Bijlage: Programmabegroting 2027
Tekst van het document
Kengetallen Beekdaelen | Totaal 2023 | Totaal 2025 Asfalt (M2) | 1.515.680 | 1.503.569 Elementenverharding (m2) | 947.791 | 1.001.553 Betonverhardingen (m2) | 65.804 | 68.188 Halfverharding/onverhard (m2) | 10.598 | 10.598 Wegenareaal (m2) | 2.539.873 | 2.583.908 114 | Begroting 2027 • | Huidige beeldkwaliteit wegenareaal: Vergelijk 2021, 2023 en 2025 Het beoordelen van de wegen en het toekennen van een kwaliteitsniveau wordt uitgevoerd volgens de richtlijnen van CROW-publicatie 146b te weten onderhoudsniveau (beeldkwaliteit) A+, A, B, C en D. Met het instemmen van het beleidskader IBOR heeft de gemeenteraad het gewenste kwaliteitsniveau van de wegen in de openbare ruimte, volgens de CROW-publicatie 146b, vastgesteld op onderhoudsniveau C; sober maar doelmatig en veilig. Beeldkwaliteit | Situatie 2021 | Situatie 2023 | Situatie 2025 A+ | 58% | 78% | 72% A | 11% | 4% | 11% B | 12% | 11% | 6% C | 14% | 4% | 5% D | 5% | 4% | 5% • | Kwaliteit: Herijking van het beleid wegen is als onderdeel van het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte verder uitgewerkt. Hierbij is een financieel plan opgesteld om het fors aanwezige achterstallig onderhoud terug te dringen. Ten opzichte van de in 2021 uitgevoerde weginspectie is een verbetering zichtbaar, namelijk: 72% van de wegvakken heeft A+ kwaliteit (dit was 58% in 2021). Het aantal wegvakken met D kwaliteit is met 5% gelijk gebleven.
Dit is verklaarbaar door jaarlijkse degradatie (afname van kwaliteit) van wegen met B kwaliteit naar C en met C kwaliteit naar D. Door degradatie komen er jaarlijks wegvakken met D kwaliteit bij. In 2027 staat een nieuwe inspectie van alle wegvakken in de gemeente Beekdaelen gepland om weer een actueel beeld te krijgen van de kwaliteit. • | Financiën: Voor de onderhoudsperiode 2026-2029 heeft de gemeente Beekdaelen volgens de huidige begroting jaarlijks 1.700.000 Euro beschikbaar om haar wegvakken te onderhouden op het gewenste beeldkwaliteitsniveau. Dit bedrag is sinds 2021 niet geïndexeerd. De totaal benodigde onderhoudskosten die voortvloeien uit de inspectie van de wegvakken in 2025, om op het gewenste ambitieniveau uit te komen, bedragen 6.463.325 Euro. In 2026 is een extra toevoeging van 2.000.000 Euro aan de voorziening wegen gedaan ten gevolge van de prijsstijgingen op het krediet "wegwerken achterstallig onderhoud 2021-2024". Hiermee dalen de totaal benodigde onderhoudskosten voor de periode 2026-2029 naar 4.463.325 Euro. 115 | Begroting 2027 116 Begroting 2027 Civieltechnische kunstwerken Kengetallen Beekdaelen Totaal Kunstwerken 222 Bij de harmonisatie van het beleid openbare ruimte is in het beheerplan Civiele Kunstwerken 2021-2025 vastgesteld dat de civiele kunstwerken sober, doelmatig en veilig onderhouden worden op kwaliteitsniveau C.
Onderhoud van de civiele kunstwerken is meegenomen als onderdeel van het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte. Op basis van de actuele kwaliteit van de civiele kunstwerken is een Meer Jaren Onderhoud Planning (MJOP) opgesteld voor het planmatig onderhoud voor de komende 10 jaar. • Kwaliteit: Voor het beheer van de kunstwerken zijn door het kennisinstituut CROW, NEN en CUR diverse richtlijnen opgesteld, die landelijk door de meeste gemeentelijke organisaties worden gebruikt. De inspectiewerkzaamheden kennen een terugkomende cyclus van 5 jaar. Royal Haskoning DHV heeft in het tweede kwartaal van 2023 een vijfjaarlijkse inspectie uitgevoerd aan het areaal civiele kunstwerken. In 2027 en- of 2028 vinden opnieuw inspectiewerkzaamheden plaats volgens de CUR aanbeveling B2 “toestandsinspectie”. • Financiën: De kosten voor het onderhouden van de civiele kunstwerken zijn opgenomen in de jaarlijkse gemeentebegroting 114.504 Euro. Vervangingsinvestering(en) van civiele kunstwerken zijn hierin niet inbegrepen. Op basis van de inspectieresultaten is voor uitvoeringsjaar 2024, 2025 en 2026 in totaal 464.768 Euro nodig om het planbare onderhoud uit te voeren. Dit resulteert tot 2027 in een tekort van 121.256 Euro. Voor planjaar 2027 tot en met 2030 is op basis van de inspectieresultaten in totaal 251.688 Euro vereist om het planbare onderhoud uit te voeren.
Dit resulteert in een overschot van 206.328 Euro. Tot planjaar 2030 wordt een positief saldo verwacht. Omwille van onderlinge verschillen in uitgaven per planjaar wordt het financieel overschot in een voorziening gehandhaafd. Riolering Kengetallen Beekdaelen Totaal Riolen (km) 299 Hoofdgemalen (stuks) 28 117 Begroting 2027 Persleidingen (km) 21 Pompunits (stuks) 128 • Kwaliteit: Op basis van het dagelijks beheer en onderhoud, bestaande uit reiniging en inspectie en de in het beleids- en uitvoeringskader vastgestelde doelstellingen wordt de kwaliteit van het rioleringssysteem in beeld gebracht. Aan de hand van de kwaliteitsbeoordeling wordt bepaald of renovatie, vervanging of nader onderzoek benodigd is. Deze cyclus is momenteel verankerd in het Water- en rioleringsprogramma Wrp 2024-2027. Onder de Omgevingswet is de verplichting vervallen om een Wrp op te stellen. In de memorie van toelichting van de Omgevingswet is echter wel aangegeven dat het opstellen van een omgevingsprogramma voor riolering en water belangrijk is. Gemeenten zijn onder de Omgevingswet nog steeds verplicht om invulling te geven aan hun gemeentelijke watertaken en de financiën voor de rioolheffing te verantwoorden. • Financiën: In het Water- en rioleringsprogramma (Wrp) is het kostendekkingsplan opgenomen. De budgetten die volgen uit het Wrp zijn in de gemeentebegroting opgenomen.
Het Water- en rioleringsprogramma 2024-2027 loopt af en wordt in 2027 geactualiseerd tot een Wrp 2028-2031. Daarbij worden de gemeentelijke watertaken, ambities en benodigde investeringen voor de volgende planperiode opnieuw vastgesteld, passend bij actuele ontwikkelingen en toekomstige opgaven. De actualisatie van het Water- en rioleringsprogramma is onderdeel van het regionale traject om te komen tot een Regionaal Programma Water en klimaatadaptatie Parkstad Limburg. Openbaar groen • Kwaliteit: Het groenonderhoud is gericht op een verzorgde, veilige en functionele openbare ruimte en wordt uitgevoerd op basis van de door de gemeenteraad op 15 december 2021 vastgestelde gebiedsfuncties en kwaliteitsniveaus. Gebiedsfunctie Beeldkwaliteitsniveau Centrum winkelgebied A Gemeentelijke begraafplaatsen A Vijver en waterpartijen B Sportaccommodaties (excl. speelvelden) B 118 Begroting 2027 Woonkernen B Bedrijventerreinen B Hoofdwegen buitengebied C Recreatieve wandelpaden/Beekdaelenroute C Buitengebied C De naleving hiervan wordt maandelijks gecontroleerd door middel van een onafhankelijke schouw door een externe partij. De resultaten worden aan de gemeente gerapporteerd en gebruikt voor de beoordeling en waar nodig bijsturing van de uitvoering. Ook het boombeheer vindt planmatig plaats.
