13.2.56 - 2026.09.21, Onderzoeksraad voor Veiligheid, publicatie rapport Kinderen in nood (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Zie ook: Pharos en Save the Children , Gevlucht en geland Psychosociale steun en mentale zorg in Nederland voor jongeren met een vluchtachtergrond , maart 2023 ; Save the Children , M. Snijder en M. Apgar , Institute of Development. Psychosocial wellbeing for children in Dutch asylum reception centers Team Up Impact evaluation. April 2024 ; NCJonderzoek Stress bij kinderen: hoe houden we het gezond? Stress bezien vanuit de Jeugdgezondheidszorg , 2019. Kinderen in nood , september 2026 | H1 Inleiding 22 De (on)veiligheid van kinderen moet gezien worden als een doorlopend proces. In dit proces werken de risico’s die de mate van fysieke en mentale veiligheid van kinderen bepalen op elkaar in , en beïnvloeden elkaar. Inbreuken op de fysieke veiligheid ondermijnen de mentale veiligheid , en vice versa. Bovendien dient rekening te worden gehouden met een opeenstapeling van risico’s. Wanneer kinderen niet buiten kunnen spelen is dat onprettig. Maar als zij daarnaast niet naar school gaan , leven in een omgeving met weinig privacy , getuige zijn van vecht partijen en geen perspectief zien op verbetering , tasten deze leefomstandigh eden het mentale welbevinden en/of de gezond heid van deze kinderen rechtstreeks aan. Door deze opeen stapeling versterken veiligheidstekorten elkaar over en weer en kunnen zij een grotere schadelijke impact hebben. 1.
Welke veiligheidstekorten bestaan in de noodopvanglocaties waar kinderen worden opgevangen? Wat verklaart dat er veiligheidstekorten voor kinderen in het asielopvangsysteem met noodopvang bestaan? Wat verklaart dat deze veiligheidstekorten blijven voortbestaan? 3. In dit onderzoek kijkt de Onderzoeksraad naar de veiligheids problematiek rond alle kinderen van 0 tot 18 jaar die binnen de asielketen in Nederland worden opgevangen in noodopvang , ongeacht de status van hun asielprocedure. Dit betreft zowel alleenstaande kinderen als kinderen die samen met hun gezin de asielprocedure in Nederland doorlopen. Het onderzoek richt zich op de noodopvang georganiseerd door het COA en de noodopvang georganiseerd door gemeenten (TGO’s). Voor de verdere afbakening van dit onderzoek wordt verwezen naar de onderzoeksverantwoording in bijlage A. 2. De casus van Sara aan het begin van het rapport laat zien waar een ongeschikte leefomgeving voor een kind in een nood opvang locatie toe kan leiden. Hier is sprake van een opeenstapeling van veiligheidsrisico’s op het terrein van huisvesting , autonomie en privacy , en stabiliteit. Deze opeenstapeling maakt de nood opvanglocatie waar Sara verblijft tot een onveilige omgeving om op te groeien. 1. 4 Onderzoeksaanpak De onderzoeksaanpak wordt hieronder toegelicht aan de hand van de beantwoording van de onderzoeksvragen.
Een uitgebreide uitwerking van deze aanpak is opgenomen in de onderzoeksverantwoording in bijlage A. Onderzoeksvraag 1 Voor het beantwoorden van onderzoeksvraag 1 (Welke veiligheids- tekorten bestaan in de noodopvanglocaties waar kinderen worden opgevangen?) zijn verschillende typen kwalitatieve en kwantitatieve data verzameld en vervolgens met elkaar geïntegreerd (‘mixed methods’). Review van andere onderzoeken. A. Opstellen conceptueel model van veiligheid. B. C. Veldonderzoek (interviews , observatie , photovoice). Verzamelen van kwantitatieve data. 1. 3 Doel , focus en onderzoeksvragen De onveilige leefomstandigheden voor kinderen in noodopvanglocaties zijn een bekend probleem , maar het lukt de Nederlandse overheid niet om hier structureel verandering in aan te brengen. Met dit onderzoek wil de Onderzoeksraad bijdragen aan het doorbreken van deze al vele malen eerder gesignaleerde situatie , die ertoe leidt dat de onveiligheid van kinderen in de noodopvang blijft voortduren. Om dit doel te bereiken , heeft de Onderzoeksraad de volgende drie onderzoeksvragen geformuleerd: D. Kinderen in nood , september 2026 | H1 Inleiding 23 A. De veiligheid van kinderen in de Nederlandse (nood)opvang locaties is al jaren een breed erkend probleem.
Door een systematische review van zestig onderzoeken , inspectie brieven , rapporten en andere documenten is deze veiligheids problematiek inzichtelijk gemaakt. De informatie is afkomstig van de vele partijen die tijdens de onderzoeksperiode 20212025 , soms meermaals , over het onderwerp hebben gerapporteerd. In Bijlage C is de lijst van deze documenten opgenomen. ouders die met hun minderjarige kinderen in de noodopvang 13 verblijven en photovoice met kinderen vanaf twaalf jaar. In de uitwerking van het veldonderzoek zijn in dit onderzoek verschillende casussen beschreven die de onveilige omstandigheden op de noodopvanglocaties illustreren. D. In het onderzoek wordt gebruik gemaakt van kwantitatieve data die inzicht bieden in zowel de leefomstandigheden van kinderen in de noodopvang als in de omvang van de veiligheidsproblematiek , voor zover die data beschikbaar zijn. Zo zijn gegevens van het COA opgevraagd over aantallen kinderen , locatiekenmerken , beschikbare faciliteiten en voorzieningen op noodopvanglocaties , duur van het verblijf op noodopvanglocaties en aantallen verhuisbewegingen. Het Wetenschappelijk Onderzoek en Datacentrum (WODC) leverde informatie over het aantal incidenten en misdrijven dat plaatsvindt in noodopvanglocaties waar zich kinderen bevinden. In bijlage F is een methodologische verantwoording van het gebruik van de kwantitatieve data gegeven. B.
Op basis van de review heeft de Onderzoeksraad de belangrijkste veiligheidsrisico’s geordend in een conceptueel model ‘veiligheid’. Dit model beschrijft hoe de Onderzoeksraad aankijkt tegen de leefomstandigheden waar kinderen aan worden blootgesteld tijdens hun verblijf in de noodopvang en waar die leefomstandigheden raken aan hun veiligheid. Dit model is aangescherpt gedurende de onderzoeksactiviteiten. Dit heeft geresulteerd in de zes risicogebieden zoals genoemd in paragraaf 1. 2. Ze zijn uitgewerkt in het referentiekader voor de veiligheid van kinderen in de noodopvang (zie bijlage D. 1). C. De genoemde risicogebieden vormen het uitgangspunt voor het (kwalitatiefempirische) veldonderzoek naar de veiligheidssituatie van kinderen die in noodopvanglocaties verblijven. Doel van dit veldonderzoek is het verzamelen van data om dieper inzicht te krijgen in de al breed bekende fysieke en mentale veiligheidsrisico’s. Hierbij nemen we expliciet het perspectief mee van het kind. De Onderzoeksraad heeft acht noodopvanglocaties in Nederland bezocht in de eerste helft van 2025 , meestal gedurende meerdere dagen.
Voor de dataverzameling zijn de volgende methoden ingezet: observaties , interviews met medewerkers , interviews met Onderzoeksvraag 2 en 3 Voor de beantwoording van onderzoeksvraag 2 (Wat verklaart dat er veiligheidstekorten voor kinderen in het asielopvangsysteem met noodopvang bestaan?) en onderzoeksvraag 3 (Wat verklaart dat deze veiligheidstekorten blijven voortbestaan?) is allereerst het systeem van noodopvang in kaart gebracht. Hiervoor zijn alle betrokken partijen met hun taken , verantwoordelijkheden en bevoegdheden beschreven. Daarnaast is een tijdlijn van gebeurtenissen gemaakt. Vervolgens is een systemische analyse uitgevoerd die ingaat op de dynamiek van krachten , belangen , invloeden en veronderstellingen tussen betrokken partijen op 13 Photovoice is een participatieve onderzoeksmethode waarbij deelnemers door middel van door henzelf gemaakte foto’s hun leefwereld in beeld brengen en vervolgens in een groep in gesprek gaan over deze foto’s. Deze methode is geschikt om potentieel kwetsbare onderzoeksparticipanten , zoals kinderen , aan het woord te laten. Voor een nadere omschrijving van deze methode wordt verwezen naar hoofdstuk 3. 2 en Bijlage A: Onderzoeksverantwoording. Kinderen in nood , september 2026 | H1 Inleiding 24 verschillende | lagen | van | het | systeem | van | noodopvang | (van | en | begeleiding.
