dat dit rapport onverkort wordt uitgevoerd. Gevraagd besluit Toelichting op hoofdlijnen Vereniging van Nederlandse Gemeenten 2/3 In de bouwstenen doen we daarnaast ook voorstellen inhoudelijke doorbraken en voor een investeringsagenda om Nederland klaar te maken voor de toekomst. De investeringsagenda bevat de middelen die nodig zijn om ervoor te zorgen dat de ambities voor Nederland, waaronder de wens om 100.000 woningen per jaar te bouwen, ook daadwerkelijk gerealiseerd kan worden. Onze boodschap was en is nog steeds kraakhelder: kies voor samenwerking en maak afspraken die in de praktijk ook echt uitvoerbaar zijn. Gesprekken met het kabinet-Jetten Het kabinet-Jetten heeft de wens uitgesproken voor een constructieve samenwerking met de medeoverheden. Zij heeft daarbij in het coalitieakkoord het rapport-Polman omarmd.

Tegelijkertijd zien we ook diverse knelpunten in het coalitieakkoord die daadwerkelijke oplossingen voor Nederland in de weg staan, bijvoorbeeld financiºle vertaling van de afspraken rondom de commissie Van Ark. Ook breder mist in het coalitieakkoord de congruentie tussen de ambities van het kabinet en de gereserveerde middelen. Dat vormt een belangrijk knelpunt rond wonen, infrastructuur, energie en de verantwoordelijkheid die gemeenten hebben rondom weerbaarheid. Op 2 februari hebben we onze reactie op het coalitieakkoord gedeeld met de fractievoorzitters van de Tweede Kamer. Na de installatie van het kabinet zijn gesprekken gestart tussen de medeoverheden onder leiding van de minister-president. Tijdens deze gesprekken kon het soms best schuren. Want als de ambities hoog zijn, moet ook duidelijk zijn wat er nodig is om ze waar te maken. Als VNG hebben we daarom continue onze knelpunten, inclusief mogelijke oplossingsrichtingen, op tafel gelegd. Het doel van de gesprekken was om tot gezamenlijk afspraken te komen die de basis vormen voor verdere samenwerking. Stand van zaken samenwerkingsagenda Na intensieve onderhandelingen zijn we met het kabinet tot afspraken gekomen over de belangrijkste knelpunten. Deze liggen nu aan u voor (bijlage 1). Het kabinet is in belangrijke mate tegemoet gekomen aan de gerechtvaardigde wensen van de VNG.

Dat biedt vertrouwen voor de verdere samenwerking. Dit moet verder blijken uit de wijze waarop die afspraken nader worden geconcretiseerd en op de wijze waarop het kabinet recht zal doen aan het rapport van Van Ark, alsmede aan de voorstellen uit het rapport Polman. We verzoeken u daarom om akkoord te gaan met de principe afspraken. Deze afspraken vormen de basis van een verdere samenwerkingsagenda die we met het kabinet uitwerken en voorleggen tijdens de najaars-ALV op 11 december. Hieronder lichten we een aantal punten voor u uit: Afspraken rondom Van Ark Met het kabinet hebben we afgesproken dat het advies dat onder voorzitterschap van Tamara van Ark in januari 2027 wordt uitgebracht door ons gezamenlijk als maatgevend en zwaarwegend worden beschouwd. Besluitvorming hierover loopt mee in de voorjaarsbesluitvorming 2027. Als VNG hebben we helder gemaakt dat deze afspraak een harde randvoorwaarde is voor verdere samenwerking met het kabinet. Als het kabinet tijdens de voorjaarsbesluitvorming niet over de Vereniging van Nederlandse Gemeenten 3/3 brug komt, is de VNG nog altijd bereid om een civiele procedure te starten. Dit is in lijn met de resolutie die tijdens de ALV van 18 juni 2025 is vastgesteld. Investeringsagenda We maken een gezamenlijke investeringsagenda met structuurversterkende maatregelen op basis van een gezamenlijke lange termijnvisie, begin 2027.