Op basis van een raamovereenkomst worden de bomen in een driejarige cyclus op veiligheid gecontroleerd en worden naar aanleiding van de bevindingen de noodzakelijke beheer- en veiligheidsmaatregelen uitgevoerd via deelopdrachten. In 2027 wordt verder ingezet op verbetering en professionalisering van het groenbeheer. Het huidige IBOR loopt tot en met 2027 en voor de periode 2028–2031 wordt een nieuw IBOR voorbereid, waarin kwaliteit, beheerstrategie en benodigde middelen opnieuw in samenhang worden afgewogen. Binnen programma 3 worden onder meer de holle wegen, ecologische gazons, het bomenvervangingsplan en groot onderhoud aan beplanting opgepakt. Daarnaast worden de uitkomsten van de marktconsultatie en burgerpeiling benut om mogelijke no-regretmaatregelen in beeld te brengen. Dit zijn maatregelen die, ongeacht de uiteindelijke keuze voor wel of geen eigen groendienst, bijdragen aan verbetering van de kwaliteit en uitvoering van het groenonderhoud. De financiële gevolgen hiervan worden in beeld gebracht en waar mogelijk betrokken bij het nieuwe IBOR. Ook voor de kleine landschapselementen wordt gewerkt aan een meer planmatige aanpak. In 2027 wordt gestart met het opstellen van een beheerplan, aansluitend op het nog vast te stellen groenstructuurplan. Daarbij worden vanuit Natuur en Landschap aangrenzende perceeleigenaren en andere relevante stakeholders betrokken.
De gemeenteraad wordt over de voortgang van deze ontwikkelingen geïnformeerd. Inhoudelijke keuzes en eventuele financiële gevolgen worden ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. • Financiën: De financiële middelen voor het groenbeheer zijn gekoppeld aan het vastgestelde kwaliteitsniveau en het te beheren areaal. Bij het nieuwe IBOR 2028–2031 wordt de indexering over de afgelopen IBOR-periode gecorrigeerd. Daarna wordt uitgegaan van jaarlijkse indexering om het vastgestelde kwaliteitsniveau te kunnen behouden. De ambities uit het coalitieakkoord voor de verdere ontwikkeling en vergroening van de 119 Begroting 2027 openbare ruimte kunnen aanvullende financiële gevolgen hebben. Zodra de opdracht en het gewenste ambitieniveau zijn uitgewerkt, worden deze gevolgen inzichtelijk gemaakt en waar mogelijk verwerkt in het nieuwe IBOR. Ook eventuele no-regretmaatregelen uit de marktconsultatie, burgerpeiling en het onderzoek naar de toekomstige organisatie van het groenonderhoud worden financieel in beeld gebracht. Benodigde keuzes en financiële gevolgen worden ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Openbare verlichting Kengetallen Beekdaelen Totaal Aantal armaturen 8.961 Gemeente Beekdaelen wil bewust omgaan met het verlichten van haar openbare ruimte waarbij sociale veiligheid, verkeersveiligheid, comfort en sfeer geborgd moet blijven.
Dit houdt in dat er naast de functionaliteit van de verlichting rekening gehouden wordt met de omgeving en de negatieve effecten zoals energieverbruik, kosten en lichtvervuiling. Vanwege de ambitie naar reductie van CO2-uitstoot wordt de verlichting kritisch bekeken vanuit het energieverbruik en de nuttige lichtopbrengst die hieruit voortkomt. De visie op openbare verlichting is gericht op het “niet verlichten tenzij”. In de gemeente Beekdaelen bevinden zich 8.898 masten en 8.961 armaturen, vrijwel overal voorzien van LED-armaturen. Het verlichtingsareaal wordt op basis van leeftijd vernieuwd waardoor het van belang is inzicht te hebben in de plaatsingsdatums. De armaturen bereiken volgens het beleid met 20 jaar, en de masten met 40 jaar het einde van de technische levensduur. • Kwaliteit: In de afgelopen jaren is het areaal openbare verlichting geactualiseerd en zijn oude en "vergeten" masten en armaturen toegevoegd. Hierdoor is inzicht in het gemeentelijk eigendom vergroot en het areaal licht toegenomen. 438 masten zijn geplaatst voor 1989 en hebben een leeftijd van minimaal 37 jaar bereikt. Het vervangen van deze lichtmasten komt boven op de geplande projectmatige vervangingspiek van 2027 - 2028. In 2026 is daarnaast gestart met het restaureren van klassieke armaturen. Deze armaturen hebben een leeftijd van veelal 40 jaar of ouder.
Omdat deze armaturen vervaardigd zijn uit koper is restauratie goed mogelijk, dit past goed binnen het duurzame kader. • Financiën: Kostenbesparing energie door verLEDden is omgezet naar fondsvorming om de toekomstige vervangingen van masten en armaturen na het bereiken van het einde van de ontwerplevensduur te bekostigen. In dit "fonds" Projectmatige vervanging Openbare Verlichting (grootboeknummer 620210300) bedraagt het saldo per 31-12-2026 ongeveer 550.000, - Euro. Het saldo per 31-12-2027 bedraagt zonder uitgaven ongeveer 760.000, -. De totale kosten van de geplande vervanging van de verouderde openbare verlichting bedraagt geraamd 625.000, - Euro. Met het spreiden van het vervangen van de verouderde 120 Begroting 2027 openbare verlichting over 2027 en 2028 vallen de uitvoeringskosten binnen het dan beschikbare budget. Het restant blijft in het "fonds" om in de toekomst nieuwe vervanging te kunnen bekostigen. Gemeentelijke gebouwen Kengetallen Beekdaelen Totaal Aantal gemeentelijke gebouwen waarvoor de gemeente verantwoordelijk is voor het onderhoud 67 • Beleid/Beheer: Het beleid voor beheer en onderhoud is gericht op de bouwkundige en technische instandhouding van het in eigendom zijnde vastgoed gedurende de reële levensduur. In de raadsvergadering van 19 december 2023 is een Meerjaren onderhoudsprogramma (MJOP) 2024-2033 vastgesteld door de raad.
Dit onderhoudsprogramma voorziet in een planning van het technische en preventieve onderhoud plus de vertaling ervan in benodigde middelen. De gemeente actualiseert iedere 4 jaar dit MJOP. De werkzaamheden die voor 2027 zijn opgenomen in het huidige MJOP worden uitgevoerd. Van de 67 gebouwen zijn 19 gebouwen niet opgenomen in dit MJOP. Het gaat hierbij om gebouwen die op de nominatie staan om te worden verkocht of gesloopt. Maar ook gebouwen waarbij de toekomstige bestemming nog niet duidelijk is. Bij deze gebouwen wordt alleen het klachtenonderhoud uitgevoerd en de eventuele wettelijke verplichtingen. In relatie tot dit MJOP wordt ook inzichtelijk gemaakt wat de kosten zijn voor de verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed. Dit middels het ontzorgingsprogramma maatschappelijk vastgoed wat is aangeboden door de provincie. De verduurzamingsopgave komt voort uit de wettelijke verplichting om in 2040 energieneutraal en in 2050 gasloos te zijn. Door inzicht te verschaffen in deze totale kostensom kunnen gedegen keuzes gemaakt worden in het kader van het strategisch accommodatiebeleid. • Kwaliteit: Het huidige beleid voor bouwkundig en technisch beheer en onderhoud is gebaseerd op de systematiek van NEN 2767 minimaal onderhoudsniveau 3. Deze systematiek betreft een landelijk erkende normering voor bouwkundig en technisch onderhoud.
Het maatschappelijk vastgoed van de gemeente Beekdaelen voldoet aan de bovenstaande norm. Er is geen sprake van achterstallig onderhoud. • Financiën: De kosten voor groot, dagelijks en klachten onderhoud worden gedekt uit de Voorziening onderhoud gebouwen MJOP. Tot en met 2033 wordt jaarlijks een bedrag van 1,4 miljoen euro toegevoegd aan de voorziening, hetgeen toereikend is. 121 Begroting 2027 De kosten voor het klachtenonderhoud en wettelijke verplichtingen bij de gebouwen die niet zijn opgenomen in het MJOP worden gedekt uit de reserve onderhoud gebouwen niet in MJOP. Tot en met 2027 wordt hier jaarlijks een bedrag aan toegevoegd van 173.475 duizend euro. Indien de gemeente om wat voor reden dan ook besluit gebouwen die niet zijn meegenomen in het MJOP niet af te stoten blijft de onderhoudsplicht op deze gebouwen bestaan. Maar ook door diverse toekomstige ontwikkelingen zullen enkel gebouwen weer in een nieuw MJOP moet worden opgenomen waardoor deze voorzieningen moet wordt bijgesteld. Evaluatie meerjarige investeringsplannen openbare ruimte De uitvoering en programmering van de meerjarige investeringsplannen openbare ruimte wordt verder doorontwikkeld. Daarbij ligt de nadruk op het versterken van projectmatig werken, het tijdig herkennen van interne en externe risico’s en het nemen van passende beheersmaatregelen.