16 | Omdat | de | beschermende , | opvoedende | en partijen | op | locatieniveau , | tot aan | overheids en | uitvoerings | zorgdragende | rol van | ouders | ontbreekt , | zijn alleenstaande niveau). | Om | de | nodige | informatie | te vergaren , | hebben | de | minderjarigen | extra | kwetsbaar. onderzoekers | de | betrokken partijen | geïnterviewd | en gericht documenten | opgevraagd | en bestudeerd. | Zoals | in paragraaf | 1. 2 vermeld , | ziet de | Onderzoeksraad | de (nood)opvang | als een | veilige | omgeving | wanneer | de | daar verblijvende | kinderen | kunnen | opgroeien | in gezonde | en stabiele 1. 5 | Referentiekader | leefomstandigheden. | Om | deze | veilige | leefomgeving | te kunnen De Onderzoeksraad | hanteert | het uitgangspunt | dat | alle kinderen | bieden , | moeten | noodopvanglocaties | waar | kinderen | voor recht | hebben | op | een | veilige | omgeving | om | op te groeien | en | langere | tijd 17 verblijven | (ten | minste) | voldoen | aan | de | eisen | aan zich te kunnen | ontwikkelen. | Kinderen | die | asiel aanvragen | in | opvang | zoals | gesteld | in de | Europese | Opvangrichtlijn | 2013/33/EU 18 Nederland | en worden | opgevangen | in asielopvangcentra | (inclusief | (hierna: | Opvangrichtlijn).
| Ook | moeten | de | leefomstandigheden noodopvanglocaties) zijn | afhankelijk | van | de | overheid | voor | hun | op | de noodopvanglocaties | in overeenstemming | zijn met | het bescherming | en | voor | de vervulling | van | hun | basisbehoeften. 14 | Internationaal | Verdrag | inzake | de Rechten | van | het Kind | (hierna: De kwetsbare | positie | van | kinderen | in de | asielketen | legt de | het | Kinderrechtenverdrag) 19 | en | met | het | Europees | Verdrag | voor overheid | een | extra | verplichting | op | wat | betreft | hun | bescherming. | de | Rechten | van | de Mens | (EVRM). 20 | In bijlage | D. 1 zijn de | vereisten Als een | alleenstaand | kind | asiel aanvraagt | zonder | ouders | of | uitgewerkt | die bepalend | zijn voor | leefomstandigheden | in de wettelijk | vertegenwoordigers | de | zogenoemde | alleenstaande | noodopvang , | gerelateerd | aan | de | zes risicogebieden | zoals minderjarige | vreemdeling | (amv) 15 | draagt | de | overheid | de | benoemd | in paragraaf | 1. 2. volledige | verantwoordelijkheid | voor | zijn/haar | veiligheid , | verzorging 14 De opdracht | van de overheid | om zorg | te dragen | voor de opvang | van | asielzoekers , en hun immateriële | en materiële | behoeften | vloeit voort uit Europese Opvangrichtlijn | (Richtlijn 2013/33).
Deze | richtlijn is in Nederland | geïmplementeerd | in nationale | wetgeving , met | name de | Regeling | Verstrekkingen | Asielzoekers | en andere | categorieën | vreemdelingen | (RVA) | 2005. 15 In dit rapport wordt | de term ’alleenstaande | kinderen’ | gebruikt voor kinderen | die zonder | ouder of | wettelijk vertegenwoordiger de | asielprocedure in | Nederland doorlopen. | Wanneer | wordt verwezen | naar | beleid , sturing en institutionele contexten , wordt de officiële afkorting amv | (alleenstaande | minderjarige | vreemdelingen) gevolgd. 16 In overeenstemming | de Opvangrichtlijn (artikel | 24) en het Kinderrechtenverdrag | (artikel 20). 17 Ter indicatie: De Staatssecretaris | van Justitie en Veiligheid | geeft in november | 2020 aan dat asielzoekers | voor maximaal | zeven dagen | in crisisnoodopvang | mogen worden | opgevangen | (Kamerstukken | II 2020/21 , 19 637 , nr. 2684). En in het programma van | eisen voor noodopvang | (COA , april 2023) is de maximale | verblijfstijd van bewoners | op 6 maanden | gesteld. 18 De Europese | Opvangrichtlijn | 2013/33 | is van toepassing | op burgers | uit derde | landen en | staatlozen | die een verzoek | hebben | ingediend | om internationale bescherming op | het grondgebied | van | een EUlidstaat. De Opvangrichtlijn kent | specifieke voorschriften | met | betrekking tot | kinderen , die bindend | zijn voor Nederland.
| De Opvangrichtlijn (Richtlijn | 2013/33) | is met ingang van | 12 juni 2026 ingetrokken | en vervangen | door de | herziene Opvangrichtlijn , | Richtlijn 2024/1346. 19 Het Kinderrechtenverdrag | (het Internationaal | Verdrag inzake | de Rechten van | het Kind (IVRK)) beschermt | de rechten | van iedereen | jonger dan | achttien | jaar. Uit dit verdrag vloeien | voor de | overheid | speciale | verplichtingen | voort ten aanzien van | kinderen | die asiel zoeken | of erkend vluchteling | zijn , zodat hun ontwikkeling | en waardigheid | beschermd | worden. Het | Kinderrechtenverdrag | is in 1989 aangenomen | door de | Verenigde | Naties | en in 1995 bekrachtigd | door | Nederland. Door | die bekrachtiging | heeft Nederland | de verplichting | het verdrag na | te leven. 20 Het Europees Verdrag | voor de | Rechten van | de Mens | verankert | onder andere | het recht op eerbieding van | het privé , familie en gezinsleven (artikel | 8) en het recht op vrijheid en veiligheid (artikel 5). Kinderen | in nood , september 2026 | | H1 Inleiding | 25 Aanvullend hierop verwacht de Onderzoeksraad dat bij de opvang van kinderen rekening wordt gehouden met de effecten van een opeenstapeling van veiligheidstekorten in de leefomstandigheden. Juist door die opeenstapeling kan een voor kinderen onveilige situatie ontstaan.
De opeenstapeling van tekorten kan er op langere termijn voor zorgen dat kinderen achterblijven in hun emotionele en sociale ontwikkeling. ondernemen hier actie op. De Rijksoverheid moet vervolgens de andere betrokken partijen , zoals uitvoeringsorganisaties COA en Nidos en de medeoverheden (gemeenten) , in staat stellen hun taak naar behoren uit te voeren. Hoewel partijen binnen het (nood)opvangstelsel gedeelde , gedifferentieerde taken hebben , dragen zij gezamenlijk de verantwoordelijkheid om veilige opvang voor kinderen te realiseren. In bijlage D. 2 zijn deze uitgangspunten in een uitgebreid referentiekader uitgewerkt. Aanleiding voor dit onderzoek is de langdurige inzet van noodopvang met leefomstandigheden die voor kinderen onveilig zijn , en het feit dat het de Nederlandse overheid niet lukt om hier structureel verandering in aan te brengen. De Onderzoeksraad beschouwt het onderliggende probleem van een tekort aan opvangcapaciteit in het asielsysteem niet als een crisis in de zin van een onverwachte gebeurtenis waardoor , in onzekere omstandigheden en onder tijdsdruk , ingrijpende beslissingen moeten worden genomen om acute aanwezige risico’s te beheersen.
Dit probleem speelt immers al vele jaren en wordt gekenmerkt door een dynamische en onvoorspelbare interactie tussen gebeurtenissen en ontwikkelingen , zoals een fluctuerend aantal asielzoekers dat naar Nederland komt. Hoe om te gaan met een dergelijke situatie wordt in de literatuur beschreven als 21 ‘goed bestuur in turbulente tijden’. 1. 6 Leeswijzer In dit rapport wordt in hoofdstuk 2 beschreven welke plek de nood opvang inneemt in het systeem van asielopvang. Het hoofd stuk gaat in op welke partijen betrokken zijn bij de noodo pvang en wat hun verantwoordelijkheden zijn. Daarna beschrijft het hoofdstuk hoe de inzet van noodopvang zich heeft ontwikkeld , met name vanaf 2021. Tot slot wordt met behulp van cijfers aan getoond dat noodopvang niet langer incidenteel en kortstondig is , maar structureel wordt ingezet om opvang te realiseren voor kinderen die asiel hebben aangevraagd. Hoofdstuk 3 gaat in op de veiligheidsrisico’s waar kinderen in de noodopvang mee worden geconfronteerd en geeft antwoord op onderzoeksvraag 1 (Welke veiligheidstekorten bestaan in de noodopvanglocaties waar kinderen worden opgevangen?) Het hoofdstuk werkt toe naar de constatering dat kinderen voor langere tijd te maken hebben met een opeenstapeling van veiligheidsrisico’s.
