25a. Rapport Beemsterwaarden overdragen (werelderfgoed), april 2021 geanonimiseerd.pdf

De inhoud van de huidige omgevingsnota is geïnspireerd op het zijn van werelderfgoed. Dit kan als basis gebruikt worden voor de Omgevingsvisie. Maar het opstellen van de nieuwe instrumenten kan ook aanleiding voor de gemeente zijn om het beleid nog eens tegen het licht te houden. Instrumenten om te sturen op de zorgvuldige omgang met het erfgoed kunnen opnieuw overwogen worden, zoals het aanwijzen van gemeentelijke monumenten, de bescherming van de omgeving van het monument of het opstellen van een gebiedsbiografie. Daartoe kan de gemeente overwegen om een programma op te stellen voor het werelderfgoed. In programma's formuleren gemeenten, waterschappen, de provincie en het Rijk maatregelen die leiden tot de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Ze kunnen daarbij gebruik maken van beleidsregels en financiële instrumenten. Maar ook communicatie, convenanten en de uitvoering van projecten zijn een middel om de doelstelling uit programma's te bereiken. Het programma is zelfbindend, maar een programma kan burgers en bedrijven wel stimuleren om die dingen te doen die helpen om de doelstellingen te halen. Het kan interessant zijn dit instrument te onderzoeken om de kernkwaliteiten van het werelderfgoed opnieuw goed te borgen in beleid.

Kwaliteitsteam en advisering over omgevingskwaliteit Gemeente Beemster heeft, zoals hierboven uitgebreid is beschreven, een behoorlijke staat van dienst als het gaat om hoe ze zich in de loop der tijd heeft laten adviseren over de kwaliteit van het erfgoed, het landschap en de ontwikkelingen die daarin plaatsvonden. Het kwaliteitsteam Des Beemsters is sinds 2016 niet meer betrokken bij ruimtelijke vraagstukken, maar de welstandscommissie en monumentencommissie functioneren nog volop. Voor het ingaan van de Omgevingswet moet de gemeente opnieuw bedenken hoe zij de advisering over omgevingskwaliteit gaat organiseren. In elk geval moet er een gemeentelijke adviescommissie benoemd worden waaraan ook vragen kunnen worden gesteld die voorheen aan het Kwaliteitsteam

Des Beemsters werden voorgelegd. Advisering over goede omgevingskwaliteit draagt bij aan zorgvuldige besluitvorming over bescherming en ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Het Rijk stelt regels over de omgevingskwaliteit voor zover er sprake is van een nationaal belang of een internationale verplichting, zoals dat het geval is bij werelderfgoed. De gemeentelijke adviescommissie zou daarom als opdracht moeten krijgen dat ze bij ontwikkelingen het behoud van de uitzonderlijke universele waarde van werelderfgoed bewaakt en in een heel vroeg stadium van planvorming kan agenderen. Daarbij is een direct contact met de wethouder belangrijk. Een stedenbouwkundig spreekuur zou een goede aanvulling op de reguliere welstandsvergaderingen zijn. Door de welstandscommissie om te vormen tot een bredere gemeentelijke adviescommissie, met leden die goed thuis zijn in de kernkwaliteiten van Droogmakerij de Beemster, wordt het belang van het werelderfgoed weer op een constructieve manier in de gemeentelijke organisatie geborgd. Als deze adviescommissie dan ook nog vroegtijdig in het proces kan meepraten dan is de kans op een constructieve dialoog met de initiatiefnemer het grootst. De nieuwe gemeente Purmerend heeft met de Beemster goud in handen.

Het laagdrempelige, open gesprek tussen onafhankelijk deskundigen, bestuurders, burgers en (agrarisch) ondernemers draagt bij aan een duurzame omgang met dit goud en daarmee met de toekomst van het werelderfgoed.

38 BEEMSTERWAARDEN OVERDRAGEN

39

Bronnen

Colofon

Boeken en rapporten • José van Campen en Maarten Kloos (red.), 230 meter kaas, 2015 • José van Campen, Leven in een meesterwerk. Kwaliteitsteam Des Beemsters, 2009 • Croonen Adviseurs en gemeente Beemster, Bestemmingsplan Buitengebied, toelichting, 2012 • Gemeente Beemster, Beemstermaat. Structuurvisie van de gemeente Beemster, 2012 • Gemeente Beemster, Zonnepanelen in Beemster. Beleidsregels grondgebonden zonnepanelen in werelderfgoed Beemster, 2019 • Ingenieursbureau BCC, Digitalisatie Historische kaart Beemster, 2007 • LA4sale, Kleine Kernen Kookboek. Naar een nieuw beleid voor de ontwikkeling van kleine kernen in NoordHolland noord, 2002 • Landschap Noord-Holland en Gemeente Beemster, Ontwerp uw eigen erf, 2014 (https://www. landschapnoordholland.nl/files/2018-07/Ervenhandboek%20Beemster.pdf) • Landskracht en NC Advies, Beheer van een dynamisch erfgoed. Managementplan Werelderfgoed droogmakerij de Beemster 2012 - 2022, 2012 • Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Nationale Omgevingsvisie. Duurzaam perspectief voor onze leefomgeving, 2020 • Provincie Noord-Holland, Prachtlandschap Noord-Holland.

Leidraad landschap en cultuurhistorie, 2018 • Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Nominatiedossier Droogmakerij de Beemster aan de hand waarvan de UNESCO Droogmakerij de Beemster op 1 december 1999 op de Werelderfgoedlijst heeft geplaatst, 1998 • Clemens Steenbergen e.a., De Polderatlas van Nederland, 2009 • Marinke Steenhuis, Rentmeesterschap in de Beemster. Werelderfgoed in de polderpraktijk, … • Steunpunt Monumenten & Archeologie Noord-Holland, Erfgoed in de Omgevingsvisie, 2020 • Hans Venhuizen e.a., Des Beemsters I. een ontwikkelingsvisie voor de Beemster op basis van de eigen kwaliteiten, 2005 • WZNH e.a., Beemster Omgevingsnota, 2012

Onderzoek en tekst

Basisontwerp Funcke Creatieve Partners Uitwerking IAAY | MOOI Noord-Holland adviseurs omgevingskwaliteit Alkmaar, april 2021

Websites http://www.kwaad.net/Purmerend-Geschiedenis.html http://hansvenhuizen.eu/?p=949 https://magazines.collegevanrijksadviseurs.nl/panoramanederland/2020/03/marinke-steenhuis Interviews •

Foto cover: Droogmakerij de Beemster, foto

MOOI NOORD-HOLLAND ADVISEURS OMGEVINGSKWALITEIT Emmastraat 111 1814 DP Alkmaar T 072 520 44 59 info@mooinoord-holland.nl www.mooinoord-holland.nl @overmooinh