Ook wordt gewerkt aan een verdere verduidelijking en versterking van de verschillende projectrollen binnen het gehanteerde projectmodel. De ervaringen uit de uitvoering van het huidige MIP laten daarnaast zien dat een goede aansluiting tussen projectplanning en beschikbare investeringsbudgetten van belang blijft. Verschuivingen in planning, scope, voorbereiding of uitvoering kunnen gevolgen hebben voor het moment waarop investeringsmiddelen daadwerkelijk worden ingezet. Daarom wordt bij de financiële voortgang nadrukkelijker gekeken naar de haalbaarheid van de geplande uitgaven, de onderlinge samenhang tussen projecten en eventuele bijstelling van de programmering. In 2026 is gestart de voorbereiding van het MIP 2028–2031. De opgedane ervaringen op het gebied van projectmatig werken, risicobeheersing, planning en financiële programmering worden hierin direct meegenomen. Hiermee wordt toegewerkt naar een steeds beter voorspelbare en uitvoerbare meerjarige investeringsplanning voor de openbare ruimte. Tot slot wordt het projectmatig werken verder ontwikkeld. Door risico’s – zowel intern als extern – eerder te herkennen, kunnen passende maatregelen sneller worden genomen. Ook wordt gewerkt aan het versterken van projectrollen binnen het gehanteerde model.
In 2026 start de voorbereiding van het MIP 2028–2031, waarbij deze inzichten direct worden meegenomen 122 Begroting 2027 7.5 Financiering Inleiding De financieringsparagraaf is een belangrijk instrument voor het transparant maken en daarmee voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie. Daarnaast heeft deze paragraaf als doel de financiële positie van de gemeente op basis van het Treasurystatuut te evalueren. De centrale doelstelling van het treasurybeleid is het beheren van de financiële geldstromen en het beperken van de financiële risico’s voor de gemeente. De uitvoering van de treasuryfunctie wordt wettelijk geregeld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Deze wet regelt dat de uitvoering van de treasuryfunctie binnen de gemeente uitsluitend de publieke taak dient en plaatsvindt binnen de financiële kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. In deze paragraaf komen achtereenvolgens de volgende onderwerpen aan de orde: 1. Risicobeheer 2. Gemeentefinanciering 3. EMU-saldo Risicobeheer 1. Risicobeheer Een belangrijk onderdeel van de treasuryfunctie is het beheersen van financiële risico’s die van invloed kunnen zijn op de financiële positie en het renteresultaat van de gemeente.
In het Treasurystatuut wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende financiële risico’s: • renterisico; • kredietrisico; • intern liquiditeitsrisico; • valutarisico. In dit hoofdstuk worden deze risico’s nader toegelicht, evenals de bijbehorende beheersingsmaatregelen 7.5.1 Renterisico De gemeente kan zowel op kortlopende als op langlopende schulden renterisico lopen. Renterisico ontstaat door fluctuaties in de rentelasten, bijvoorbeeld als gevolg van renteherziening of herfinanciering. In de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) zijn twee instrumenten opgenomen om de renterisico’s van gemeenten te beperken: de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. De kasgeldlimiet beperkt het renterisico op kortlopende schulden. De renterisiconorm beperkt het renterisico op langlopende schulden. Kasgeldlimiet (renterisico kortlopende schuld) Voor gemeenten is het doorgaans aantrekkelijk om een financieringsbehoefte op te vangen met kortlopende leningen, omdat de rente op kortlopende leningen over het algemeen lager is dan de rente op langlopende leningen. Het aantrekken van veel kortlopende leningen brengt echter grotere renterisico’s met zich mee, omdat de rente op kortlopende leningen sterker kan fluctueren. De kasgeldlimiet is een in de Wet fido voorgeschreven sturings- en verantwoordingsinstrument ter beperking van het renterisico op kortlopende schulden.
Voor gemeenten bedraagt de kasgeldlimiet 8,5% van het begrotingstotaal. De kasgeldlimiet voor het jaar 2027 is als volgt: Overzicht liquiditeitspositie (bedragen x € 1.000) (3) Netto | Begrotingstotaal | Perc. | Ruimte vlottend (+) of | Regeling Ultimo | (1) Vlottende | (2) Vlottende middelen | overschot | 8,5% | KGL schuld | middelen (-) K3-2025 | 8.421 | 55.638 | -47.217 | 126.726 | 10.772 | -57.98 9 K4-2025 | 10.078 | 40.521 | -30.443 | 126.726 | 10.772 | -41.21 5 K1-2026 | 11.774 | 38.905 | -27.131 | 126.726 | 10.772 | -37.90 3 K2-2026 | 14.238 | 50.292 | -36.054 | 126.726 | 10.772 | -46.82 5 Gemiddelde | -35.211 Kasgeldlimiet (KGL) | 10.772 Ruimte onder de KGL | 45.983 Onderschrijding van de KGL | -45.983 Begrotingstotaal 2027 | 126.726 Percentage regeling | 8,5% Kasgeldlimiet (KGL) | 10.772 Renterisiconorm (renterisico van de vaste schuld) In de Wet fido is de renterisiconorm opgenomen als instrument om het renterisico op de langlopende leningenportefeuille te beperken. Met de renterisiconorm wordt een evenwichtige opbouw van de langlopende leningenportefeuille nagestreefd door spreiding van de looptijden en renteherzieningen. In onderstaande tabel wordt het renterisico voor de jaren 2027 tot en met 2030 in kaart gebracht. De renterisiconorm bedraagt 20% van het begrotingstotaal van het jaar 2027. Het renterisico wordt vervolgens afgezet tegen deze norm.
123 | Begroting 2027 Tabel Renterisiconorm en renterisico's van de vaste schuld (bedragen * € 1.000) Stap | Variabelen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 | Renteherzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 2 | Aflossingen | 2.078 | 1.809 | 1.690 | 1.690 3 | Renterisico (1+2) | 2.078 | 1.809 | 1.690 | 1.690 4 | Renterisico | 25.345 | 25.345 25.345 | 25.345 5a = 4 > 3 | Ruimte onder | 23.267 | 23.536 | 23.655 23.655 renterisiconorm 5b = 3 > 4 | Overschrijding | 0 | 0 | 0 | 0 renterisiconorm Berekening renterisiconorm 4a | Begrotingstotaal 2026 | - | - | - 126.726 4b | Percentage ministeriële | 20% regeling 4 = (4a x 4b/100) | 25.345 Renterisiconorm 7.5.2 | Kredietrisico Het kredietrisico is het risico dat een geldnemer niet of niet tijdig aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen. Bij het verstrekken van leningen uit hoofde van de publieke taak worden zekerheden of garanties geëist. 7.5.3 | Intern liquiditeitsrisico Het interne liquiditeitsrisico is het risico dat de gemeente loopt als gevolg van wijzigingen in de liquiditeitenplanning en de meerjarige investeringsplanning, waardoor financiële resultaten kunnen afwijken van de verwachtingen. Het interne liquiditeitsrisico wordt beperkt door monitoring en planning van de treasuryactiviteiten op korte en lange termijn binnen de P&C-cyclus (begroting, bestuursrapportages en jaarrekening).