In lijn hiermee verwacht de Onderzoeksraad dat overheids handelen door de bij asielopvang betrokken overheidspartijen gestoeld is op ‘robuust bestuur’. Dit houdt in dat bij het organiseren van de opvang van asielzoekers rekening wordt gehouden met mogelijke veranderende omstandigheden en tegenslagen , waarbij de veiligheid van kinderen altijd gewaarborgd moet blijven. De partijen pikken signalen over veiligheidsrisico’s op en In de hoofdstukken 4 en 5 volgt de analyse van het systeem van noodopvang dat is ontstaan om asielzoekers te kunnen opvangen. 21 C. Ansell et al. , Robust Governance in Turbulent times , 2024. Kinderen in nood , september 2026 | H1 Inleiding 26 Hoofdstuk 4 gaat in op de systemische tekorten die ertoe leiden dat kinderen worden opgevangen op onveilige nood opvanglocaties. In hoofdstuk 5 staat de vraag centraal waardoor deze situatie blijft voortbestaan. Deze twee analyse hoofdstukken geven antwoord op onderzoeksvraag 2 (Wat verklaart dat er veiligheidstekorten voor kinderen in het asielopvangsysteem met noodopvang bestaan?) en onderzoeksvraag 3 (Wat verklaart dat deze veiligheidstekorten blijven voortbestaan?). Hoofdstuk 6 bevat de conclusies van dit onderzoek. Tot slot worden in hoofdstuk 7 de aanbevelingen gegeven die de Onderzoeksraad naar aanleiding van dit onderzoek heeft opgesteld.
Kinderen in nood , september 2026 | H1 Inleiding 27 2 | Noodopvang | als | onderdeel van | het | asielopvangsysteem Noodopvang neemt , | naast | reguliere | opvang , | een belangrijke | plek | 2. 1 | Betrokken | partijen | en verantwoordelijkheden in binnen | het huidige | systeem | van | asielopvang | in Nederland. Daar zijn verschillende | partijen | bij betrokken. | Aangezien | deze partijen | Verantwoordelijkheden in | het asielsysteem ook , direct of indirect , betrokken | zijn bij de veiligheid | van kinderen | Het Ministerie van Justitie en Veiligheid | (JenV) | is verantwoordelijk in de noodopvang , | is het binnen | dit onderzoek | van | belang | om | voor het asielstelsel en de opdrachtgever | van verschillende hun rollen , bevoegdheden | en verantwoordelijkheden | in kaart te | organisaties | in de migratieketen , | waaronder | het Centraal brengen. | Dat is het doel van dit hoofdstuk. | Orgaan | opvang | asielzoekers | (COA). 22 Het ministerie | ontwikkelt het asielbeleid en | is verantwoordelijk | voor | de regie op de De beschrijving | in paragraaf | 2. 1 gaat uit van de situatie zoals die | migratieketen. 23 | De wettelijke taak | tot (im)materiële | opvang bestond | tot juli 2025. Mede | als gevolg | van | politiekbestuurlijke | en plaatsing | van | asielzoekers | is belegd | bij het COA.
24 Het COA keuzes | is het asielopvangsysteem | een zeer dynamisch | systeem. | is onder andere | verantwoordelijk | voor het opvangen | van Ook de verdeling | van | de verantwoordelijkheden | voor | de realisatie | asielzoekers , het verwerven | en beheren | van opvanglocaties , van de noodopvang | is met regelmaat | gewijzigd. | De situatie (in juli | het begeleiden | van | asielzoekers , het zorgen | voor de voor | hen 2025) laat zich dan | ook | alleen goed | begrijpen | in het licht van | hoe | noodzakelijke | middelen | en het handhaven | van de veiligheid die is ontstaan. | Daarom | biedt | paragraaf | 2. 2 een korte historische | en de leefbaarheid | op locaties. Het COA | is een | zelfstandig reconstructie. | We | maken | duidelijk hoe | de inzet van | noodopvang | bestuursorgaan | (zbo) en ontvangt | financiering | van | het Ministerie de afgelopen | jaren tot stand | is gekomen | en hoe | noodopvang | zich , | van JenV | om | zijn taak uit te voeren. als onderdeel | van het totale asielopvangsysteem , | heeft ontwikkeld tot wat het vandaag | de dag | is. In paragraaf | 2. 3 wordt ten slotte met behulp | van cijfers een | beeld | geschetst van | de omvang | van de inzet van de noodopvang. 22 In de periode van 2 juli 2024 23 februari 2026 betrof dit het ministerie van A&M. Zie voor toelichting de blauwe box in deze paragraaf.
23 Ministerie van Justitie en Veiligheid , Introductiedossier Ministerie van Justitie en Veiligheid , juni 2024. 24 Wet Centraal Orgaan opvang | asielzoekers , 5 juli 1994 (Wet COA). Kinderen in nood , september 2026 | | H2 Noodopvang | als onderdeel van het asielopvangsysteem | 28 Regietafels | van | de verschillende | provinciën | hebben | een Ontwikkelingen rond | het | Ministerie | van | Asiel en | Migratie | (A&M) | coördinerende | rol ; het Rijk bepaalt | de | benodigde | opvang plekken In de periode | van | het kabinetSchoof | (2 juli 2024 | 23 februari | 2026) | is het Ministerie | van | Asiel | en | verdeelt | deze | over | de | twaalf | provincies , | en de | Commissarissen en Migratie | (A&M) | opgericht | als zelfstandig | departement , | met | een | nieuwe | ministerspost | met | van | de | Koning | overleggen | met | de | gemeenten | over | de | invulling de verantwoordelijkheid | voor | het | asiel en | migratiebeleid , | de | minister | van | Asiel en | Migratie. | van | deze | taak. Gemeenten | stellen | vervolgens | locaties | beschik Taken | die voorheen | onder | het | Ministerie | van | Justitie en | Veiligheid | (JenV) | vielen , werden | baar aan | het | COA. | Het | COA | zorgt | voor | de benodigde financiering daarmee | ondergebracht | bij het nieuwgevormde | ministerie. | en | faciliteert de | voorzieningen | op | locaties.
| In overleg | kan | ervoor gekozen | worden | om | de exploitatie | van | opvanglocaties | bij Onder | het kabinetJetten | is het | Ministerie van | Asiel en Migratie opgeheven. | De | verantwoordelijk | gemeenten | te beleggen. 26 | De minister | van | A&M | treedt | op | als heden | op | het terrein van | asiel en | migratie | zijn opnieuw | ondergebracht | bij het ministerie | van | JenV. | toezicht houder | in het | kader | van | de Spreidingswet | en kan | hand De minister | van | Asiel en | Migratie | is wel als afzonderlijke | ministerspost | gehandhaafd | binnen | JenV. | haven | wanneer | gemeenten | tekortschieten | in het | realiseren | van opvang plekken | conform | verdeelbesluiten | in het kader | van | de In dit rapport | wordt | voor de | aanduiding | van | betrokken | actoren | aangesloten | bij de bestuurlijke | Spreidingswet. | De | minister | van | A&M | kan | gemeenten | vergoedingen inrichting | van | de beschreven | periode. | Voor | de | periode | waarin | sprake | was | van | een | zelfstandig | verstrekken | als er sprake | is van | extra | inspanningen. 27 Ministerie | van | Asiel en Migratie | wordt | de | actor | aangeduid | als A&M.
| Voor | perioden | waarin | de verantwoordelijkheden | voor | asiel en | migratie | waren | ondergebracht | bij het Ministerie | van | Wanneer er | te weinig | reguliere | opvangplekken | zijn , realiseren het Rijk , Justitie en | Veiligheid | wordt | de | actor aangeduid | als JenV , ook | wanneer | daarbij | sprake | was | van | het | COA | en gemeenten | noodopvang. | Het | Rijk roept | gemeenten | en een | afzonderlijke | staatssecretaris | of minister | van | Asiel en | Migratie | binnen | dat ministerie. | provincies | in dat geval | op om | extra | opvang locaties | te leveren. 28 Wanneer | gemeenten | een | locatie | beschikbaar | stellen , kunnen zij ervoor | kiezen | om | de | exploitatie | daarvan | over | te dragen | aan Als gevolg | van | de | inwerkingtreding | van | de | Spreidingswet 25 | op | het | COA | (noodopvang) | of om | zelf tijdelijk een | locatie | te beheren 1 februari | 2024 en | de | vaststelling van | de bijbehorende | verdeel | (tijdelijke gemeentelijke | opvang , | TGO). 29 | Het COA , | dat van | het | Rijk besluiten | (20 december | 2024) | hebben | gemeenten | een | wettelijke | de | opdracht | heeft | gekregen | om | deze | noodopvang | te faciliteren , taak | om | opvangplekken | beschikbaar | te stellen. De | Provinciale | financiert | zowel | de eigen | noodopvang | als de | TGOlocaties.