Het gaat hierbij om een agenda voor woningbouw, digitale en fysieke infrastructuur en openbaar vervoer, natuur, maatschappelijk vastgoed, regionale economie, oplossingen voor netcongestie, verdere verduurzaming en klimaatadaptatie. De agenda moet uitvoerbaar zijn en alle regio’s in het land vooruithelpen. Het is onze wens dat ook maatschappelijke partijen intensief worden betrokken bij het vormgeven van de investeringsagenda. Dit is van belang voor breed maatschappelijk draagvlak. Grote vereenvoudiging bestaanszekerheid Veel inwoners in Nederland zien door het woud aan regels en mogelijkheden het bos niet meer. Dit zorgt ervoor dat de hulp niet altijd aankomt bij degene die dat nodig hebben. Voor de VNG is het dan ook van belang dat we hervormingen doorvoeren die leiden tot een vereenvoudiging van de financiºle relatie tussen overheid en inwoner. We doen dat mede met het doel om de bestaanszekerheid van inwoners te versterken. Maatschappelijke weerbaarheid We zitten in een tijd van geopolitieke spanningen, hybride dreigingen, langdurige verstoringen van vitale processen en maatschappelijke ontwrichting. We vinden het dan ook belangrijk dat we samen met het kabinet het gesprek starten over wat nodig is om de samenleving weerbaar te maken.

Het gaat daarbij niet alleen om defensie, maar ook over wat nodig is om een samenleving te creºren dat weerbaar is en dergelijke schokken kan opvangen, zich kan aanpassen en weer weet te herstellen. Bijlage(n) 1. Principe afspraken samenwerkingsagenda medeoverheden Tekst voor stemsheet: Gaat u akkoord met de principe afspraken voor de samenwerkingsagenda? 1 = ja 2 = nee Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl | vng.nl 1/1 Voorstel aan de Algemene ledenvergadering Datum ALV : 30 september 2026 Agendapunt : Resolutie “Asiel en migratie - rust in de keten, ruimte voor uitvoering” Kenmerk : Onderwerp Resolutie: Rust in de keten, ruimte voor uitvoering Het bestuur stelt de leden voor om in te stemmen met de resolutie: “Asiel en migratie - rust in de keten, ruimte voor uitvoering”. Gemeenten worden dagelijks geconfronteerd met een asiel- en migratieketen die onvoldoende functioneert. Met deze resolutie leggen gemeenten vast wat hen verbindt en welke randvoorwaarden nodig zijn voor een uitvoerbare, betaalbare en voorspelbare aanpak. De resolutie is besproken met circa honderd gemeentebestuurders en bouwt voort op eerdere breed gesteunde VNG-inzet, waaronder het plan ‘Van wachtstand naar werkstand: een alternatief plan voor opvang en integratie’.

Gekozen is voor ØØn breed pakket over asiel en Oekraïne. De huisvesting van statushouders wordt separaat uitgewerkt in een plan voor aanvullende huisvesting voor aandachtsgroepen, waaronder statushouders. Na vaststelling vormt de resolutie het gezamenlijke kader richting kabinet en ketenpartners en voor de nieuwe VNG-bestuursperiode. Bijlage(n) Resolutie: Rust in de keten, ruimte voor uitvoering Tekst voor stemsheet: Stemt u in met de resolutie “Asiel en migratie – rust in de keten, ruimte voor uitvoering” 1 = ja 2 = nee Gevraagd besluit Toelichting op hoofdlijnen RESOLUTIE Asiel en migratie – rust in de keten, ruimte voor uitvoering De leden van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, bijeen in de Algemene Ledenvergadering te Oost Gelre op 30 september 2026, Constaterende dat: • de asielketen nog steeds niet op orde is en lange procedures bijdragen aan een onnodig lange verblijfsduur en een hoge bezetting van de opvang; • een relatief kleine groep overlastgevers grote gevolgen kan hebben voor inwoners, ondernemers en het lokaal bestuur en het maatschappelijk draagvlak voor opvang kan ondermijnen, terwijl gemeenten overlastgevende Oekraïense ontheemden niet zonder meer de toegang tot de gemeentelijke opvang kunnen ontzeggen; • veelvuldig verhuizen van asielzoekers tussen opvanglocaties de continuïteit van werk, onderwijs, zorg, participatie en sociale netwerken verstoort; •