7.5.4 | Valutarisico Valutarisico’s worden binnen de gemeente uitgesloten door uitsluitend leningen te verstrekken, aan te gaan of te garanderen in euro’s. Gemeentefinanciering Financieringsbehoefte De gemeente Beekdaelen maakt gebruikt van de zogenaamde totaalfinanciering. In deze begroting is uitgegaan van een financieringsbehoefte over de jaren 2027 tot en met 2030 van in totaliteit € 58,0 miljoen. Volgens opgave van de BNG per 8 september 2026 bedraagt het rentepercentage 4,13% voor een langlopende geldlening met een looptijd van 25 jaren. In deze (meer)jaren begroting is rekening gehouden met de rentelasten voor de benodigde financiering. Een bijstelling van de rentelasten zal middels de tussentijdse rapportages plaatsvinden. 124 | Begroting 2027 Leningenportefeuille Een overzicht van de leningportefeuille per 1 januari 2027 treft u in onderstaand overzicht aan. De laatste lening in het overzicht is een doorgeleende lening aan een woningstichting. Leningportefeuille (x € 1.000) | Oorspr. | Ingang | Afloop | Rente | Schuld | Weging T.b.v.
gemeente: BNG | 3.000 | 01-11-2007 | 01-11-2027 | 3,98 | 150 | 0,5% BNG | 3.000 | 11-12-2002 | 01-06-2027 | 4,84 | 120 | 0,4% BNG | 3.000 | 08-12-2003 | 08-12-2028 | 4,87 | 240 | 0,7% BNG | 3.000 | 23-02-2006 | 23-02-2031 | 3,79 | 600 | 1,8% BNG | 4.000 | 16-05-2022 | 16-05-2037 | 1,69 | 2933 | 8,9% BNG | 3.000 | 16-05-2022 | 16-05-2042 | 1,82 | 2400 | 7,3% BNG | 3.000 | 16-05-2022 | 16-05-2047 | 1,86 | 2520 | 7,7% BNG | 9.000 | 02-01-2024 | 02-01-2049 | 3,27 | 8280 | 25,2% BNG | 8.000 | 01-07-2024 | 01-07-2049 | 3,24 | 7360 | 22,4% BNG | 8.000 | 3,22 | 7680 | 23,4% Subtotaal t.b.v. gemeente | 44.000 | 32.283 T.b.v. woningstichting: BNG | 935 | 03-05-2010 | 01-05-2040 | 4,45 | 585 | 1,8% Subtotaal t.b.v. woningstichting | 935 | 585 Totaal | 44.935 | 32.868 | 100,0% Rente begroting 2027 De gemeente trekt zowel kortlopende als langlopende leningen aan om in haar financieringsbehoefte te voorzien. Hierbij worden twee vormen van financiering onderscheiden: 1. Projectfinanciering: een externe lening wordt aangetrokken voor de financiering van één specifiek project of één specifieke activiteit. 2. Totaalfinanciering: een lening wordt aangetrokken om in de totale financieringsbehoefte van de gemeente te voorzien. Aan deze lening is geen specifieke activiteit gekoppeld; de lening maakt onderdeel uit van de totale financiering van de gemeente.
Om een volledig beeld te krijgen van de exploitatie van de verschillende taakvelden, worden alle baten en lasten, voor zover mogelijk, toegerekend aan de activiteiten binnen een taakveld, zoals projecten en investeringen. Hieronder vallen ook de rentelasten van de leningen. Deze leningen zijn immers aangetrokken om de verschillende activiteiten, al dan niet rechtstreeks, te financieren. De rentelasten van projectfinanciering kunnen relatief eenvoudig worden toegerekend aan het taakveld waarop de betreffende activiteit betrekking heeft. Bij totaalfinanciering bestaat geen rechtstreeks verband tussen de lening en een specifieke activiteit. Om de rentelasten van deze leningen toch evenredig aan de verschillende activiteiten toe te rekenen, wordt een verdeelsleutel gehanteerd: het omslagrentepercentage. Op basis van dit percentage wordt de rente van de totaalfinanciering doorbelast aan de taakvelden waaronder de verschillende activiteiten vallen. 125 | Begroting 2027 Het omslagrentepercentage is bij het opstellen van de begroting berekend en bedraagt voor de jaren 2027 tot en met 2030 respectievelijk 0%, 0,56%, 0,90% en 1,19%. EMU-saldo In de volgende tabel is het EMU-saldo voor de jaren 2027-2030 weergegeven. In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV), artikel 19, is bepaald dat gemeenten ramingen van het EMU-saldo dienen te verstrekken.
De begroting van de gemeente Beekdaelen is opgesteld volgens het stelsel van baten en lasten. Het EMU-saldo is niet gebaseerd op baten en lasten, maar op de ontvangsten en uitgaven van de gemeente. Deze worden berekend op transactiebasis en overeenkomstig de voorschriften van het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen in de Europese Unie. Op grond van Europese regelgeving mogen EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Naast de Rijksoverheid hebben ook de decentrale overheden een aandeel in dit maximale tekort. Tabel EMU-saldo (bedragen * € 1000) Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q.
onttrekking uit reserves | -2.022 | -2.956 | -2.105 | 540 Afschrijvingen ten laste van de exploitatie | 2.706 | 3.289 | 3.637 | 3.736 Dotaties aan voorzieningen ten laste van de exploitatie minus vrijval van | 2.887 | 2.424 | 2.526 | 2.449 voorzieningen ten bate van de exploitatie Bruto investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden | 39.940 | 34.345 | 31.650 | 16.746 geactiveerd Lasten op balanspost voorzieningen voor zover deze transacties met derden | 2.242 | 2.699 | 2.888 | 3.122 betreffen Verwachte boekwinst bij verkoop effecten | 0 | 0 | 0 | 0 Berekend EMU-saldo | -38.610 -34.286 | -30.481 | -13.143 126 | Begroting 2027 127 Begroting 2027 7.6 Verbonden partijen Inleiding De gemeente Beekdaelen heeft een deel van de uitvoering van het gemeentelijk beleid en taken ondergebracht bij zogenaamde verbonden partijen. Deze partijen spelen dan ook een belangrijke rol bij de realisatie van de gemeentelijke doelstellingen. De gemeente blijft daarbij wel verantwoordelijk voor de uitvoering en het realiseren van het beleid en het behalen van de gemeentelijke doelstellingen. In deze paragraaf besteden wij aandacht aan deze verbonden partijen. Wat zijn verbonden partijen Verbonden partijen zijn privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft.
• Van een bestuurlijk belang is sprake indien de gemeente rechtstreeks invloed heeft op de besluitvorming binnen de verbonden partij, bijvoorbeeld door een zetel in het bestuur en/of door stemrecht. • Van een financieel belang is sprake als de gemeentemiddelen aan de verbonden partij ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van die partij of wanneer financiële problemen bij de verbonden partij kunnen worden verhaald op de gemeente. Wanneer aan beide voorwaarden is voldaan, is er conform de regels van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) sprake van een verbonden partij. Voorbeelden zijn BV-en, NV-en, corporaties, gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en verenigingen. Waarom samenwerkingsverbanden De gemeente kan diverse redenen hebben om samen te werken. Zo kan een gemeente samenwerken om bijvoorbeeld schaal- en efficiencyvoordelen te bereiken, kennis te delen, complexe en specialistische taken te laten uitvoeren, risico's te spreiden of om een maatschappelijk initiatief te ondersteunen. Ook uitbreiding van het aantal taken en de complexiteit ervan zijn overwegingen om samenwerking te zoeken en verbanden aan te gaan. Op een groot aantal terreinen, zoals sociale zaken, gezondheidszorg, brandweer en veiligheid, het sociaal domein (WMO, jeugdzorg en participatie), hebben gemeenten nadrukkelijk de samenwerking gezocht.
Dit is vaak in de vorm van een gemeenschappelijke regeling. Aan de andere kant brengt samenwerken ook risico's met zich mee. Ondanks dat de gemeente een deel van de uitvoering van haar beleid bij een partner heeft ondergebracht, blijft zij wel verantwoordelijk voor het uitgevoerde beleid. Daardoor kan de gemeente aanzienlijke maatschappelijke, financiële en fiscale risico's lopen wanneer een partij in financiële problemen komt of zijn taken niet goed uitvoert. Het is daarom van belang dat deze verbonden partijen goed functioneren en de doelstellingen binnen de gegeven financiële én beleidsinhoudelijke kaders realiseren. Vanuit gemeentelijk perspectief is de noodzaak om de verbonden partijen goed te monitoren en zo nodig bij te sturen dan ook groot. Voor de gemeenteraad is informatie over de verbonden partijen om twee redenen van belang: 128 Begroting 2027 • De partijen voeren taken uit die in het verlengde van de gemeentelijke doelstellingen liggen; • Het functioneren van de partijen heeft consequenties voor de gemeentelijke begroting. Grip op verbonden partijen Meer dan in het verleden werken gemeenten zoals Beekdaelen regionaal samen in verbonden partijen zoals gemeenschappelijke regelingen. Duidelijk is dat het aangaan van dergelijke regionale samenwerkingen ook betekent dat directe invloed en zeggenschap minder wordt.