25 Wet gemeentelijke taak mogelijk | maken | asielopvangvoorzieningen , | 1 februari 2024 (Spreidingswet). N. B. De officiële naam van | de Spreidingswet | is de Wet | gemeentelijke taak | mogelijk | maken | asielopvangvoorzieningen. | Het doel van | de wet is te komen tot voldoende | opvangplekken | en een evenwichtiger verdeling | van asielzoekers | over provincies en | gemeenten. 26 Wet Centraal | Orgaan opvang | asielzoekers | (artikel 3b). 27 Wet gemeentelijke taak mogelijk | maken | asielopvangvoorzieningen | (Spreidingswet) , | artikel 9. Zie ook: Memorie | van toelichting , Regels inzake het toedelen van een wettelijke taak aan | gemeenten | om opvangvoorzieningen | voor asielzoekers mogelijk | te maken en wijzigingen van de Wet Centraal | Orgaan | opvang | asielzoekers | (Wet gemeentelijke taak | mogelijk maken | asielopvangvoorzieningen) , | 8 november | 2022 , p. 4. 28 In 2022 werd Veiligheidsregio’s en | gemeenten | gevraagd | het COA | te helpen | met het realiseren | van tijdelijke noodopvanglocaties , | zogenoemde | crisisn ood opvanglocaties | (CNO). Na afbouwen | van de nationale | crisisstructuur is een deel van de door gemeenten | opgezette | CNO | omgezet naar | tijdelijke gemeentelijke opvang | (TGO). Aanvullend is gemeenten | ook gevraagd | te zoeken naar | nieuwe en | snel te realiseren locaties die als TGO | konden | worden | geëxploiteerd.
29 In een TGO voert niet het COA , maar | de gemeente het dagelijkse | beheer. Een locatiemanager | en woonbegeleiders | zijn in dienst van (of ingehuurd | door) de gemeente. | In afstemming | met de desbetreffende | gemeente vervult | het COA | (en/of een veiligheidsregio) een ondersteunende | rol. Kinderen | in nood , september 2026 | | H2 Noodopvang | als onderdeel | van het asielopvangsysteem | 29 Het COA zorgt voor de voorzieningen in de eigen locaties , voor een TGO regelt een gemeente die voorzieningen vaak zelf. Als een gemeente dat wil , kan het COA enige vorm van ondersteuning bieden. Ook kan een gemeente een verzoek indienen bij de veilig heidsregio voor ondersteuning bij het regelen van voor zieningen in tijdelijke gemeentelijke opvanglocaties. en Jeugd (IGJ) houdt zich bezig met de zorg voor asielzoekers in Nederland. De IGJ kijkt onder meer naar de toegang tot zorg en de kwaliteit van zorg. Daarnaast houdt de IGJ toezicht op de opvang en begeleiding van alleenstaande kinderen (amv). De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de toegang tot en kwaliteit van het onderwijs. Bijkomende verantwoordelijkheid voor alle gemeenten waar kinderen in de asielopvang verblijven , is dat zij verplicht zijn ervoor te zorgen dat kinderen binnen drie maanden na aankomst in Nederland naar school kunnen.
Aanwezige partijen op een noodopvanglocatie Naast medewerkers van het COA of gemeentelijke ambtenaren die betrokken zijn bij het beheer en de dagelijkse gang van zaken op een noodopvanglocatie , zijn er veelal ook nog medewerkers van andere partijen aanwezig. De beheerder van een noodopvanglocatie (COA of gemeente) huurt beveiligers in voor 24uursbewaking en/of voor de receptie. Wanneer er op noodopvanglocaties geen keukenfaciliteiten aanwezig zijn , schakelt de beheerder een cateraar in. Jeugdbeschermers van Nidos zijn regelmatig aanwezig op de opvanglocatie voor gesprekken met alleenstaande kinderen en overleg met begeleiders van het COA. Voogdij en opvangorganisatie Nidos is verantwoordelijk voor opvangplekken voor alleenstaande kinderen jonger dan vijftien 30 jaar en voor alleenstaande kinderen met een verblijfsvergunning. Nidos is niet betrokken bij de organisatie van opvang in nood opvangl ocaties , maar blijft wel altijd betrokken als voogd van 31 alleen staande kinderen die in de noodopvang verblijven. Toezicht Verschillende toezichthouders houden toezicht op het asiel 32 systeem , zowel op de reguliere opvang als op de noodopvang. Het bedrijf Gezondheidszorg Asielzoekers (GZA) biedt eerstelijnszorg aan asielzoekers in noodopvanglocaties.
Dit doet GZA door ervoor te zorgen dat een doktersassistent , een praktijkverpleegkundige , een praktijkondersteuner huisarts 33 en een huisarts er spreekuur houden. De Inspectie Justitie en Veiligheid (Inspectie JenV) houdt toezicht op het systeem van asiel en migratie. Het doel van de inspectie is om de kwaliteit van de uitvoering van taken van organisaties als het COA en Nidos te verbeteren. De Inspectie Gezondheidszorg De frequentie van de aanwezigheid van GZA verschilt van locatie tot locatie: van 30 In de wereld van asielopvang wordt voor alleenstaande kinderen de term alleenstaande minderjarige vreemdelingen , afgekort amv , gebruikt. 31 Alleenstaande kinderen die zonder ouders of wettelijk vertegenwoordiger asiel aanvragen in Nederland krijgen een jeugdbeschermer van het Nidos toegewezen. De wettelijke voogdij wordt door de jeugdrechter toegewezen. Daarnaast hebben alleenstaande kinderen die op een (nood)opvanglocatie van het COA verblijven ook een mentor van het COA die hen ondersteunt en begeleidt tijdens hun verblijf in de opvang. 32 Naast de in deze alinea genoemde toezichthouders houdt de Nederlandse Arbeidsinspectie toezicht op de werkomstandigheden van medewerkers van opvanglocaties. Dit valt buiten de scope van dit onderzoek.
33 Eind 2024 had GZA voor 290 locaties een contract met het COA of de lokale gemeente om zorg te verlenen ; op de andere locaties waren andere externe zorgaanbieders actief en op enkele kleine CNOlocaties een lokale huisarts (bron: Dokters van de wereld , Pharos , Rode Kruis , Uitzichtloos in de opvang - Vervolgonderzoek naar gezondheidszorg en leefomstandigheden in de tijdelijke gemeentelijke opvang , december 2024). Kinderen in nood , september 2026 | H2 Noodopvang als onderdeel van het asielopvangsysteem 30 34 enkele dagdelen per week tot dagelijks. De huisarts van GZA kan 35 bewoners doorverwijzen naar specialistische tweedelijnszorg. opgenomen , waarin de gebeurtenissen en ontwikkelingen in de periode van 2021 tot medio 2025 chronologisch zijn beschreven. Hieronder is voor het overzicht een figuur met een tijdlijn opgenomen. Asielzoekers kunnen ook gebruik maken van de Praktijklijn van GZA , die 24 uur per dag bereikbaar is voor telefonisch advies , triage en soms ook medicatievoorschriften. Daarnaast hebben jeugdverpleegkundigen en artsen van Jeugdgezondheidszorg (GGDGHOR) een taak om de groei en ontwikkeling van alle kinderen tot 18 jaar te volgen tijdens periodieke contactmomenten.
Medewerkers van VluchtelingenWerk Nederland zijn vaak een of meer dagdelen per week aanwezig in een noodopvanglocatie om asielzoekers en vluchtelingen te begeleiden bij hun asielp rocedure en hun integratie. Daarnaast zijn in gemeenten regelmatig lokale vrijwilligersorganisaties actief die activiteiten voor kinderen organiseren. Zij bieden ook vaak sociale en praktische onders teuning voor asielzoekers , zoals hulp bij onder wijs en taal. Organisaties zoals Save the Children , VluchtelingenWerk Nederland , Stichting De Vrolijkheid en lokale vrijwilligers organisaties organiseren in verschillende noodopvanglocaties activiteiten voor kinderen , die 36 mede als doel hebben hun psychosociaal welzijn te verbeteren. 2. 2 Terugblik op de inzet noodopvang Hieronder volgt een terugblik op hoe de inzet van noodopvang de afgelopen jaren (vanaf 2021) tot stand is gekomen en zich heeft ontwikkeld. We belichten de verschillende belangrijke momenten zoals die zich hebben voorgedaan vanaf de toenemende druk op de opvang in 2018. In bijlage E is een uitgebreide reconstructie 34 Voor enkele locaties wordt door GZA fysieke zorg geboden op een nabijgelegen opvanglocatie (een zogenaamde satellietlocatie). Bewoners worden voor fysieke consultaties in overleg met het COA doorverwezen naar de huisarts van GZA op deze satellietlocaties.