de huidige organisatie en financiering van de opvang passende en kleinschalige lokale oplossingen nog te vaak belemmeren; • ruimtelijke procedures voor opvang en huisvesting vaak een lange doorlooptijd hebben en realisatie gehinderd wordt door vraagstukken onder meer op het gebied van regels rondom stikstof en netcongestie; • eerdere bestuurlijke afspraken over de uitvoerbaarheid en betaalbaarheid van inburgering niet worden nagekomen; • de COA-opvang extra onder druk staat door de beperkte uitstroom van statushouders door de krappe woningmarkt en het onrealistisch is om op korte termijn meer dan 100.000 ontheemden uit Oekraïne extra te huisvesten; • gemeenten regelmatig worden geconfronteerd met onverwacht arriverende nareizigers; • gemeenten behoefte hebben aan structurele en meerjarige zekerheid over taken, regelgeving en financiering, waaronder voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne; • er geen duidelijkheid is over de situatie na afloop van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB); Overwegende dat: • het asiel- en migratiedossier en de opvang van Oekraïners al een groot aantal jaren worden gekenmerkt door acute tekorten, noodmaatregelen en terugkerende crisissituaties, mede veroorzaakt door veranderingen in de uitvoering van beleid door het kabinet, regelgeving en financiering of door het uitblijven van politieke keuzes; • een structureel werkende keten nodig is

waarin iedere partij in staat is een bijdrage te leveren om deze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het opvangen en begeleiden van asielzoekers, statushouders en Oekraïense ontheemden waar te maken; • een omslag nodig is van crisismanagement en tijdelijke noodmaatregelen naar structurele oplossingen, voldoende uitvoeringscapaciteit, voorspelbare (uitvoering van) regelgeving en langjarige financiºle zekerheid, zoals nu door het rijk beoogd met de Doelgroepflexibele Regeling (DFR); • gemeenten geen invloed hebben op de omvang en samenstelling van de instroom en de doorlooptijden van procedures, maar de gevolgen daarvan wel dagelijks ervaren; • de lokale situatie van invloed is op de wijze waarop gemeenten invulling kunnen geven aan de opgaven voor opvang en huisvesting; • eerdere VNG-resoluties als uitgangspunt hebben dat gemeenten verantwoordelijkheid nemen voor het mede mogelijk maken van opvang en integratie, maar dat daarvoor landelijk beleid nodig is dat voor gemeenten uitvoerbaar, betaalbaar en uitlegbaar is. Spreekt uit dat: A1.

Een goed functionerende asielketen de basis is voor een uitvoerbare gemeentelijke opgave • de oplossing voor de druk op de opvang niet alleen bestaat uit het realiseren van nieuwe opvangplaatsen, maar ook uit het verkorten van de verblijfsduur en het verbeteren van de doorstroom en terugkeer voor mensen die niet mogen blijven; • kansarme asielaanvragen, waaronder aanvragen van veiligelanders, versneld worden behandeld en bij het ontbreken van verblijfsrecht daadwerkelijk wordt ingezet op terugkeer; • mensen met een kansrijke asielaanvraag zo snel mogelijk duidelijkheid krijgen over hun verblijf in Nederland, zodat deelname aan de Nederlandse samenleving zo snel mogelijk van start kan gaan; • het rijk actiever inzet op de overdracht van Dublinclaimanten aan de lidstaat die verantwoordelijk is voor de behandeling van hun asielverzoek; • de persoonsgerichte aanpak van overlast landelijk verder wordt uitgerold, gecombineerd met vroegsignalering en preventieve maatregelen om overlast zoveel mogelijk te voorkomen; • rijk, COA en gemeenten komen tot een sluitend proces rond nareis, zodat nareizigers niet zonder beschikbare huisvesting, registratie en voorafgaande afstemming naar gemeenten worden doorgestuurd. A2.

Opvang stabieler en passend bij de lokale situatie wordt georganiseerd • onnodige verhuisbewegingen tussen opvanglocaties zoveel als mogelijk worden voorkomen, zodat continuïteit ontstaat in onderwijs, zorg, participatie, werk en sociale netwerken; • wordt ingezet op meedoen vanaf dag ØØn door asielzoekers in de vorm van actief meedoen en een nuttige bijdrage in de vorm van (vrijwilligers)werk; • naast grotere opvanglocaties ook kleinschalige opvang een volwaardig en financieel uitvoerbaar onderdeel wordt van het opvangstelsel, zodat het gemeenten makkelijker wordt gemaakt aan de doelstellingen van de Spreidingswet te voldoen; • gemeenten die dat willen onder eigen verantwoordelijkheid (kleinschalige) opvang kunnen realiseren en exploiteren, waarbij het COA en andere partijen waar noodzakelijk ondersteunende diensten leveren en de financiering hierop aansluit; • het rijk gemeenten in staat stelt ruimtelijke procedures en andere belemmeringen bij de realisatie op zorgvuldige wijze op te lossen en te versnellen. A3.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://beesel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/7f1bd9f4-7d0e-49e2-9201-97f9ceb50bbf?agendaItemId=ebd32992-e4cb-40df-a198-8a9f13a316fa