De behoefte om grip op deze verbonden partijen te hebben én te houden neemt daardoor steeds meer toe. Dat geldt ook voor het versterken van de onderlinge samenwerking. Om meer grip te krijgen op de monitoring en sturing van verbonden partijen wordt door Beekdaelen en bijna alle andere gemeenten in Zuid-Limburg de ambtelijke werkwijze ‘Samen Grip Op Verbonden Partijen’ (SGVOP) gehanteerd. Zo wordt in SGVOP bekeken hoe een vervolg kan worden gegeven aan de aan de gemeenschappelijke regelingen opgelegde bezuinigingsopgave van 5%. Meer hierover is terug te vinden in paragraaf 6.3.2 van deze begroting. Overzicht van verbonden partijen Type Naam WOZL (Werkvoorzieningsschap Oostelijk Zuid Limburg) WSP (Werkgeverservicepunt Parkstad Limburg) Veiligheidsregio Zuid-Limburg GGD Zuid-Limburg ISD-Kompas Omnibuzz Omgevingsdienst Zuid-Limburg Gemeenschappelijke regelingen BsGW (Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen) 129 Begroting 2027 Het Gegevenshuis Reinigingsdiensten Rd4 Stadsregio Parkstad Limburg Solido Centrumregeling regionale samenwerking Parkstad voor opvang en beschermd wonen i.h.k.v. de WMO 2015 Centrumregeling inkoop Jeugdzorg Regio Zuid- Limburg GR subsidiëring anti-discriminatievoorziening Limburg Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Enexis Holding NV Rd4 NV Watermaatschappij Limburg N.V. Nazorg Limburg B.V. IBA-Parkstad B.V.
Vennootschappen en coöperaties WoonWijzerWinkel Zuid Limburg B.V. In onderstaande tabel wordt de gemeentelijke bijdragen 2027-2030 per verbonden partij weergegeven (bedragen in euro's) Naam GR | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 WOZL | € 3.403.787 | € 3.268.483 | € 3.058.014 | € 2.701.729 WSP Parkstad | € 133.760 | € 125.651 | € 133.937 | € 158.005 Veiligheidsregio Zuid-Limburg | € 3.183.732 | € 3.305.089 | € 3.425.426 | € 3.548.730 GGD | € 2.822.251 | € 2.934.436 | € 3.051.080 | € 3.118.203 Kompas | € 13.246.864 | € 13.246.864 | € 13.246.864 | € 13.246.864 Omnibuzz | € 923.577 | € 949.733 | € 973.141 | € 1.006.681 Omgevingsdienst Zuid-Limburg | € 864.745 | € 885.007 | € 904.673 | € 904.673 BsGW | € 612.000 | € 610.000 | € 610.000 | € 610.000 Gegevenshuis | € 591.337 | € 610.851 | € 631.010 | € 651.833 Rd4 | € 4.643.283 | € 4.643.283 | € 4.643.283 | € 4.643.283 Parkstad Limburg | € 585.645 | € 604.242 | € 624.840 | € 646.437 Solido | € 1.388.695 | € 1.478.415 | € 1.546.164 | € 1.599.622 Centrumregeling regionale samenwerking Parkstad voor opvang | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 en beschermd wonen i.h.k.v.
de WMO 2015 Centrumregeling inkoop Jeugdzorg Regio Zuid-Limburg | € 311.100 | € 311.100 | € 311.100 | € 311.100 GR subsidiëring antidiscriminatievoorziening Limburg | € 21.765 | € 21.765 | € 21.765 | € 21.765 Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad | € 272.092 | € 292.552 | € 312.654 | € 331.320 Detailinformatie per verbonden partij Voor een actueel overzicht van het openbaar belang, de gemeentelijke visie op de verbonden partij, de actuele beleidsvoornemens omtrent de partij, de verwachte ontwikkelingen ten aanzien van het gemeentelijke belang en de financiële positie verwijzen wij naar de bijlage 8.5 “Toelichting op de verbonden partijen”. 130 | Begroting 2027 131 Begroting 2027 7.7 Grondbeleid Inleiding Grondbeleid De gemeente Beekdaelen heeft een vastgestelde Nota Grondbeleid 2024-2028. De gemeente hanteert situationeel grondbeleid. Op deze wijze wordt door middel van het grondbeleid geanticipeerd op de ruimtelijke opgaven. Het grondbeleid sluit aan bij de uitgangspunten van de inwerking getreden Omgevingswet. Grondprijzenbrief De grondprijzenbrief komt voort uit de nota grondbeleid. De Grondprijzenbrief is een nadere uitwerking van grondbeleid en valt daarmee onder de bevoegdheid van het college van burgemeester en wethouders (hierna: college). Het college stelt de Grondprijzenbrief vast binnen de kaders die de raad heeft vastgesteld in de Nota Grondbeleid 2024-2028.
Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat de grond wordt uitgegeven tegen marktconforme prijzen, zodat wordt voldaan aan de geldende wet- en regelgeving met betrekking tot staatssteun. Het doel van de Grondprijzen brief is om op transparante wijze, marktconforme, financiële afspraken te kunnen maken met potentiële afnemers van gemeentelijke gronden. Beschouwing actuele stand van zaken grondexploitatiecomplexen Het gaat hier onder meer om de grondexploitaties in ontwikkeling. Een grondexploitatie is het financiële en inhoudelijke kader –vastgesteld door de Raad- waarbinnen (haalbaar gebleken) plannen en projecten worden uitgevoerd. Als gevolg van de Woondeal kan de gemeente Beekdaelen weer groeien en bestaat er een woningbouwopgave van 900 woningen tot 2030. De ontwikkeling van woningbouw en bedrijventerreinen is derhalve van belang. Het is niet eenvoudig om te kwantificeren wat de financiële consequenties voor de gemeenten zijn. Korte beschouwing actuele stand van zaken grondexploitaties Centrum Schimmert Het plangebied Centrum III in de kern van Schimmert heeft sinds 2011 een woonbestemming met 96 harde bouwtitels. Vanwege ongunstige marktomstandigheden is het vigerende plan nooit tot concrete ontwikkeling kunnen komen.
In maart 2022 is besloten tot een integrale planherziening voor deze inbreidingslocatie, uitgaande van een woningbouwprogramma, dat beter aansluit bij de huidige behoefte aan betaalbare woningen en uitgaande van een planopzet, die beter aansluit bij de hedendaagse eisen v.w.b. duurzaamheid en de klimaat-adaptieve aspecten (groen in de wijk, waterhuishouding, warmtestress, natuur-inclusief bouwen). Het nieuwe plan is definitief en het bestemmings- en exploitatieplan is in april 2025 door de raad vastgesteld. 132 Begroting 2027 Het plan voorziet in de gefaseerde realisatie van 114 woningen, waarvan 44 in de sociale huur (28 appartementen en 16 eengezins) en 51 grondgebonden woningen (rij-, nultreden, patio’s en starters) in het betaalbare koop- en huursegment. De planrealisatie is inmiddels in uitvoering genomen en verloopt conform planning. De deelgebieden voor fase 1 en 2 zijn volledig bouwrijp. Momenteel zijn en worden door ontwikkelende partijen plannen uitgewerkt voor de eerste fase. Woningcorporatie Wonen Zuid is inmiddels gestart met de bouw van de 16 sociale huurwoningen. Naar verwachting zal de woningbouw in de deelgebieden fase 1 en 2 voor 2030 worden afgerond, waarna de laatste bouwfase kan worden opgepakt. Masterplan 2.0 Schinveld Met het vaststellen van het Masterplan 2.0 in oktober 2023 is de gebiedsontwikkeling formeel gestart.
In de jaren 2024 en 2025 heeft de gemeente gericht ingezet op het versterken van haar grondpositie, een noodzakelijke randvoorwaarde voor de uitvoering van de ruimtelijke transformatie. Door op basis van het voorkeursrecht actief vastgoed te verwerven in de prioritaire deelgebieden is een groot deel van de benodigde locaties inmiddels in gemeentelijk eigendom. Parallel hieraan zijn de eerste stappen gezet richting bouwrijp maken, waaronder sloopvoorbereiding en noodzakelijke onderzoeken. In 2026 worden deze onderzoeken uitgebreid en wordt toegewerkt naar de daadwerkelijke sloop en herontwikkeling van de eerste deelgebieden. Hiermee is in de periode 2023–2026 een solide basis gelegd voor de verdere uitvoering van het Masterplan 2.0 en de realisatie van de beoogde ruimtelijke kwaliteit. Niet in exploitatie genomen bouwgronden (NIEGG) Woningbouw Hommerter Allee De voormalige gemeente Schinnen heeft eind 2018 besloten een perceel (kadastraal bekend gemeente Schinnen sectie H nummer 304) nabij de Hommerter Allee aan te kopen met als doel hier tijdelijke woningbouw mogelijk te maken. Gebleken is dat het moeilijk is om de businesscase voor tijdelijke woningen rond te krijgen. Daarom is voor de gemeentelijke locatie aan de Hommerter Allee een eerste schetsontwerp voor permanente woningbouw opgesteld en met de omgeving besproken.