35 De Regeling Medische Zorg Asielzoekers (RMA) stelt vast op welke zorg personen tijdens de asielprocedure recht hebben. Voor kinderen is de meeste zorg vrij toegankelijk (verglijkbaar met basisverzekering). 36 Een deel van deze activiteiten wordt ingekocht en/of gesubsidieerd vanuit het Ministerie van JenV. De activiteiten vanuit VluchtelingenWerk worden gesubsidieerd vanuit het Asiel , Migratie en Integratiefonds (AMIF) van de EU en aanvullende financieringsbronnen. Kinderen in nood , september 2026 | H2 Noodopvang als onderdeel van het asielopvangsysteem 31 Kabinet activeert de Nationale | Crisisstructuur ; | Dreiging | met | inzet van een | ruimtelijk Veiligheidsregio’s | gaan crisisnoodopvang | realiseren | ordeningsinstrumentarium om | opvang | te 17 juni '22 | realiseren in | een | voormalig | hotel | in Albergen augustus '22 COA meldt | aan | de staatssecretaris voor | Asiel en Uitvoeringsagenda Flexibilisering | Migratie: de kwaliteit van | de asielopvang | zakt door | Uitspraak | Gerechtshof | Den | Haag | in | Asiel- | migratiepact Asielketen | vastgesteld | de ondergrens van | leefbaarheid | en veiligheid | hoger | beroep | Staat | en COA | tegen | VWN | Het EU | en mei ‘20 | april ‘22 | 20 december | '22 | april ‘24 COA | treft voorbereidingen | voor | Kabinet wijst | drie gemeenten | en een | regio aan | Veiligheidsregio's | stoppen met | Actualisatie van |
Uitvoeringsagenda het realiseren | van | noodopvang | waar | op korte | termijn | noodopvanglocaties | coördinatie | crisisnoodopvang | Flexibilisering Asielketen maart ‘20 | moeten worden | gerealiseerd. | 1 juli ‘23 | april ‘24 december | ‘21 Minister | van JenV | Spreidingswet | Ministerie Asiel | en Migratie opgezet meldt | toename | COVID-19 reisbeperkingen | opgeheven. | van kracht | juni ‘24 aantal | asielzoekers | Toename | aantal asielzoekers | 1 februari '24 november | ‘18 | augustus | ‘21 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 3 | 5 | 10 1 | 2 | 4 | 6 | 7 | 8 | 9 | 11 | 12 | 13 | 14 Signalen | van | partijen | over | omstandigheden van | kinderen | in de | noodopvang Nr | Omschrijving | Nr | Omschrijving 1 | Brief (9 november | 2021) van | College | voor de Rechten | de Mens en Nationale | ombudsman | aan de staatssecretaris | 8 | Brief van Jeugdartsen | Nederland | (AJN) , Verpleegkundigen | en Verzorgenden | Nederland | (V&VN) en LOWAN aan van Justitie en van | Veiligheid , onderwerp: | Bezoek aan | noodopvang | Heumensoord | staatssecretaris Justitie en Veiligheid (23 | maart | 2023) , onderwerp: | Schadelijke verplaatsingen asielkinderen 2 | Rapportage van | VluchtelingenWerk | Nederland | (december | 2021): Quikscan | Leefomstandigheden | noodopvang | 9 | Brief (19 april 2023) van | Inspectie | Justitie en Veiligheid (mede namens | de
Inspectie | Gezondheidszorg en Jeugd , asielzoekers | de Inspectie | van | het Onderwijs | en Nederlandse | Arbeidsinspectie) aan | staatssecretaris Justitie en Veiligheid , onderwerp: | Kinderen | in de noodopvang | en crisisnoodopvang 3 | Rapportage van | VluchtelingenWerk | Nederland | (maart 2022): Tweede | Quickscan | Leefomstandigheden | 10 | Rapport van | Pharos , Dokters | van de Wereld en Rode | Kruis (19 juni 2023): Zorgen | in tijden van crisis. noodopvang asielzoekers | Gezondheidszorg | in de crisisnoodopvang 4 | Brief (24 maart | 22) van College | voor de Rechten | de Mens , Nationale | ombudsman | en Kinderombudsman | aan de | 11 | Rapport van | Kinderombudsman en Nationale | ombudsman | (27 juni 2023): De | crisis voorbij. staatssecretaris van | Justitie en van | Veiligheid , onderwerp: | Zorgen opvang vluchtelingen 5 | Signaalbrief | (16 juni 2022) van | Inspectie Justitie en Veiligheid en Inspectie | Gezondheidszorg | en Jeugd , | onderwerp: | 12 | Rapportage van | VluchtelingenWerk | Nederland | (januari | 2024): Gevlucht | en vergeten? Kinderen | in de asielopvang 6 | Rapportage van | Werkgroep Kind | in azc (20 juni 2022): | Noodsituatie | op noodlocaties | 13 | Onderzoek | van Dokters | van de Wereld , Pharos , Rode | Kruis (18 december | 2024): Uitzichtloos in | de opvang.
Vervolgonderzoek | naar | gezondheidszorg | en leefomstandigheden in | de tijdelijke gemeentelijke opvang 7 | Rapportage van | VluchtelingenWerk | Nederland | (oktober 2022): | Derde quickscan | (crisis) noodopvang asielzoekers | 14 | Brief van Inspectie | Justitie en Veiligheid , Inspectie | van | het Onderwijs | en de Inspectie | Gezondheidszorg | en Jeugd aan de minister van | Asiel en Migratie (29 juli | 2025) , onderwerp: | Verbetermaatregelen | noodopvang: | situatie kinderen | onveranderd zorgelijk Figuur 4: | Tijdlijn met | gebeurtenissen | relevant | voor | de | inzet | van | noodopvang | (vanaf | de | toenemende | druk | op | de | opvang | in 2018) | (bron: | Onderzoeksraad | voor Veiligheid). Kinderen | in nood , | september 2026 | | H2 Noodopvang | als onderdeel | van | het asielopvangsysteem | 32 2. 2. 1 | Toenemende | druk op | de | opvang | effectief | bij het | realiseren | van | de benodigde opvangplekken. Sinds het | najaar | van | 2021 | wordt | in Nederland | veelvuldig | nood | De revitalisering | van | de regietafels | blijkt in 2018 | onvoldoende opvang | ingezet. | De | toenemende | druk | op de | opvang | is in de | effect te | hebben. | Begin | maart | 2020 | deelt | de | staatssecretaris drie jaar daarvoor | echter | al zichtbaar.
| In 2015 | en 2016 | zette | het | de | Tweede | Kamer | mee | dat | het COA | voorbereidingen | treft voor COA | ook al noodopvang | in om | het grote | aantal | vluchtelingen | uit | het | realiseren | van | noodopvang. | Terwijl | dat proces | in volle | gang onder | andere | Syrië en | Eritrea op | te vangen. 3738, | Na | het afbouwen | is , breekt de | coronacrisis | uit. Vanwege | de maatregelen | om | het van | de laatste | noodopvangvoorzieningen | in het voorjaar | van | coronavirus | in te dammen | moet | de | ingebruikname | van | twee 2016 volgt | voor | het | COA | een | periode | van | relatief lage | instroom. | noodopvanglocaties | uiteindelijk | worden | gestaakt. Het aantal | mensen | dat asiel aanvraagt | loopt | terug | en het | COA ziet zich genoodzaakt | de beschikbare | capaciteit | af te bouwen. | De Staatssecretaris | van | Justitie en | Veiligheid | onderkent | in Uit evaluatie | van | die crisis bleek dat , | hoewel | het | lukte om | november | 2020 de | risico’s van | het inzetten | van | noodopvang. | Zij iedereen | van | opvang | te voorzien , | het opvangstelsel | niet flexibel | schrijft in een | brief aan | de | Tweede | Kamer: ‘Specifiek | ten | aanzien genoeg | was | om | grote | pieken | en | dalen | in de asielopvang | aan | van | de | inzet van | crisisnoodopvang 42 | wil ik benadrukken | dat | dit een te kunnen.
| In mei | 2020 | stelde | de | Landelijke | Regietafel | daarom | uiterste | redmiddel | is , namelijk | als er geen | andere | mogelijkheden de Uitvoeringsagenda | Flexibilisering | Asielketen | vast , waarin | het | resteren. | Het | betekent | namelijk | dat | asielzoekers | voor | maximaal streven | werd | vastgelegd | naar | een | flexibel | en effectief | systeem | zeven | dagen | worden | opgevangen , | veelal | in sporthallen | in dat zou | kunnen | reageren | op schommelingen | in de omvang | en | gemeenten. | Zonder | uitzicht | op korte | termijn | realisatie | van | meer samenstelling | van | de | instroom. 39 | reguliere | opvanglocaties | kan | dit ertoe | leiden | dat | asielzoekers gedurende | onbepaalde | tijd van | sporthal | naar | sporthal | worden Eind 2018 | rapporteert | het Ministerie | van | Justitie en | Veiligheid | verplaatst’. 43 voor | het eerst | dat | het aantal | asielzoekers | weer | toeneemt. 40 | Om de totstandkoming | van | extra opvangcapaciteit | te versnellen , | 2. 2. 2 | Start inzet | van | noodopvang roept | de staatssecretaris | van | Justitie en | Veiligheid | op om | de | Als halverwege | 2021 , in de loop | van | de coronaperiode , | reizen Regionale | Regietafels | (nu Provinciale | Regietafels) | nieuw | leven | weer | mogelijk | is , ontstaat | er al snel druk | op | de capaciteit | van | de in te blazen.
41 | Deze | overlegstructuren | bleken | in 2015 | en 2016 | reguliere | asielopvang. | Na | herhaalde | oproepen | van | het | kabinet 37 COA , Tijdlijn 30 jaar COA , https://www. coa. nl/nl/tijdlijn30jaarcoa | [laatst geraadpleegd op | 9 september 2025]. 38 Nederland | heeft te maken | gehad | met | meerdere | pieken in de toestroom | van migranten , | zoals bijvoorbeeld | vluchtelingen | uit Hongarije in 1956 , uit Chili en Vietnam in de jaren '70/'80 en uit voormalig | Joegoslavië in | de jaren '90. 39 Landelijke Regietafel , Uitvoeringsagenda | Flexibilisering Asielketen , 14 mei 2020 , p. 3. 40 Kamerstukken | II 20182019 , 19 637 , nr. 2443. 41 Brief van Staatssecretaris | van Justitie en Veiligheid aan Commissarissen van | de Koning , Revitaliseren | Regionale Regietafels | ten behoeve | van opvanglocaties asielzoekers , 8 november | 2019. 42 Crisisnoodopvang | is de soberste | vorm | van (nood)opvang. | Het gaat om een | basisvoorziening | die normaal | gesproken | worden | ingericht tijdens een ramp | of een acute | crisis. De veiligheidsregio’s zijn verantwoordelijk | voor het dagelijkse beheer , | het COA | speelt een ondersteunende rol. | Crisisnoodopvang | voor deze doeleinden werd | (in de regel) voor een | beperkte | periode beschikbaar | gesteld. 43 Kamerstukken | II 2020/21 , 19 637 , nr. 2684.
Kinderen | in nood , september 2026 | | H2 Noodopvang | als onderdeel | van het asielopvangsysteem | 33 aan | provincies | en gemeenten | om | meer | opvang | te realiseren , | gewaarborgd | is. Het COA | vraagt | om | een | structurele | oplossing | op constateert | het COA | in augustus 2021 | dat de | grenzen | van | de | korte | termijn. 46 Die oproep | zal het COA | meerdere | malen | herhalen. reguliere | capaciteit | zijn bereikt. | Het COA | gaat | op dat | moment over | tot de | inzet van | noodopvang. | Meteen | zijn er zorgen | over | de | Rondom | het aanmeldcentrum | van | de Immigratie | en kwaliteit | en de veiligheid | van | die opvang. | Het College | voor | de | Naturalisatiedienst | (IND) | in Ter Apel | wordt | de situatie | in de | tussen Rechten | van | de Mens | en de Nationale | ombudsman | brengen | in | tijd onhoudbaar. | De nachtopvang | in tenten , bedoeld | voor | kleine oktober | 2021 | een | bezoek | aan | noodopvang | Heumensoord , | waar | groepen | mensen | die laat in de avond | aankomen | en daar | één sinds | augustus 2021 | duizend | gevluchte | Afghanen | verblijven. | nacht | verblijven , | verandert in | een | permanente | opvanglocatie Onder | hen | zijn 450 | jonge | kinderen.
| De | noodopvang | is volkomen | waar | op een | gegeven | moment | meer | dan | zeshonderd | mensen ongeschikt | voor | langdurig | verblijf , laten zij via een | brief aan | de | verblijven. 47 | Mensen | willen | niet naar | een | andere | opvang | omdat staatssecretaris | weten. 44 | ze bang | zijn uit beeld | te raken , | of om | hun | plaats | te verliezen | in de wachtrij. 48 Op | 14 december | 2021 | is de nood | zo hoog | dat | het kabinet | drie gemeenten | en een | regio | aanwijst | waar | op korte | termijn | nood | De Inspectie | JenV | rapporteert | tussen | 2022 | en 2024 regelmatig , opvangl ocaties | moeten | worden | gerealiseerd. 45 | Deze | aanwijzingen | en met | steeds | grotere | urgentie , | aan | de | staatssecretaris | van stuiten | op protest | van | gemeenten , | die vraagtekens | plaatsen | bij de | Justitie en | Veiligheid. | Op | 16 juni 2022 | noemt | de | inspectie | samen rechtmatigheid | ervan. | Hoewel | verschillende | gemeenten | overgaan | met | de | IGJ in een | ‘signaalbrief’ | de veiligheid | van | kinderen | in de tot de | realisatie | van | noodopvang , | verkent | één | gemeente | ook | de | asielopvang | ‘onder | de maat’: | ‘Er worden | bedden | bijgeplaatst , | de mogelijkheid om | het besluit | juridisch | aan | te vechten.
| Kamerv ragen | plaatsingssystematiek | is losgelaten | en er wordt | noodopvang | en volgen , en uit het | antwoord | daarop | blijkt dat de | aan wijzingen | geen | crisisnoodopvang | georganiseerd. | Deze | maatregelen | trekken | een grondslag | hebben | in Nederlandse | wet | en regel geving. | zware wissel | op de medewerkers | en hebben | een | negatief | effect | op de kwaliteit | van | de opvang | en begeleiding’. 49 | De inspectiediensten Het COA | schrijft op 22 april 2022 | in een | brief aan | de | staatss ecretaris | zien geen | verbetering: | ‘De inzet van | extra | maatregelen | door voor | Asiel en Migratie | dat | de kwaliteit | van | de | asielo pvang door | het kabinet | heeft | tot dusver | (. . ) niet geleid tot het vinden | van de ondergrens | van | leefbaarheid | en veiligheid | zakt | en dat de | oplossingen , | maar | tot de | situatie | dat de | (. . ) geldende | normen voor menselijke maat | voor | bewoners | en | medewerkers | niet meer | opvang | en uitplaatsing | te veel onder | druk staan. ’ 50 44 Brief van College voor de Rechten van | de Mens en de Nationale ombudsman | aan Staatssecretaris | van Justitie en Veiligheid , Bezoek College voor de | Rechten | van de Mens | en Nationale | ombudsman | aan noodopvang | Heumensoord , | 8 november | 2021. 45 Kamerstukken | II 2021-22 , 19 637 , nr. 2806.
46 Brief van het COA | aan staatssecretaris | van Justitie en Veiligheid , Structurele oplossingen | nodig , 22 april 2022. 47 Crisismanager. Rode | Kruis over opvangcrisis , | 20 maart 2024 , https://crisismanager. nl/rodekruisoveropvangcrisisterapelonacceptabelmaarwezijnnu betervoorbereid | [laatst geraadpleegd 16 | april 2026]. 48 COA , Crisis in Ter Apel , 24 april 2023 , https://www. coa. nl/nl/verhaal/crisisterapel | [laatst geraadpleegde | 16 april 2026]. 49 Inspectie Justitie en Veiligheid en Inspectie Gezondheidszorg | en Jeugd , Signaalbrief kinderen | in de asielopvang , | 16 juni 2022 , p. 1. 50 Inspectie Justitie en Veiligheid en Inspectie Gezondheidszorg | en Jeugd , Signaalbrief kinderen | in de asielopvang , | 16 juni 2022 , p. 2. Kinderen in nood , september 2026 | | H2 Noodopvang | als onderdeel | van het asielopvangsysteem | 34 2. 2. 3 | Activering nationale | crisisstructuur | De voorzieningenrechter | oordeelt | op | 6 oktober | 2022 | in een kort Ondanks | de inzet van | noodopvang | blijft de druk | op de opvang | geding , | aangespannen | door | VluchtelingenWerk | Nederland , | dat onverminderd | hoog. | Op 17 | juni 2022 | merkt | het kabinet | de | opvang | de | Staat | en het COA | per direct | de opvang | van | alle asielzoekers van | asielzoekers | aan | als een | nationale | crisis en activeert | het | moeten | verbeteren.