Bij de verdere uitwerking van het plan worden onder meer de reacties uit de omgeving en de behoefte aan levensloopbestendige woningen betrokken. Bedrijventerrein Rode Beek Het concept-bestemmingsplan resp. gebied waarbinnen dit bedrijventerrein is gelegen valt onder het door de rijksplanvormer opgenomen gebied waar ook de zogenoemde invliegfunnel in verband met de aanwezigheid van de NAVO-vliegbasis Geilenkirchen is voorzien. Over het intekenen en daarmee vastleggen van deze invliegfunnel zijn in de afgelopen 6 jaar diverse procedures gevolgd. Defensie heeft meermaals beroep aangetekend en de procedures bij de Raad van State gewonnen. Als onderdeel van de gesprekken die bestuurlijk worden gevoerd met defensie is afgesproken dat juridische procedures met betrekking tot dit bedrijventerrein nu niet aan de orde hoeven te zijn en dat defensie geen rem zet op de ontwikkeling van dit terrein. In het kader van het centrumplan Schinveld (verplaatsen van bedrijven die in de kern gevestigd zijn), is er geen directe aanleiding voor het tot ontwikkeling brengen van dit bedrijventerrein als geheel. Bij eventuele interesse van een andere ondernemen dan waarvoor het bedrijventerrein oorspronkelijke is bedoeld, is maatwerk mogelijk. Wij zullen hierover met de gemeente Brunssum (eigenaar van een gedeelte van de gronden) in overleg gaan.
133 Begroting 2027 Altaarstraat Op de woningbouwlocatie aan de Altaarstraat zijn in 2020 door ZOwonen 19 sociale huurwoningen gesloopt vanwege de slechte bouwkundige staat van de woningen. Uit onderzoek van ZOwonen is gebleken, dat vervangende nieuwbouw van sociale huurwoningen op deze locatie niet haalbaar is. Passend binnen de regionale woonvisie ligt voor deze locatie een hoogwaardige invulling met vrije-sector bouwkavels in een ruime groene opzet meer voor de hand. Naar aanleiding hiervan is er een overeenkomst met Zowonen gesloten, betreffende de grondruil van de woningbouwlocaties Gyselaar te Amstenrade (juridisch eigendom gemeente) en Altaarstraat te Schinnen (eigendom Zowonen). 134 Begroting 2027 7.8 Bedrijfsvoering Inleiding De bedrijfsvoering paragraaf van deze begroting geeft inzicht in de beleidsvoornemens omtrent onze bedrijfsvoering, die gericht is op het adequaat uitvoeren van de programma’s uit deze begroting en de continuïteit van de gemeentelijke organisatie. Hoe beter de gemeentelijke organisatie op orde is, des te beter de organisatie gesteld staat voor haar publieke taak. Personeel en organisatie Arbeidsomstandigheden: verzuim en vitaliteit In 2027 blijven we zorgen voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden, waarbij we de wettelijke verplichtingen naleven en de resultaten van de RI&E actief opvolgen.
Samen met onze Arbodienst werken we niet alleen aan het verder terugdringen van verzuim, maar ook aan het voorkomen ervan. Onder andere door vroegtijdige signalering en passende ondersteuning. Tegelijk zetten we in op vitaliteit en werkplezier door aandacht te besteden aan fysieke en mentale veerkracht, en door het versterken van een positieve en inclusieve werkcultuur waarin medewerkers zich gewaardeerd en verbonden voelen. Medewerker en Gemeente Beekdaelen zijn samen verantwoordelijk voor een goede, veilige en gezonde werkomgeving en arbeidsethos. Het aanbieden van een PAGO en bijbehorende vragenlijsten dient een duidelijk beeld te geven voor de medewerkers en gemeente Beekdelen hoe de (werk) inzet wordt ervaren en welke inspanningen beiden kunnen verrichten om een goede werkomstandigheid te blijven behouden. Organisatie Ontwikkeling/ opleiding Bij Gemeente Beekdaelen beschouwen we ontwikkeling en opleiding als het hart van een toekomstbestendige en wendbare organisatie. Daarom creëren we een cultuur waarin leren niet apart staat, maar verweven is met het dagelijks werk; medewerkers krijgen ruimte om talenten te ontwikkelen, nieuwe vaardigheden te leren en zelf initiatief te nemen in hun leerproces. Om de medewerkers te ondersteunen bieden we een breed en toegankelijk leerlandschap: van formele opleidingen en workshops tot online trainingen, intervisie en coaching.
In het bijzonder gaan we meer inzetten op de kennis van AI. AI is in korte tijd onderdeel geworden van ons dagelijks werk. Uit de eerste onderzoeken blijkt, dat collega’s AI gebruiken het voor teksten, analyses, samenvattingen, controles, brainstormen en ontwerpen. Toch ligt de grootste uitdaging niet bij de technologie zelf. In Beekdaelen vragen wij ons af: Hoe zetten we AI zo in dat het ons als mens versterkt in plaats van overspoelt We kijken niet alleen naar efficiëntie, maar juist naar vitaliteit, focus, mentale veerkracht, herstel, sociale verbinding, zingeving en werkgeluk. HR is ook vertegenwoordigd in het AI- kernteam en denkt mee over mogelijkheden om het werk zo te organiseren dat het ons als mens verrijkt en versterkt. Naast formeel leren benutten we de kracht van kennisdeling binnen de organisatie: leren van en met elkaar via projectgroepen, teamreflecties en informele leermomenten versterkt verbinding en vertrouwen. Iedereen wordt aangemoedigd eigen ontwikkelwensen in te brengen en het beschikbare leerbudget te gebruiken. HR blijft de opleidingsinfrastructuur doorontwikkelen in nauwe samenwerking met leidinggevenden en medewerkers; door blijvend in mensen te investeren bouwen we aan een organisatie die met vertrouwen, 135 Begroting 2027 eigenaarschap en wendbaarheid inspeelt op een steeds veranderende samenleving en innovatie.
Informatisering en automatisering In 2027 zetten we de modernisering van onze informatiehuishouding voort. Daarbij is onze nieuwe informatievisie en veranderende wet- en regelgeving leidend. We voeren enerzijds noodzakelijke ICT-aanpassingen door voor onder andere de nieuwe Archiefwet, Wet Digitale Overheid en de Wet Open Overheid. En innoveren anderzijds op gebieden als AI, datagedreven werken en dienstverlening. Enkele voorbeelden hiervan zijn de uitbreiding van digitale diensten voor onze inwoners en bedrijven. Zo optimaliseren we onze website met een livechat en een persoonlijke digitale omgeving (MijnBeekdaelen) om zaken snel en gemakkelijk digitaal af te handelen. Bedrijfsapplicaties worden bij aflopende contracten opnieuw aanbesteed. Bij vernieuwingen sluiten we in lijn met de afspraken van de VNG-Resolutie zoveel mogelijk aan op landelijke voorzieningen en standaarden zoals Common Ground. Hiermee zetten we in op flexibele, toekomstbestendige systemen die gegevensuitwisseling vereenvoudigen. Om bovenstaande ambities uit te kunnen voeren investeren we structureel in datakwaliteit en datagovernance in de volle breedte van onze organisatie. Actuele en betrouwbare data is immers de brandstof voor onze processen. Tot slot zetten we in op goed opdrachtgeverschap, contractmanagement en samenwerking met Solido, onze ICT- leveranciers en andere ketenpartners.
Met deze samenhangende aanpak wordt onze informatievoorziening slimmer, flexibeler en toekomstbestendiger. Planning en control De gemeente heeft een start gemaakt met kritieke prestatie indicatoren (kpi's) die worden gebruikt om grip te hebben en houden op een aantal onderwerpen binnen het gemeentelijke primaire proces. Gestart is met het organisatieonderdeel 'dienstverlening' De kpi's worden verder uitgebreid voor het sociale en fysieke domein. In het jaar 2027 zullen de betreffende kpi's operationeel zijn. Tot nu toe heeft de gemeente geen doelmatigheidsonderzoeken verricht in het kader verordening artikel 213a. In 2026 gaat de gemeente hiermee verder aan de slag. Verwacht wordt dat de uitkomsten van het onderzoek in 2027 aan de raad kunnen worden aangeboden. Informatiebeveiliging Bij al onze oplossingen hanteert de gemeente een strikt uitgangspunt: privacy en security zijn vanaf ontwerp (by design) en standaardinstellingen (by default) gewaarborgd. Voor elk project, systeem, applicatie, databron, rapportage of dashboard leggen we vóór ingebruikname helder vast wat het doel en de functionaliteit zijn, welke gegevens nodig zijn en welke autorisaties gelden.