| De Staat | en | het COA | gaan | in hoger de nationale | crisisstructuur. | Met | behulp | van | besluitvorming | en | beroep , | onder | meer | vanwege | de | onhaalbaarheid | van | de door coördinatie op | hoog | ambtelijk | en politiekbestuurlijk | niveau | de | rechter | gestelde | termijnen. | Het Gerechtshof | Den | Haag probeert | het kabinet | de | doorstroom | in de migratieketen | te | oordeelt | op | 20 december | 2022 | (gedeeltelijk) | in het voordeel bevorderen. | De veiligheidsregio’s gaan | akkoord | met | het realiseren | van | VluchtelingenWerk | Nederland | en de | voorzieningenrechter ; van | crisisnoodopvang , | een | vorm | van | opvang | met | kwalitatief | de | opvang | voldoet | op essentiële | punten | niet aan | de wettelijke mindere | voorzieningen | dan | de noodopvang. | Crisisnoodopvang | normen. | Het Gerechtshof | verbiedt | tevens | de Staat | en het | COA is de soberste | vorm | van | opvang. Het | is een | basisvoorziening | die | om | kwetsbare | asielzoekers | in een | noodopvanglocatie | of een normaal | gesproken | wordt | ingericht | tijdens | een ramp | of een | acute | crisisnoodopvanglocatie | te plaatsen , | tenzij in die locatie | in crisis. De veiligheidsregio’s | zijn verantwoordelijk | voor | het dagelijkse | hun | specifieke | opvangbehoefte | kan | worden | voorzien.
| Het | Hof beheer , | het COA speelt | een | ondersteunende | rol. Crisisnoodopvang | overweegt | echter | ook | dat de Staat | en het COA | er alles aan | doen wordt | (in de regel) voor | een | beperkte | periode | beschikbaar | gesteld. | om | de problemen | op te lossen. Het | Hof ziet verder | dat het | niet mogelijk | is om | op | korte termijn | de opvang | van | alle asielzoekers Het uitblijven | van | voldoende | reguliere | opvang | leidt ertoe | te verbeteren , | zoals | VluchtelingenWerk | Nederland | wil. Het Haagse dat | het kabinet | in augustus 2022 | aankondigt | een | ruimtelijk | Gerechtshof | oordeelt | tot slot dat de | Staat zichzelf | in een | positie ordeningsinstrumentarium | te willen | inzetten , om | opvang | te | heeft | gebracht waarin | het bieden | van | goede | opvang | nu niet kunnen | realiseren | in een | voormalig | hotel | in Albergen. 51 | Met dit | mogelijk | is ; de Staat | heeft | in de jaren | na 2016 | de aanwezige dwingende | juridische | middel | passeert | het Rijk de gemeente | opvangcapaciteit | afgebouwd. 53 en verleent | zelf de vergunning | voor een | opvanglocatie.
| De voorgenomen | inzet van | het ruimtelijk | ordeningsinstrumentarium | Op | 19 april 2023 | stuurt de | Inspectie | JenV | opnieuw | een | brief naar stuit op | verzet | in de gemeente | Tubbergen , | de gemeente | waar | de | staatssecretaris | van | Justitie en | Veiligheid , ditmaal | over | de het dorp | Albergen | deel | van | uitmaakt. | Uiteindelijk | is de inzet van | situatie | van | kinderen | in gezinnen | en alleenstaande | kinderen het instrumentarium niet | nodig , omdat | Tubbergen | akkoord | in de | noodopvang | en crisisnoodopvang. 54 | Ook | de | IGJ , de gaat | met | de opvanglocatie. 52 | Protesten | en | rechtszaken | omtrent | Inspectie | van | het Onderwijs | en | de Nederlandse | Arbeidsinspectie vergunningen | zorgen | ervoor | dat | de opvang | uiteindelijk | pas | twee | ondertekenen | de brief. De vier | inspectiediensten | maken | zich jaar later zijn deuren | opent. | onverminderd | grote | zorgen | over | het welzijn , de | toegang | tot 51 Kamerstukken | II 202122 , 19 637 , nr. 2950. 52 Handelingen | II 202324 , 189 , p1. 53 Gerechtshof | Den Haag , 20 december 2022. | ECLI:NL:GHDHA:2022:2429. 54 Inspectie Justitie en Veiligheid , Inspectie Gezondheidszorg | en Jeugd , Inspectie van het Onderwijs | en de Nederlandse | Arbeidsinspectie , Brief ‘Kinderen in de noodopvang | en crisisnoodopvang’ , | 19 april 2023.
Kinderen in nood , september 2026 | | H2 Noodopvang | als onderdeel van het asielopvangsysteem | 35 zorg | en onderwijs | en | de veiligheid | van | kinderen | in de opvang , | wordt | de | Wet | gemeentelijke | taak | mogelijk | maken | asielopvang in het bijzonder | in noodopvang | en | crisisnoodopvanglocaties. | voorzieningen , | ook | wel de | Spreidingswet | genoemd , | van | kracht. ‘De kwaliteitsstandaarden | zijn voor | de duur | van | de crisis in de asielopvang | tijdelijk losgelaten , | maar | door | het voortduren | van | de | De verwachte | groei | van | het aantal | minderjarige | asielzoekers crisis worden | ze voor | onbepaalde | termijn | niet gehandhaafd. | Het | ten opzichte | van | 2023 | zal zich in 2024 | doorzetten , | zo schrijft is niet verantwoord | kinderen | voor | lange | termijn | aan | ondermaatse | de demissionair | staatssecretaris | op | 28 mei | 2024 | aan | de kwaliteitsstandaarden | bloot te stellen. ’ 55 | Tweede | Kamer. | ‘Door | gebrek | aan | opvangplekken | worden | veel alleenstaande | minderjarige | vluchtelingen | in hotels | opgevangen , 2. 2. 4 | Van | crisisnoodopvang naar | tijdelijke | gemeentelijke | terwijl dergelijke | locaties | onvoldoende | geschikt | zijn voor de opvang | opvang | van | minderjarigen’ , | merkt | de | staatssecretaris | op.
57 Een Na | de activering | van | de nationale | crisisstructuur | in juli 2022 | en | uitweg | ziet de staatssecretaris | niet. ‘Tot het | moment | dat | er de | eerste | inzet van | crisisnoodopvang | beoogt | het kabinet | die zo | voldoende | structurele | opvangplekken | voor | hen | zijn , zet het COA | de snel mogelijk | weer | af te bouwen. | Het doel | is: de crisisnoodopvang | reeds | ingezette | maatregelen | voort. ’ omzetten | in noodopvang | die voldoet | aan | alle kwaliteitseisen | die het | COA | stelt. Dit lukt niet , ondanks | inspanningen | van | het kabinet. | Het Europese | Asiel | en migratiepact | (Pact on | Migration | and De veiligheidsregio’s | trekken | zich formeel | terug | per 1 juli 2023. 56 Zij | Asylum) | is afgesloten in | april 2024. | Omgezet | in nationale | wetgeving dragen | de exploitatie | van | de crisisnoodopvanglocaties | over | aan | is het in werking | getreden | op 12 juni 2026. 58 Dit Pact omvat | een gemeenten , | waardoor | de | resterende | crisisnoodopvang | verandert | grote | hervorming | van | het Europese | migratie | en | asielbeleid , in tijdelijke gemeentelijke | opvang | (TGO). | waar onder | een | herziening | van de | Opvangrichtlijn. | Één | van | de punten | die zijn opgenomen | in de | gewijzigde Opvangrichtlijn | is het 2. 2.