We passen dataminimalisatie toe en wegen het gebruik van (persoons)gegevens zorgvuldig af, waarbij spelregels voor het gebruik van rapportages, dashboards, data en algoritmes worden vastgelegd, gedocumenteerd en gearchiveerd. 136 Begroting 2027 Het informatiebeveiligingsbeleid wordt continu geactualiseerd en onze maatregelen worden verder aangescherpt in lijn met landelijke ontwikkelingen en normen voor informatieveiligheid en privacy. De implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) wordt voortgezet en afgestemd op aangescherpte Europese richtlijnen (NIS-2) en de Nederlandse wetgeving (Cyberbeveiligingswet). Hiermee blijven we aansluiten op nationale en internationale standaarden. Medewerkers blijven geïnformeerd over permanente risico’s en bedreigingen op het gebied van informatieveiligheid en privacy via digitale leermomenten. De samenwerking met de Informatiebeveiligingsdienst wordt versterkt en de maatregelen om risico’s te vermijden. te mitigeren of te verplaatsen worden verder uitgebreid. Ons Information Security Management System en Privacy Management Systeem houden we actueel; zo behouden we grip op risico’s en de voortgang van maatregelen en kunnen we vanuit één bron transparant verantwoording afleggen en gerichter sturen op uitvoering en risicominimalisatie.
Gegevensbescherming Door de invoering van de EU-verordening Algemene Verordening Gegevensbescherming (hierna: AVG) in mei 2018 zijn organisaties steeds bewuster geworden van het belang van gegevensbescherming. De afgelopen jaren heeft de gemeente veel energie gestoken in het borgen van de AVG in de organisatie, om vertrouwelijke gegevens van burgers en bedrijven te beschermen en ook aantoonbaar te voldoen aan de privacywetgeving. In 2027 gaan wij verder met het informeren en adviseren van de gemeentelijke afdelingen over hun AVG- verplichtingen en andere unierechtelijke of lidstaatrechtelijke gegevensbeschermingsbepalingen. Naast de benodigde ondersteuning bieden we aan de medewerkers en de afdelingen opleidingen om het privacy bewustzijn verder te verhogen en bieden we ondersteuning bij het uitvoeren van (Pre-) DPIA’s (Data Privacy Impact Assessments). Het nieuwe PMS (Privacy Management Systeem) gaat de gemeente digitaal verder helpen om aantoonbaar te voldoen aan de vereiste AVG-documentatieplicht c.q. - verantwoordingsplicht in het kader van de jaarlijkse planning- en control cyclus. Voor zowel de Wet politiegegevens als de implementatie van artificiële intelligentie is beleid opgesteld en hier zal in 2027 verder aandacht aan worden besteed. Er is een hoge participatiegraad onder de medewerkers voor het bewust worden en blijven omtrent gegevensbescherming.
Door continue in te zetten op goede opvolging en het belang van opleiding aan te kaarten, kunnen we deze trend doorzetten. Communicatie De kern van de communicatievisie is ‘communiceren met impact’. Dat betekent doelgerichte communicatie die iets teweegbrengt, betere informatievoorziening en meer vertrouwen en verbinding met inwoners. Om de ambities uit de communicatievisie te realiseren zijn we in de afgelopen periode aan de slag gegaan met het vernieuwen van onze communicatie. Hierbij hebben wij eerst de focus gelegd op het realiseren van een aantal interne instrumenten waarmee wij medewerkers faciliteren om communicatiever te werken. Gelijktijdig zien wij dat het externe communicatielandschap voortdurend verandert. Onlinecommunicatie, digitale interactie en snelle nieuws- en informatiestromen nemen toe. Ook groeit bij veel mensen de behoefte aan fysiek contact en lokale verbinding. Onze focus ligt daarom in de komende periode op het beter bereiken van al onze doelgroepen, de inzet van social media en het uitbreiden van participatie. Hierbij blijft een goede 137 Begroting 2027 informatievoorziening met begrijpelijke teksten en duidelijke reacties op verzoeken centraal staan. 138 Begroting 2027 7.9 Wet open overheid Inleiding Vanuit de Wet open overheid (Woo) is op 1 november 2024 de eerste fase ingegaan van het actief openbaar maken van informatie.
Dit vormt een belangrijke stap naar meer transparantie binnen de overheid. De Woo, die op 1 mei 2022 in werking is getreden als opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob), heeft als doel overheidsinformatie beter toegankelijk en vindbaar te maken. Vanaf 1 november 2024 zijn vijf informatiecategorieën verplicht actief openbaar te maken via de Woo-index, de centrale vindplaats voor overheidsinformatie. Het gaat om: • Wetten en andere algemeen verbindende voorschriften; • Overige besluiten van algemene strekking; • Informatie over organisatie en werkwijze; • Bereikbaarheidsgegevens; • Vergaderstukken en verslagen van de Staten-Generaal. Voor zover deze categorieën van toepassing zijn op de gemeente Beekdaelen, zijn deze via onze website raadpleegbaar. De Woo kent in totaal zeventien informatiecategorieën die gefaseerd actief openbaar worden gemaakt. De hiervoor genoemde vijf categorieën vormen de eerste tranche. De overige, meer complexe informatiecategorieën zijn ondergebracht in de volgende tranches. De exacte datum waarop deze aanvullende verplichtingen voor gemeenten in werking treden, is op dit moment nog niet vastgesteld. Landelijk wordt gewerkt aan de verdere uitwerking en implementatie van deze vervolgfases. Naast de voorbereidingen op verdere actieve openbaarmaking behandelt de gemeente Beekdaelen op dit moment doorlopend ingekomen Woo-verzoeken.
Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de passieve openbaarmaking van overheidsinformatie, waarbij informatie op verzoek van burgers en bedrijven openbaar wordt gemaakt voor zover de Woo zich daar niet tegen verzet. Ten behoeve hiervan wordt gewerkt met de anonimiseringstool ‘Datamask’. Met deze applicatie kunnen persoonsgegevens en andere gegevens die op grond van de uitzonderingsgronden van de Woo niet openbaar mogen worden gemaakt, efficiënt en zorgvuldig worden geanonimiseerd voordat documenten worden gepubliceerd of verstrekt. 139 Begroting 2027 7.10 Duurzaamheid Inleiding In Beekdaelen werken we aan een duurzame en toekomstbestendige gemeente waar mensen gezond en veilig kunnen wonen en werken. In 2020 heeft de gemeenteraad unaniem de Duurzaamheidsvisie ‘Beekdaelers samen aan zet!’ vastgesteld. Deze visie kwam tot stand in samenwerking én samenspraak met onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners. Zoals de titel van onze visie al aangeeft, is het realiseren van deze ambities niet alleen een gemeentelijke, maar met name een brede maatschappelijke opgave. Iedereen in Beekdaelen heeft hiermee te maken en de consequenties zijn voor iedereen voelbaar. In de visie staan de ambities van de raad op hoofdlijnen. Deze zijn: 1. De Beekdaelers centraal te stellen (participatieve aanpak). 2. In 2040 energieneutraal te zijn (energietransitie & warmtetransitie). 3.
Beekdaelen groen en klimaatbestendig te maken (vergroening en klimaatadaptatie). 4. De grondstofkringlopen te sluiten (circulaire economie). Duurzaamheid loopt als rode draad door al het gemeentelijk handelen. Dat betekent dat bij interventies afgewogen wordt in hoeverre deze bijdraagt aan een duurzaam Beekdaelen op sociaal, economisch en fysiek gebied. Duurzaamheid stopt niet bij onze gemeentegrenzen. Afhankelijk van het onderwerp werken we in regioverband samen aan een duurzamer Beekdaelen, zowel binnen regio Parkstad, regio Zuid-Limburg en over de landsgrenzen. De Beekdaeler staat centraal In Beekdaelen vinden wij het belangrijk dat iedereen mee kan doen bij het halen van onze duurzaamheidsambities. Dat geldt vóór, tijdens én na de uitvoering. Beekdaelers staan centraal op het gebied van duurzaamheid binnen onze gemeente. Door inwoners te stimuleren en te faciliteren willen we zo veel mogelijk impact creëren en innovatieve ideeën een kans geven. Om deze reden organiseren we als gemeente verschillende vormen van participatie om inwoners te betrekken bij de realisatie van onze ambities. Zo kan binnen Beekdaelen gebruik worden gemaakt van de Duurzaamheidstafel en Stimuleringslening Duurzaamheidsprojecten of bij te dragen aan ImpulZ Energiecoöperatie Beekdaelen. Tot slot stimuleren en faciliteren we inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven.