5 | Inwerkingtreding | van | de Spreidingswet | opstellen | van | ‘crisisplannen’ | (‘contingency | planning’). | Het | Pact Vanaf de | inzet van | de eerste | noodopvang | in augustus | 2021 | blijft | stelt dat | uit de praktijk | blijkt dat lidstaten voorbereid | moeten | zijn het | kabinet | permanent | op | zoek naar | nieuwe | opvanglocaties. | De | op situaties | waarin | zij geconfronteerd | worden | met | een | oneven roep | om | structurele | oplossingen | wordt | in de loop | van | de | jaren | redig groot | aantal | ‘verzoekers | om | internationale | bescherming’. steeds | luider. In het | voorjaar | van | 2022 | start de | staatssecretaris | Daarom | moeten | lidstaten | plannen | ontwikkelen | om | in dergelijke van | Justitie en | Veiligheid | met | een | verkenning | voor een | juridisch | gevallen | zoveel als | mogelijk | adequate | opvang | te blijven garanderen , instrumentarium om | gemeenten | een | wettelijke | taak | te geven | in | en moet | worden | gemonitord | en | beoordeeld | of de in de plannen het | beschikbaar | stellen | van | opvanglocaties. | Op 1 | februari | 2024 | opgenomen | maatregelen | toereikend | zijn. 55 Inspectie Justitie en Veiligheid , Inspectie Gezondheidszorg | en Jeugd , Inspectie van het Onderwijs | en de Nederlandse | Arbeidsinspectie , Brief ‘Kinderen in de noodopvang | en crisisnoodopvang’ , | 19 april 2023 , p. 7.
56 Kamerstukken | II 202223 , 19 637 , nr. 3065. 57 Kamerstukken | II 202324 , 27 062 , nr. 139. 58 Het EU Asiel en migratiepact | is een pakket van nieuwe | en herziene | regelingen | die samen het Europese | asielbeleid vormen. | Een herziening van | de Opvangrichtlijn is onderdeel | van dit pakket. Zie ook: Council of the European | Union , EU Pact on Migration and | Asylum | adopted | (Press Release , 14 May 2024). Kinderen in nood , september 2026 | | H2 Noodopvang | als onderdeel | van het asielopvangsysteem | 36 In april 2024 | is in opdracht | van | de Landelijke | Regietafel | de | 2025 en | 2026 | wel extra | middelen , | maar | stabiele | financiering Uitvoeringsagenda | Flexibilisering | Asielketen | geactualiseerd. 59 | blijft uit. 63 Het COA | laat | weten | dat | het door | het uitblijven | van Aanleiding | hiervoor | was | het | (gedeeltelijk) | uitblijven | van | realisatie | stabiele financiering | opvanglocaties | moet | sluiten , en | later weer van | een | aantal | uitgangspunten | uit de Uitvoeringsagenda | en | heropenen , | wanneer | er sprake | is van | schommelingen | in de ontwikkelingen | als de | aanhoudende druk | op het | organiseren | van | bezetting. | Daardoor | blijkt de | inzet van | noodopvang | noodzakelijk.
64 asielopvang , | opvang | voor | ontheemden | uit Oekraïne , | doorloop tijden bij de | Immigratie | en Naturalisatiedienst | (IND) | en | de | In april 2025 | biedt | het | kabinet | de Contourennota | intrekking invoering | van | de | Spreidingswet. 60 | Spreidingswet | ter consultatie | aan , waarna | partijen | als het COA , | gemeenten | en provincies | er op | kunnen | reageren. | In die Een nieuw | kabinet | treedt | aan | op 2 juli 2024. Het kabinetSchoof | contouren nota | beschrijft | het | kabinet | hoe | het | de asielopvang creëert | een | nieuw | ministerie: | het Ministerie | van | Asiel en | Migratie | wil organiseren | zonder | wettelijke | taak | voor | gemeenten. 65 | Dit (A&M). | Niet langer | de staatssecretaris | van | Justitie en | Veiligheid , | is een | eerste | stap | in het | voornemen | van | het kabinet | om | de maar | de | minister | van | A&M | is vanaf | dat | moment | eindv erant | Spreidingswet | in te trekken. woordelijk | voor | de asielopvang. | In het | regeerakkoord | van | het nieuwe | kabinet | is een | aantal | afspraken | over | de asielopvang | Binnen | het kabinet | bestaat | onenigheid | over | strengere | asielmaat opgenomen , | waaronder | de voornemens | om | de Spreidingswet | regelen. | Als gevolg | daarvan | trekt de | PVV | zich | op 3 juni 2025 | terug in te trekken | en | de opvang | te versoberen.
61 | Ondertussen | blijft de | uit het kabinet | en biedt | ministerpresident | Schoof | het | ontslag | van problematiek | rondom | de | noodopvang | bestaan. | Verschillende | zijn kabinet | aan | de koning | aan. | Op | 1 juli 2025 | moeten | gemeenten kinderrechtenorganisaties | trekken | aan | de bel | over het | groeiende | volgens | de Spreidingswet | de | hen | aangewezen | opvangplekken aantal | kinderen | dat daar | verblijft. 62 | gerealiseerd | hebben. | Op deze | datum | voldoet | circa driekwart | van de | gemeenten | geheel | of gedeeltelijk aan | deze | opgave. | 74. 500 | van De minister | van | A&M maakt | in november 2024 | tijdens | de begrotings | de | 101. 500 plekken | uit het verdeelbesluit | van | de minister | zijn behandeling | in de | Tweede | Kamer | haar | voorn emen | bekend | op | dat moment | gerealiseerd. | Wel is ongeveer | de helft van | de om | vanaf | 2027 | flink te bezuinigen | op | de | asiel opvang. | In de | opvangplekken | nog | noodopvang. 66 Voorjaarsnota | van | april 2025 | krijgt het COA | van | het | Rijk voor 59 Landelijke Regietafel , Uitvoeringsagenda | Flexibilisering Asielketen , 3 april 2024. 60 Ministerie Justitie en Veiligheid , Nota - Actualisering | Uitvoeringsagenda | Flexibilisering Asielketen , Kwaliteitskader | gemeentelijke | opvang | en Beleidsregel Verdeelbesluit , 17 mei 2024.
61 Rijksoverheid , Regeerprogramma | – uitwerking van | het hoofdlijnenakkoord | door het kabinet , | september 2024. 62 Kinderrechtencollectief , | 65% meer | kinderen | in noodopvang | is onacceptabel , | 22 oktober | 2024. 63 Kamerstukken | II , 2024/25 , 36 725 , nr. 1 , p. 20. 64 Centraal | Orgaan | opvang | asielzoekers [COA] , Voorjaarsnota: | Kabinet | blijft kostbare pleisters plakken , 18 april 2025 , https://www. coa. nl/nl/nieuws/voorjaarsnota kabinetblijftkostbarepleistersplakken | [laatst geraadpleegd 16 | april 2026]. 65 Ministerie van | Asiel en Migratie , Contourennota intrekking | Spreidingswet , | 14 april 2025. 66 COA , Betere spreiding en meer | gemeenten | met | opvang | dankzij Spreidingswet , | Geplaatst | op 1 juli 2025 en aangepast | op 17 juli 2025 , https://www. coa. nl/nl/nieuws/ beterespreidingenmeergemeentenmetopvangdankzijdespreidingswet | [laatst geraadpleegd op | 16 april 2026]. Kinderen | in nood , september 2026 | | H2 Noodopvang | als onderdeel | van het asielopvangsysteem | 37 De Inspectie | JenV | stuurt op | 17 juli 2025 opnieuw | een brief aan | het | het aandeel | noodopvanglocaties | ten opzichte | van | het aandeel ministerie | van | A&M. | Ook | deze | brief wordt | medeondertekend | door | reguliere | asielopvang | groter | geworden. | In ongeveer | vier jaar de | IGJ en de | Inspectie | van het | Onderwijs.
| De inspecties | wijzen erop | tijd groeide | de noodopvang | tot 229 | COAnoodopvanglocaties dat | zij samen | met | maatschappelijke | organisaties | al lange | tijd | en 49 zogenaamde | TGO’s | (gemeentelijke | opvanglocaties) | in aandacht | vragen | voor de | zorgelijke situatie | waarin | veel kinderen | juli 2025. In die maand | waren | er 124 reguliere | opvanglocaties. in de | noodopvang | verblijven. | De inspecties | constateren | dat | Ongeveer | de helft van alle asielzoekers | werd | in 2025 opgevangen ‘ondanks | een | aantal | verbeteringen | en de | variatie in kwaliteit | van | op een | noodopvanglocatie. | Op 1 juli 2025 | verbleven er | ongeveer noodopvanglocaties | – de veiligheid | en het | welzijn van | kinderen | 17. 000 kinderen | in de asielopvang , | waarvan | 6. 900 kinderen | op in de | noodopvang | nog | steeds | onvoldoende | zijn gewaarborgd. ’ | noodopvanglocaties. 68 Ook | hebben | ze ‘zorgen | dat | tot dusver | genomen | maatregelen onvoldoende | waarborgen | dat | de afhankelijkheid | van noodopvang wordt | afgebouwd. ’ | 67 2. 3 | Structurele | inzet | van | noodopvang In paragraaf | 2. 2 is beschreven | dat vanaf | 2021 noodopvang structureel | wordt | ingezet | om | de schaarste | aan | opvangplekken in de | asielketen | het hoofd | te bieden.