Hiervoor is het regionaal energieloket de WoonWijzerWinkel Limburg en ImpulZ Energiecoöperatie Beekdaelen opgericht. Wij als gemeente, de WoonWijzerWinkel en ImpulZ Energiecoöperatie Beekdaelen zetten zich in om iedereen in Beekdaelen te stimuleren en faciliteren op het gebied van duurzaamheid. Kortom: door op verschillende niveaus en op verschillende wijzen Beekdaelers centraal te stellen bij het thema duurzaamheid, willen we samen zo veel mogelijk impact creëren. 140 Begroting 2027 Energietransitie Samen met de andere Parkstadgemeenten is de ambitie uitgesproken om in 2040 een energieneutrale regio te zijn. Dit betekent dat alle energie die we in Beekdaelen gebruiken, op een duurzame manier opwekken. We zetten in om een groot deel van onze energie efficiënter in te zetten en te besparen. Wat we niet gebruiken hoeven we ook niet op te wekken. Het restant aan energieverbruik dat dan overblijft, wekken we duurzaam op. Hiervoor kijken we allereerst naar alle daken maar ook naar ons buitengebied. Hierin ligt voor Beekdaelen een grote uitdaging gezien haar waardevolle landschap. We zijn op weg om de verschillende doelstellingen waar te maken maar op het gebied van energiebesparing- en opwekking zal nog veel moeten gebeuren.
Acties in 2027: • Aanpak van netcongestie en efficiënt gebruik van ons elektriciteitsnet • Uitwerken scenario’s voor Energietuin Jabeek in samenwerking met relevante stakeholders zoals ImpulZ Energiecoöperatie Beekdaelen • Verstrekken Duurzaamheidsleningen aan bedrijven en maatschappelijke organisaties • Het lokaal promoten van de WoonWijzerWinkel. • Het continu monitoren en verbeteren van het aanbod van de WoonWijzerWinkel • Faciliteren en begeleiden van de Duurzaamheidstafel • Samenwerken met ImpulZ Energiecoöperatie Beekdaelen • Inzet van energiecoaches door Beekdaelen met ImpulZ Energiecoöperatie Beekdaelen • Efficiëntere communicatie richting inwoners over verduurzamingsmogelijkheden Klimaatadaptatie De klimaatverandering stelt nieuwe eisen aan het beheer van de openbare ruimte. Zo hebben we vaker te maken met zeer intensieve regenbuien en langdurig droge periodes. Dit heeft invloed op het ontwerp en beheer van de openbare ruimte. In (boven)regionaal verband wordt samengewerkt aan het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA), waarin ambities zijn opgenomen om te zorgen dat Nederland in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig is ingericht. Met Waterschap Limburg blijven we samenwerken binnen de aanpak ‘Water in balans’.
In Beekdaelen is het Water- en rioleringsprogramma 2024-2027 van kracht en wordt gewerkt aan een (regionaal en lokaal) programma water en klimaatadaptatie. Als onderdeel hiervan zetten we in op het afkoppelen van regenwater, het verwerken van water op eigen terrein en het verminderen van verhard oppervlak. Aankoop gronden Jabeek/ Süsterseel Gemeente Beekdaelen werkt samen met de Duitse buurgemeente Gangelt aan gezamenlijke energieopwekking. Een eerste stap is gezet met de aankoop van landbouwgrond nabij Jabeek/Süsterseel: Beekdaelen verwierf het Nederlandse deel, Gangelt het Duitse. Deze 141 Begroting 2027 aankoop werd begin 2024 formeel afgerond. Uit de verkenning blijkt dat het Duitse perceel weinig potentie heeft, terwijl het Nederlandse deel wél perspectief biedt. Samen met de Provinciale Energiediensten Maatschappij en ImpulZ Energiecoöperatie Beekdaelen wordt onderzocht hoe het Nederlandse perceel multifunctioneel kan worden ingezet, met een combinatie van energieopwekking, landbouw en woningbouw. Zo draagt het perceel optimaal bij aan de regionale duurzaamheidsdoelen en maatschappelijke meerwaarde. In 2027 verwachten we het meest kansrijke scenario verder uit te werken op coöperatieve wijze. 142 Begroting 2027 8 Bijlagen 143 Begroting 2027 8.1 Begroting in één oogopslag Overzicht baten en lasten
8.2 Begroting per taakveld Overzicht per taakveld Uitgaven per taakveld (in duizenden euro's) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0.1 | Bestuur | -2.902 | -2.633 | -2.627 | -2.637 0.2 | Burgerzaken | -1.777 | -1.637 | -1.548 | -1.251 0.3 | Beheer overige gebouwen en gronden | -98 | -101 | -102 | -103 0.4 | Overhead | -13.385 | -13.389 | -13.261 | -13.426 0.5 | Treasury | -933 | -269 | -340 | -420 0.61 | OZB woningen | -484 | -483 | -483 | -483 0.62 | OZB niet-woningen | -117 | -117 | -117 | -117 0.64 | Belastingen Overig 0.7 | Algemene uitkering gemeentefonds | - | - | - | - 0.8 | Overige baten en lasten | -1.900 | -2.953 | -2.635 | -2.521 0.9 | Vennootschapsbelasting 0.10 | Mutaties reserves | -2.150 | -26 | -26 | -1.826 1.1 | Crisisbeheersing en brandweer | -3.330 | -3.352 | -3.363 | -3.384 1.2 | Openbare orde en veiligheid | -2.648 | -2.644 | -2.720 | -2.720 2.1 | Verkeer en vervoer | -6.010 | -6.321 | -6.471 | -6.570 3.1 | Economische ontwikkeling | -439 | -443 | -451 | -471 3.2 | Fysieke bedrijfsinfrastructuur | - | - | - | - 3.3 | Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | -75 | -67 | -67 | -67 3.4 | Economische promotie | -419 | -382 | -385 | -378 4.2 | Onderwijshuisvesting | -788 | -729 | -775 | -810 4.3 | Onderwijsbeleid en leerlingenzaken | -2.389 | -2.307 | -2.226 | -2.226 5.1 | Sportbeleid en activering | -842 | -842 | -842 | -782 5.2 | Sportaccommodaties | -3.634 | -3.518 |
-3.513 | -3.438 5.3 | Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie | -306 | -306 | -306 | -306 5.4 | Musea | -1.023 | -1.023 | -1.023 | -1.023 5.5 | Cultureel erfgoed | -66 | -60 | -60 | -60 5.6 | Media | -3 | -5 | -6 | -7 5.7 | Openbaar groen en (openlucht) recreatie | -4.362 | -3.927 | -3.995 | -4.007 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie | -5.852 | -5.282 | -5.302 | -5.345 6.21 | Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO | -439 | -439 | -439 | -439 6.22 | Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd | -852 | -852 | -852 | -852 6.23 | Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal | -52 | -52 | -52 | -52 6.3 | Inkomensregelingen | -13.102 | -13.102 | -13.102 | -13.102 6.4 | Begeleide participatie | -5.088 | -4.893 | -4.820 | -4.753 6.5 | Arbeidsparticipatie | -1.147 | -1.147 | -1.147 | -1.147 6.60 | Hulpdiddelen en diensten (WMO) | -1.486 | -1.486 | -1.486 | -1.486 6.711 | Huishoudelijke hulp (WMO) | -6.827 | -6.577 | -4.640 | -4.617 6.712 | Begeleiding (WMO) | -1.774 | -1.774 | -1.774 | -1.774 6.713 | Dagbesteding (WMO) | -869 | -869 | -869 | -869 6.714 | Overige maatwerkarrangementen (WMO) | -183 | -183 | -183 | -183 6.751 | Jeugdhulp ambulant lokaal | -399 | -399 | -399 | -399 6.752 | Jeugdhulp ambulant regionaal | -9.868 | -9.848 | -9.848 | -9.848 6.753 | Jeugdhulp ambulant landelijk | -156 | -156 | -156 | -156 6.761 | Jeugdhulp met verblijf lokaal | -372 |